Tüketim toplumunda tüketim türlerinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisine ilişkin bir araştırma

Araştırmanın amacı; tüketim türlerinin öznel iyi oluş (mutluluk) üzerindeki etkisini incelemektir. Bu bağlamda tüketicilerin literatürde genel kabul gören gösterişçi tüketim, hedonik tüketim, faydacı tüketim, sembolik tüketim ve deneyimsel tüketimin öznel iyi oluş (mutluluk) üzerine etkisi araştırılmıştır. Araştırmada sayısal veriler kullanılarak genellenebilir sonuçlara ulaşmak hedeflendiğinden görgül nitelikli ve tümdengelim yaklaşımını benimseyen nicel yöntemler arasında yer alan betimleme yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada sosyal bilimlerde en fazla kullanılan araştırma türü olan tarama (survey) araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma kapsamında konuyla ilgili literatür incelendiğinde gösterişçi, deneyimsel ve sembolik tüketimle ilgili ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirliklerinin test edilmedikleri görülmüştür. Bu nedenle öncelikle 400 kişilik bir örneklem grubu ile gösterişçi, deneyimsel ve sembolik tüketimle ilgili ölçeklerin Türkçe' ye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda geçerlilik ve güvenilirliği test edilmiş gösterişçi, deneyimsel ve sembolik tüketimle ilgili ölçme araçları elde edilmiştir. Daha sonra 'Batı Akdeniz Bölgesi' olarak bilinen Burdur, Isparta ve Antalya illerinde yaşayan 1042 kişilik tüketici örnekleminde anket tekniği kullanılarak nicel araştırma süreci gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 25.0 ve AMOS 21.0 paket programları yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; tüketicilerin gösterişçi, faydacı, deneyimsel ve sembolik amaçlı tüketimin öznel iyi oluşları (mutluluk) üzerinde istatistiksel olarak pozitif anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Tüketim türlerinin öznel iyi oluş (mutluluk) üzerindeki etkisine ilişkin yapılan çalışmaların Türkçe literatürde çok kısıtlı olması nedeniyle pazarlama alanına bir kaynak oluşturması açısından bu çalışma önem arz etmektedir. Araştırmanın önemli olan bir diğer boyutu; bireylerin gösterişçi tüketim, deneyimsel tüketim ve sembolik tüketim davranışlarını ölçme konusunda geçerlik ve güvenirliği ortaya konularak ölçeklerin Türkçe' ye uyarlanması ve bu ölçeklerden elde edilen verilerin yorumlanmasıdır.