TÜBİTAK 4006 bilim fuarlarının değerlendirilmesi: Polatlı örneği

Son yıllarda hem okullarda gerçekleştirilen bilim fuarlarının öneminin artması hem de bu fuarların öğrencilerin fen bilimlerine yönelik algılarının, tutumlarının, görüşlerinin ve fen derslerine yönelik başarıya etkilerini incelemek amacıyla bilim fuarlarına yönelik çalışmaların gerçekleştirilmesi ve takibi yapılmalıdır. Bu sebeple çalışmada farklı kategorileri içeren, tüm kitlelere hitap eden ve TÜBİTAK-MEB işbirliğine dayanan TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarları Destekleme Programına düzenleyici olarak katılan öğretmenlerin ve öğrencilerin bilim fuarları hakkındaki görüşlerini incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak gerçekleştirilen bu çalışma 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Ankara İli Polatlı İlçesinde yürütülmüştür. İlçe merkezinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokul, lise ve özel eğitim kurumundan kendi bünyesinde TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı gerçekleştiren 10 okul bu çalışmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışma grubunda yer alan katılımcılar 35'i kadın 25'i erkek olmak üzere toplam 60 öğretmen ve 167'si kız 185'i erkek olmak üzere 5, 6, 7 ve 8. sınıfta okuyan 352 öğrencidir. Bu çalışmada 5'i öğretmene 5'i öğrenciye yönelik hazırlanan yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Katılımcıların görüşme formuna vermiş oldukları cevapların içerik analizi yapılarak bulgular oluşturulmuştur. Sonuç olarak hem kadın hem de erkek öğretmenlerin bilim fuarlarına katılmalarının temelinde kendi bildiklerini öğrenciler ve ziyaretçiler ile paylaşmak yer almaktadır. Bununla birlikte çalışmaya katılan öğretmenler bilinçli öğrenci yetiştirmek istediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenler bilim fuarlarına katılmanın kendi özgeçmişlerine olumlu etki yaptığını ifade etmişlerdir. Çalışmaya katılan öğretmenler bilim fuarlarında yer alan projeleri araştırırken geçmiş çalışmalardan ve internet, TV, bilimsel dergi gibi yazılı veya görsel kaynaklardan yararlandıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca öğretmenlerin bilim fuarlarında yer alan öğrencileri seçerken öğrencilerin gönüllü olmasına ve akademik başarılarının yüksek olmasına dikkat ettikleri görülmüştür. Öğretmenler bilim fuarlarının olumlu yönleri arasında öğrencileri bilimsel çalışmaya yönlendirmesini, bilim fuarlarının etkili bir aktivite olduğunu ve öğrencilerde bilgi artışını sağladığını ifade etmişlerdir. Bilim fuarlarının olumsuz yönü olarak öğretmenler bilim fuarı raporu hazırlamanın zor olmasını, yoğun çalışma gerektirmesini, proje bütçesinin yetersiz olmasını ve bazı okul idarecilerinin tarafından fuarların zorunlu tutulmasını ifade etmişlerdir. Öğrencilerin bilim fuarlarına katılma sebepleri arasında yeni şeyler öğrenmek, bilim fuarlarının eğlenceli olması ve başarma duygusu vurgulanmaktadır. Öğrenciler projeleri araştırırken öncelikle ilgi duydukları konulara yöneldiklerini, proje araştırırken aileden ve öğretmenlerden yardım aldıklarını ifade etmişlerdir. Erkek öğrenciler bilim fuarlarında yer alan projeleri araştırdıklarında çoğunlukla ilgili uzman veya kurum ile görüşürken, kız öğrenciler çoğunlukla internet, TV, bilimsel dergi gibi ulaşılabilir kaynakları kullandıklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte ailelerin ve öğretmenlerin de projeleri belirlerken yardımının olduğu görülmektedir. Öğrenciler bilim fuarlarının olumlu yönünü akademik başarıya ve günlük hayatta karşılaşılan problemlerin çözümüne olumlu etki olarak ifade etmişlerdir. Bununla birlikte kız öğrenciler bilimsel süreç becerilerinin uygulanmasında zorluklar yaşadıklarını belirtirken, erkek öğrenciler çoğunlukla yönetilme konusunda olumsuz görüş belirtmişlerdir. Ayrıca hem kız hem de erkek öğrenciler danışman öğretmen ve diğer öğrenciler arasındaki koordinasyon eksikliğini olumsuzluk olarak belirtmişlerdir.