Vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin depresyon, anksiyete ve stres durumları ile etkileyen faktörlerin karşılaştırılması

Araştırma, vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin depresyon, anksiyete ve stres durumları ile etkileyen faktörlerin karşılaştırılması amacıyla Mart –Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Karşılaştırmalı tanımlayıcı araştırmanın evrenini, İzmir Çiğli'dekibir ağır sanayi fabrikasında çalışan 150 vardiyalı ve İzmir Torbalı'daki üç iş yerinde çalışan 140 vardiyasız olmak üzere toplam 290 işçi oluşturdu. Çalışmada örneklem seçimine gidilmedi evrenin tamamına ulaşılmaya çalışıldı. Araştırmanın yapıldığı tarihte iş yerinde olmayanlar, araştırmaya katılmak istemeyenler nedeniyle 150 kişilik vardiyalı gruptan 140 kişiye, 140 kişilik vardiyasız gruptan 130 kişiye ulaşıldı. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulan "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASÖ)" kullanılarak, karşılıklı görüşme yöntemiyle, etik izinler alındıktan sonra toplanmıştır. SPSS 23.0 for Windows (Statistical Package for Social Science for Windows) paket programı kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Vardiyalı grubun %95,7'si ve vardiyasız grubun % 60,8'i erkektir. Vardiyasız grubun %51,4'ü ve vardiyasız grubun %61,5'i geliri giderinden azdır. Vardiyalı grubun %45,7'si ve vardiyasız grubun %36,3'ü yeterli ve dengeli beslenmediğini düşünmektedir.Vardiyalı grubun depresyon toplam puanının ortalaması 10,7±8,09, vardiyasız grupta ise 6,14±6,28, vardiyalı grupta anksiyete toplam puanın ortalaması 9,48±7,05 vardiyasız grupta 6,14±6,28 vardiyalı grupta stres toplam puan ortalaması 14,58±7,78 vardiyasız grupta 10,18±7,48'dir. Vardiyalı çalışan işçilerde medeni durum, işinden memnun olma, yeterli ve dengeli beslenme değişkenlerinin depresyon, anksiyete ve stres puanını, vardiyasız çalışan işçilerde ise cinsiyet ve işinden memnun olma değişkeninin depresyon, anksiyete ve stres puanını etkilediği belirlenmiştir (p <0,05). Yapılan çalışmada vardiyalı grupta çalışan işçilerin vardiyasız gruba göre depresyon, anksiyete ve stres toplam puan ortalamaları daha yüksektir. Vardiyalı grupta depresyon, anksiyete ve stres puanı evli, işinden memnun olan, yeterli ve dengeli beslenmediğini düşünenlerden etkilenmektedir. Gerek vardiyalı, gerekse vardiyasız grupta depresyon, anksiyete ve stresi etkileyen faktörler göz önüne alınarak eğitim programları düzenlenebilir, işçilere baş etme yöntemleri, işverenlere de alınması gereken önlemler konusunda bilgi verilebilir. Anahtar Kelimeler: Vardiyalıve vardiyasız çalışma; Depresyon, stres, anksiyete; Çalışan sağlığı