Türkiye'de elektrik sektörü özelleştirme politikalarının elektrik tüketimi ile ekonomik büyüme ilişkisine etkileri

Ülke ekonomilerinin büyümeleri üzerinde enerjinin yadsınamaz bir girdi olarak kabul görmesi enerji ile büyüme arasındaki ilişkinin hangi yönde ve ne oranda birbirini etkilediği açısından önem arz etmektedir. Bu önem ülkelerdeki politika yapıcılara ise enerjinin özelleştirilmesi gibi bazı kararlar almaya itmiştir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de enerji alanında özelleştirme öncesi ve sonrası gerçekleşen elektrik tüketimi ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkilerin karşılaştırılması yapılarak hangisinin büyüme üzerinde daha etkin rol oynadığının ekonometrik analizler yardımıyla ortaya konulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'de elektrik enerjisi sektörünün özelleştirilme sürecine değinilerek dönemsel olarak üç model kapsamalanıolarakoluşturuldu. İlk modelde Türkiye'de 1975-2016 yılları arasındaki elektrik tüketimi ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkiler "zaman serisi" ekonometrisi yöntemlerikullanılarak analiz edilmiştir. İkinci modelde elektrik enerjisinin proje olarak uygulamaya konulduğu ve özelleştirme kapsamına alındığı tarihe kadar olan 1975-2004 yılları arası incelenmiştir. Son modelde ise elektrik enerjisinin özelleştirilmesi sürecinin başlangıcı olarak milat alınan"Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi'nin" yayımlandığı 2004'ten 2016 yılına kadar olan sürecin ekonomik büyümeye etkileri zaman serisi ekonometrisi yöntemleri kullanılarak analiz edilmiş ve anılan dönemlerin karşılaştırılması yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında 1975-2016 ve 1975-2004 yıllarını içeren dönemlerde uzun dönem için elektrik tüketiminin büyüme üzerinde etkili olduğu; 2004Q1-2016Q4 dönemi için ise gerçekleştirilen özelleştirme programının büyümeden elektrik tüketimine doğru bir değişim yarattığı sonucunaulaşılmıştır. Elektrik enerjisi sektörünün her ne kadar özelleştirilmesinin net bir tarih ile ayrımı kolay yapılamasa da ulaşılan bu sonuçlar bir başlangıç noktası olarak alınan 2004 yılından sonraki özelleştirme reformu etkinliğinin iktisadi büyüme üzerinde etkisinin olup olmadığının anlaşılması açısından devletçe yapılan reform ve planlamaların yerinde olup olmayacağına dair politika yapıcılara ön bilgi ve yön vermesi açısından pilot olabilecek konumdadır.