Vatandaşlık eğitimine karşılaştırmalı bir bakış: Türkiye, Fransa

Bu araştırmada, Fransa ilkokul 4. sınıf düzeyi Vatandaşlık ve Ahlak Eğitim Programı (CM1 sınıfı) ile Türkiye İnsan Hakları Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Programını (İlkokul 4. sınıf) karşılaştırmak; elde edilen bulgular sonucunda Türkiye'deki vatandaşlık eğitimi uygulamasına öneriler getirmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, her iki ülkenin eğitim sistemleri ile vatandaşlık eğitimi programları, kazanım, içerik, eğitim durumları ve değerlendirme açısından incelenerek karşılaştırılmıştır. Araştırma "Türkiye'de ilkokul 4. Sınıfta okutulan İnsan Hakları Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi ve Fransa'da aynı sınıfa karşılık gelen CM1 sınıfı Vatandaşlık ve Ahlak Eğitimi Programları" ile sınırlıdır. Araştırma nitel araştırma yöntemine göre desenlenmiş olup, veriler doküman incelemesi yoluyla, belirlenen alt amaçlar çerçevesinde tanımlayıcı yaklaşımla analiz edilmiştir. Verilerin toplanmasında belge tarama yöntemi kullanılmış; Fransa ve Türkiye'nin eğitim sistemlerine ve vatandaşlık eğitimi programlarına ilişkin, ülkelerin Milli Eğitim Bakanlıkları ile ilgili kurum ve kuruluşların elektronik sayfalarından, ilgili kitap, makale, tez, proje raporu vb. basılı bilimsel kaynaklardan yararlanılmıştır. Her iki ülke programında da, öğrenme süreçlerinde yöntem ve tekniklerin işe koşulması gerektiği belirtilmektedir. Fransa vatandaşlık eğitimi programında, bilgi, beceri ve kavramların kazandırılmasında kullanılabilecek yöntemler önerilmektedir. Türkiye vatandaşlık eğitimi programında ise görsel okuma, soru-cevap, tartışma, çıkarımda bulunma, beyin fırtınası, gözlem, karşılaştırma, hatırlama teknikleri önerilmektedir. Fransa Vatandaşlık ve Ahlak Eğitimi programının içeriği eşitlik, evrensel değerler, her türü ayrımcılığın reddi ve ulusal dayanışma konularını içeren modern bir eğitimdir. Türkiye'de millî ve manevî değerlere ağırlık verildiği görülmektedir. Vatandaşlık eğitimi programları içerik olarak birbirine benzemektedir. Türkiye'de içerik ünite temeline göre, Fransa'da ise temalar şeklinde düzenlenmiştir. Fransa ve Türkiye'de kazanımların, bilgi düzeyinin üzerinde, kavrama, karşılaştırma ve uygulama düzeyinde olduğu söylenebilir. Fransa vatandaşlık eğitimi kazanımları ile Türkiye vatandaşlık eğitimi kazanımları nitel ve nicel olarak farklılık göstermektedir. Vatandaşlık eğitimi programlarının değerlendirme bölümünde ise, Fransa'da ve Türkiye'de "öğrencinin gelişiminin" gözlenmesini esas alan bir yaklaşımın benimsendiği görülmektedir. Fransa ve Türkiye vatandaşlık eğitimi programı değerlendirmesinde, yazılı ve sözlü, gözlem, tartışma, performans ödevleri, görüşmeler, öğrenci ürün dosyaları, projeler, posterler, öz değerlendirme ölçekleri, çoktan seçmeli, eşleştirmeli, boşluk doldurmalı ve açık uçlu sorulardan oluşan testler kullanıldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Vatandaşlık Eğitimi, Karşılaştırmalı Eğitim, Fransa Eğitim Sistemi, Türk Eğitim Sistemi