Trakea dallanma açılarının bilgisayarlı tomografi kullanılarak tespit edilmesi, bu açıların yaş ve cinsiyet ile ilişkisi

Amaç: Çalışmamızın amacı non-invaziv yöntem olan çok kesitli BT ile MınIP tekniği kullanılarak trakeobronşiyal dallanma açılarının pediatrik ve erişkin popülasyonda tespit edilmesidir. Trakeobronşiyal sistemin anatomik bilgisine yönelik elde edilen verilerin literatüre kazandırılıp çeşitli hava yolu araçları(örneğin çift lümenli endobronşiyal tüp) , entübasyon, hava yollarının rekonstriksiyonu ve trakeobronşiyal tümör rezeksiyonusırasında girişimsel fiberoptik bronkoskopi kullanımı sırasında gereklidir. Bundan dolayı anestezi, göğüs cerrahi, pulmoner fizyoloji gibi alanlarda teşhis, tedavi ve girişimsel işlemler öncesi, kılavuzluk etmesi amaçlandı. Materyal ve Metot: Çalışma Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Tıp Fakültesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza trakeobronşiyal sistemin anatomi ve fizyolojisini bozan nedenler, travma sonucu pnömotoraks ya da pnömomediastinum olan hastalar, mediastende değişikliğe neden olabilecek patolojisi olan hastalar (mediastinal kitle, şiddetli kardiyomegali), kas iskelet sistem deformitesi olan hastalar (skoyoz,kifoz) ,diyafragmatik hernisi olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir.Dışlama kriterleri hariç tutulduğunda herhangi bir nedenle kontrastlı ve kontrastsız BT incelemesi yapılan hastalarda , anatomik ve patofizyolojik olarak iyi nitelikte trakeobronşiyal sistem ve akciğer parankiminin görüntüsü elde edilenler çalışmaya dahil edilmiştir. Aksiyal ve koronal düzlemler kullanılarak ölçümler ve incelemeler yapıldı. 25 mm MinIP tekniği kullanılarak ölçümler akciğer parankim penceresinde koronal planda gerçekleştirilmiştir. Koronal planda sağ ana bronş-sol ana bronş açısı, sağ üst lob bronş-intermedius bronş açısı, sağ orta lob bronş-sağ alt lob bronşu açısı , sol üst lob bronş sol alt lob bronş açısı ölçümleri yapıldı. Bulgular: Araştırma popülasyonu 753 pediatrik (%49,5) (ortalama yaş:13,4±4,3; aralık:1-18 yıl) ve 758 erişkin (ortalama yaş:54,3±17,3; aralık: 19-94 yıl) olmak üzere 1511 hastadan oluştu. Sağ-sol ana koronal, sağ üst-intermedius koronal ve sol üst-alt koronal düzeyleri pediatrik ve erişkin hasta gruplarında farklılık göstermedi, sağ orta-alt koronal düzeyi pediatrik grupta erişkin gruba kıyasla daha düşük saptandı (36,9±12,2 vs 42,4±12,3; p<0,001). vii Erişkin grupta atelektazi varlığı (%41,4 vs %9,6; p<0,001), amfizem varlığı (%9 vs %0,7; p<0,001) vebronşektazi varlığı (%3,4 vs 0,9; p=0,001) yüksek saptandı. Pediatrik grupta erkeklerde kızlara kıyasla sağ-sol ana koronal düzeyi daha yüksek saptandı (74,6±12,9 vs 71,2±13,9; p=0,001), sağ üst-intermedius koronal, sol üst-alt koronal ve sağ orta-alt koronal düzeyleri pediatrik grupta cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermedi.Atelektazi, amfizem ve bronşektazi varlığı olan hastaların oranı pediatrik grupta cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermedi. Erişkin grupta erkeklerde kadınlara kıyasla sağ-sol ana koronal düzeyi daha düşük saptandı (71,9±12,9 vs 75,8±14,7; p<0,001), sağ üst-intermedius koronal, sol üst-alt koronal ve sağ orta-alt koronal düzeyleri erişkin grupta cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermedi.Atelektazi varlığı erişkin grupta cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermedi. Erkeklerde kadınlara kıyasla amfizem varlığı (%13,3 vs %4,5; p<0,001) ve bronşektazi varlığı(%4,9 vs %1,9; p=0,027) yüksek saptandı. Sonuç: Çalışmamız 1511 hasta sayısı ile çok kesitli BT ile MinIP tekniği kullanarak, trakeobronşiyal sistemin açı değerlerini ölçen, pediatrik ve erişkin demografik verilerini içerenen geniş sayıda hasta popülasyonuna sahip litaretüdeki ilk çalışmadır. Çalışmamız fibroatelektazi, amfizem ve bronşektazi gibi bulgularla trakeobronşiyal sistemin açı değerleri arasındaki ilişkiyi değerlendiren litaretüdeki ilk çalışmadır. Çalışma verileri invaziv işlemler sırasında yol gösterici olacağı gibi, ileride kadavra üzerinde ya da görüntüleme yöntemleri ile yapılacak çalışmalara da kılavuzluk edebilir.