Uluslararası ticarette risklerin yönetimi ve firma performansı

Dünya genelinde ekonomik, politik, teknolojik, kültürel ve sosyal birtakım dönüşümler ticari kuralları tamamen değiştirmiştir. Yaşanan bu gelişmeler ticaret, lojistik ve ödeme sistemleri gibi birçok ticari unsurun da hızlı bir şekilde değişmesine yol açmıştır. Ancak her değişim içerisinde kolaylıklarla beraber bir takım yeni riskleri de barındırmaktadır. Dolayısıyla yaşanan değişimlerle birlikte firmaların faaliyette bulunduğu koşullar çok daha karmaşık bir hal almıştır. Bu koşullar firmaları içerisinde bulundukları belirsizlik ortamında daha ihtiyatlı davranmaya zorlamaktadır. Bu noktada stratejik risk yönetimi konusu ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada öncelikle uluslararası ticaretteki risk yönetiminin ve yöneticilerin uluslararası iş bilgisinin, firma performansı üzerindeki etkisinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Ayrıca yöneticilerin uluslararası iş bilgisinin, firma performansı üzerindeki etkisinde uluslararası ticaretteki risk yönetiminin aracılık etkisinin ölçülmesi araştırmanın bir diğer amacıdır. Ancak yapılan literatür taramasında uluslararası ticarette risklerin yönetimine ilişkin bir ölçme aracına tarafımızca rastlanmadığı için literatürde bu boşluğu doldurmak amacıyla bir ölçeğin geliştirilmesi planlanmıştır. Bu kapsamda öncelikli olarak, Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde uluslararası ticaret yapan firma yöneticileriyle görüşme yapılmıştır. Görüşmede bu firmaların uluslararası ticarette en çok hangi risklere maruz kaldıkları ve bu riskleri nasıl yönettikleri ile ilgili veriler toplanmıştır. Daha sonra derinlemesine bir literatür taraması yapılarak ölçek için madde havuzu oluşturulmuştur. Ölçek için belirlenen maddeler alanında uzman akademisyenlerle istişare edilerek anket formu hazırlanmıştır. Hazırlanan anket formu Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren 85 dış ticaret firmasına uygulanarak pilot çalışma yapılmıştır. Pilot çalışma neticesinde ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik açısından uygun olduğu tespit edilmiş ve esas çalışmaya geçilmiştir. Esas çalışmanın evrenini İstanbul Sanayi Odası tarafından belirlenen Türkiye'nin 1000 büyük sanayi kuruluşu içerisinde yer alan firmalar oluşturmaktadır. Çalışmanın analizine ilişkin elde edilen sonuçlara göre uluslararası ticarette risklerin yönetimi ve yöneticilerin uluslararası iş bilgisi, firma performansını anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Ayrıca yöneticilerin uluslararası iş bilgisinin firma performansı üzerinde etkisinde uluslararası ticaretteki risklerin yönetiminin aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçların önemli ve özgün olduğu ve literatüre önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.