Yenilenebilir enerji kaynakları konusunda uygulanan kavram haritalarının öğrencilerin akademik başarı ve tutumlarına etkisi

Bu çalışmanın amacı, kavram haritaları destekli çevre bilimi dersini alan fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarı ve tutumlarına etkisini belirlemektir. Aynı zamanda kavram haritaları destekli çevre bilimi dersini alan fen bilgisi öğretmen adaylarının görüşlerini tespit etmektir. Kavram haritaları, kavramları doğru ve anlamlı bir şekilde birbirine bağlayan öğretim materyalleridir. Kavram haritaları yalnızca öğrencilerin fen kavramlarını anlamlı bir şekilde öğrenmesinde değil, aynı zamanda öğretmenlerin öğrencilere kavramları öğretmesinde de yardımcı olmaktadır. Araştırmanın örneklemini, Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Eğitimi 3. sınıfta öğrenim gören 60 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde yapılmış ve öğretmen adayları kontrol ve deney grubu olarak iki gruba ayrılmıştır. Bu araştırmanın nicel boyutunda nicel araştırma türlerinden olan "ön test ve son test deneysel desen" kullanılmıştır. Öğrencilerin başarı durumlarının belirlenmesi için Yenilenebilir Enerji Kaynakları Başarı Testi ve tutumlarını belirlemek için de Fen Öğretmen Adaylarına Yönelik Yenilenebilir Enerji Kaynakları Tutum Ölçeği ön test-son test olarak uygulanmıştır. Çalışmanın nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak deney grubunda bulunan öğretmen adaylarından gönüllük esasına dayalı olarak seçilen 5 öğretmen adayı ile kavram haritaları destekli yürütülen çevre bilimi dersi hakkında 25-30 dakikalık yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizleri SPSS 25.0 veri programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubu öğretmen adaylarının, akademik başarı son test puanları ile ilgili bulgular incelendiğinde, deney grubu öğrencilerinin kavram haritası öğretim program sonrasında son test akademik başarı puanları ortalamasının kontrol grubu öğrencilerin kavram haritası ile öğretim program sonrasındaki son test başarı puanları ortalamasına göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Deney grubuna uygulanan kavram haritası ile kontrol programına uygulanan geleneksel anlatımla eğitimin son test başarı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu da tespit edilmiştir. Deney ve kontrol grubu öğretmen adaylarının, tutum ön test ve son test puanları sonuçlarına bakıldığında, deney ve kontrol grubu tutum ölçeği ön test puan ortalamaları arasında belirgin farklılıklar görülmektedir. Ancak bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen veriler incelendiğinde, kavram haritası destekli çevre bilimi hakkında öğretmen adayları olumlu düşüncelerinin olduğunu ifade etmişler, ileride meslek hayatlarında kavram haritalarını kullanacaklarını belirtmişlerdir. Ayrıca derse yönelik motivasyonlarının artmasıyla birlikte bilişsel ve duygusal becerilerinde, özellikle kalıcılıktan dolayı psikomotor becerilerinde gelişmeler olduğunu bildirmişlerdir. Araştırmadan elde edilen verilere göre çalışmaya katılan fen bilgisi öğretmen adaylarının kavram haritası tekniği ile başarılarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kavram haritalarının öğretimde kullanılmadan önce kavram haritalarının oluşturulması konusunda öğrencilerin bilgilendirilmesi ve ders kitaplarında kavram haritası içeren etkinliklere yer verilmesi önerilmektedir.