87
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Determinants of asset swap spread for Turkish banks
Derivative instruments such as swaps, futures, forwards and options, etc. are financial instruments. The value of a derivative instrument ensues from an underlying asset. This thesis focuses on the determinants of the asset swap (ASW) spread of three Turkish banks and examines the factors affecting it. Specifically, a GARCH model is applied to analyze the relationships between firms' value, firms' volatility, interest rate level changes and their ASW spreads. The study concludes that each of the three Turkish banks has a positive correlation with firms' volatility and lag of the ASW spread while two of them have significant results for the relationship between firms' value, interest rate level changes, and ASW spread.
Does Phillips curve hypothesis hold in emerging markets: New evidence
Phillips Curve is one of the most controversial topics of economic literature. Phillips Curve hypothesis is investigated for countries Turkey, Chile, Hungary, Korea, Mexico and Poland for years between 1990 and 2020. Time period for each country varies due to the availability of necessary data. Two different Phillips Curve models were constructed and estimated with the Ordinary Least Square (OLS) method for each country. Results show that unemployment rate is statistically significant for Turkey, Chile and Korea while explaining inflation dynamics. Moreover, it is found that for all of these economies' inflation expectations are the main driver of the inflation. Reduced Form Phillips Curve estimation results suggest that exchange rate, but not the oil price, significantly contribute to the inflation dynamics of emerging countries.
Policy measures on try offshore swap markets and their effects on foreign exchange trade volume
FX markets are of great importance for economies. Because FX market deepening is an indicator of financial development as well as an indicator of openness of an economy. Also FX market affects production and unemployment, inflation and international capital flows through the real effective exchange rate, import, commodity costs, risk and asset gains. In this respect, The Banking Regulation and Supervision Agency (BRSA) started to establish measures for offshore swap markets in response to the upward volatility in the USDTRY exchange rate. This thesis examines the effects of such measures on the FX trade volume by using the GARCH model. The results show that these measures have a limited yet significant effect on the spot, forward and swap FX trade volume. The results also suggest that while restrictive measures have a negative effect on FX trade volume, bending measures have a positive effect.
Is Bitcoin a digital gold?
This thesis investigates whether Bitcoin can be considered as a digital gold in terms of its hedging and safe haven characteristics. We use Bitcoin returns and stock market returns for 16 different stock markets belonging to 12 countries. The weekly data set covers the period between 2015 and 2021, and we use the GARCH (1,1) model to test the research question. Furthermore, to determine the safe haven property, we take into account how Bitcoin returns behave when tail risks materialize in different countries. For this, we take the 1%, 5%, and 10% quantiles representing extreme equity market movements and add to the model as dummy variables. The model results indicate that Bitcoin is not a hedging instrument for any stock market investments in our sample, meaning that it does not mitigate adverse shocks on average. However, Bitcoin can be a diversifier tool for all stock markets. Regarding the safe haven properties, the results vary for different stock markets and the predetermined quantiles. We conclude that, although Bitcoin shows safe haven propertis for some stock exchanges at 0.01 and 0.05 quantiles, it cannot be considered as a digital gold in general.
The comparative analysis on robo-advisor awreness in emerging countries: case study on Turkey and UAE
The purpose of this study is to better understand the advantages that artificial intelligence (AI) technology may provide in the banking business, especially in investment advice operations, for both the firm and the consumer. While this study examines the opportunities and problems of Robo-advisor systems on a basic level, it does not compare any particular Robo-advisors that are now available on the market. Although the algorithms used, as well as the technical characteristics of the apps and their deployment in businesses, are outside the scope of this investigation. Mixed method approach was used to investigate the purpose of this study. The finding of this study shows that robo-advisory is still in an early stage where further development and adoption are required for general consumer adoption. Customers in the Turkey and UAE financial industry are asking for transparency and more information on robo-advisory in order to accept this innovation. No matter if a person invests in securities, their monthly savings have a big impact. There are a number of personality traits and behavioural factors that also have significantly influence whether or not someone chooses to use a robo-advisor to make investment decisions. On the other side, robo-advisors benefit service providers by cutting costs, expanding their clientele, generating consistent revenue via management fees, improving service quality, and making it simpler to keep tabs on business processes and transactions.
Future of financing methods for infrastructure: Effects of climate change and the digitalization
This thesis deal with a forward-looking perspective, with the vision of putting forward a future projection regarding infrastructure investments and its financing methods, under five main headings in terms of content. First; definition, types, character of the infrastructure and the effects of infrastructure investments. Latter; are trends affecting infrastructure investments where Sustainable Development Goals (SDG), the relationship between SDGs and infrastructure investment, climate change, ESG (environmental, social, governence), ESIA (environmental and social impact assessment) and InfraTech were discussed. Third; focusing on innovative financing tools of infrastructures, digitalization of financing of investment, innovative Islamic finance, blockchain-cryptocurrencies-CBDCs, green bonds and climate bonds are the subjects of interest. Fourth; the future of infrastructure investments and climate change's impact, the new, now, next, and what is needed of infrastructure investments were revealed. Considering all pros& cons mentioned in the study, infrastructure investments are among the most effective tools to reach carbon net zero, achieve sustainable economic growth, and accelerate progress towards the United Nations SDGs. Most importantly, it is necessary to accelerate the pace and scale of infrastructure development and financing to close the huge investment gap.
Sağlık sektörü harcamalarının makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisinin analizi: Avrupa'nın önde gelen 5 ülkesi ve Türkiye üzerine bir analiz
Toplumun gelişmesi ve ilerlemesinde insan sağlığının önemi yadsınamazdır. Sağlığın çoğunlukla kamusal nitelikte olduğu düşünüldüğünde, bireylerin sağlığına önem verilmesi ve korunmasıyla toplumlar sağlıklı nesil yetiştirecek, bilinç düzeyi artacaktır ve refah seviyesi de yükselecektir. WHO'da bahsi geçen fiziksel sağlığın dışında çevre ve ruh sağlığı da göz ardı edilmemelidir. Bu noktada sağlığın iyileştirilmesi ve geliştirilmesi ülkelerin en büyük sermayesidir. Bireye yapılan bu yatırımların hepsi sağlık harcamalarından geçmektedir. Bu çalışmada, sağlık harcamalarının makroekonomik göstergeler üzerinde etkisi analiz edilmiştir. Çalışmada yer alan ülkeler, Türkiye ve Avrupa Birliği'ni oluşturan 2019 yılı Gayri Safi Yurt İçi Hasılası en yüksek 5 ülke olan; Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya ve İtalya seçilmiştir. Seçili ülkelerin 1992-2019 yılını kapsayan makroekonomik gösterge verileri Dünya Bankası ve OECD Stat'tan alınmıştır. Sağlık Harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıladaki Payı(SH) ile, makroekonomik göstergeler olan İşsizlik (ISS), İstihdam Oranı (ISKO), Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYIH), Kişi Başına GSYİH (KBGSYIH), Büyüme Oranı (BUO), Tüketici Fiyat Endeksi (TUFE), Sanayi Üretim Endeksi (SUE) değişkenlerinin ilişkisi panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ekonometrik analizde kullanılan testler; Durağanlık Analizi, Yatay Kesit Bağımlılığı Testi, Homojenite Testi, AMG Tahmincisi ve Toda-Yamamoto Nedensellik Analizidir. Öncelikle paneldeki 8 değişken birim kökten arındırılmıştır. Değişkenlerin yatay kesit bağımlılığı durumu incelenmiştir. Makroekonomik değişkenlerle toplamda 7 model kurulmuştur. Bu modeller üzerinden sağlığa ayrılan fonların değişkenler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Hausman testinin yardımıyla oluşturulan 7 model için sabit etkiler ve rassal etkiler model tahmini yapılmıştır. Toda-Yamamoto Nedensellik testi uygulanarak değişkenler arasındaki ilişkinin yönü değerlendirilmiştir. Sağlık harcamalarıyla; gayri safi yurtiçi hasıla, kişi başına gayri safi yurt içi hasıla, büyüme oranı arası çift taraflı nedensellik tespit edilmiştir. Sanayi üretim endeksi, tüfe, işsizlik, işgücüne katılım oranı ile sağlık harcamaları arasında tek taraflı nedensellik tespit edilmiştir. AMG Uzun Dönem Tahmincisiyle değişkenler arası uzun dönem ilişkiler incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular ışığında, Türkiye'nin de içerisinde bulunduğu 6 ülkede sağlık harcamalarında meydana gelen artıştan en çok etkilenen değişken gayri safi yurt içi hasıladır ve negatif olarak etkilendiği tespit edilmiştir.
