Türkiye ve Irak devlet muhasebe sistemlerinin karşılaştırmalı analizi

Devletler tarafından sunulan kamu hizmetleri; eğitimden sağlığa, güvenlikten adalete, yatırımdan dış ticarete kadar geniş bir alanı kapsamaktadır. Devletler, kamu hizmetlerini kamu gelirleri adı verilen kaynakları kullanarak yerine getirmektedirler. Devletler tarafından gerçekleştirilen kamu harcamaları ile kamu gelirleri bütçe hakkının bir gereği olarak belirli bir döneme yönelik hazırlanan bütçeler aracılığıyla belirlenmektedir. Bütçelerin beklenilen fonksiyonları yerine getirebilmesinin en temel şartı ulusal ve uluslararası standartlarda bir devlet muhasebe sistemine sahip olunmasıdır. Zira her ne kadar devletler muhasebe sistemlerini uluslararası kabul görmüş muhasebe standartları doğrultusunda dizayn etmiş olsalar da ülkelerin kendi karakteristik özellikleri doğrultusunda devlet muhasebe sistemleri farklılıklar göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye ve Irak devlet muhasebe sistemleri karşılaştırmalı olarak analiz edilerek benzer ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Türkiye ve Irak devlet muhasebe sistemleriyle ilgili yerli ve yabancı literatürden yararlanılmış, her iki ülkenin bütçe ilkeleri, bütçe sınıflandırmaları, bütçe sistemleri ve bütçe kalemleri karşılaştırılmıştır. Türkiye ve Irak devlet muhasebe sistemleri ile ilgili kanunlar karşılaştırılarak bütçe hazırlık aşamaları irdelenmiştir. Araştırma sonucunda; Türkiye ve Irak devlet muhasebe sitemlerinin birçok açıdan benzer özellikler taşıdığı ancak iki devletin yönetim yapıları ile gelir ve harcama kalemlerinin farklı olması nedeniyle devlet muhasebe sistemlerinin farklılık gösterdiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca çalışmada; sosyal, siyasi ve ekonomik sorunlar nedeniyle yeni bir devlet yapılanması ile oluşturulan Irak Devlet Muhasebe sisteminin düzenlenmesi gereken bazı sorunları tespit edilmiştir. Bu kapsamda Türkiye'de uygulamaya geçirilmiş bulunan analitik bütçe sisteminin Türkiye tecrübesinden yararlanılarak ve Irak devletinin karakteristik özellikleri dikkate alınarak Irak devlet muhasebe sistemine uyarlanması yerinde bir uygulama olacaktır.