Tarsuslu Muhammed bin Ahmed bin Muhammed'in "Miftahu Hulaseti'l-Miftah" isimli elyazmasının tahkik ve incelenmesi

Şeyh Muhammed bin Ahmed bin Muhammed et-Tarsûsî el-Osmâni'nin bu kitabı, belagat ve belagatın şerhi üzerine yazılan en güzel kitaplardan biri kabul edilir. Muhammed et-Tarsûsî eserinde özet ve şerhi bir orada toplamıştır. Müellif eserine öce kitabın yazım tarihi ve mekanın yazıldığı yeri zikrederek başladı. Sonra belağat, fesahat ve şartlarını açıklamıştır. Sonra kitabı, bölümlere, konulara, ve konuları alt bölümlere ayırmıştır. Her bölümle ilgili bilgi takdim ettiği gibi konularla ilgili şevahitleri Kuran, şiir ve az da olsa sünnetten gösterdi. Sonra her bölümü bir sonuçla bitirdi. Şeyh, Sekkaki ve diğer âlimlerin sözlerini, delil gördüğü hususlarda zikretmektedir. Tartıişmalı ve ihtilaflı konulara girmemektedir. Kitabını sonuçla bitirmekte ve el-Miftah ve el-İzah'da geçmeyen muhsenatü'l-bediye ait bazı konuları iki sayfa olarak burada zikretmektedir.Çalışmamıza gelince önce bir mukaddime ve Şeyh Tarsûsî ve yaşadığı devri anlatan bir bölüm yer almaktadır, sonra kitabın ismi ve şeyhe aitliğinin tesbiti ele alınmaktadır. Müellifin eseri ve kullandığı kaynaklar sonra mahdut hakkında bilgi verilmektedir. Nüshalardan temin edebildiklerimizi topladım ve üç tanesini seçtim. Bir tanesini asıl nüsha, diğer iki nüshayıda ana nüshayla karşılaştırdım. Zaruret dışında yorum yapmadan dipnotlarda nüshalar arasındaki farkı ortaya koydum, Tahkik edilen metne riayet ettim, ayetlerin rakamı ve suresini, hadislerin ise asli kaynaklarını tesbit ettim. Yine eserde geçen her sözün söyleyeninin tesbiti ve metinde geçen kaynakları zikrettim.