Ülkemizde günışığı yararlanma zamanına geçilen ve geçilmeyen dönemlerdeki trafik kazası başvuru sayısının ve yaralanma ciddiyetinin geriye dönük taranması

GİRİŞ: Travmalar özellikle trafik kazaları gelişmiş ülkelerde genç toplulukta (1-44 yaş) ölüm nedenleri içinde ilk sırada yer almaktadır. Kaza, Dünya Sağlık Örgüt (DSÖ)'ünün tanımına göre önceden planlanmamış ve beklenmeyen, ancak yaralanma ile sonuçlanabilecek olaydır. Gün ışığı yararlanma zamanındaki(GYZ) değişim sirkadiyen ritim bozulmalarına ve buna bağlı olarak sağlık üzerinde zararlı etkilere neden olabilir. Uyku gecikmesinin neden olduğu sirkadiyen ritim bozulmaları uyku kalitesini ve miktarını bozar ve yorgunluk, baş ağrısı, dikkat ve uykusuzluk gibi çeşitli semptomlara yol açabilir. Acil serviste travmalı hastaların yönetiminde, travma ciddiyetini belirlemek ve ölüm oranını tahmin etmek için birçok skorlama sistemi kullanılmaktadır. Bu skorlama sistemlerinin bazıları fizyolojik parametrelere göre bazıları anatomik bölgelere göre bazıları da her ikisinin birleşimi şeklinde oluşturulmuştur. YCS(Yaralanma Ciddiyet Skoru) bu skorlamalar içinde en kullanışlı olanlarından biridir. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışma retrospektif bir çalışma olup Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servise 2014 ve 2015 yıllları kış / 2015 ve 2016 yılları yaz saati uygulaması ile 2016 ve 2017 yılları kış / 2017 ve 2018 yılları yaz saati uygulamalarında günışığı yararlanma zamanına geçiş tarihlerinden önceki ve sonraki 2 haftalık süreçte araç içi trafik kazası nedeniyle başvuran hastalar değerlendirilmeye alınmıştır. Değerlendirme hastane bilgi sistemi ve dosya tarama yöntemi yardımı ile YCS skoru hesaplanarak yapılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya alınan 710 hastanın 201 (28,3%)'i kadın, 509 (71,7%)'u erkek idi. 710 hastanın 414 (58,3%)'ü kış saatine geçiş dönemlerinde(güz döneminde), 296 (41,7%)'sı yaz saatine geçiş dönemlerinde (bahar döneminde) başvurdu. Güz döneminde başvuran toplamda 414 hastanın 221(53,30%)'i kış saati uygulamasının uygulanmadığı dönemde, 193(46,70%)'ü ise kış saati uygulamasının uygulandığı dönemde başvurmuştur. Kış saati uygulamasının uygulanmadığı dönemde başvuran 221 hastanın 186(84,10%)'sı taburcu edilirken 35(15,90%) hastaya yatış yapılmıştır. Kış saati uygulamasının yapıldığı dönemde ise ; 193 hastanın 159(82,39%)'u taburcu edilirken,31(16,06%)'ine yatış verilmiş 3(1,55%) hasta ise ex olmuştur. Bahar döneminde başvuran toplamda 296 hastanın 177(59,79%)'si yaz saati uygulamasının uygulanmadığı dönemde, 119(40,21%)'u ise yaz saati uygulamasının uygulandığı dönemde başvurmuştur. Yaz saati uygulamasının uygulanmadığı dönemde başvuran 177 hastanın 159(89,83%)'u taburcu edilirken 17(9,60%) hastaya yatış yapılmış 1(0,56%) hasta ise ex olmuştur. Yaz saati uygulamasının yapıldığı dönemde ise ; 119 hastanın 101(84,87%)'i taburcu edilirken,17(14,28%)'sine yatış verilmiş 1(0.84%) hasta ise ex olmuştur. SONUÇ: Çalışmamızda GYZ' nin cinsiyet, yaş, YCS skoru, maliyet analizi, taburculuk ve yatış durumlarına etkisi incelendi. Çalışmaya genel olarak bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Bu durum çalışmanın kısa sürelive tek merkezli olmasına bağlanabilir. Daha önceden yapılmış olan bazı çalışmalarda anlamlı farklar saptanmış olup ilerleyen yıllarda ülke çapında daha kapsamlı ve daha uzun süreli çalışmalar yapılabilir. Bu sayede GYZ' nin uzun dönem etkileri de incelenmiş olacaktır. ANAHTAR KELİMELER: trafik kazası, günışığı yararlanma zamanı, yaralanma ciddiyet skoru