Primer hipertansif hastalarda prognostik nutrisyonel indeks ile dipping patern arasındaki ilişki

Amaç: Hipertansiyon, tüm kardiyovasküler risk faktörleri arasında en yüksek prevalansa sahip olan hastalıktır. Non-dipping hipertansiyon daha yüksek kardiyovasküler risk ve daha kötü sonlanım ile ilişkilidir. Non-dipping hipertansif bireylerde dipping hipertansif bireylere göre endotel onarımının olumsuz etkilendiğine ve inflamatuar sürecin daha şiddetli olduğuna dair kanıtlar vardır. Çalışmamızda, metabolik ve inflamatuar belirteç olarak prognostik nutrisyonel indeks (PNİ) ile dipping patern arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. Materyal ve Metot: Çalışmamıza 01/01/2020-01/09/2022 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji ve Kardiyoloji polikliniklerine ev ve ofis kan basıncı izlemleri 140/90 mmHg olması üzerine 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı izlemi (AKBİ) sonuçlarıyla başvurmuş toplam 380 hasta dahil edildi. Hastalar ambulatuvar kan basıncı ölçüm sonuçlarına göre dipping hipertansif ve non-dipping hipertansif hastalar olarak iki gruba ayrıldı. Her iki grupta da hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, boy, kilo, beden kitle indeksi) ve 12 saatlik açlık sonrası yapılmış laboratuvar tetkikleri retrospektif olarak hasta dosyalarından incelendi. İki grup arasındaki laboratuvar ve klinik bulgular karşılaştırılıp dipping patern için prediktif faktörler belirlendi. Bulgular: Dipping HT grubunda 163 (%43) hasta, non-dipping HT grubunda 217 (%57) hasta vardı. Diyabetes mellitus tanısı olan hasta sayısı non-dipping HT grupta 39 (%18) dipping HT grupta 16 (%9,8) olup non-dipping HT grupta DM tanılı hasta sayısı daha fazla idi (p=0,025). Tüm hastalarda ortalama yaş 50,1±12,2, dipping HT grupta 49,19±10,86 ve non-dipping HT grupta 50,98±12,84 idi (p=0,079). Tüm grupta trigliserit 162,93±83,92 mg/dL, dipping HT grupta 182,69±86,06 mg/dL ve non-dipping HT grupta 149,09±80,28 mg/dL olup dipping HT grupta trigliserit daha yüksek düzeyde saptandı (p=0,001). Kolesterol tüm grupta 207,45±44,27 mg/dL, dipping HT grupta 212,79±46,15 mg/dL ve non-dipping HT grupta 201,60±41,99 mg/dL olup dipping HT grupta daha yüksek düzeyde olduğu görüldü (p=0,026). Prognostik nutrisyonel indeks tüm grupta 54,45±6,11, dipping HT grupta 56,03±5,27 ve non-dipping HT grupta 53,42±6,41 olup non-dipping HT grupta dipping HT gruba göre daha düşük olduğu görüldü (p<0,001). RDW tüm grupta %13,26±1,5, dipping HT grupta %13,0±1,4 ve non-dipping HT grupta %13,56±1,65 idi (p=0,012). Hastaların 24 saatlik ortalama SKB ve DKB değerleri non-dipping HT grupta daha yüksek saptandı (p=0,001, p=0,001, sırasıyla). Gündüz ortalama SKB ve DKB'de gruplar arasında fark saptanmadı (p=0,573, p=0,966, sırasıyla). Gece ortalama SKB ve DKB değerleri non-dipping HT grupta daha yüksek saptandı (p<0,001, p<0,001, sırasıyla). Trigliserit, RDW ve PNİ'nin dipping patern için bağımsız prediktif faktörler olduğu görüldü (p=0,017, p=0,028, p=0,009, sırasıyla). Sonuç: PNİ düşüklüğü saptanan primer hipertansiyonu olan hastaların non-dipping özellik gösterebileceği ve dolayısıyla daha fazla kardiyovasküler olay ve kötü prognoz öngörücüsü olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Tüm bu bilgiler doğrultusunda hipertansif hastalarda kan basıncı paterninin tespit edilerek erken tedavi ve önlemler ile morbidite ve mortalitelerinde azalma sağlanabilecektir. Anahtar Sözcükler: Prognostik nutrisyonel indeks, dipping hipertansiyon, non-dipping hipertansiyon, inflamasyon, hedef organ hasarı.