Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımıyla ilgili öğretici ve öğrenci görüşleri

Bu çalışmanın amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten ve öğrenen bireylerin yapay zekâya ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu doğrultuda yapay zekâ teknolojilerinin Türkçe öğretimine yansımalarını incelemektir. Elde edilen bulguların, alana yönelik yenilikçi ve işlevsel yaklaşımların geliştirilmesine zemin oluşturması hedeflenmektedir. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle belirlenmiştir. Çalışmaya Türkiye'nin farklı bölgelerinde yabancılara Türkçe öğretimi alanında çalışan 15 öğretici ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen 14 öğrenci dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler Zoom platformu üzerinden yüz yüz yapılıp elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi ve MAXQDA 2024 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda yapay zekâ kullanan ve kullanmayan öğreticilerin olduğu görülmüştür. Kullanmayan öğreticilerin yapay zekâ hakkında bilgi sahibi olmadıkları, nasıl ve niçin kullanılacağını bilmedikleri, ön yargılı oldukları ve koşulların elverişli olmaması nedeniyle kullanmadıkları anlaşılmıştır. Bilgi sahibi olmayan öğreticilerin eğitim verildiği takdirde kullanmaya istekli oldukları görülmüştür. Kullanan öğreticilerin ise yapay zekâyı derse hazırlık aşamasında, materyal ve soru üretmede, ders etkinliklerinde, süreç odaklı ölçmede ve ders dışında öğrenciye pratik yaptırmak için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğreticilerden yapay zekâyı mesleki açıdan tehdit olarak görenler olduğu gibi yalnızca yardımcı bir araç olarak gören, öğreticinin yerini alamayacağını düşünenler de vardır. Bu durum, öğreticilerin yapay zekâyı algılama biçimleriyle bağdaştırılmıştır. Yapay zekânın avantaj ve dezavantajlarının olduğu, dil öğretimi ve Türkçe öğretimi için henüz yeterli olmadığı, eksikleri giderildiği takdirde yabancılara Türkçe eğitimi için çok faydalı bir gereklilik olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci sonuçlarına bakıldığında ise öğrencilerin yapay zekâyı insanlara yardım eden bir teknoloji olarak gördüğü, bazı öğrencilerin ise yapay zekâ hakkında herhangi bir fikre sahip olmadığı anlaşılmıştır. Öğrenciler, yapay zekâyı kullanmayan öğreticiler için tecrübe sahibi olmadıklarını ve yapay zekânın Türkçe öğretimi için yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Yapay zekânın avantaj ve dezavantajlarını dile getiren öğrenciler, öğreticileri bazı yönlerden yapay zekâdan üstün bulmuşlardır. Çeşitli alanlarda yapay zekâdan yararlanan öğrencilerin çoğunluğu Türkçeyi öğreticiden öğrenmeyi tercih ederken yardımcı unsur olarak yapay zekânın Türkçe öğretimi için faydalı olacağını belirtmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin, uygulamalara çıktı sağlaması ve yapılacak yeni çalışmalara kaynaklık etmesi beklenmektedir.