STEM eğitimi almış ortaokul matematik öğretmenlerinin STEM odaklı etkinliklerin kullanışlılığına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi

Fen, Teknoloji, Matematik ve Mühendislik alanlarında disiplinler arası yaklaşımı ön plana çıkarıp çok yönlü düşünme ve öğrenmeyi amaçlayan STEM eğitimi, son yıllarda uluslararası alan yazında olduğu gibi ülkemizde de araştırmacıların sıkça üzerinde durdukları bir konu başlığı olmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı'nın da STEM'in kullanılmasına ve eğitim sistemimizle bütünleşmesine yönelik hizmet içi eğitim ve müfredat güncelleme çalışmaları bulunmaktadır. İlgili alan yazında yapılan çalışmalara bakıldığında, STEM eğitiminin uygulamadaki paydaşlarından biri olan matematik öğretmenlerine yönelik, sürecin sınıf içi pratiğindeki kullanışlılığını öğretmen görüş ve değerlendirmeleri çerçevesinde odağına alan bir çalışmayla karşılaşılmamıştır. Bu çalışmada, STEM eğitimi almış ortaokul matematik öğretmenlerinin STEM eğitimine ilişkin tutumları ve STEM odaklı etkinliklerin matematik dersi konularının öğretimi ve matematiksel becerilerin gelişimi bağlamındaki kullanışlılığına ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden örnek olay (durum çalışması) deseni kullanılmıştır. Bu bağlamda 2018-2019 eğitim öğretim yılı içerisinde hali hazırda görev yapmakta olan ve STEM eğitimi almış 36 ortaokul matematik öğretmeni, araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. STEM odaklı çalışmalarda kullanılan prototip etkinlikleri içeren ve bu etkinliklerin matematik öğretimindeki kullanışlılığına yönelik önermelerden oluşan STEM-Kullanışlılık Formu, farklı STEM eğitimi düzeyine (Temel ve İleri Seviye) sahip katılımcılara uygulanmıştır. Anket formundan elde edilen veriler betimsel istatistik yöntemiyle analiz edilmiş, ilgili formu yanıtlayan katılımcılardan 10'u ile birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelere seçim sürecinde katılımcılar, Temel Seviye STEM eğitimi (beş katılımcı) ve İleri Seviye STEM eğitimi (beş katılımcı) almış olmak üzere iki grup oluşturacak şekilde belirlenmiştir. Görüşmeler sürecinde uygulanan yarı-yapılandırılmış görüşme formu, alan uzmanlarının görüşleri alınarak geliştirilmiş, elde edilen veriler transkript edildikten sonra içerik analizi ile temalar altında değerlendirilmiştir. Çalışma bulguları, katılımcıların aldıkları STEM eğitiminin farkındalık yaratma açısından etkili olduğunu, ancak matematik alanı özelinde etkinliklerin kullanışlılığa ilişkin fikir ayrılıklarının bulunduğunu göstermiştir. STEM-Kullanışlılık Formu bulgularına göre katılımcıların yaklaşık üçte biri dinamik etkinliklerin matematik kazanımları ile uyumlu olmadığı görüşüne sahipken, katılımcıların büyük çoğunluğu etkinliklerin kullanılabilirliği için programdaki zaman sınırlılığına (%69) ve materyal eksikliğine (%67) dikkat çekmiştir. Robotik setler ile yürütülen kodlama içerikli etkinlikler katılımcılar tarafından daha ilgi çekici bulunmuş, ancak, katılımcılar bu türdeki etkinliklerin de kullanışlılık açısından zaman (%58) ve materyal bilgisi (%64) kısıtlarına sahip olduğunu sıklıkla ifade etmişlerdir. Özellikle etkinliklerin ortaokul matematik konuları ile ilişkilendirmesine yönelik sorularda katılımcıların birkaç konu başlığı ile sınırlı kaldığı (oran-orantı, dönüşüm geometrisi, veri analizi gibi), var olan etkinlikleri matematik alanı ile daha uyumlu hale nasıl getirilebileceği konusundaki soruların yeterince cevaplanmadığı gözlenmiştir. Veri formunu destekleyen bulgularla, yarı-yapılandırılmış görüşmelerde de karşılaşılırken, İleri seviyede STEM eğitimi almış öğretmenlerin bazı programlama dillerine atıf yaparak (Mblock, Scratch vb.) matematik becerilerini kodlama ile daha fazla geliştirebileceklerini ifade etmişlerdir. Çalışma sonuçları, alınan STEM eğitimlerinin öğretmen farkındalığını arttırma sürecine önemli katkılar sunduğunu gösterirken, matematik alanı özelinde, STEM etkinliklerinin kullanışlılığına yönelik öğretmen görüşlerinin yeterli olmadığı belirlenmiştir. Bu noktada disiplinler arası bir yaklaşımı benimseyen STEM eğitimi konusunda eğitimler verilirken her bir disiplin için yeterince açık becerileri ifade eden etkinliklerin süreçte sunulmasının önemli olduğu ve sadece robotik setleri ile değil ortamda var olan materyaller ile de tasarım, teknoloji, fen ve matematiği buluşturacak örnek etkinliklerin sisteme kazandırılması önerilerinde bulunulmuştur. 2019, 120 SAYFA Anahtar Kelimeler : STEM Eğitimi, Matematik Öğretmenleri, Görüşler