Türkiye'de 2002 yılı sonrasında yapılan yasal düzenlemelerin kadın istihdamına etkisi: Hizmet sektörüne yönelik ekonometrik analiz

İstihdamın arttırılması, korunması ve işgücü piyasalarının düzenlenmesi konusunda birçok yasal düzenleme yapılmaktadır. Ancak söz konusu yasal düzenlemelerin, istihdama etkisi konusunda Türkiye'de yapılmış çalışma sayısı oldukça azdır. Kadın istihdamının ve işgücüne katılım oranlarının, kadınların eğitim seviyesindeki artış, medeni hali, çocuk sayısı gibi kendilerine bağlı bazı etkenler ile makro boyutta ekonomik büyüme ve kültürel faktörler gibi birçok değişkene bağlı olduğu yapılan analiz ve çalışmalardan da anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, özellikle 2000'li yıllarda iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında oldukça fazla sayıda düzenleme yapıldığı ve bu düzenlemelerin de kadınları doğrudan ya da dolaylı yoldan etkilediği görülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, yapılan bu düzenlemelerin hizmet sektöründeki kadın istihdamına etkisini ekonometrik modelleme yardımıyla anlamlandırmaya yöneliktir. Bir başka ifade ile yasal düzenlemeler ile hizmet sektöründeki kadın istihdamı arasındaki ilişki irdelenmiştir. Çalışmada, En Küçük Kareler Regresyon Modeli kullanılmış ve yapılan yasal düzenlemeler, iş ve aile yaşamı uyumlaştırması uygulamaları kapsamında gruplandırılmış ve yasal düzenleme tarihleri gölge değişken olarak kullanılmıştır. Söz konusu gölge değişkenler oluşturulmadan önce yapısal kırılma tarihlerini onaylama işlemine yönelik olarak, Leverage Pilot Grafikler, Influence İstatistikler ve CUSUM test yöntemleri ile kırılmaların tam tarihi belirlenmiştir. Varsayımların sağlanması amaçlı Newey-West algoritması ile regresyon çözümlemeleri de yapılmıştır. Veri analizi 1988 yılından bu yana hizmet sektöründeki büyüme oranı, hizmet sektöründeki kadın istihdam oranları ve enflasyon ile dört temel düzenleme değişkenleriyle gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda, 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik ile 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun hizmet sektöründe kadın istihdamı üzerinde olumlu etkisi olduğu ancak bu etki oranlarının farklılık arz ettiği tespit edilmiştir. Esnek çalışmayı Türk mevzuatında yasal zemine kavuşturan 4857 sayılı İş Kanunu, kadınların hizmet sektöründeki artışını en fazla olumlu yönde etkileyen düzenleme olmuştur.