Yabancılaşma problemi ve yabancılaşmanın gündelik hayata yansıması: "Sátántangó" adlı filmin çözümlemesi

Günümüzde bireyin, dolayısıyla da toplumun gündelik hayatta yabancılaşmayı yoğun olarak yaşadığı görülmektedir. Zamanın getirdiği yenilikler beraberinde insandan birçok şeyi de söküp almıştır. İçi boşalan insan içsiz, ruhsuz ve anlamsız bir varlık haline gelmiştir. İnsan çevresine, benliğine en önemlisi de kendi ruhuna yabancılaşmış durumdadır. Eskinin samimi, sakin yaşamı yerini sahte insan ilişkilerine bırakmıştır. Ruhu özünden boşalan insan idealsiz, umutsuz boş bir hayatta yaşam mücadelesi içerisindedir; değerler anlamını yitirmiştir. Hayatının merkezine koyacak anlamlı bir şey bulamayan insan, kendilik bilgisini kaybetmiştir. Yaşanan hayatlarda sanal aşklar, sevgiler, ilahlar edinilerek yapay anlamlarda tat aranmaktadır. Hayat hissedildiği gibi değil hissettirildiği gibi duyumsanmaktadır. Yabancılaşma problemini çözümlememe amacındaki bu tezde inceleme nesnesini Macar yönetmen Béla Tarr'ın, Şeytan'ın Tangosu (1994) filmi oluşturmaktadır. Tezin savına göre bu film, modern hayatla uyuşmayan, anlamsız hayatların temsillerini sunmaktadır. Filmde yabancılaşan bireyin karşısına öteki olarak kendisinin nasıl çıkarıldığı ve sistemin insana vadettiği şeyden ortaya çıkan mutsuzluğun yansıması çarpıcı bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla bu filmde psikolojik boyuttan sosyal boyuta doğru kendini belirgin olarak hissettiren ve günümüz insanını tanımlayan yabancılaşma problemi bu tezin çözümlemeye çalıştığı başlıca mefhum olmaktadır. Gündelik hayatta yaşanan yabancılaşma ve etkilerinin ele alındığı "Yabancılaşma Problemi ve Yabancılaşmanın Gündelik Hayata Yansıması: 'Sátántangó' Adlı Filmin Çözümlemesi" adlı bu çalışmada sosyolojik eleştiri yöntemine başvurularak yabancılaşma kavramına ilişkin literatür taraması yapılmış, konuyla ilgili kuramsal kaynaklardan ve akademik çalışmalardan okumalar yapılarak yabancılaşma kavramının kavramsallaşma süreci ortaya konmuştur. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. "Yabancılaşma ve Gündelik Hayatta Yabancılaşma" başlıklı birinci bölümde önce, yabancılaşma problemini toplumsal hayat perspektifi içerisinde ele alan tüm yaklaşımların tek tek ve detaylı açıklaması yerine, çalışmanın amacı ve sınırlılıkları da göz önünde tutularak genel hatlarıyla farklı disiplin ve çeşitli düşünürler bağlamında açıklanmıştır. Daha sonra, düşünsel çerçevenin oluşturulduğu içsel ve toplumsal boyutta yabancılaşmayı ön plana çıkaran teorilerle, gündelik hayatlarda oynanan ve oyun sonunda kendisini kaybeden kimliksiz bireyde yabancılaşmanın yansımaları ele alınmıştır. "Gündelik Hayatta Yabancılaşma: 'Sátántangó' Adlı Filmin Çözümlemesi" başlıklı ikinci bölümde ise düşünürlerce ortaya konan yabancılaşma teorileri ışığında film yorumlanarak yaşanan yabancılaşmanın görünür kılınması amaçlanmıştır. Bu amaçla yapılan çalışmanın "Sonuç" bölümünde toplumsal ilişkiler üzerinden öznel-içsel olarak hissedilen, soyutlukta bir kimliğe bürünen ve gündelik hayatlarda toplumsala yansıyarak somut hal alan yabancılaşmanın yorum ve değerlendirmesine yer verilmiştir.