Exchange rate depreciation in Turkey in the spotlight of crisis

Daraltıcı devalüasyon hipotezi dolarizasyon problemi yüzünden 1970'lerden sonra Latin Amerika ülkeleri için sıklıkla incelenmiştir. Geleneksel görüşün aksine bu hipotez reel devalüasyonun net etkisinin daraltıcı olacağını iddia ediyor. Daraltıcı devalüasyon hipotezi Latin Amerika ülkeleri için çalışıldıktan sonra diğer gelişmekte olan ekonomiler için de çalışılmaya başlanmıştır. Bu tez daraltıcı devalüasyon hipotezini Türkiye için araştırmaktadır. Türkiye'nin ekonomi tarihinde çeşitli döviz kuru rejimlerinin uygulanması ve büyük çapta ekonomik krizler deneyimlemiş olması daraltıcı devalüasyon alanında araştırma yapmak için elverişli bir zemin oluşturuyor. Bu tezde, ana değişkenlerimizi reel efektif döviz kuru, enflasyon ve reel GSYİH şeklinde belirleyerek VAR modeli uyguluyoruz. Ana değişkenlerin yanında alternatif değişkenler ekleyerek araştırmamızı genişletiyoruz. Modelimizi Kamin Rogers (2000) çalışmasından esinlenerek inşa etmiş olmamıza karşın bu tez 3 katkı yapıyor. 1998 ve 2016 yılları birinci çeyreklerini kapsayan dönem içerisinde Türkiye'de dalgalı ve sabit döviz kuru rejimleri uygulanmış ve bu sayede döviz kuru rejimlerinin hipotez üzerinde etkisi değerlendirilmiştir. İkinci olarak endojen değişkenler arasındaki ilişki ve sıralama için üç farklı varsayım kullanarak ampirik öneriler ile teoriyi karşılaştırdık. Üçüncü olarak, sadece reel GSYİH üzerine etkiyi inceleyen önceki çalışmaların aksine reel GSYH'yi oluşturan tüketim, yatırım, ihracat ve ithalat ile reel efektif döviz kuru arasındaki ilişkiyi inceliyoruz. Kısa dönemde devalüasyonun daraltıcı etkisi görülürken uzun vadede pozitif ticari rekabetin negatif bütçe dengesini domine etmesi sayesinde genişleyici etki görüyoruz. Bununla birlikte yapılan tüm çalışmalarda reel devalüasyonların tamamı enflasyonist etki gösteriyor.