Varlık fiyatlama modeli ile arbitraj fiyat modelinin karşılaştırılması: BİST üzerinde bir uygulama
Çalışmanın birinci bölümünde risk tanımı ve türleri ele alınmaktadır. Risk kavramı, yatırımcılar için portföylerinde her zaman dikkat ettikleri konu olmuştur çünkü getiriye etki eden en önemli faktörlerden birisidir. Risk ikiye ayrılmakta olup bu riskler sistematik ve sistematik olmayan şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Sistematik risk, ulusal ve uluslararası piyasalarda yer alan ve işlem gören tüm menkul değerlere doğrudan veya dolaylı olarak etki edebilecek potansiyelde olan ögelerin yarattığı toplam risktir. Sistematik olmayan risk, firmadan veya firmanın içinde bulduğu sektörden kaynaklı olan risk türüdür. Sistematik olmayan risk, gerekli çeşitlendirmelerin sağlanması ile yok edilebilir niteliktedir. Bölüm içerisinde sistematik risk ve sistematik olmayan risk türlerinden bahsedilmiştir. Yatırımcıların amacı, oluşturdukları portföylerden veya menkul kıymet yatırımlarından getiri elde etmektir. Oluşturulan portföylerin getiri oranında bir risk oranı da mevcuttur. Bu nedenle getiri-risk ilişkisi her zaman belirli bir ilişki içerisinde bulunmaktadır. Genellikle bu ilişki doğrusal yöndedir. Bir portföy veya piyasadaki varlıkların riskini ölçmek, birden fazla varlığın riskini ölçmekten farklıdır. Bu hususlara değinilmekte ve konu birçok matematiksel ölçütlerle ifade edilmektedir. Ölçütler varyans ve varyansın karekökü olan standart sapma, ilişki anlamı yaratan kovaryans ve korelasyon değişkenler olup aynı zamanda riski ölçen değerlerdir. Alınan risk oranında sağlanabilecek getiri oranlarının hesaplanma yöntemleri aynı şekilde birinci bölümde bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise getiriye etki eden risk faktörünün elimine edilmesi için uygulanan ve yıllar geçtikçe daha çok önem kazanan portföy kavramından bahsedilmiştir. Portföy yönetiminde amaç, var olan yatırımların çeşitlendirilerek riskin seviyesini minimum yapmaktır. Portföy yönetiminin ilk adımları 1952 yılında Markowitz'in ele aldığı "Portföy Seçimi" isimli makalesi ile atılmıştır. 1959 yılında ise yayınlamış olduğu kitap ile portföye ait çeşitlendirme, yönetim, riskin ölçümü konuları ele alınmış ve modern portföy kavramı ortaya çıkmıştır. Sürecin devamında ise portföy teorisi, 1964 yılında Sharpe ile başlamıştır. Lintner ve Mossin ise 1 yıl arayla birbirlerine herhangi bir etkide bulunmadan süreci hem iyileştirip hem de devam ettirmişlerdir. Sharpe, portföy yönetim modelini ilk oluşturan kişi olmuştur. Lintner ve Mossin ise bu modele teorik anlamda geliştirmelerle destek olmuştur. Üçüncü bölümde varlık fiyatlama modelleri tanımlanmıştır. Bu modellerden başlıcaları Finansal Varlık Fiyatlama ile Arbitraj Fiyatlama Modeli'dir. Devamında ise ele alınan bu modeller için yapılan varsayımlar ve modellere ilişkin form yapıları tanımlanmış ve birbirleri ile kıyaslanmıştır. Bu modellerden finansal varlık fiyatlama modelleri, piyasa portföylerini önemli görmekte ve sistematik riskin bir göstergesi olan beta katsayısının varlık getirilerini açıklamak için de kullanıldığını belirtmektedir. Sermaye piyasası teorisinin bir ürünü olan FVFM, piyasa dengedeyken riskin piyasa fiyatını belirlemekte ve bireysel varlıklar için uygun bir risk ölçüsünü revize ederek iyileştirmektedir. Aynı zamanda bağımsız değişken olarak piyasa portföyünü temel almaktayken, riskli menkul kıymet getirilerini belirlerken piyasa portföy getirisinden faydalanmaktadır. Finansal Varlık Fiyatlama Modeli'ne ait yetersizlik ve eleştirilere cevap verememesinden ötürü araştırmacılar yeni modeller geliştirmeye ve araştırmaya başlamışlardır. Geliştirilen model ise bu noktada Arbitraj Fiyatlama Modeli'dir. Bu modelde, piyasadaki menkul kıymetler tam olarak aynı risk ve getiriye sahipse, yatırımcılar fiyatları dengeye getirmek için arbitraj yapmayı beklerler. Arbitraj kavramı, aynı menkul kıymetler için farklı piyasalarda farklı fiyatların oluşturulmasıdır. Yatırımcılar, fiyatın düşük olduğu pazarlarda alıp, fiyatın yüksek olduğu pazarlarda satarak kar elde ederler. AFM ilk olarak 1970'li yıllarda Stephen A. Ross tarafından geliştirilmiş ve 1976 yılında formüle edilerek yayınlanmıştır. Model için Roos tarafından geliştirilen bu formülün Finansal Varlık Fiyatlandırma Modeline göre daha az kısıtlayıcı olduğu söylenebilir. Ross'un yaklaşımındaki temel nokta, birden çok sayıda var olan sistematik risk unsurunun varlık getiri oranlarındaki etkisi olduğu varsayımıdır. Arbitraj Fiyatlama Modeli; faiz oranı riski, piyasa riski, ödenmeme riski, satın alma gücü riski, yönetim riski ve belirli bir varlığı değerlendirme ile ilgili olabilen diğer risk faktörlerine ait ağırlıklı ortalamaları kullanarak risk ile getiri arasında ilişki kurmaktadır. Dördüncü bölümde uygulama bölümü ve uygulama bölümünde kullanılan testlerin metodolojik bilgileri yer almaktadır. Varlık fiyatlama modelleri çerçevesinde BIST100 endeksine etki edebilecek dokuz makroekonomik değişkenin 05/2010 – 01/2020 dönemleri arasındaki ilişki ele alınmıştır. Yapılan analizler ile modelde yer alan değişkenler ilk aşamada durağanlaştırılarak değerlerinde yatay bir saçılım elde edilmiş, Granger nedensellik testi ile kısa dönem ilişkisi ele alınırken Johansen Eş-bütünleşme testi ile uzun dönem ilişkisi belirlenmiştir. Etki-tepki analizi ile modelde yer alan değişkenlerin dönem bazlı BIST100 üzerindeki etkisi de analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda kısa vadede modele dahil edilen değişkenlerin (faiz değişkeni hariç) BIST100 üzerinde etkisinin bulunmadığı ancak uzun dönemde etkilerinin olduğunu sonucu çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Getiri, risk, portföy, finansal varlık fiyatlama, arbitraj fiyatlama
1929 Büyük Buhranından itibaren yaşanmış ekonomik krizler ve 2008 Krizi ile COVID-19 ekonomik krizinin G20 ülkeleri için panel veri analizi
Ekonomik krizler, dünya genelinde başlıca ekonomik sorunların başında gelmektedir. Genellikle öngörülemez olan krizler, önlem alınsa dahi ülkelere her türlü ekonomik hasarlar vermektedir. Geçmişten günümüze birçok ekonomik kriz yaşanmış olup, bazı krizler küresel etkiye sahip olmuştur. Bu çalışmada, küresel olarak izler bırakmış olan krizlerden 1929 Büyük Buhranı, 1973 Petrol Krizi, 1994 Meksika Krizi, 1997 Asya Krizi, 1998 Rusya Krizi, 2008 Küresel Kriz ve 2019 COVID-19 Ekonomik Krizleri ele alınmıştır. Kronolojik olarak belirtilmiş olan krizlerden yalnızca 1929 Büyük Buhranı, 2008 Küresel Kriz ve 2019 COVID-19 Ekonomik Krizi detaylı şekilde incelenmiştir. Detaylı şekilde incelenen üç küresel krizin ekonomik açıdan karşılaştırmalı analizleri yapılmış olup olaylar ve ekonomik durumlarına değinilmiştir. Değerlendirmelere göre, krizin etkisinin artması krize karşı alınan önlemlere göre değişiklik göstermektedir. COVID-19 Ekonomik Krizinde de görüldüğü üzere krizin en çok etki ettiği ülke, krizin çıkış noktası olmak zorunda değildir. COVID-19 Ekonomik Krizinin çıkış noktası Çin olduğu halde, ABD krizden daha çok etkilenmiştir. İncelenmiş olan üç küresel krizden hasarı en çok alan ülke ABD olarak gözlemlenmiştir. Bu krizlerden 2008 Küresel Kriz ve COVID-19 Ekonomik Krizlerinin 2000-2024 dönemi yıllık verilerle enflasyon, işsizlik, ithalat ve ihracat değişkenleri ile krizlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi rassal etkiler modeli yardımıyla iki model kurularak ekonometrik olarak araştırılmıştır. Bulgulara göre, Kriz değişkenlerinin kısa sürdüğünü ve geçici olduğunu öne süren K1 değişkeni kısa dönemde negatif etkilerken uzun dönemde ise pozitif etkilediği dikkat çekmekteyken K2, K3 ve K4 değişkenlerinin tamamının pozitif etkilediği görülmektedir. Yani 2008 Küresel Kriz ve COVID-19 Ekonomik Krizinin genel olarak uzun dönemde ekonomik büyümeye pozitif katkı yaptığı görülmektedir. Ayrıca, Model 1'e göre enflasyon hariç diğer değişkenlerin tamamı istatistiksel olarak anlamlıdır. İthalat, işsizlik, ihracat ve K1 değişkenleri ekonomik büyümeyi negatif etkilerken K2 değişkeninin ise pozitif olarak etkilediği görülmektedir. Diğer yandan Model 2'ye göreyse, ithalat ve ihracat hariç diğer değişkenlerin tamamı istatistiksel olarak anlamlıdır. Enflasyon ve işsizlik değişkenleri ekonomik büyümeyi negatif etkilerken K3 ve K4 kriz değişkenlerinin ise pozitif olarak etkilediği görülmektedir. Diğer sonuçlar çalışmada daha detaylı olarak sunulmuştur.
Sermaye piyasalarında COVID-19 pandemisi dönemi için halkaarzların olay çalışması analiziyle davranışsal iktisatçerçevesinde değerlendirilmesi: Türkiye'de Borsa İstanbulörneği
COVID-19 pandemisi tüm dünyayı etkilerken, yaşandığı dönemde ortaya çıkan sonuçlar araştırma konusu olmaya devam etmektedir. Dünyada finansal ve iktisadi piyasaları etkileyen bir kriz olarak kabul edilen bu süreçte finansal piyasalarda halka arz faaliyetleri bu tez çalışmasının ana konusu olmuştur. Bu doğrultuda bu çalışmada COVID-19 pandemisi öncesinde, sürecinde ve sonrasında Borsa İstanbul (BİST)'da halka arz edilen firmaların performanslarını ve yatırımcı davranışlarının davranışsal İktisat perspektifinden değerlendirebilmek amacıyla olay çalışması analizi yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular pandemi öncesi, süreci ve sonrası yıllarda 5., 30. ve 60. gün getiri değerleri arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bu farklılıklar, her yılın kendine özgü dinamiklere sahip olduğunu ve yatırımcı davranışlarının bu dinamiklerden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Pandemi dönemi, belirsizlik ve riskin arttığı bir dönem olmasına rağmen, yatırımcılar bu dönemde daha yüksek getiriler elde etme potansiyeline sahip yatırımlara yönelmişlerdir. Bu da yatırımcıların risk algısının değiştiğini ve daha yüksek risk alarak daha yüksek getiriler elde etmeyi hedeflediklerini göstermektedir.
İnovasyon faaliyetlerinin müşteri ilişkileri yönetiminin başarısına etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada, inovasyon faaliyetlerinin müşteri ilişkileri yönetiminin (CRM) başarısına etkisi kuramsal ve sektörel düzeyde incelenmiştir. İşletmelerin müşterileriyle uzun vadeli ve değer temelli ilişkiler kurabilmesi, yenilikçi yaklaşımları yönetim süreçlerine entegre etmeleriyle yakından ilişkilidir. Araştırma, akademik yayınlar, tezler ve raporların betimsel analizine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, inovasyonun CRM süreçlerine yalnızca teknoloji ve ürün boyutunda değil; stratejik, süreçsel ve kültürel düzeyde katkı sağladığını göstermektedir. Sonuç olarak, inovatif uygulamaların müşteri memnuniyeti ve sadakatini artırdığı, işletmelere sürdürülebilir rekabet avantajı kazandırdığı ortaya konulmuştur. Çalışma, literatüre teorik katkı sağlamanın yanı sıra uygulamaya dönük öneriler geliştirmektedir. Anahtar Kelimeler: Müşteri İlişkileri Yönetimi, İnovasyon, Müşteri Memnuniyeti, Sadakat, Dijital Dönüşüm
Kripto para fiyatlarında balon oluşumunun tespiti: Bitcoin, Ethereum, MANA, Ripple, Tether, AVAX, BNB ve Dogecoin örnekleri
Tarih boyunca finansal piyasalarda spekülatif balonlara rastlanmıştır. Başta Bitcoin olmak üzere kripto paraların adı son zamanlarda çok fazla duyulmaya başlanmıştır. Kripto paralar en başta merkeziyetsiz, şeffaf ve güvenilir ödeme aracı olarak çıkmış olsalar da günümüzde büyük ölçüde yatırım aracı olarak kullanılmaktadırlar. Bu nedenle çalışmada 2022 yılında kripto para piyasalarında en yüksek işlem hacmine sahip kripto paralarda "balon" olgusu incelenmiştir ve yatırımcıya farklı bir perspektif kazandırılması amaçlanmıştır. Çalışmada konu alınan kripto paraların 2014-2023 yıllarındaki fiyatları GSADF testi ile incelenmiş olup çoğu kripto parada balon oluşumun varlığı kanıtlanmıştır. Aynı zamanda devletlerin hala bu konuda hukuksal bir altyapı hazırlamamış olması nedeniyle kripto piyasasında hem spekülasyonla hem de dolandırıcılıkla sıklıkla karşılaşıldığı vurgulanmıştır.
Son dönemde gelen düzenli ve düzensiz göçmenlerin Türkiye ekonomisine etkileri
Araştırmamda son dönemde gelen düzenli ve düzensiz göçmenlerin Türkiye Ekonomisinin etkileri incelenmiştir. Araştırmada belgesel kaynak taraması yöntemi ile veri toplanmıştır. Çalışmada Türkiye tarihinin kuruluşundan itibaren aldığı düzenli ve düzensiz göçmenlerin, mültecilerin ve sığınmacıların geçmiş dönemden günümüze kadar olan verileri incelenerek ekonomisinin nasıl etkilendiği anlatılmıştır. Ayrıca göçmenlerin yaş ortalamaları ve cinsiyet ortalamaları karşılaştırmaları yapılmıştır. Türkiye'nin sahip olduğu göçmenlerin sayıları 2012 yılından günümüze kadar incelenerek artış oranlarına bakılmıştır. Araştırmada tek yönlü bir inceleme yapılmıştır. Makroekonomik etkilerine bakılmıştır. İşsizlik, enflasyon, kamu harcamaları, GSYH ve ekonomik büyüme verileri incelenerek göçmenlerin ne düzeyde etkilediğinin karşılaştırması yapılmıştır. Türkiye'nin kurulduğu dönemden günümüze kadar uygulamış olduğu göçmen politikaları nasıl değiştiği incelenmiştir. Türkiye'nin uyguladığı göçmen politikaların negatif ve pozitif yönlerine bakılarak karşılaştırma yapılmıştır. Türkiye ekonomisi uyguladığı politikalardan negatif olarak etkilenmiştir. Göçmen türleri incelenmiştir. Dünyada göçmenlerin verilerine bakılmıştır. Türkiye ve dünyadaki göçmen politikaların karşılaştırması yapılmıştır. Türkiye'nin bulunduğu konumun geçiş noktası olması nedeniyle Transit göç ülke konumuna getirmektedir. Türkiye'nin transit göç verileri incelenmiştir.
