Türk şiirinde psikolojik travmanın izleri (1860-2020)

Bu çalışmada 1860- 2020 yılları arasında gelişen Türk şiirindeki psikolojik travmanın izleri konu edilmiştir. Şairlerinin travmalarının, şiirlerinde nasıl değişikliklere yol açtığı araştırılarak "post-travmatik" olarak adlandırılan ve travmaya maruz kalındıktan sonraki dönemi kapsayan zamanda kaleme alınan şiirlerde, şairlerinin travma kökenli ruhsal durumuna dair semptomlar belirlenmeye çalışılmıştır. Travmatik geçmişlerine dair ayrıntıların araştırıldığı şairlerin; klinik tespitlerle önceki kaynaklarda belirtilmiş olan bilgileri, onları tanıyanların aktardıkları ve kendi eserlerindeki beyanları incelenmiştir. Belirtilen zaman aralığında eser veren altmış iki şairin şiirinde psikolojik travmanın imge, gösterge, özne, nesne, kişi, zaman, uzam ve anlatıcı üzerindeki etkileri saptanmıştır. Figüratif dile nasıl yansıdığı örneklenmiştir. Kökeninde travma olgusunun yattığı düşünülen gotik ve grotesk estetiklerin yanı sıra mersiye türünün de travmadan beslenen bir estetik olduğu ortaya konmuştur. Şiirler; şairlerinin travmatik geçmişleri üzerinden on şairin yer aldığı güvensiz bağlanma olarak adlandırılan "bağlanma", on iki şairin bulunduğu "özerklik/kimlik/bireyselleşme", dört şairin örneği olduğu "karşılıklı bağlılık/ayrılık" ile "başarı/kendini gerçekleştirme", yedi şairde görülen "yaşamda kalma" ve otuz şairin bulunduğu "intihar" olmak üzere psikolojik travma türlerine göre ayrılmıştır. Elde edilen bilgiler doğrultusunda travmatik semptomların yansıdığı şiirler psikolojik travma kuramlarından Cathy Caruth'un temellendirdiği edebi travma kuramı çerçevesinde çözümlenmeye çalışılmıştır. İntihar bağlamında psikolojik bozuklukları olduğu önceden teşhis edilmiş şairlerin şiirlerinde bu bozuklukları nasıl travmatik boyutta inceledikleri üzerinde durulmuştur.