Ratlarda deneysel serebral iskemi sonrası urapidil ve resveratrol kombine tedavinin nöroprotektif etkilerinin araştırılması

Giriş ve Amaç: Serabral iskemi, beynin kan akışının azalmasına sekonder olarak nöral dokular için gerekli olan oksijenasyonun sürdürülememesidir. Morbitide ve mortalitenin en önemli nedenleri ararısında iskemik inme yer alır. İnme; hemorajik inme ve iskemik inme olarak ikiye ayrılır. Yaklaşık olarak inmelerin %88'ini iskemik inme oluşturur. İskemik inmelerin çoğunluğunu MCA'dan beslenen alanlarda görülür. İskemik inmede günümüzde 2 tedavi yaklaşımı öne çıkmaktadır. Bunlar rekanalizasyon ve nöroproteksiyondur. Rekanalizasyonda kabul edilen tek medikal tedavi seçeneği rtPA'dır. rtPA'nın iskemik inmede ilk 4,5 saatte kullanılabilmesi sebebiyle kullanımı sınırlıdır. Bu nedenle kullanımı daha geniş olabilen tedaviler üzerinde çalışılmaktadır. İskemik inmede bir dizi karmaşık mekanizma rol oynamaktadır. Nöroproteksiyon, bu biyokimyasal ve moleküler olayların engellenip veya yavaşlatılmasıyla ilgili beyni iskemiye karşı koruma gayretidir. Bu amaca uygun birçok antioksidan, antiapoptotik, antieksitotoksisite ve antiinflamatuvar ajanlar kullanılmıştır. Başlıca üzümde ve yer fıstığında bulunan resveratrol antikanserojenik, antiinflamatuvar, nöroprotektif ve kardioprotektif gibi birçok etkisi olan bir fitoaleksindir. Sempatolitik bir antihipertansif ilaç olan Urapidil yapılan çalışmalarda vazodilatör etkisiyle iskemik olgularda reperfüzyon öncesinde uygulandığında protektif bir ajan olarak kullanılabileceğine yönelik bulgular, ayrıca iskemi durumunda urapidil tedavisinin hücresel boyutta antioksidan, antiinflammatuvar ve antiapoptotik aktivite göstererek koruyucu olduğuna dair bulgular bulunmasına karşın henüz serebral iskemide çalışılmamış bir vazodilatatördür. Biz de bu iki ilacın kombinasyonunun serebral iskemi sonrası etkilerini araştırdık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 35 adet rastgele seçilmiş 328,53 ± 47,20gr ağırlıkları olan 35 adet Sprague Dawley cinsi dişi sıçanlar kullanıldı. 10 mg/kg ksilazin ve 80 mg/kg ketamin ile anestezi uygulandıktan sonra sağ external karotid arterden girerek internal karotid artere doğru yönlendirilen sütur internal karotit arterden ilerletilerek MCA oklüzyonu sağlandı. 2 saat bekletip iskemi oluşturulduktan sonra sütur geri çekilip reperfüzyon sağlandı. Sıçanlar 7'li 5 gruba ayrıldı. 1. grup herhangi bir işlem yapılmayan grup, 2. grup iskemi oluşturulan grup, 3. grup iskemi sonrası urapidil verilen grup, 4. grup iskemi sonrası resveratrol verilen grup ve 5. grup iskemi sonrası urapidil + resveratrol kombine verilen grup olarak ayrıldı. Resveratrol(i.p.) 30 mg/kğ/gün, urapidil(i.p.) ise 5 mg/kğ/gün dozunda 3 gün verildi. Tedaviden sonra tekrardan anestezi uygulanan sıçanlar önce torakotomi ile intrakardiyak kanları alındı. Sıçanlar sakrifiye edilip beyin dokuları steril şartlarda çıkarıldı. Çıkarılan dokular oda sıcaklığında %10'luk formaldehit içerisinde fikse edildi. Elde edilen kesitler hemtatoksilen & eosin ile boyandı. Kesitlerde konjesyon, perinöral ve perivasküler ödem, hücre çekirdeklerinde piknozis ve reperfüzyon sonrası kanama odakları değerlendirildi. Alınan kesitler ayrıca parafin bloklarına gömülerek üzerlerine Bcl-2, TNF-α ve kaspaz-3 antikorları damlatılıp oluşan sinyaller gözlendi. Bulgular: Deneyimizde beyin dokusunda hemorajik alanlar, perinöral ödem, vasküler yataklarda konjesyon, nöron ve glial hücre çekirdeklerinde piknozis, kaspaz-3, Bcl-2 ve TNF-α ekspresyonları incelendi. İskemi grubunda diffüz ve fokal ve hemorajik alanlar, nöron ve glialarda piknotik çekirdek miktarında artış, vasküler lümende konjesyon, perinöral ödem, kaspaz-3 düyeyinde artış, Bcl-2 immunpozivitesinde azalma ve TNF-α düzeyinde artış saptandı. İskemiden sonra urapidil verilen grupta hemoraji alanlarının kaybolduğu, nöron ve glial hücrelerde piknotik çekirdekli hücrelerin oldukça azaldığı, rerinöral ödemin oldukça azaldığı, kaspaz-3 ve Bcl-2 immunopozivitesi azalıp, TNF-α ekspresyonunun arttığı gözlendi. İskemiden sonra resveratrol verilen grupta hemoraji alanlarının önemli oranda azaldığı, perinöral ödem ve nöron ve glial hücrelerde piknozis görülse de iskemi grubuna kıyasla bu oranın oldukça azaldığı görüldü. Kaspaz-3 immunopozivitesi kontrol grubuna benzerlik gösterirken, Bcl-2 ve TNF-α ekspresyonunda azalma izlendi. İskemi sonrası urapidil ve resveratrol kombine tedavi verilen grupta ise subaraknoid kanama izlerinin neredeyse tamamen ortadan kalktığı, beyin dokusuna geçen kan doku hücrelerinin büyük oranda ortadan kalktığı görüldü, perinöral ödemin kaybolduğu, nöron ve glial hücrelerde piknotik çekirdekli hücrelerin azaldığı izlendi. Kombine tedavi verilen grupta kaspaz-3 düzeyinin kontrol grubuna çok yakın olduğu, özellikle ödemli ve hemorajik beyin doku alanlarında Bcl-2 ekspresyonunda kısmen artış olduğu; TNF-α düzeyinin ise çok düşük eksprese edildiği görüldü. Sonuç: İskemik inmede resveratrol ve urapidil kombine tedavisinin nöroprotektif olduğu, reperfüzyon sonrası kanamayı azalttığı ve apoptozu önlediği görülmüş, bu yüzden iskemik inme tedavi protokollerinde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: İskemi, Urapidil, Resveratrol, Nöroprotektif, Apoptoz