Davranışsal iktisat perspektifinde tüketici davranışlarının incelenmesi: Otomobil satın alma örneği
Bu araştırmada 2021 yılında Türkiye kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kamu personellerinin otomobil satın alma kararını etkileyen unsurların, davranışsal iktisat perspektifinde belirlenmesi ve gelir düzeyi değişkenine göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada, bireylerin satın alma davranışları geleneksel iktisadın belirttiği rasyonel kararlar ve davranışsal iktisadın desteklediği sınırlı rasyonel kararlar varsayımları altında incelenmektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak anket çalışması yapılmıştır. Çalışmada kamu personellerinin otomobil satın alma davranışlarını etkileyen sosyolojik, psikolojik ve ekonomik unsurları belirlemek amacıyla 33 maddeden oluşan anket çalışması yer almaktadır. Anket çalışması, basit rastgele örneklem yöntemi kullanılarak Türkiye'deki 2021 yılı 4.877.270 kamu personeli örneklem evreninden 400 kamu personeline uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar istatistiki programlar aracılığı ile analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri frekans analiz yöntemi ile hesaplanmıştır. Tüketici tercihini etkileyen unsurların test edilmesinde Likert Tipi Ölçek kullanılmıştır. Sorulara verilen cevaplar Tek Yönlü Varyans Analizi yöntemi ile gruplandırılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistiki analizler için aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Post-Hock testinin Games-Howell yöntemi kullanılarak gelir düzeyinden kaynaklı farklılıklar tespit ve analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre anket çalışmasına katılan nispeten düşük gelirli kamu personellerinin, otomobil satın alma davranışlarında psikolojik, sosyolojik ve ekonomik unsurların daha fazla etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca bireylerin tüketim kararlarının Geleneksel İktisadın belirttiği gibi rasyonel olmadığı, davranışsal iktisadın sınırlı rasyonellik özelliği göstererek sosyal, ekonomik ve çevresel birçok faktörden etkilendiği ortaya çıkmıştır.
Agroparkların kuruluş süreçleri: Aydın Agropark'la ilgili kuramsal bir çalışma
Bu çalışmanın temel amacı, Aydın ilinde Agropark oluşturulmasına yönelik kuramsal bir model geliştirilmesidir. Çalışmanın bu amacı doğrultusunda ilk önce, Agroparkın kuramsal çerçevesi ve yapılandırılması konuları ele alınmış ikinci olarak, Aydın İlinde Agropark kurulmasına olanak sağlayan özelliklerin analiz edilmesine çalışılmış ve son olarak da Aydın İlinde Agropark oluşum sürecinin tasarımı ve yönetimi faaliyetleri ortaya konulmuştur. Türkiye'de Agropark oluşumu ve yönetimi konularında bugüne kadar yapılan çalışmaların oldukça sınırlı sayıda olduğu görülmekte, hazırlanılan bu yüksek lisans teziyle ilgili alanda önemli bir bilgi açığının giderilmesine katkıda bulunulmaktadır. Çalışmanın, Aydın İli tarım sektöründe kümelenme stratejilerinin uygulanmasında ve potansiyel inovasyon kaynaklarının etkili bir şekilde sektörün gelişimine yönlendirilmesinde önemli bir unsur olduğu anlaşılan Agroparkın kurulması ve yönetilmesi konularında sektör liderleri ve araştırmacılar için düşük maliyetli, zaman kazandırıcı çabalar sergilenmesine hizmet etmesi beklenmektedir
Dış ticaret teorilerine sanayi 4.0'dan bakış: Türkiye için ekonometrik bir analiz
Dış ticaret teorileri, zaman içindeki gelişiminde ülkelerin ticaretini açıklarken ulusal ve uluslararası pazarın beklenti ve tüketici tercihleri doğrultusunda o anki koşullara göre sanayileşme politikalarına yön vermektedir. Dış ticaret teorileri; klasikten, moderne ve günümüzde ise yaşanan teknolojik ilerleme ve gelişmeler neticesinde rekabet odaklı dış ticaret teorilerine doğru bir süreç yaşandığı görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de 1984-2020 dönem aralığında sanayileşme, reel gelir, teknoloji ve dış ticaret arasındaki ilişki ekonometrik yöntemler ile araştırılmıştır. Çalışmada uzun dönem tahminleri için FMOLS tahmincisi, seriler arasındaki nedensellik ilişkisi için ise Granger nedensellik testi kullanılmıştır. FMOLS test sonuçlarında gelir ve dış ticaret arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ancak sanayileşmenin dış ticaret üzerindeki etkisi negatif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Granger nedensellik test sonuçlarında ise ticari dışa açıklık ve patent başvuruları arasında çift yönlü ve ticari dışa açıklık ve gelir arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Bu çalışmada, dış ticaret, reel gelir ve sanayileşme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda istikrarlı ve güçlü ekonomi, küresel rekabet gücü ve verimliliğin artırılmasında ve ülkelerin sürdürülebilir büyüme ve kalkınma amaçlarını geliştirmesinde hızla Sanayi 4.0 ve uygulama bileşenlerini stratejik politika hedefi olarak almaları gerekmektedir. Sanayi devrimleri ışığında sanayileşme süreçlerine bakıldığında ise yine dış ticaret teorilerinde yaşandığı gibi rekabet odaklı sanayileşme politikalarına doğru ilerlemektedir. Bu gün gelinen noktada ise dünya ekonomileri ileri teknoloji, dijitalleşme, yeni ve rekabet edilebilir kalitede ürün üretme noktasında sanayi ve dış ticaret politikalarında rekabetçi uygulamalar ile stratejik plan ve programlarını hazırlamalıdırlar. ANAHTAR SÖZCÜKLER Ticari Dışa Açıklık, Reel Gelir, Sanayileşme, Patent,Türkiye
Borsa İstanbul'da yer alan gıda, ilaç ve perakende ticaret sektörlerinin finansal performansları ve borsa getirileri arasındaki ilişki
Yatırım konusu geçmişten günümüze kadar her zaman çok önemli bir konu olmuştur. Türkiye'de son dönemlerde başta Covid 19 olmak üzere enflasyon ve dövizdeki olumsuz hareketler nedeniyle ekonomik açıdan olumsuz gelişmeler yaşanmıştır. Bu durumda hangi sektör ve şirketlere yatırım yapılması gerektiği önem arz etmektedir. Bu çalışmada, özellikle olumsuz ekonomik etkilerden daha az etkilenen gıda, ilaç ve perakende ticaret sektörlerinin 2017-2021 yılları arasında Borsa İstanbul'da işlem gören 17 şirketinin hangilerinin finansal açıdan daha başarılı, hangilerinin finansal performanslarının daha kötü olduğu araştırılmıştır. Şirketlerin finansal performanslarının araştırılması için ÇKKV yöntemlerinden TOPSIS ve Gri İlişkisel analiz yöntemleri kullanılmış ve ağırlıklandırmada Entropi yönteminden faydalanılmıştır. Ayrıca şirketlerin finansal performanslarının borsa getirileriyle arasındaki ilişki de araştırılmıştır. Bu çalışmanın TOPSIS sonuçları finansal açıdan en başarılı şirketlerin gıda sektöründe ULKER ve BANVT, ilaç sektöründe RTALB ve perakende sektöründe ise CRFSA ve SOKM olduğunu, GİA sonuçları ise finansal açıdan en başarılı şirketlerin gıda sektöründe TATGD, ilaç sektöründe RTALB ve perakende sektöründe ise MGROS olduğunu göstermiştir. Entropi yöntemi kullanıldığında ise TOPSIS sonuçları finansal açıdan en başarılı şirketlerin gıda sektöründe TATGD, ilaç sektöründe RTALB ve perakende sektöründe ise SELEC olduğunu, GİA sonuçları ise en başarılı şirketlerin gıda sektöründe KENT ve TATGD, ilaç sektöründe RTALB ve perakende sektöründe ise SELEC olduğunu göstermiştir. Son olarak hisse getirileri ile TOPSIS skorları, GİA skorları ve finansal oranlar arasında istatistiksel olarak bazı anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır.
Ücretlilerin vergi adaleti algısının İstanbul ili kamu çalışanları özelinde incelenmesi
Vergi adaleti, bireylerin bir ülkedeki mevcut vergi sisteminin ve uygulamalarının kendileriyle birlikte herkes için adil ve eşit olduğuna ilişkin bir algı olup, kamunun elde ettiği vergi gelirlerinin miktarı ve sürekliliği bakımından önemli hususlardan biri olarak ele alınmaktadır. Çünkü vergi mükellefi olan bireylerin vergi adaletine yönelik algıları olumlu olduğunda vergi uyumunun sağlanması mümkün olabilirken, adaletsizlik yönünde algıların olumsuz tutum ve davranışlara dönüşerek vergiden kaçınma, vergi kaçırma gibi davranışlar neticesinde vergi kayıpları ve kayıt dışı ekonomi gibi sonuçlar doğurabildiği bilinmektedir. Bu bakımdan vergi adaleti algılarının tespiti ve bu algıları etkileyebilecek faktörleri ele alan çalışmalar önemli katkı sunabilmektedir. Bu araştırmada bu görüşlerden yola çıkılarak, vergi adaleti konusuna odaklanılarak, ücret geliri elde eden vergi mükellefi bireylerin vergi adaleti düzeylerinin tespit edilmesi, vergi adaletine ilişkin görüşlerinin çeşitli boyutlarda ele alınması amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca demografik özelliklerin vergi adaleti bakımından öneminin test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlara dayalı olarak bir nicel araştırma kapsamında ücret geliri elde eden kamu çalışanlarından veri toplamak hedeflenmiştir. Kolay örnekleme yöntemi kapsamında anket formları vasıtasıyla 405 kamu çalışanının yanıtlarına erişilmiştir. Erişilen yanıtlar SPSS 24 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Analizler sonucunda ortaya çıkan bulgular, araştırma örneklemini oluşturan katılımcıların vergi adaleti ve boyutlarının tamamında düşük adalet algılarının bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyet ve yaş anlamlı fark göstermezken, medeni durum, eğitim ve gelir istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar sergilemiştir.
