Türkiye, Azerbaycan ve Kanada'da Sosyal Bilgiler dersi kapsamında okutulan ders kitaplarında kurucu liderlerin yeri

Etkin vatandaşlar ve tarih bilincine sahip bireyler yetiştirmeyi amaçlayan Sosyal Bilgiler dersi için "kurucu lider" kavramı büyük önem arz etmektedir. Bu sebepten ötürü Sosyal Bilgiler dersinin bir parçası olan "kurucu lider" kavramının üzerinde dikkatle durulması gerekmektedir. "Kurucu lider" kavramının eğitim politikalarına yön vermesi, öğretim programları ile kaynaştırılması, ders kitaplarına yansıtılması ve ders uygulamalarında önemle vurgulanması bu konuda elzemdir. "Kurucu lider" olan tarihi şahsiyetlerin başlarından geçen hadiselerin, yaptıkları mücadelelerin, uygulamış oldukları devrimlerin yeni nesillere öğretilmesi milli duygular ile donatılmış, geçmişini bilen ve bu bağlamda yaşanılanlardan dersler çıkararak geleceğine yön veren bireyler yetiştirilmesinde büyük bir öneme sahiptir. Her ulusun kendine has tarihi birikimleri olsa da birbirine benzer süreçler yaşadığı aşikârdır. Kanada'da bağımsızlık mücadelesi 1867 yılında, Türkiye'de 1923'te, Azerbaycan'da ise 1991'de yaşanmıştır. Yaklaşık bir buçuk asır içerisinde araştırmaya konu olan üç ülkede de yaşanan bağımsızlık süreci ile araştırmanın temel kavramı "kurucu lider" bu ülkelerde daha önemli hale gelmiştir. Tüm yaşananların bu ülkelerdeki sosyo politik olaylara etkisi düşünüldüğü üzere maksimum düzeyde olmuştur. Yaşanılan olaylar sonucunda eğitim sistemin bunlardan etkilenmesi de oldukça sıradandır. Etkilenen eğitim sistemlerinin yıllar boyunca ne gibi değişikliklere maruz kaldığının, savaşların ve çatışmaların dünya genelinde yavaş yavaş ortaya kalkması ile "kurucu lider" kavramının etkisini hala sürdürüp sürdüremediği gibi konular bu araştırmanın temel soruları arasındadır. Bu araştırma, Sosyal Bilgiler ve eşdeğer dersler kapsamında okutulan derslerin ders kitaplarındaki "kurucu lider" kavramının ne şekilde kullanıldığının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma neticesinde ulaşılan veriler içerik analizi yöntemi yardımıyla çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda "kurucu lider" kavramının çalışmaya konu olan ülkelerde ne şekilde algılandığı, ders kitabı içeriklerinde yer alan yoğunluğu tespit edilip ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler ışığında titizlikle yapılan değerlendirmeler ile karşılaştırmalarla sonuca gidilmiştir. Azerbaycan'da okutulan ders kitaplarında kurucu lidere bağlılık üst düzeyde iken, Türkiye'de ifadeler zaman içerisinde sadeleşmiş ve çağdaş eğitim sistemlerine benzemeye başlamıştır. Kanada'da ise uzun yıllardan beri sadelikten yana bir tavır sergilenmiştir. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler, Türkiye, Azerbaycan, Kanada, ders kitabı, kurucu lider.