Yetişkinlerde akılcı ilaç kullanım bilgi düzeyi, Tokat merkez örneği

Akılcı olmayan ilaç kullanımı önemi giderek artan bir sorundur. Akılcı ilaç kullanımında hekim, eczacı ve hastalara görevler düşmektedir. Bu çalışmada da ilimizdeki yetişkinlerin akılcı ilaç kullanımı konusundaki bilgi düzeylerini tespit etmeyi; ayrıca bilgi düzeyini etkiyen faktörleri de tespit ederek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Tokat ili nüfusunu evren kabul ettiğimizde örneklem sayısı G power 3.1 programı ile %80 güç, %5 hata payı ve 0,25 etki büyüklüğü ile 180 olarak belirlenmiştir. Üniversitemiz aile hekimliği polikliniklerine başvuran; sözlü onayları alınan yetişkinlere akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyini etkileyen faktörleri tespiti açısından literatürleri inceleyerek hazırladığımız anket formu (Ek-2) ve Akılcı ilaç kullanımı ölçeği (Ek-3) uygulanmıştır. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 18. program (SPSS Inc, Chicago, IL) ile yapılmıştır. Tüm istatistik analizlerde p<0,05 olduğunda anlamlı kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 40.02 ±14.18 ve %51'i erkekti. Katılımcıların %62,8'si akılcı ilaç kullanım bilgisinde sahipti. Akılcı ilaç kullanımı ölçek puan ortalaması; kadınlarda (p=0,021), medeni durumu bekar olanlarda (p=0,016) lise ve üzeri öğrenime sahip olanlarda (p<0,001), düzenli ilaç kullanımı olmayanlarda (p=0,046), ilçe merkezi ve şehir merkezinde yaşayanlarda (p=0,011) daha yüksekti. Ayrıca katılımcıların yaklaşık üçte biri (%32,2) ilacı kendilerini iyi hissettiklerinde kesmeyi yanlış olduğunu düşünmemekte ve %40'ı da ilaç yerine bitkisel ürünlerin kullanabileceğini düşünmekteydi. Akılcı ilaç kullanım bilgi düzeyini etkileyen faktörleri ortaya koyduğumuz çalışmamamızda katılımcıların yarısından fazlası akılcı ilaç kullanım bilgisine sahipti. Ancak akılcı ilaç kullanımı bilgisine sahip olmayan %37,2'lik pay da göz ardı edilemeyecek kadar çoktur. Ayrıca önermelere verilen yanlış cevaplarda bilgi eksikliklerini ortaya koymuştur. Bu açıdan toplumun akılcı ilaç kullanım bilgisi konusunda bilinçlendirilmeye ihtiyacı olduğu açıktır. Bu anlamda da ilk temas noktası olan aile hekimlerine büyük görevler düşmektedir.