Brexit süreci ve Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasının olası ekonomik etkileri
Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasına yönelik olarak 2016 yılında gerçekleştirilen referandum sonucu hem Birleşik Krallık hem de Avrupa Birliği açısından oldukça önemli bir noktadır. Brexit olarak adlandırılan bu süreç sonucunda Avrupa Birliği'nden ayrılmaya karar veren Birleşik Krallık açısından ekonomik sonuçlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 2000:Q1-2022:Q1 dönemine ilişkin EU-27 ülkeleri ve Birleşik Krallık'a ait gayri safi yurt içi hasıla, ihracat, reel döviz kuru verileri kullanılarak panel veri analizi uygulanmıştır. Ayrıca belirlenen modele Brexit'in etkisini ölçebilmek için Brexit kukla değişkeni dahil edilmiştir. Analiz sonucunda belirlenen modelin Driscoll-Kraay (1998) dirençli tahmin yöntemi ile tahmin edilmesinin uygun olduğu belirlenmiştir. Tahmin edilen modelde ihracat ve reel döviz kuru değişkenlerinin gayri safi yurtiçi hasıla üzerinde arttırıcı bir etki yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Brexit sonrası için bu değişkenler incelendiğinde ise reel döviz kuru ve ihracatın gayri safi yurt içi hasılayı arttırıcı etkisinin Brexit öncesi sürece göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
İşletmelerde stratejik değişim yönetimi: KOBİlerde bir uygulama
Küreselleşen ve özelleşmekte olan dünya ekonomik düzeninde ülke ekonomileri açısından işletmelerin önemi oldukça büyüktür. İşletmelerin başlıca amaçları kâr elde etmektir; ancak sosyal ve ekonomik yönden ülke ekonomilerinin iyileştirilmesi için belirledikleri misyon ve vizyonları da bulunmaktadır. Günümüz aşırı rekabetçi iş koşullarında faaliyette olan işletmeler amaçlarına ulaşmaya çalışırken sayısız tehdit veya fırsatla yüz yüze gelmektedir. Bu durum işletmelerin sürdürülebilir bir yaşam elde edebilmek için yeni yönetim tarzlarına gereksinim duymasına neden olmuştur.Dünyada ve ülkemizde faaliyette bulunan işletmelerin büyük bir kısmı KOBİ'lerden meydana gelmektedir. KOBİ'ler ülke ekonomisinin bel kemiğini oluşturmaktadır. Ülke ekonomileri açısından KOBİ'lerin değeri göz önüne alındığında, misyon ve vizyonları esas alınarak değerlendirildiğinde bu oluşumların durmaksızın yenilik faaliyetlerini sürdürmeleri, güncel durumlara olmaları, hizmet ve ürün üretiminde kalıcı olabilmek adına kalitelerini ve performanslarını sürekli artırmaları beklenmektedir. Bu nedenle KOBİ'ler değişen şartlar ve artmakta olan rekabet koşullarında tanımladıkları hedeflere hızlı ve etkili bir şekilde varabilmek ve varlıklarını sürdürebilmek amacıyla yeni stratejiler yaratmaları gerekmektedir. Birçok işletme stratejik yönetimin değerini anlamış ve uygulamaya başlamışlardır. Stratejik yönetim, geleceğe yönelik bilinmeyen durumları yok ederek ve rekabet üstünlüğü getirerek KOBİ'lerin yaşamlarını başarılı kılma noktasında fayda sağlamaktadır. Araştırmanın amacı; işletmelerde değişim yönetimine yönelik farkındalık yaratarak KOBİ'lerde stratejik yönetim modelinin uygulanma sürecine yer vermek, stratejik yönetim çalışmalarının önemine değinerek stratejik yönetim sürecinin oluşum aşamalarını açıklamak ve stratejik değişim sürecinin işletme performansına olan etkileri ile stratejik yönetim, araç, yöntem ve tekniklerin ne ölçüde kullanıldığını ortaya koymaktır.Örneklem grubu olarak belirlenen KOBİ'lerde çalışan personel ile stratejik değişimin geldiği nokta ve ortaya çıkan sonuçların ortaya konulabilmesi amacı ile alan araştırmasında, nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme tekniği ve görüşme formu yaklaşımı kullanılmıştır. Betimsel Analiz Yöntemi ile elde edilen bulgular, değişim yönetiminin KOBİ'lerde tanındığını ve bilindiğini; fakat uygulama anlamında çeşitli aksaklıkların yaşandığını, firma sahiplerinin ve devletin ilgili kurumlarının bu konuda yöneticileri ve çalışanları stratejik değişim anlamında destekleyici unsurları daha çok harekete geçirmesi gerektiğini göstermektedir. Ulaşılan sonuçların literatür ile uyum gösterdiği, bazı sonuçların ise literatüre yeni kazandırılacak nitelikte olduğu söylenebilir.
Dijital ekonomide insan sermayesi yönetimi
Bu çalışmanın temel amacı, dijital ekonomi sürecinde insan sermayesi yönetimi uygulamalarının incelenmesidir ve dijital ekonomi- insan sermayesi etkileşiminin kuramsal bir çerçevede ortaya konulmasıdır. Dijital ekonomik işleyişin ortaya çıkmasıyla beraber işletmelerin insan sermayesi yönetimine odaklandığı, insan sermayesini geliştirmeye yönelik çalışmalar içerisine girdikleri görülmektedir. Ekonomi dijital hale geldiğinde, insanlarda bir dönüşüm içerisine girmiş ve insan sermayesini geliştirmeye yönelik çalışmalar hızlı ve rekabetçi boyutlara taşınmıştır. Etkin bir işletmede, dijital ekonomi için uygun özelliklere erişilmesi ancak insan sermayesi yönetimi ile gerçekleşebilmektedir. Yönetim süreci, yüksek kalitede, yüksek eğitimli, dijital süreçlere anında adapte olabilen, yetenekli, becerilerini geliştirebilen, makine öğrenme kabiliyeti, yüksek seviyelerde bilgi sahibi insan sermayesi konumlandırmaktan geçmektedir. İnsan sermayesini geliştirme, kaynak olarak tutma, yüksek verimlilik sağlama ve performans değerlendirme aşamalarıyla gerçekleştirilir. Çalışmanın sonucunda, küresel boyutlarda dijital ekonomi, ülkeler ve örgütlerde teknoloji ve yenilik üzerine rekabetin odak noktası olmuştur. Bu noktada insan sermayesi rekabet gücünü elde etmeye yarayan temel unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden uluslar ve örgütler, farklılaşabilecekleri, piyasada öncü nitelik kazanabilecekleri, ülke refahını ve istihdamını sağlayabilecekleri, işgücü yeterlilikleri ve üstün rekabet gücüne sahip olabilecekleri, ekonomik büyüme elde edebilecekleri insan sermayesi unsuruna, sürdürülebilir nitelikler kazandırmalı ve sürekli yatırımlarda bulunmalıdırlar.
İşletmelerde dijital dönüşümün finansal performansa etkisi: KOBİ'lerde bir araştırma
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ)'ler, ülkelerin ekonomisine olumlu etkiler yaparlar ve bir ülkedeki işletmeler arasında oransal olarak büyük bir çoğunluğa sahiptir. Büyük ölçekli işletmelerde bulunmayan özelliklere sahip olan KOBİ'ler esnek ve yalın yanları, piyasaya ve tüketicilerin taleplerine ilgi göstermeleri ve inovasyonu önemsemeleriyle ön plana çıkarlar KOBİ'ler, dijitalleşmenin ilerlemesinden istifade ederek küresel düzeydeki işletmecilik süreçlerinde kendilerini geliştirme imkanı bulmuşlardır. Dijital dönüşüme entegre olmak, KOBİ'ler için dünya çapında bakış açısını şart koşmakta ve bu bakış açısının etkisiyle finansmanlarını daha iyi duruma getirmek, katma değer becerisine sahip olabilmek ve bunun yanı sıra yenilikçi düşünceyi ilke edinen dijitalleşmiş bir görüntü sergilemelerini gerektirmektedir. 2020 yılıyla beraber coronavirüsün etkisiyle meydana gelen piyasa ortamında dijitalleşme düzeyi önem taşımaktadır, E-ticaret ve online satışta daha başarılı olan KOBİ'ler coronavirüs döneminde bazı avantajlar elde etmişlerdir. Coronavirüs süreci dijitalleşmeyi pek özümseyememiş KOBİ'lere dijitalleşebilme düzeyini artırmaları yolunda şans doğurmuştur. Bu şansı iyi kullanan KOBİ'lerin faaliyetlerini sürdüreceği ve gelişebileceği söylenebilir. Dijital dönüşüme entegre olmayı başaramayan KOBİ'lerin rekabette başarılı olmaları mümkün değildir. Bu araştırmanın amacı, KOBİ'lerde dijital dönüşüm uygulamalarını inceleyerek, KOBİ'lerin dijital dönüşümle beraber hangi değişikliklere maruz kaldıklarının belirlenmesi ve dijital dönüşümün KOBİ'lerin finansal performansına nasıl bir etki yaptığının ortaya konulmasıdır. Çalışma kapsamında örneklem olarak seçilen KOBİ'lerin yöneticileri ile dijital dönüşümün son durumu ve finansal performansa etkisinin gösterilebilmesi amacı ile yapılan alan çalışmasında, nitel araştırmanın bir türü olan derinlemesine görüşme yöntemi ve görüşme formu yaklaşımı tercih edilmiştir. Betimsel Analiz Yöntemi ile sağlanan bulgulara göre, dijital dönüşümün KOBİ'lerde yaygın olduğu, finansal performansın dijital dönüşüme bağlı olarak olumlu düzeylerde etkilendiği ortaya konulmaktadır
Güneş enerji santrali işletmelerinde SWOT analizi uygulaması: Buharkent Belediyesi örneği
Bu çalışmanın temel amacı yenilenebilir enerji kaynaklarının, yerel yönetimler için swot analizi ve finansal analizi uygulanarak karlılık potansiyelini ve sosyal faydasını ortaya çıkarmaktır. Dünya'nın en önemli sorunlarından biri olan iklim değişikliğinin önlenebilmesi için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim hız kazanmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarına olan yatırımın artmasındaki sebeplerden biri de ülkelerin enerji arz güvenliğidir. Ülkeler arasındaki siyasi krizlerde tehdit olarak kullanılabilen enerji arzı ekonomik olarak ülkeleri doğrudan etkileyebilmektedir. Bu sebeple yeni enerji kaynakları arayışı artmıştır. Türkiye enerji olarak dışa bağımlı bir ülke olup ekonomik anlamda bir yük ile karşı karşıyadır. Enerji ithalatı dış ticari dengede önemli bir yük olduğundan ve temiz enerji olması sebebiyle yenilenebilir enerji kaynaklarına son yıllarda yönelim artmıştır. Ülkemiz coğrafi konumu ve yapısı itibarı ile enerji potansiyeli yüksek olup bu potansiyel maksimize edildiğinde dışa bağımlılığı azaltıp büyük katkı sağlayacaktır. Yerel yönetimlerde bütçede nakit arttırıcı faaliyetler aynı oranda hizmeti de dolayısı ile refahı da arttıracağından yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım sosyal refahın yanında ülke dış ticareti ve enerji arz güvenliği açısından fayda sağlayacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Buharkent Belediyesi, Güneş Enerjisi, SWOT analizi, Yenilenebilir enerji kaynakları,
Aydın ili tarımsal üretiminin bölgesel ve ulusal ekonomiye katkısı: Tüketici görüşleri çerçevesinde bir değerlendirme
Tarım sektörü geçmişten bugüne tüm toplumlar için yaşamsal bir öneme sahip olan bir ekonomik faaliyet alanıdır. Gelişen bir ülke konumunda olan Türkiye'de tarım sektörü gıda talebini karşılamada taşıdığı önemin yanında istihdam, ihracat, sanayi sektörüne girdi oluşturma gibi noktalarda bölgesel ve ulusal ekonomik katkılar sunan bir sektör olarak kabul edilmektedir. Araştırmanın odağını oluşturan ve ekonomisi yoğunluklu olarak tarımsal üretime dayalı olan Aydın iliyse özellikle incir, kestane ve zeytin-zeytinyağı gibi ürünleriyle öncü illerden biridir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye ekonomisinde tarımın önemine odaklanarak, Aydın ili bağlamında tarımsal üretim verileri ve yöresel ürünlere ilişkin tüketicilerin algıları ışığında ekonomik değerlendirmeler yapmak ve ilin bölgesel ve makro ekonomik gelişmeye katkı potansiyeline ilişkin çıkarımlar yapmaktır. Ayrıca tüketicilerin demografik özelliklerinin yöresel tarım ürünlerinin ekonomiye katkısına yönelik algılarında etkili olup olmadığının tespit edilmesi araştırmanın diğer bir amacını oluşturmuştur. Araştırmada istatistiksel veriler Aydın İl Tarım Orman Müdürlüğü, Aydın Valiliği, Türkiye İstatistik Kurumu raporlarına dayandırılmıştır. Bunun yanında tüketicilerin yöresel tarım ürünlerinin ekonomik katkısına ilişkin algılarını tespit etmek üzere birincil verilere başvurulmuştur. Nicel araştırma yöntemine dayalı bu kesitsel tarama kapsamında, Altuntaş (2016) tarafından geliştirilen ölçek ifadelerinden yararlanılarak online anket formları vasıtasıyla verilere erişilmiştir. Bu çerçevede kolayda örnekleme yoluyla belirlenen ve Aydın ilinin tarımsal ürünlerini tüketen 18 yaş ve üzeri 421 katılımcının yanıtları araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Araştırmanın bulguları, tüketicilerin yöresel tarım ürünlerinin bölge ekonomisine, tanıtımına ve gelişimine katkı sağladığına ilişkin önemli bir algıya sahip olduklarını göstermiştir. Diğer yandan, katılımcıların yöresel ürünlerin ekonomik gelişme, bölge turizmi, ekonomisi, bölgedeki istihdam sorununun çözümü, ihracat artışı gibi çeşitli noktalarda olumlu katkılar sunduğuna yönelik algılar gösterdiğini söylemek mümkündür. Ele alınan demografik değişkenlerden bazıları anlamlı istatistiksel farklılıklar sergilemiştir. Elde edilen sonuçlar, Aydın ilinin tarımsal ürünlerinin hem bölgesel hem makro ekonomik açıdan önemli ekonomik katkı sunduğu ve gelecek dönemlerde daha fazla sunma potansiyelini gösterdiğini ortaya koymuştur.
