Türkiye'de dış politika haberciliği: 2012 Suriye krizine yönelik ulusal gazete haberlerinin içerik çözümlenmesi

2010 yılında Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da başlayan devrim niteliğindeki Arap Baharı, Türkiye'ye sınır komşusu olan Suriye'de de etkilerini en kısa zamanda göstermeye başlamıştır. Arap Baharı Türkiye-Suriye ilişkilerinde de dönüm noktası niteliğindedir. Özellikle 2012 yılı ortalarında Suriye ve Türkiye arasında yaşananlar Türkiye için dış politika meselesi olmaktan daha çok bir iç politika meselesine dönüşmüştür. 22 Haziran 2012 tarihinde, Suriye sınırında uyarı yapılmadan, Suriye ordusu tarafından Türk jetinin düşürülmesi iki ülke arasındaki ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. Türk jeti krizi ardından Ekim ayı içerisinde Suriye'den top mermisinin sınırdaki Akçakale'ye isabet etmesi sonucunda iki ülke savaş eşiğine gelmiştir. Akçakale'de yaşanılan kriz ardından 11 Ekim 2012 tarihinde Türkiye Rusya'dan Suriye'ye giden yolcu uçağını Ankara'nın Esenboğa Havalimanı'na mecburi inişe zorlamasıyla konu hakkında ortaya birçok iddia atılmıştır. Tüm bu gelişmeler sonucunda Türkiye için Suriye sorunu daha dikkatli yaklaşılması gereken bir dış politika meselesi haline gelmiştir. 2012 yılı Türk dış politikası açısından önemini koruyan her üç krizin, Türk basını tarafından doğru ve eksiksiz bir şekilde anlama ve kitlelere iletme sorumluluğuyla karşılaşmasına neden olmuştur. Özellikle Suriye sorunu Türkiye dış politikası açısından önemli ve ciddi bir kriz alanı olması nedeniyle, doğru ve eksiksiz bir dış politika haberciliği yapabilmek, ideolojik bakış açılarından sıyrılarak sadece gerçekleri okuyucusuna ulaştırabilmek ve farklı hususları göz önünde bulundurarak analiz yapmak medya için bir hayli zor olmuştur. Yapılan bu araştırmada tam olarak Türk Basınının bu sorumluluğu ne ölçüde yerine getirildiği irdelenmiştir. Bu çalışmada, 2012 yılı Suriye krizi kapsamında incelenen Türk jeti, Akçakale ve Suriye yolcu uçağı krizlerinin Türk yazılı basınında nasıl sunulduğu, Cumhuriyet, Zaman ve Sabah gazetelerinin haberleri üzerinden içerik çözümlemesi tekniği ile değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırma 2012 yılının Türk jeti krizinin yaşandığı 23 Haziran-30 Haziran, Akçakale krizinin ve Suriye yolcu uçağı krizinin yaşandığı 3 Ekim-17 Ekim tarihleri arasındaki süreleri kapsamaktadır. Araştırmada toplam 386 haber incelenmiştir. Araştırma sonucunda, Türk dış politika haberciliği alanında hükümetle olan ilişkiler bağlamında gazetelerin Suriye krizine farklı ideolojik açılardan yaklaştıkları görülmüştür. Bunun yanı sıra Suriye krizine yönelik farklı ideoloik bakış açıları bulunmasına karşın genel olarak dış politika haberciliği alanında gazetelerin, Suriye krizine hükümetle aynı açıdan baktıkları görülmüştür. Çünkü gazeteler dış politika haberciliğinde sadece hükümet temsilcilerine bağlı kalmışlar ve onların yapmış olduğu yorum ve açıklamalardan hareket ettikleri elde edilen sonuçlar arasındadır. Diğer yandan Suriye krizleriyle ilgili haberlerin üretiminde kesin ve net bilgilerin elde edilememesi sonucu belirsizlik yaşanmış bu da asılsız iddiaların, komplo tezlerinin ortaya atılmasına neden olmuş, sonuç olarak gazeteler de dış politika haberlerini bu şekilde gündemlerine taşımışlardır. Yine Türk dış politika haberciliği yaşanan kriz olaylarını çatışmacı haber içerikleriyle okuyucusuna sunmuştur. Özellikle basın Türk jeti ve Akçakale krizlerini Suriye saldırısı olarak okumuş ve Türkiye'nin Suriye'ye yönelik misillemesini, haberlerine olası savaşın göstergesi şeklinde taşımıştır. Dolayısıyla haberlerde yüksek tehdit oluşturduğu düşünülen Suriye'ye yönelik olumsuz tutumların, kınamalarında oranı oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimler: Dış Politika, Haber, 2012 Suriye Krizi, Ulusal, Basın