Spor yapan lise öğrencilerinin güdülenme profilleri ve başarı algısı özelliklerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi

Bu çalışma, spor yapan lise öğrencilerinin, güdülenme profilleri ve başarı algısı özelliklerinin bazı değişkenlere (cinsiyet, okul türü, yaş, spor yapma sıklığı, spor yaşı) göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 161 (%68,5) erkek, 74 (%31,5) kadın toplam 235 öğrenci katılmıştır. Katılımcılar 14-18 yaşları arasında olup, yaş ortalamaları 15,86±1,04 olarak bulunmuştur. Çalışmaya dört devlet, dört özel olmak üzere toplam sekiz okuldan 235 öğrenci dâhil edilmiştir. Bunlardan 112'si özel (%47,7) okullarda, 123'ü ise (%52,3) devlet okullarında eğitim görmektedir. Spor yaşına göre yapılan değerlendirmede, 43'ü (%18,4) yeni başlayan (1-2yıl), 65'i (%27,6) orta süreli (3-4yıl), 127'si ise (%54,0) uzun süreli (5yıl ve üzeri) spor yapan bireylerden oluşmaktadır. Spor yapma sıklığına göre yapılan değerlendirmede ise; katılımcıların 65'inin (%27,7) az sıklıkta(1-2gün/hafta), 95'inin (%40,4) orta sıklıkta(3-4gün/hafta9, 75'nin (%31,9) ise yüksek sıklıkta(5-7gün/hafta) spor yaptıkları belirlenmiştir. Katılımcılara Sporda Güdülenme Ölçeği ve Başarı Algısı Envanteri uygulanmıştır. Ayrıca Kişisel Bilgi Formlarını da yanıtlamaları istenmiştir. Bu çalışmada nedensel karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Grup oralamaları arasındaki farklılığın istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için grup sayısının 2 olduğu durumlarda "bağımsız gruplar için t testi (Independent Sample t Test)", grup sayısının 2' den fazla olduğu durumlarda ise "tek yönlü varyans analizi (One Way Anova Test)" kullanılmıştır. Çalışmada katılımcıların güdülenme profilleri ve başarı algısı özellikleri cinsiyet, yaş, okul türü, spor yaşı ve spor yapma sıklığı değişkenlerine göre incelenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre karşılaştırıldığında, görev yönelimde kadın katılımcıların lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunmuştur(p<0,05). Okul türü değişkenine göre karşılaştırıldığında ego yönelimde özel okullarda eğitimlerine devam eden öğrencilerin lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur(p<0,05). Katılımcıların güdülenme profilleri ve başarı algısı özelliklerinin yaşları ile ilişkisine bakıldığında yaş ile dışsal güdülenme arasında düşük düzeyde ve güdülenmeme arasında orta düzeyde pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur(p<0,05). Spor yapma sıkılığına bakıldığında, içsel güdülenmede yüksek sıklıkta spor yapanların lehine istatistiksel açıdan anlamlı farklılık görülmüştür(p<0,05). Spor yaşı değişkenine göre karşılaştırıldığında, içsel güdülenme ve dışsal güdülenmede istatistiksel açıdan anlamlı farklılık görülmüştür(p<0,05). Bu farklılığın uzun süreli spor yapanların lehine olduğu görülmektedir. İçsel güdülenmede bu farklılığın uzun süreli spor yapanların lehine, dışsal güdülenmede ise orta süreli spor yapanların lehine olduğu görülmektedir(p<0,05). Sonuç olarak, güdülenme profillerinin ve başarı algısı özelliklerinin cinsiyet, yaş, okul türü, spor yaşı ve spor yapma sıklığı değişkenlerine göre incelenmesi sonucunda anlamlı farklılıklar olduğu görülmektedir. Eğitim sisteminde ve sosyal yaşantıda spor yapma olanaklarının arttırılmasının öğrencilerin güdülenme profillerine ve başarı algılarına olumlu etkileri olabileceği, bununla beraber öğrencilerin fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimlerine olumlu katkılar sağlayabileceği düşünülmektedir.