Platform ekonomisi ve çalışan bireylere etkilerinin incelenmesi
Bu çalışmada dijitalleşmenin ve serbest piyasa ekonomisinin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve henüz yeni bir ekonomik model olarak ele alınan platform ekonomisine odaklanılmıştır. Bu kapsamda çalışan bireylerin görüşleri çerçevesinde bu ekonomik modelin çeşitli yönlerini ele almak; motivasyon, çalışma koşulları ve haklar, gelir sağlama, sorunlar ve gelecekle ilgili beklentiler olmak üzere beş tema altında çıkarımlar elde etmek amaçlanmıştır. Bu amaçları doğrultusunda nitel araştırma kapsamında mülakat yöntemiyle platform ekonomisine dayalı çalışan bireylerden birincil veri elde edilmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemi doğrultusunda erişilen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 6 katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Katılımcılar arasında çeşitliliğin sağlanması adına platform ekonomisi çatısı altında faaliyet gösteren çeşitli gruplardan, farklı cinsiyet ve yaş gruplarından katılımcıların dahil edilmiştir. Broughton vd (2018) tarafından geliştirilen soru setinden uyarlanarak oluşturulan 15 soru yönlendirilmiş ve yanıt alınmıştır. Elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuş ve ortaya çıkan bulgular değerlendirilmiştir. Erişilen bulgular, platform ekonomisinin bireyler için birçok avantaj sunarken bazı dezavantajlarının da bulunduğunu ortaya koymuştur. Avantajlar arasında evden serbest çalışma olanağı, esneklik, kendi işlerini belirleme olanağı ve ek gelir olanağı sayılabilmektedir. Dezavantajlar arasında sigortanın, sosyal hakların ve istihdam güvencesinin bulunmaması, çalışma koşullarının belirsiz ve gelirin dalgalı olabileceği yer almaktadır. Çalışanlar arasında iş taleplerin azaldığı dönemlerde finansal açıdan zor durumda kalınabildiği ve tasarruf yapmanın zor olduğu kanısı ortaya çıkmıştır. Çalışanların bu modele ilişkin olarak geleceğe umutla baktıkları, ancak diğer yandan çeşitli risklerin ve belirsizliklerin de bu tür çalışma yapan bireyler için endişe kaynağı olabileceği anlaşılmıştır.
Türkiye'de bankacılık sektöründe yapay zeka teknolojisi
Tasarruf sahipleri ile kaynak gereksinimi olanlar arasında transfer işlemlerini sağlayan finansal sistemler içerisinde bankacılık sektörü ilk sırada yer almaktadır. Teknoloji çağı ile birlikte bankacılık sektörü de diğer tüm alanlarda yaşanan değişimin etkisi altında kalmıştır. Yapay zekâ teknolojisi, bütün sektörleri etkilediği gibi bankacılık sektörünü de ciddi anlamda etkilemiş ve bankacılık hizmetlerini farklı bir boyuta taşımıştır. Artan rekabet ortamında müşteri memnuniyetini en üst seviyeye çıkarmayı hedefleyen bankalar, çeşitli yapay zekâ uygulamaları kullanarak müşterinin en avantajlı ve en hızlı şekilde bankacılık hizmetini alabilmesini sağlayacak çözümler üretme yoluna gitmişlerdir. Yapay zekâ teknolojisinin kullanımı bankacılık sektöründe; işlemlerin daha hızlı gerçekleştirilmesi, her zaman ulaşılabilir olması, sunduğu güvenlik uygulamaları ve maliyetleri azaltması yönleriyle kullanıcılara çok fazla avantaj sağlamaktadır. "Türkiye'de Bankacılık Sektöründe Yapay Zekâ Teknolojisi" başlıklı bu çalışma temelinde nitel araştırma yöntemi kullanılarak yazılmış olup, bankacılık sektöründe önemli bir yeri olan yapay zekâ teknolojisinin Türkiye'deki mevcut durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, birinci bölümde ilk olarak literatür taramasına yer verilmiştir, daha sonra yapay zekâ kavramı tanımlanmış, ikinci bölümde bankacılık kavramı ve Türkiye'deki durumu ele alınmıştır. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise, bankacılık sektörünün yapay zekâ uygulamaları ile olan ilişkisi irdelenmiş, Türkiye'de bankacılık sektöründe hâlihazırda kullanılan yapay zekâ tabanlı uygulamalara örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde ayrıca Covid-19 Pandemi Döneminde (salgın) bankacılık sektöründeki yeni trendlere yer verilmiştir. Yapay zekâ teknolojisinin bankacılık sektöründe etkin kullanımının, kullanıcılar açısından büyük kolaylık sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bankaların, özellikle son dönemde yaşanan Covid-19 pandemi (salgın) sürecinden en az oranda etkilenmek ve müşterilerine en iyi hizmeti sunabilmek için, dijital bankacılık faaliyetlerinden ve yapay zekâ tabanlı uygulamalardan yoğun bir şekilde yararlandığı gözlenmiştir. Covid-19 salgınının ekonomik etkileri ile beraber bankacılık sektöründe de işleyişte değişikliklerin yapılması gerekli olmuştur. Başta uzaktan çalışma, finansal olanaklara erişim, müşteri ve teknolojik gelişmeler odaklı farklılaşmalar göze çarpmakla birlikte salgın ile yapay zekâ çalışmaları da bankaların gündeminde yerini almaktadır.
Blockchain teknolojisi ile dış ticaret
Dijitalleşmenin hızla ilerlemesinin ardından en büyük yenilik olarak kabul edilen ve büyük ilgi gören blockchain teknolojisi, kripto para birimlerinin kullanımı, merkezi olmayan sistemler, şeffaflık ve güvenlik özellikleri gibi temel özellikleri sunmaktadır. Bu teknoloji öncelikle araştırma ve geliştirme çalışmalarının odak noktasıdır. Bankacılık, finans ve uluslararası ticaret alanlarındaki projeler arasında sınır ötesi ödeme işlemleri, akıllı sözleşmeler, sigorta, tedarik zinciri yönetimi, lojistik ve belgelerin dijitalleştirilmesine ilişkin çalışmalar yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı blockchain teknolojisinin uluslararası ticaret alanında nasıl kolaylıklar sağladığını incelemektir. Şeffaflık ve güvenilirlik gibi özellikleri, katılımcılar arasında güven oluşturulmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, sınır ötesi ödeme işlemleri, akıllı sözleşmeler, sigorta uygulamaları, tedarik zinciri yönetimi, lojistik ve bankacılık, finans ve uluslararası ticaret bağlamında belgelerin dijitalleştirilmesindeki uygulamaların araştırılmasına yönelik araştırma ve projeler bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı blockchain teknolojisinin uluslararası ticaret alanında nasıl kolaylıklar sağladığını araştırmaktır.
Davranışsal iktisat bağlamında İslami finansal okuryazarlık analizi: Aydın ili örneği
Bu çalışmanın amacı, İslami finansal okuryazarlığın davranışsal iktisat teorileriyle ilişkilendirilmesi ve bu ilişkinin finansal kararlar üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Araştırma, nicel yöntemler arasında yer alan tarama deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Altundere Doğan (2020) "İslami Finans Okuryazarlığı Ölçeği" ile Falk (2018) özgeci davranışları ölçtüğü "Global Evidence on Economic Preferences" adlı küresel anketi ve Kamu Malı Oyunu stratejisinden türetilen sorular Aydın ilinde yaşayan 18 yaş üzeri 410 katılımcıya uygulanmıştır. Bu çalışmada, katılımcıların İslami finansal okuryazarlığı ve İslami finansal okuryazarlık düzeyi ile özgecilik davranışı arasındaki ilişkiyi tespit etmek amaçlanmış; ancak katılımcıların İslami finansal okuryazarlıklarının düşük olduğu ve özgecilik düzeylerinin İslami finans okuryazarlıkları üzerinde bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Buna karşılık, katılımcıların gelir düzeyleri ile İslami finansal okuryazarlıkları arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların İslami finansal ürünlerin benimsenmesini ve kullanımını teşvik eden stratejilere dair öneriler sunulmuştur. Bu çalışmanın, hem akademik alanda hem de İslami finans sektöründe bilgi birikimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bist100, Bist30 endeksleri ve bazı bist30 hisse senetlerinde fibonacci katsayılarının teknik analiz bakımından incelenmesi
Bu çalışmada, finansal piyasalardaki teknik analiz yöntemleri içinden seçilen Fibonacci analizi uygulamaları yapılmıştır. İlk olarak bu analiz yapılırken kullanılacak olan Fibonacci düzeltme seviyeleri, Fibonacci katsayıları ile hedef fiyat tayini, Fibonacci yelpaze çizgileri ve Fibonacci zaman dilimleri teorik olarak anlatılmıştır. Daha sonra BİST100, BİST30 endeks grafikleri ile seçilmiş BİST30 hisselerinin fiyat grafiklerinde, teorik olarak anlatılan Fibonacci analiz yöntemlerinin uygulaması yapılmıştır. Ardından bu uygulamalara eş zamanlı olarak MACD indikatörü eklenmiştir. Hem Fibonacci analiz yöntemleri hem de MACD indikatörü aynı zamanda alış ya da satış sinyali ürettiğinde yüksek verimde çalışan bir sistem oluştuğu ortaya koyulmuştur. Seçilen bir hisse senedi için geçmiş verilerdeki istatistiklerden yola çıkarak gelecekte oluşması beklenen fiyat hareketleri için tahmin yapılmıştır. Fibonacci düzeltme seviyeleri tahmininde seçilen hisse senedinin geçmiş verilerinde hangi seviyelerde destek direnç buluyorsa gelecekte de o seviyelerde durduğu tespit edilmiştir. Seçilen başka bir hisse senedi için de Fibonacci katsayıları ile hedef fiyat tayininin tahmininde bulunulmuş ve onunda geçmişteki veriler ile aynı istatistiği gösterdiği tespit edilmiştir. Fibonacci analizine ek olarak MACD indikatörü uygulandığında hem geçmiş verilerin analizinde hem de geleceğe yönelik fiyat tahminlerinde sistemin daha verimli çalıştığı ortaya koyulmuştur.
