Ratlarda tıkanma sarılığı oluşturulan modelde karvakrol'ün karaciğer, barsak hasarı ve bakteriyel translokasyonun engellenmesi üzerine etkisi

Amaç: Tıkanma sarılığı, safra yollarındaki bir obstrüksiyona sekonder barsağa safra akımının azalması veya tamamen engellenmesi olup vücuttan safra ile uzaklaştırılan maddelerin kanda artması ile sonuçlanmaktadır. Vücutta biriken bu maddeler ise birçok sistemi etkilemekte ve patolojik değişikliklere neden olmaktadır. Karvakrolün antibakteriyel, antifungal, antioksidan, antialerjik, hepatoprotektif ve analjezik etkilerinin olduğu pek çok çalışma mevcuttur. Bu çalışmalarda karvakrolün bakteriyel translokasyonu başarı ile engellediği, morbidite ve mortalitede azalmayı sağladığı gösterilmiştir. Dimethyl sulfoxide (DMSO) ise renksiz ve sıvı halde olan bileşik önemli polar çözücüdür. Kraft hamurundan elde edilir ve dimethyl sulfite'nin bir yan ürünüdür. Dimethyl sulfite'nin oksijen ya da azot dioksitle oksidasyonu kimyasal reaksiyonlarda çözücü olarak kullanılan DMSO'yu vermektedir. Bu çalışmada ratlarda tıkanma sarılığı oluşturulmuş ve karvakrolün karaciğer ve barsak hasarı ile bakteriyel translokasyonun engellenmesi üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve metod: Çalışmada ağırlıkları 200-250 gr olan 36 adet Wistar Albino cinsi rat kullanılmıştır. Ratlar; kontrol grubu (grup1, n=6), kontrol+karvakrol grubu (grup2, n=6), kontrol+dimethyl sulfoxide (DMSO) grubu (grup3, n=6), tıkanma sarılığı (TS) grubu (grup4, n=6), TS+DMSO grubu (grup5, n=6) ve TS+karvakrol tedavi grubu (grup6, n=6) olarak rastgele altı eşit gruba ayrıldı. Grup 2 ve 6'daki ratlara DMSO ve karvakrol verildi. Grup 3 ve 5'teki ratlara ise sadece karvakrol 0,2 ml intraperitoneal olarak 3 gün boyunca uygulandı. Postoperatif 3. günde denekler sakrifiye edilerek kanda total antioksidan kapasite (TAS), total oksidan kapasite (TOS), oksidatif stres indeksi (OSI), aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), gama glutamil transferaz (GGT), laktat dehidrogenaz (LDH), total protein (TP), albümin (Alb), total bilirubin (T.bil), direkt bilirubin (D.bil), alkalen fosfataz (ALP) ve malondialdehit (MDA) değerleri, kan kültürü, karaciğer, dalak, mezenterik lenf nodu (MLN) ve ileum doku kültürleri, karaciğer ile barsak histopatolojisi çalışıldı. Bulgular: TS ve TS+karvakrol grubunda kan, ileum, MLN, karaciğer ve dalak doku kültürlerindeki üremeler değerlendirildiğinde; kontrol grubuna göre anlamlı (p<0.005) artış olduğu görüldü. Karvakrolün TS oluşturulan ratlarda biyokimyasal parametreler açısından anlamlı bir istatistiksel iyileşme sağladığını saptayamadık. Karaciğer hasarını gösteren histopatolojik incelemelerde karvakrolün TS olan ratlarda karaciğer hasarı üzerine etkisinin olmadığı görüldü. Sonuç: Tıkanma sarılığının bakteriyel translokasyon ve hepatositler üzerindeki olumsuz etkileri nedeni ile karaciğer hasarı oluştuğu görülmektedir. Ucuz ve kolay temin edilebilir bir madde olan karvakrolün güçlü bir antioksidan etkiye sahip olmasına rağ gümen tıkanma sarılığı oluşturulduktan sonra bakteriyel translokasyon ile karaciğer hasarı üzerine olumlu etkisi saptanmamıştır. Ayrıca tıkanma sarılığının patolojik bulgularında da iyileşmeyi sağlayamamıştır. Biyokimyasal parametreler üzerine de anlamlı etkisi saptanamamıştır. Anahtar kelimeler: Bakteriyel translokasyon, karaciğer hasarı, karvakrol, tıkanma sarılığı