Rehberli-sorgulamaya dayalı öğretimin öğrencilerin kavramsalanlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri ve öğrenme stillerine etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımının 7. sınıf öğrencilerinin kavramsal anlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri ve öğrenme stillerine olan etkisini belirlemek ve öğrencilerin rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim sürecine yönelik görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı ve bir durumu farklı açılardan analiz etmeye olanak sağlayan karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Açımlayıcı sıralı desenin doğası gereği araştırmada ilk aşamada nicel, ikinci aşamada nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Nicel verilerin toplandığı birinci aşamada model olarak ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel veriler için deney grubunda yer alan öğrenciler ile yarı yapılandırılmış mülakat formundan elde edilen veriler kullanılmıştır. Ayrıca, öğrenme stilleri ile kavramsal anlama testi arasında sorgulayıcı öğrenme becerisinin aracılık etkisinin incelenmesi amacıyla yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Araştırmaya, 2020-2021 eğitim öğretim yılının bahar döneminde Elazığ ilçe merkezinde yer alan bir ortaokulda öğrenim gören 7. sınıf öğrencileri katılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna ait örneklemi; 35'i deney ve 35'i kontrol olmak üzere toplam 70, nitel boyutuna ait örneklem ise uygulama sonunda deneysel işlem sürecine katılan 12 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, fen bilimleri dersinin "Işığın Soğrulması ve Aynalar" konularında yürütülmüş olup, altı hafta uygulama süreci ve iki hafta veri toplama süreci olmak üzere toplam sekiz hafta sürmüştür. Bu süreçte deney grubundaki derslerde rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımına uygun olarak hazırlanan etkinlikler yürütülürken; kontrol grubundaki derslerde ise mevcut öğretim programı uygulanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, Sorgulayıcı Öğrenme Becerisi Ölçeği (SÖBÖ) ve Öğrenme Stilleri Ölçeği (ÖSÖ) ile araştırmacı tarafından geliştirilen Kavramsal Anlama Testi (KAT) ve yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin elde edilen veriler, SPSS paket programından yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin kavramsal anlama, sorgulayıcı öğrenme becerileri sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin öğrenme stilleri sontest puanlarının da deney grubu lehine anlamlı farklılık gösterdiği ve işbirlikli ve rekabetçi öğrenme stillerinin baskın olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel bulgularına göre, deney grubu öğrencilerinin rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımına ilişkin olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Rehberli-sorgulamaya dayalı öğretim yaklaşımına göre yürütülen öğrenme ortamı ile ilgili öğrenciler; sorgulayıcı öğrenme becerilerini geliştirdiğini, bilim insanlarının çalışma yöntemlerini anlama, etkinlik süreci içerisinde alternatif fikirler üreterek neden-sonuç ilişkisi kurma, çözüm yolları arama, öğrendiklerini sentezleyip modellemesinde kolaylık sağlayarak bilimsel yollar kullanma vb. süreçlerde yardımcı olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca bu öğretim yaklaşımı ile öğrenciler; eğlenceli, etkileşimli ve özgür bir sınıf ortamı sunulduğunu ve iş birliğine dayalı öğrenme sürecine yönelik becerilerini geliştirdiğini savunmuşlardır. Anahtar Kelimeler: Rehberli-Sorgulamaya Dayalı Öğretim, Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri, Öğrenme Stilleri, Kavramsal Anlama, Fen Bilimleri Eğitimi.