Dönüştürücü liderliğin rekabet üstünlüğü ve entelektüel sermaye performansı ile ilişkisi: Bankacılık sektöründe bir uygulama
Dünya'da birçok alanda ve sektörde hızla gelişen küreselleşme, beraberinde yeni dönüşümlere, değişimlere, yeni rekabet avantajlarına olan ihtiyaçların neler olduğunun araştırılmasına yol açmıştır. Özellikle finansal sistem içerisinde büyük yer kaplayan bankacılık sektöründe yaşanan dönüşümler, birçok faktörün yanı sıra, çalışanların ihtiyaçlarına ve hedeflerine odaklanan, onların yaratıcılıklarına değer veren ve bunları ortaya çıkarmayı başaran, teknolojiyi ve sürekli olarak yenilikleri takip ederek bunları organizasyona entegre edebilen dönüştürücü liderlik özelliklerine sahip kişilere ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bu tez çalışmasında, Bankacılık Sektörünün karlılığını ve etkinliğinin artırılması ve sürdürülmesini sağlayabilecek dönüştürücü liderlik modelinin, rekabet üstünlüğü ve entelektüel sermaye performansı ile ilişkisinin analiz edilmesine yönelik bir çalışma ortaya koyulmuştur. Aydın İl Merkezindeki 11 bankada faaliyet gösteren beyaz yakalı toplam 134 çalışanın dönüştürücü liderlik modeli algısı, firma performansı ve entelektüel sermaye performansları anket yöntemiyle ölçülmüş, elde edilen bulgular SPSS 21.0 İstatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda yükselen küreselleşme dalgası ve sektörde giderek artan rekabetçi davranışlar karşısında tek başına dönüştürücü liderliğe dayalı rekabet gücünün kalıcı olmadığı, bankaların rekabet gücünü artırmalarının yanında entelektüel sermaye unsurlarında da arzu edilir ilerlemeler sağlamalarının zorunlu olduğu söylenebilir.
Türkiye'de gayrimenkullerin vergilendirilmesinde ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerileri
Gayrimenkuller dünya ekonomilerinin her döneminde ihtiyaç duyulan ve tercih edilen en önemli iktisadi kaynak ve yatırım aracı özelliğindedir. Ülkelerin gayrimenkul sektöründeki başarıları ya da başarısızlıkları ülke ekonomilerinin aynası niteliğindedir. Gayrimenkul sektöründe var olan canlılık ülke ekonomileri ve ticari döngünün kilit noktasını oluşturmaktadır. Gayrimenkul sektörüne şeklini veren inşaat sektöründen başlayarak gayrimenkul sektörünün hammaddesini sağlayan sektörlerden; gayrimenkullerin pazara sürülmesi, kredilendirilmesi ve yönetimi gibi görevlerini üstlenen bankacılık sektörüne kadar ekonominin birçok alanında gayrimenkul sektörünün rolü olduğu görülmektedir. Bu sebeple Türk Vergi Sistemi içerisinde var olan birçok vergi kanunları nezdinde gayrimenkullere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Gayrimenkullerin ülkemiz ekonomisindeki önemine orantılı olarak vergilendirilmesi de bir o kadar önem taşımaktadır. Gayrimenkullerin vergilendirilme sürecini gayrimenkulün muhatap olduğu işlemler başlatmaktadır. Sözü edilen bu işlemler; gayrimenkullerin kiralanması ve gayrimenkullerin elden çıkarılmasıdır. Bu iki farklı işlemler doğrultusunda gayrimenkullerin vergilendirme boyutu şekil almaktadır. Türkiye'de gayrimenkullerin vergilendirilme aşamasında pek çok sorun bulunmaktadır. Bu sorunların başlangıç noktasını gayrimenkullerin değerlerinin takdir aşaması oluşturmaktadır. Zira ülkemizde taşınmazların değerlerinin olması gerektiği gibi, gayrimenkulün hak ettiği değerde doğru ve tarafsız bir şekilde tespit edildiği konusu tartışmaya açık bir konudur. Gayrimenkullerin değerlemesinde var olan bazı kilit noktaların mevzuatta yoksunluğu, gayrimenkuller üzerinde yetkili olan idareler arasındaki iletişim kopukluğu, gayrimenkullerin değerleme alanında çalışan kişilerin taşınmaz değerlerinin takdir edilmesinde yeterli bilgiye olmaması gibi pek çok unsur gayrimenkullerin vergilendirilmesindeki sorunları oluşturmaktadır. Bu sorunların çözüm noktasının başlangıcı ise gayrimenkullerin vergilendirilmesini kapsayan mevzuatlarda yapılması gereken düzenlemeler oluşturmaktadır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Gayrimenkul, Gayrimenkullerin Vergilendirilmesi, Gayrimenkullerin Vergilendirilmesinde Yaşanan Sorunlar, Çözüm Önerileri, Türkiye.
Türkiye'de gayrimenkul sermaye iratlarının beyanı ve vergilendirilmesi
Türkiye'de son zamanlarda hızla büyüyen inşaat sektörünün yanı sıra, mükelleflerin gayrimenkulden elde ettikleri gelirlerde önemli bir artış gözlenmiştir. Bu çalışmada 'Gayrimenkul Sermaye İratlarının Beyanı ve Vergilendirilmesi' konusu ele alınmıştır. Ayrıca seçilmiş olan diğer ülkelerde gayrimenkul sermaye iratlarının nasıl vergilendirildiği, benzerlikleri ve farklılıkları ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde gayrimenkul sermaye iradı mükellefleri, gayrimenkul sayılan mallar ve haklar açıklanmıştır. Gayrimenkul sermaye iradının diğer gelir unsurlarıyla arasındaki ilişki incelenmiştir. Diğer gelir unsurlarıyla gayrimenkul sermaye iradının beraber elde edilmesi durumunda dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanmıştır. İkinci bölümde gayrimenkul sermaye iradında hasılatın tespit edilmesi, hasılattan indirilebilecek giderler ve yöntemleri, konut istisnası uygulaması, yıllık beyannameden indirilebilecek giderler, gayrimenkul sermaye iradının kaynaktan vergilendirilmesi, gayrimenkul sermaye iradında zararın doğması halinde yapılan işlem, defter, kayıt ve belgelerin saklanması ve ev kirasız-para faizsiz uygulaması örnek uygulamalar yardımıyla açıklanmıştır. Son bölümde, ilk olarak yıllık ve muhtasar beyanname açıklanmış, sonrasında kaynakta vergilendirme yöntemi ayrıntılı bir şekilde örnekler yardımıyla anlatılmıştır. Daha sonrasında vergiye tabi gelirin nasıl beyan edilmesi gerektiği ve beyan edilirken dikkat edilmesi gereken hususlar, gayrimenkullerin vergilendirilmesi ve beyanına ilişkin örnekler verilmiştir. Son olarak, seçilmiş olan ülkelerin gayrimenkul sermaye iradını vergilendirme sistemleri ulaşılan bilgiler yardımıyla açıklanıp Türkiye ile farkları değerlendirilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Gayrimenkul, Gayrimenkul sermaye iradı, Beyan, Vergilendirme
Türkiye'de kayıt dışı istihdamın gelir vergisi hasılatı üzerindeki etkisi
Kayıt dışı istihdam kavramı, çalışan bireylerin çalışmalarının ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilmemesi veya eksik bildirilmesi ile ortaya çıkan ve ülkelerin gelişmişlik seviyelerine bakılmaksızın tüm dünya ülkelerinde görülen bir sorundur. Ancak bu sorun gelişmekte olan ülkelerde yapısal bir soruna dönüşmüştür. Kayıt dışı istihdam sigortasız işçilerden onların ailelerine kadar bütün toplumu iktisadi, sosyal ve daha pek çok yönden olumsuz etkileyen bir olgudur. Aynı zamanda bildirilmeyen çalışmalar devletin sigorta primi ve vergi geliri kaybına uğramasına yol açmaktadır. Kayıt dışı ekonomi içerisinde önemli bir yere sahip olan kayıt dışı istihdam, hükümetlerin uygulamaya koyduğu politikalarla kamu idareleri tarafından azaltılmaya çalışılmaktadır. Kayıtlılığı teşvik etmeye yönelik politikaların kararlılıkla ve etkin bir şekilde yürütülmesi kayıt dışı çalışmayı azaltacaktır. Kayıt dışı istihdamın azalması beraberinde; devletin vergi geliri kaybını azaltacak, kamu harcamalarını artıracak, vergilendirmede adaleti sağlayacak, çalışanların hak kayıplarını önleyerek pek çok toplumsal sorunun çözümüne de olumlu katkıda bulunacaktır. Bu çalışmada Türkiye'de kayıt dışı istihdamın gelir vergisi hasılatı üzerindeki etkisi, 2006:M1-2017:M2 dönemi için analiz edilmiştir. Çalışmada serilerin durağanlığı ADF, PP ve KPSS birim kök testiyle analiz edilmiş, seriler arasındaki nedensellik ilişkisi Granger nedensellik testiyle incelenmiş ve modeldeki eşbütünleşme ilişkisi Engle-Granger testiyle kontrol edilmiştir. Uzun ve kısa dönem analizleri DOLS yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve uzun dönem katsayıları tespit edilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Gelir Vergisi, Kayıt Dışı Ekonomi, Kayıt Dışı İstihdam, Sigorta Primi, Vergi Hasılatı
Ekonomik kriz dönemlerinde Borsa İstanbul üzerine uygulanan temel ve teknik analiz yöntemlerinin karşılaştırılması
Günümüzde insanların borsaya olan ilgisi hızla artmaktadır. Özellikle geçtiğimiz yıllarda Covid-19 salgınıyla birlikte tüm dünyada yaşanan yüksek enflasyon ve ülkemizde uygulanan düşük faiz politikası sebebiyle Borsa İstanbul'da işlem yapan yatırımcı sayısında ciddi bir artış olmuştur. Covid-19 salgını ilk ortaya çıktığında finansal piyasalarda oynaklık artmış ve varlık fiyatlarında sert düşüşler yaşanmıştır. Yaşanan kriz insanları geçmişteki ekonomik krizleri incelemeye ve içinde bulunulan krizde nasıl yatırım yapmaları gerektiğini araştırmaya itmiştir. Borsada yatırım yapılırken genellikle temel ve teknik analiz yöntemleri kullanılmaktadır. Temel analiz daha çok yatırım yapılacak şirketin finansal bilgileriyle ilgiliyken teknik analiz yalnızca finansal varlığın piyasa fiyatıyla ilgilenir. Uzun yıllardır temel ve teknik analiz yöntemlerinin etkinliği tartışılmış ve bazı araştırmacılar temel analizin bazı araştırmacılar ise teknik analizin yatırım yapılırken kullanılmasının daha iyi sonuçlar vereceğini savunmuştur. Bu çalışmanın konusu 2018 Türkiye Kur Krizi dönemi ve 2020 Covid-19 Krizi döneminde Borsa İstanbul'daki hisseler üzerinde uygulanacak olan temel ve teknik analiz yöntemlerini karşılaştırmaktır. Bu amaçla 01.04.2018 ile 31.12.2019 tarihleri arası ve 01.01.2020 ile 30.09.2020 tarihleri arasında BİST30 endeksinde yer alan hisse senetleri üzerinde teknik analiz yöntemlerinden MACD, EMA5x20, MACD-RSI stratejileri; temel analiz yöntemlerinden Fiyat/Kazanç, Piyasa Değeri/Defter Değeri, Al-Tut stratejileri günlük ve dört saatlik periyotta uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda 2018 Türkiye Kur Krizi döneminde en iyi getiriyi 4 saatlik periyotta uygulanan MACD stratejisi; 2020 Covid-19 Krizi döneminde ise en iyi getiriyi 4 saatlik periyotta uygulanan EMA stratejisi sunmuştur. Piyasa Değeri/Defter Değeri stratejisinin ise iki kriz döneminde de temel analiz stratejileri arasında en iyi getiriyi sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İklim değişikliğinin Türkiye'de sigorta sektörü üzerine etkilerinin incelenmesi
İklim değişikliği, gezegendeki en büyük yaşamsal tehditlerden biri olmak ile beraber gerekli önlemlerin alınmaması halinde ekonomik sistem üzerinde de olumsuz etkiler yaratacağı aşikardır. İklim değişikliği gün geçtikçe etkisini arttırmakta ve büyük mali kayıplara sebep olmaktadır. Sigorta sektörü, iklim değişikliği sonuçlarından en çok etkilenen sektörlerin başında gelmektedir. Sigorta şirketlerinin hasar olması durumunda katlanmaları gereken maliyeti azaltmaları için araştırma, anlama, risk analizi ve risk yönetimlerine önem vermeleri gerekmektedir. İklim değişikliği sektör için bir risk olması ile birlikte yeni fırsatlarda yaratmaktadır. İklim değişikliğinin ortaya çıkardığı etkileri en aza indirmeye yönelik çalışmaların yapılması, farkındalık oluşturulması günümüzde zorunluluk haline gelmiştir. İklim değişikliği sebebi ile meydana gelen hava olaylarının şiddet etkileri; yıllık ortalama sıcaklık, yıllık toplam yağış miktarı ve ekstrem olay sayısı olarak sayılabilir. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin kaza branşı, hastalık/ sağlık branşı, nakliyat branşı, tarım branşı ve yangın sigorta branşlarında ödenen tazminatlara etkisi incelenmiştir. 1990 – 2021 yılları arası beş branşta ödenen hasar tazminatları ve meteorolojik veriler standart birim kök testleri, yapısal kırılma analizleri ile sınanmış ve ARDL eşbütünleşme testi ile aralarındaki ilişki tespit edilmiştir. Değişkenler arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler; İklim Değişikliği, Küresel Isınma, Sigorta, Parametrik Sigorta
Bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredileri ve dış ticaret hacmi arasındaki ilişki: Türkiye örneği
