Türk edebiyatındaki fetihnâmelerin değerler eğitimi bakımından incelenmesi

Bu araştırmada, Türk Edebiyatında yer alan Fetihnâmelerin, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okullarda uygulanması istenilen "Değerler Eğitimi Projesi" bakımından incelenmesi amaçlanmaktadır. Osmanlı Devleti döneminde yazılan fetihnâmelerin incelenmesi sonucunda, eserlerde bir askerî harekâtın başlangıcından sonlandırılmasına kadar geçen dönemin ayrıntılarıyla anlatıldığı görülür. Aynı zamanda eserlerde, devletin siyasî ve askerî yöneticilerinin seferlerin tüm safhasındaki duygu, düşünce ve niyetlerinin yer aldığı görülmektedir. Bu bakımdan değerler eğitimi projesinde yer alan değerlerin hangilerinin ne sıklıkta kullanıldığı, askerî harekatlarda özellikle padişahların ve devlet adamlarının hangi değerler ile öne çıktıkları, fetihnâmelerin yazıldığı dönemlerde toplumsal yaşamda hangi değerlerin önem arz ettiği üzerine metinler incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda sorumluluk, özgüven, vatanseverlik, şefkat (merhamet), çalışkanlık, vefalı olma, adil olma, yardımseverlik, kardeşlik-birlikte yaşama ve doğruluk değerlerinin fetihnâmelerde sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Fetihnâmeler şekil bakımından, sefer kararının alınması, hazırlıkların yapılması, sefere çıkılması, toprakların ele geçirilmesi ve sonrasında, birtakım değerlerin belli yerlerde konumlandırılması düzeninde oluşturulmuştur. Fetihler sonlandırılıncaya kadar vatanseverlik, sorumluluk, özgüven ve çalışkanlık değerlerinin sıklıkla yer aldığı, akabinde, toprakların ele geçirilmesiyle şefkat(merhamet), adil olma, misafirperverlik, saygı, temizlik, sabırlı olmak, sevgi, kardeşlik-birlikte yaşama değerlerinin bunları takip ettiği görülmektedir. Sonuç olarak, Osmanlı devleti yöneticilerinin sömürge etmek niyetiyle yeni topraklar ele geçirmediği, aksine bazı yüce değerler etkisiyle fetihler yaptıkları bilgisi eserlerde yer almaktadır. Anahtar Sözcükler: Değerler, Eski Türk Edebiyatı, Fetihler, Fetihnâme, Millî Eğitim Bakanlığı, Osmanlı Devleti, Zafernâme.