Türkiye Türkçesi Erzurum ağzı ile Azerbaycan standart Türkçesinin ortaklıkları

Azerbaycan standart Türkçesinin ve Türkiye Türkçesi Erzurum ağzının ortak etmenlerini karşılaştırmalı olarak, örneklerle ve gerçek kişilerden elde edilen röportajlarla ele aldığımız çalışmamızdaki amaç, ortak söylemleri belirlemek olmuştur. Tez, giriş kısmı hariç dört ana başlıktan oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusunun öneminden, özgün yanından ve kullanılan kaynaklardan bahsedilir. Birinci bölümde Azerbaycan Türkçesinin ve Türkiye Türkçesi Erzurum ağzının tipolojik ilişkilerine değinilir. Burada Azerbaycan standart (yazın) dilinin gelişimi ve çağdaş durumu, Erzurum ağzının tarihsel seyri izlenilir, bu saha lehçesi ve yöre ağzı arasında tarihsel-kültürel etkileşim yolları aydınlaştırılır. İkinci bölümde öznel sorunsala ses bilgisi (fonetik) yönünden açıklık getirilir. Burada Erzurum ağzının ses özelliklerinin bir daha incelenmesine gereksinim duyularak, Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin Erzurum ağzı arasında ses bilgisel benzerlikler ortaya koyulur. Üçüncü bölüm çalışmanın daha kapsamlı ve ilgi çeken kısmı niteliğindedir. Azerbaycan Türkçesinin ve Türkiye Türkçesi Erzurum ağzının söz varlığı ortaklıklarının ele alındığı bu kısımda önce ortak kelimelerden seçme sözlükçe oluşturulur, akabinde ortak adlar, ortak sıfatlar, ortak zamirler, ortak fiiller, ortak zarflar, ortak edatlar, ortak ünlemler, ortak deyimler örnekler karşılaştırılır. Dördüncü bölümde öznel sorunsala biçim bilgisi (morfoloji) yönünden açıklık getirilir. Burada Erzurum ağzının kendine özgü yapısına değinilerek, Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin Erzurum ağzı arasında biçim bilgisel benzerlikler ortaya koyulur. Anahtar Sözcükler: Azerbaycan standart Türkçesi, Dil ilişkileri, Erzurum ağzı, Lehçe bilimi, Söz varlığı.