Dış ticaret faaliyetleri ülkeler açısından temel ekonomik bileşenlerin biridir. Dış ticaret hacmi de benzer şekilde, ulusal ekonomiler bakımından başat makroekonomik dinamiklerden biridir. Nitekim ülkelerin makroekonomik performansı dış ticaret faaliyetlerinden önemli ölçüde etkilenme eğilimindedir. Bir ülke açısından dış ticaretin sürdürülmesi ve geliştirilmesi için kilit önemi haiz mekanizmalardan biri ise bankacılık faaliyetleridir. Bankalar bu rolü temelde dış ticaret faaliyetlerinde bulunan müesseselere çeşitli dış ticaret kredileri sağlayarak ifa ederler. Bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredileri ithalat ve ihracat kredileri gibi uygulamaları içerir. Bu açıdan bakıldığında, bankalar tarafından sağlanan ithalat ve ihracat kredileriyle ülkelerin dış ticaret hacmi arasında güçlü bir ilişki olması beklenir. Bu çalışma, Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredileri (ihracat ve ithalat kredileri) ile Türkiye'nin dış ticaret hacmi arasındaki nedensellik ilişkisini ve bu kredilerin Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki olası etkisini araştırmaktadır. Çalışmada incelenen dönem 2013 Şubat ile 2021 Ağustos arası olup ampirik çalışma dahilinde faydalanılan veriler aylık bazda alınmıştır. Çalışmamızda, dış ticaret kredisi sağlayan tüm bankalar: mevduat bankaları, katılım, kalkınma ve yatırım bankaları ile bunların yurt dışı şubeleri dâhil olmak üzere çalışmaya dahil edilmiş olup, dış ticaret kredisi sağlamayan banka ve finans kurumları ise çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmada, dış ticaret kredileri ile dış ticaret hacmi arasındaki nedenselliğin mevcudiyetinin ve bu olası nedensellik ilişkisinin nitelik ve nicelik yönünden özelliklerinin tespit edilmesi amacıyla "Granger Nedensellik Testi" uygulanmıştır. Türk bankacılık sektöründe faaliyette bulunan bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredilerinin (ihracat ve ithalat kredileri) Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki olası etkisi, bu potansiyel etkinin istatistiki olarak anlamlılığı ile etkinin yönü ve rakamsal büyüklüğünün tespiti için ise "En Küçük Kareler zaman serisi regresyon" yöntemine başvurulmuştur. Çalışma neticesinde, Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre dış ticaret kredilerinden dış ticaret hacmine %5 düzeyinde istatistiki olarak anlamlı Granger nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Benzer şekilde, dış ticaret hacminden dış ticaret kredilerine doğru %5 düzeyinde istatistiki olarak anlamlı Granger nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Granger nedensellik testi bulgularına göre Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredileri ile Türkiye'nin dış ticaret hacmi arasında %5 istatistiki anlamlılık düzeyinde karşılıklı nedensellik ilişkisi mevcuttur. Diğer yandan, En Küçük Kareler serisi regresyon sonuçlarına göre ise Türkiye'deki bankalar tarafından sağlanan dış ticaret kredilerinin Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin mevcudiyeti bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler Hacmi: Dış Ticaret, Bankacılık, Dış Ticaret Kredileri, Dış Ticaret
Sermaye yapısı kararları, aktif büyüklük ve verimliliğin firma karlılığına etkisi- Panel veri analizi
Firmaların ilk amaçları varlıklarını sürdürmek, varlıklarını sürdürürken de kar elde etmektir. Firma karlılığını etkileyen etmenler halen araştırılmaya devam eden bir konudur. Bu çalışmada sermaye yapısı kararları, firma büyüklüğü ve verimlilik ile firma karlılığı arasındaki ilişki incelenmektedir. Çalışmada BIST 100 firmalarından verileri kesintisiz olan 75 adet firmanın 2017-2021 yılları arasındaki finansal bilgileri veri seti olarak ele alınmış ve incelenmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak net kar marjı, bağımsız değişken olarak ise uzun vadeli borç oranı, borçluluk oranı, aktif büyüklük ve verimlilik oranları kullanılmıştır. Çalışma yöntemi olarak panel veri analizi kullanılmıştır. Analiz EViews 11 programıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda uzun vadeli borç oranı ile net kar marjı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Diğer bağımsız değişkenler olan aktif büyüklük, borçluluk oranı ve verimlilik ile net kar marjı arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Büyüklük ve verimliliğin net kar marjı arasındaki ilişkinin pozitif, borçluluk oranı ve net kar marjı arasındaki ilişkinin negatif olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kripto para piyasasında portföy optimizasyonu
Teknolojinin sağladığı kolaylıklar sayesinde, para akışı ve ticareti günümüz ekonomilerinde hızlı bir şekilde yapılabilmektedir. Özellikle Covid-19 pandemisinin getirdiği kısıtlamalar, yaşamın her alanında olduğu gibi yatırım araçlarının kullanımında da teknolojiyi daha fazla ön plana çıkarmıştır. 2008 yılında Satoshi Nakamoto tarafından yayınlanan bir makale ile ilk kez gündeme gelen Bitcoin ve devamındaki kripto paralar; tamamen teknolojiye dayalı alt yapıları, kolay elde edilebilmeleri, takas işlemlerinin basitliği ve herhangi bir merkeze bağlı olmamaları sebebiyle birçok insanın yatırım tercihi olmuştur. Kripto paralar ile yapılacak yatırım işlemleri, tıpkı diğer yatırım araçlarında olduğu gibi getiri-risk dengesi göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Bu kapsamda, yatırım için kullanılacak kripto paraların belirlenmesi, belirlenen kripto paralardan hangilerine ne oranda yatırım yapılacağına karar verilmesi ve kripto paralar ile oluşturulan portföylere ilişkin performans göstergelerinin yorumlanarak en iyi portföyün tercih edilmesinin sağlanması çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Bu çalışmada; 01 Nisan 2023 tarihi itibariyle piyasa değeri en yüksek olan ve 2020-2022 yılları arasında tam veri bilgisi bulunan kripto paralar arasındaki; Cardona (ADA), BNB Coin (BNB), Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), Chainlink (LINK), Litecoin (LTC), Polygon (MATIC), Tron (TRX), Tether (USDT) ve Ripple adlı 10 kripto para kullanılmıştır. Belirtilen kripto para birimleri ile eşit ağırlıklandırılmış, maksimum Sharpe oranlı, minimum varyanslı ve piyasa değeri ağırlıklı olmak üzere dört farklı portföy oluşturulmuştur. Çalışmanın inceleme döneminde çalışmada kullanılan 4 farklı portföy modelindeki getiri-risk bulgularının, inceleme dönemi boyunca isimlerine uygun sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. Yıllıklandırılmış ortalama getiri oranı en yüksek portföy maksimum Sharpe oranlı portföydür. En düşük getiri oranı ise piyasa değeri ağırlıklı portföyde gözlemlenmiştir. Minimum varyans modeli ile oluşturulan portföyde yıllıklandırılmış risk, beklentilere uygun şekilde en düşük düzeydedir. En yüksek risk oranı maksimum Sharpe oranlı portföyde gözlemlenmiştir. Sharpe oranı, tüm dönemlerde maksimum Sharpe oranlı portföyde diğer portföylere kıyasla daha yüksek düzeyde seyrederek beklentilere uygun sonuç vermiştir. Çalışmadaki bulgulara istinaden, yatırımcıların kabul ettikleri getiri-risk seviyelerine en yakın portföyü tercih etmeleri portföy optimizasyonu sayesinde mümkün olacaktır. Ayrıca, bireysel risk oranları çok yüksek olan kripto para birimlerinde portföy optimizasyonu yöntemi ile riskin çok daha düşük seviyelere indirilebileceği tespit edilmiştir.
Yenilenebilir enerji, ekonomik büyüme ve rüzgar enerjisine ilişkin bir inceleme: Seçilmiş OECD ülkeleri örneği
Ekonomik büyüme, rüzgar enerjisi tüketimi ve teknolojik gelişmeler birbirleriyle karmaşık ve dinamik bir etkileşim ağı oluşturur. Ekonomik büyüme, enerji tüketimini ve teknolojik gelişmeyi hızlandırırken, teknolojik ilerlemeler, rüzgar enerjisi tüketimini daha verimli ve ekonomik kılabilir. Aynı zamanda, rüzgar enerjisi tüketiminin artışı, ekonomik büyümeyi tetikleyebilir ve yeni teknolojik ilerlemelere yol açabilir. Bu makale, bu üç faktörün birbirleri üzerindeki etkilerini ve bu etkileşimin enerji politikalarına olan potansiyel etkilerini detaylı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızın ülke seçimi; Ülkelerin yenilenebilir enerji yatırım ve dağıtım potansiyeline göre analizlerinin yer aldığı "Yenilenebilir Enerji Ülke Çekiciliği Endeksi (RECAI)" de bulunan ve rüzgar enerjisi verilerine ulaşılabilen; küresel yenilenebilir enerji rehberliğinin aktörlerinden olan Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD)' ye mensup ülkeler arasından seçilmiştir. Analizde kullanılan veriler yıllık bazda seçilmiştir ve çalışmada Türkiye' nin de yer alması planlandığından Türkiye' nin rüzgar enerjisi verilerine ulaşılabilen yıl başlangıç yılı olarak baz alınmış, Orta ve İleri Teknoloji Üretim Katma Değeri parametresi verileri' ne de en son ulaşılan yıl 2020 olmasından dolayı çalışmanın yıl çerçevesi 2008-2020 olarak belirlenmiştir. Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verileri ile Orta ve İleri Teknoloji Üretim Katma Değeri verileri Dünya Bankası veri tabanından, Rüzgar Enerjisi Tüketim Oranları ise BP Enerji İstatistikleri veri tabanından alınmıştır. Çalışmamızın analizinde, metodolojik bir yaklaşımla üç aşamalı bir süreç izlemiştir. İlk aşama, kullanılan modelin değişkenlerindeki yatay kesit bağımlılığı ve eğim parametresinin homojenliğinin kontrolüdür. Bu kontrol, 𝐶𝐷𝐿𝑀1, 𝐶𝐷𝐿𝑀2 ve 𝐶𝐷𝐿𝑀𝑎𝑑𝑗 testleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İkinci aşama, serilerin durağanlık hallerinin, Pesaran (2007)' nin ortaya koyduğu CADF birim kök testiyle belirlenmesidir. Sonrasında elde edilen bulgulardan hareketle, üçüncü aşama olarak Westerlund ve Edgerton (2007) eşbütünleşme analizlerinin uygulanmasıdır. Bu analizlerin ardından nedensellik ilişkisini belirlemek için ise Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar neticesinde, ekonomik büyüme ve rüzgar enerjisi tüketimi arasında %10 anlamlılık düzeyinde tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu ve bu ilişkinin yönünün ekonomik büyümeden rüzgar enerjisi tüketimine doğru gerçekleştiği tespit edilmiş olup seçilmiş OECD ülkeleri ekonomilerinde "koruma hipotezi" nin geçerli olduğu gözlemlenmiştir. Bu, rüzgar enerjisi kullanımının maliyetli olduğunun bir göstergesidir. Ayrıca panel bazında incelendiğinde, rüzgar enerjisi tüketimi ile orta ve ileri teknoloji üretim katma değeri arasında herhangi bir nedensel ilişkiye rastlanılmamış olup, "yansızlık hipotezi" yaklaşımı geçerlidir. Bunun nedeni, rüzgar enerjisi teknolojilerinin kullanım yaygınlığının yeni ve gelişme aşamasında olmasından kaynaklanmaktadır. Ülkeler bazında tek tek ele alındığında ise hem ekonomik büyüme ile rüzgar enerjisi tüketimi arasında hem de rüzgar enerjisi tüketimi ile orta ve ileri teknoloji üretim katma değeri arasında çeşitli nedensel ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Örneğin; Belçika'da rüzgar enerjisi tüketimi ile orta ve ileri teknoloji üretim katma değeri arasında çift taraflı nedensellik ilişkisine rastlanırken; Fransa, İrlanda, Portekiz ve Avustralya'da nedensellik, rüzgar enerjisi tüketiminden orta ve ileri teknoloji üretim katma değerine doğru gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, rüzgar enerjisi yatırımlarına yönelik politika belirleyicilere çeşitli bilgiler sunar ve yenilenebilir enerji sektörünün ilerlemesini teşvik etmek adına bir rehber niteliğindedir. Bürokratik engellerin ve altyapı eksikliklerinin giderilmesi, rüzgar enerjisi alanında yapılacak yatırımların önünü açabilir. Dahası, yenilenebilir enerji yatırımlarını teşvik edici politikaların uygulanması ve bireylerin bu konuda bilinçlendirilmesi, sürdürülebilir enerji kaynaklarının geniş çaplı kullanımına katkı sağlayabilir. Bu, özellikle teknolojik gelişimin, enerji sektöründe sürdürülebilir büyüme ve gelişme için kritik bir öneme sahip olduğu düşünüldüğünde, çok daha fazla anlam kazanır. Teknolojik ilerleme, özellikle yenilenebilir enerji sektöründe, kaynak verimliliğini artırmak, maliyetleri düşürmek ve enerji erişimini genişletmek için kilit bir rol oynamaktadır.
