Sınav soru türleri tutum ölçeğinin geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi ve öğrencilerin sınav soru türlerine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre belirlenmesi

Bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Birinci amacı, ortaokul öğrencilerinin sınav soru türlerine yönelik tutumlarının ölçülmesinde kullanılmak üzere bir ölçme aracı geliştirmek ve bu amaç doğrultusunda geliştirilen Sınav Soru Türleri Tutum Ölçeği (SST-TÖ)' nin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. İkinci amacı ise ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin sınav soru türlerine yönelik tutumlarının cinsiyet ve sınıf düzeylerine göre istatistiksel olarak fark oluşturup oluşturmadığını araştırmaktır. Bu çalışma; 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim-öğretim yıllarının birinci ve ikinci dönemlerinde Kocaeli ili Gebze ilçesinde beş farklı devlet ortaokulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci amacına yönelik örneklemi, beş farklı devlet ortaokulundan rastgele seçilen, üç farklı örneklem (347, 309 ve 125 öğrenci) grubundan oluşan toplam 781 ortaokul öğrencisidir. Bu örneklem gruplarıyla, çalışmanın birinci amacına yönelik geliştirilen Sınav Soru Türleri Tutum Ölçeği (SST-TÖ)'nin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Çalışmanın ikinci amacına yönelik örneklemini yine aynı okulların 5, 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim gören 781 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Bu örneklemle, öğrencilerin sınav soru türlerine yönelik tutumlarının cinsiyet ve sınıf düzeylerine göre istatistiksel olarak fark oluşturup oluşturmadığı araştırılmıştır. Çalışmada veri toplamak için ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. İlişkisel tarama yöntemi kapsamında, çalışmanın amaçlarına yönelik verileri toplamak için ortaokul öğrencilerine dört farklı sınav soru türüne yönelik tutum ölçekleri ile sınav tutum ve sınav kaygısı ölçekleri uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Çalışmanın birinci amacına yönelik toplanan veriler analiz edildiğinde ortaokul öğrencilerinin bir sınavda tercih ettikleri soru türlerini belirlemek için geliştirilen "sınav soru türleri tutum ölçeğinin" geçerlik ve güvenirliğinin olduğunu göstermiştir. Ayrıca çalışmanın ikinci amacına yönelik toplanan veriler analiz edildiğinde; ortaokul öğrencilerinin sırasıyla çoktan-seçmeli, doğru-yanlış ve kısa-cevaplı sınav soru türlerine yönelik tutum puanlarının, açık-uçlu sınav soru türüne yönelik tutum puanından yüksek olduğu görülmüştür. Diğer bir ifadeyle öğrencilerin en çok çoktan-seçmeli sınav soru türünü tercih ettiği görülmüştür. Öğrencilerin açık uçlu, çoktan seçmeli ve kısa cevaplı sınav soru türleri tutum puanlarında cinsiyete göre anlamlı bir farkın olmadığı ve ancak doğru-yanlış sınav soru türü tutum puanlarında erkek öğrencilerin lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Bir başka sonuca göre 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin, doğru-yanlış sınav soru türü tutum puanları arasında anlamlı bir farkın olmadığı; açık-uçlu, çoktan-seçmeli ve kısa-cevaplı sınav soru türleri tutum puanları arasında ise anlamlı farkların olduğu belirlenmiştir. Bu anlamlı farkın açık-uçlu ve çoktan-seçmeli sınav soru türleri tutum puanlarında 5. sınıf öğrencilerin, kısa-cevaplı sınav soru türü tutum puanın da ise 8. sınıf öğrencilerin lehine olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Geçerlik ve güvenirlik, Sınav kaygısı, Sınav soru türleri, Sınav tutumu.