Türkiye'de dış politika kararlarının şekillenmesinde kültür olgusunun etkisi: Kuzey Irak meselesi ve Suriye iç savaşı örnek olayları (2005-2012)

Soğuk Savaş Döneminin sona ermesi ile küresel siyasette yaşanan değişimler, Uluslararası İlişkiler literatüründe kültürün konu edinildiği yeni çalışmaların ortaya çıkmasına gerekli zemini oluşturmuştur. Nispeten yeni bir çalışma alanı olarak kültür ve dış politika ilişkisi, rasyonel bakış açısı ile anlaşılamayan kimi olay ya da sorunların anlaşılmasına yönelik gereken bakış açısını sağlamaktadır. Bu noktadan hareketle bu çalışmada, İnşa Kuramı bağlamında, Türk Dış Politika davranışlarının şekillenmesinde kültürün etkisi incelenmektedir. Kuramsal dayanak olarak Onuf'un İnşa Kuramı ve "söylemek yapmaktır (speech acts)" düsturu ile gerçekliğin sosyal olarak inşa edildiği kabulü yer almaktadır. Bu amaçla Türk Dış Politikası davranışında kültürün etkisini anlamaya ve anlamlandırmaya yönelik iki bağımsız örnek incelemesi gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, Türk Dış Politikası karar vericilerinin 2005-2008 yılları arasında Kuzey Irak Meselesi üzerine söylemleri ile 2009-2012 yılları arasında Suriye İç Savaşı'na yönelik söylemleri araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Söylemlerin analizinde araştırmacı tarafından modellenen Türk Kültürü ve AK Parti medeniyet anlayışı ortak kültür unsurları-etnik kimlik, tarihsel miras ve sorumluluk, Nizam-ı Alem, din- kullanılmıştır. Kuzey Irak Meselesi ve Suriye İç Savaşları bağımsız örnekleri üzerinden yapılan analiz sonuçlarına göre i) Kültür, Türk Dış Politikası davranışlarını etkilemektedir. ii) Kuzey Irak Meselesi örneğinde hem çatışma hem de iş-birliği dönemlerinde aynı kültür unsurları etkidir. iii) Kuzey Irak Meselesi örneğinde, kültür unsurlarının çatışma ve iş-birliği dönemlerinde etki yönü değişmektedir. iv) Suriye İç Savaşı örneğinde; etkili olan kültür unsurları çatışma ve iş-birliği dönemlerine göre farklılaşmaktadır. v) Suriye İç Savaşı örneğinde, kültür unsurlarının çatışma ve iş-birliği dönemlerinde etki yönü değişmemektedir.