Reşat Nuri Güntekin'in eserlerinde mekân

20. yüzyıl Türk edebiyatının önemli yazarlarından olan Reşat Nuri Güntekin, 1889 yılında İstanbul'da doğmuştur. Onun, yazarlığa adım atmasındaki en büyük etken, babasının kütüphanesidir. Bu zengin kütüphane, Reşat Nuri'nin kendini geliştirmesinde önemli rol oynar. Çünkü Güntekin, bu kütüphanedeki kitapları okuyarak edebî anlamda kendini besler. "Reşat Nuri Güntekin'in Eserlerinde Mekân" adlı çalışmamızda amacımız, 20. yüzyıl Türk edebiyatındaki Anadolu ve İstanbul manzarasını edebî eserler aracılığıyla ortaya koymaktır. Güntekin, eserlerinde çeşitli mekânları seçmeye çalışmıştır. Güntekin'in eserlerinde, kullandığı mekânların bir bölümünü oluşturan Anadolu'nun ayrı bir yeri vardır. Güntekin, babasının mesleği dolayısıyla Anadolu'yu sürekli gezmiş, eserlerinde de Anadolu'ya bolca yer vermiştir. Güntekin'in eserlerinde, Anadolu'ya giderek orada düzeni sağlamaya çalışan, İstanbul'dan kaçarak kendisine Anadolu'da yeni bir hayat kurma amacında insanlar yer almaktadır. Yazar eserlerinde İstanbul'u da ana mekân olarak sıkça kullanır. Güntekin, İstanbul'u mekân olarak seçtiği eserlerinde de günlük hayatta karşılaşabileceğimiz insanları anlatır. Romanlarda, kahramanların içinde bulunduğu ruhsal durum ile mekân arasında çok yönlü ve katmanlı ilişkiler kurulmaktadır. Edebî eserlerde mekân, akademik kaynaklara birçok kez konu olmuştur ancak Reşat Nuri Güntekin'in bütün eserlerini bu açıdan inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan çalışmalar yalnızca hikâye veya roman türündedir. Bu nedenle biz de Türk edebiyatı literatürüne katkı sağlamak için tezimizi bu doğrultuda hazırlamaya karar verdik. Bu sırada Güntekin'in bütün roman ve hikâyelerini mekân açısından araştırmayı kendimize amaç edindik. İncelememiz sırasında Güntekin'in roman, hikâye ve gezi yazısı türündeki eserlerini detaylı bir şekilde okuyarak çalışmamıza başladık. Başlıklarımızı romanda "iç mekân", "dış mekân", "geniş/açık mekân", "dar/kapalı mekân", "insan-mekân uyumu", "Anadolu kasabası" "merdiven kronotopu" bölümlerinden oluşturduk. Hikâyede ise daha çok "iç mekân" ve "dış mekân" gibi ana bölümlere yer verdik. Gezi yazısında ise yalnızca "Anadolu kasabası" başlığını kullanmayı uygun gördük. Tezimizi hazırlama aşamasında konumuzla ilgili olabilecek kaynakları inceledik ve bunlardan yararlanmaya çalıştık. Geniş bir kaynakça listesi belirledik. Anahtar Sözcükler: Reşat Nuri Güntekin, Anadolu, İstanbul, mekân.