Öğretmenlerin yaşadıkları yıldırma durumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Yıldırma durumları özellikle son yıllarda dünyada ve ülkemizde sadece yıldırma davranışlarını uygulayan ve yıldırma davranışlarına maruz kalan bireylerin değil toplumun her bireyini dolaylı ya da doğrudan etkileyen çağımızın en önemli toplumsal sorunlarından biridir. Bu sorun örgüt içinde çalışan tüm bireylerin yıldırma konusunda algısını değiştirir ve psikolojik şiddete eğilimi artırır. Bu artışta, günümüz iş hayatındaki rekabet ortamının artması, çalışanlar arasındaki kıskançlık, iş birliğinden kaçınma, hile, şiddet, dedikodu, örgüt liderinin çalışanlara eşit davranmaması gibi pek çok faktör etkili olmuştur. Yıldırmaya bağlı sorunların hızla artması ve bu kapsamda, yıldırma olaylarının örgüt içerisinde çalışan bireyleri ve yöneticileri de içine alan bir problem haline gelmesi; örgütlerin, örgüt çalışanlarının ve toplumdaki her bireyin bir şeyler yapması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Yıldırma günümüzde artan etkisi ile birçok sosyal bilimcinin araştırma konusunu oluşturmaktadır. Dünyada yıldırma hakkında çok çeşitli araştırmalar yapılmasına karşın, yıldırma somut çözüm bulunamayacak kadar karmaşık bir problemdir. Bu araştırmada, kırsal alanlarda ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin, okulda maruz kaldıkları yıldırma durumları incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Elazığ il merkezi, ilçeler ve köylerdekiilköğretim okulunda görev yapan 530 öğretmenden oluşmuştur. Araştırma nicel ve nitel olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel kısmında ilkokul ve ortaokulda görev yapan öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma durumlarıyla ilgili veriler, beşli likert sistemiyle hazırlanmış bir anket ile toplanmıştır. Veriler, SPSS veri analiz programında işlenerek ankete katılan öğretmenlerin genel bilgilerinde frekans ve yüzde, grupların görüşleri arasındaki farkların saptanmasında ise t- testi ve varyans analizi yapılmış ve .05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma durumlarında en çok cinsiyet, yaş ve kıdem değişkenleri arasında anlamlı fark çıkmıştır. Bu sonuçlardan; erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre; en üst ve en alt yaş grubundaki öğretmenlerin diğer yaş gruplarına göre; 1-5 Kıdemdeki öğretmenlerinin diğer kıdemdeki öğretmenlere göre daha fazla yıldırmaya maruz kaldıkları saptanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında, İlkokul ve ortaokulda görev yapan öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma durumlarıyla ilgili veriler, açık uçlu sorular ile toplanmıştır. Veriler NVivo analiz programında analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre öğretmenlerin çoğu yıldırmaya uğradığı yönünde görüş bildirmiştir. Yıldırmaya sebep olarak en çok denetim ve görmezden gelinme ifade edilmiştir. Ayrıca yıldırmaya yönelik tepki olarak da kanuni hakları arama ve konuşarak halletme ifade dilmiştir. Yıldırmaya tepki göstermeyenlerde çoğunlukla sessiz kaldığını ve görmezden geldiğini ifade etmiştir.