Davranışsal yanılgıların yatırımcı davranışları üzerindeki etkileri ve değerlendirilmesi
Geleneksel finans yaklaşımının, ortaya çıkan krizlerdeki ekonomik olayları açıklama yeteneğini kaybetmeye başladığı fark edildiğinde, bu durumu anlamak için sosyoloji ve psikolojiye olan ilgi arttı. Bu eğilim, ekonomide yeni bir yaklaşım olan davranışsal finansın ortaya çıkmasına yol açtı. Davranışsal finansta, insanlar rasyonel bireyler olarak değil, irrasyonel insanlar olarak kabul edilir. Davranışsal finansı inceleyenler, bu irrasyonel bireyin sadece aklıyla değil, aynı zamanda duygularıyla da hareket edebileceğini tarihsel örneklerle göstermişlerdir. Bireylerin ekonomik kararları üzerinde yaş, cinsiyet, bilişsel yanlılıklar, eğitim ve sosyal çevre gibi faktörlerin etkili olduğu bilinmektedir. Bu araştırmada, bireylerin ve yatırımcıların mantıksal davranışlarına ek olarak, psikolojik etmenlerin etkileri detaylı bir şekilde incelenecek ve açıklanacaktır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Yatırımcı Davranışları, Bilişsel Kısayollar
Sürdürülebilirlik değerlendirmesi: Türkiye örneği
Bu çalışmada, şirketlerin sürdürülebilirlik konseptini iş süreçlerine entegre etmeleri dikkate alınarak, iş dünyasında sürdürülebilir performans ölçümlerine odaklanılmıştır. Geleneksel performans ölçümlerine ek olarak, şirketler sürdürülebilirlik endekslerine katılıp sürdürülebilirlik raporları yayınlayarak gelişim hedefleri belirlemişlerdir. Bu tez çalışmasında Bist Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yer alan sürdürülebilirlik raporu ilan eden şirketlerin 2019-2022 yılları arası raporlarında ilan ettikleri ekonomik, sosyal ve çevresel göstergeler analiz edilmiştir. Yayımlanan göstergeler Çok Kriterli Karar Verme Yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu çalışma, sürdürülebilirlik raporu yayınlayan şirketlerin performanslarını değerlendirmek ve sürdürülebilirlik endeksini oluşturmak için bir ölçüm modeli sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem sonucunda geliştirilen sürdürülebilirlik ölçüm modeli ile şirketlerin sürdürülebilirlik performansı ölçülmüş ve birbirleri ile kıyaslanmıştır.
Ekonomideki kırılganlık göstergelerinin analizi: Türkiye örneği
Bu çalışmanın amacı literatürde üzerine fikir birliğine varılmış kırılganlık göstergelerinden Türkiye için uygun olanlarının belirlenmesi ve bu çerçevede Türkiye'nin kırılganlığına olan etkisinin incelenmesidir. Kırılganlık, ekonomi veya piyasadaki olumsuz koşulları ve bir ekonominin finansal krizlere karşı kırılganlığının bir göstergesi olarak görülmektedir. Genel olarak bir ekonominin ekonomik veya piyasa değişimleri ya da piyasa aksaklıklarından kaynaklanan şoklara karşı duyarlılığı ve finansal istikrarsızlığı ekonomide kırılganlık tanımı ile ifade edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin kırılganlığını temsil eden CDS (Credit Default Swap) değişkeni bağımlı değişken olarak seçilmiş ve ekonometrik açıdan bu değişkenle uygun sonuçlara ulaşılan Cari işlemler açığı/GSYİH, Kısa Vadeli Dış Borçlar/GSYİH değişkenleri de bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Çalışmada incelenen verilerin dönemi 2009-2022 yılları arasında olup 3 aylık bazda alınmıştır. Bu çalışmanın nihai amacı belirtilen değişkenler arasındaki ilişkileri ekonometrik yöntemler aracılığıyla ortaya koymak ve bu sayede Türkiye'nin kırılganlığı üzerindeki etkilerini ölçmektir. Çalışmada amaçlanan hedefle birlikte birinci ve ikinci bölümde kırılganlık kavramsal çerçevelerde değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise amprik incelemelerle durağanlığı test edilen değişkenlerin nedensellik ve eşbütünleşme ilişkileri analiz edilmiştir. Kısa dönemli nedenselliğin bulunmadığı, uzun dönemli ilişkileri ortaya çıkarılan ve nedensellik yönü belirlenen değişkenlerin arasındaki ilişki katsayısı hesaplanmıştır. Bağımlı değişken ile bağımsız değişkenler olan cari açık ve kısa vadeli dış borçların aralarındaki ilişki yorumlanmış, bu değişkenlerin kırılganlığa olan etkisi test edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kırılgan Beşli, Döviz Kurları, Faiz Oranı, Enflasyon, Eşbütünleşme Analizi
İşletmelerde kurumsal sürdürülebilirlik yaklaşım ve uygulamaları: Manisa Organize Sanayi Bölgesi işletmeleri üzerine nitel bir çalışma
Bu çalışmada, Manisa Organize Sanayi Bölgesi (MOSB)'nde yer alan işletmelerin kurumsal sürdürülebilirlik konusunu nasıl ele aldıklarını ve sürdürülebilirlik boyutlarında ne gibi uygulamalar gerçekleştirdiklerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda nitel araştırma tasarımı planlanmış, mülakat yöntemi gerçekleştirilerek MOSB'da yaklaşık 30 işletmeden görüşme ile veri toplanması amaçlanmış, MOSB yönetimi aracılığıyla davet edilmelerine rağmen geri dönüş yapıp görüşmeye katılan sadece 2 işletme olduğu için işletmelerin sürdürülebilirlik raporları incelenerek araştırma amacı gerçekleştirilmiştir. MOSB'da 26 işletmenin web sitelerinde yer alan sürdürülebilirlik raporları, doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiş, elde edilen veriler MAXQDA 2024 nitel program ile analiz edilmiştir. İki işletme ile yapılan görüşme verileri betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiş, bulgular paket program ile yapılan analiz bulgularına ilaveten sunulmuştur. Çalışma bulgularına göre; sürdürülebilirlik kavramı işletmeler için ağırlıklı olarak sürdürülebilir gelecek ve değer yaratma ve yenilikçi yaklaşım olarak tanımlanmıştır. Analizler sürdürülebilirliği ekonomik, çevresel ve sosyal uygulamaların hepsinin bir denge içerisinde ele alınması gerektiğini göstermektedir. İşletmelerin sürdürülebilirlik boyutları arasında en çok çevresel boyutta sürdürülebilirlik uygulamalarına yer verdikleri ve bu uygulamalar içerisinde en çok sera gazı ve karbon emisyonlarının azaltımı konusunu açıkladıkları belirlenmiştir. MOSB'daki işletmelerde sürdürülebilirliğin sosyal boyutta en fazla sayıda uygulamaları ise; fırsat eşitliği ve çeşitlilik konusudur. İşletmelerin ekonomik ve yönetişim boyutlarındaki sürdürülebilirlik uygulamalarının raporlarda az yer aldığı görülmüştür. İşletmelerin bu konudaki bilgilerini herkese açık paylaşmaktan kaçınmış olabileceği sonucunu düşündürmektedir. İşletmelerin sürdürülebilirlik raporlarının kapsamlı olmadığı, bilgileri açıklamada yetersiz kaldıkları görülmüştür. İşletmeler en çok yenilenebilir enerji ve verimlilik ile karbon emisyonlarının azaltımı konusunda hedef belirlemişlerdir. İşletmelerin en çok çevreyi koruma konularında hedefler belirledikleri görülmektedir. Ayrıca 2 işletmeyle yapılan görüşmede, devlet desteğinin önemi, Avrupa Birliği standartlarında çalışmalar gerçekleştirilmesi ve üniversitelerde sürdürülebilirlik bölümlerinin açılması, sürdürülebilirlik uygulamalarının ve işletmelerin performanslarının gelişimine hız kazandıracağı önerileri sunulmuştur.
Borsa İstanbul'da işlem gören, kimya sektöründe faaliyet gösteren firmaların kredi derecelendirme notlarının hisse senedi fiyatları üzerindeki etkisi
1980'lerde başlayan dünyadaki küreselleşme hareketi ile ortaya çıkan gelişmeler finansal piyasaları da etkilemiştir. Bu gelişmelerden biri finansal piyasalarda ülkeler arasındaki sınırların ortadan kaldırılması sonucunda ülkeler arasındaki ticaret ve sermaye akışı önündeki fiziki, hukuki sınırların da ortadan kalkması ve sermaye hareketliliğinin artışı olmuştur. Ulusal sınırların zayıflamasıyla birlikte yatırımcılar yerel olmayan piyasalarda da yatırım yapma imkânı bulmuşlardır. Bu gelişmelerin sonucunda uluslararası ticaret ve finansal işlemler artmış, uzun mesafelerde güvenli ilişkiler gerektiren yeni pazarlara ihtiyaç duyulmuştur. Dolayısıyla finansal piyasalardaki oynaklık yatırımcıların risk algısını da arttırmıştır. Günümüzde yatırımcılar uluslararası alanlarda yatırım yapabilmek için gereken objektif ve asimetrik bilgi ihtiyaçlarını KDK (Kredi Derecelendirme Kuruluşları) aracılığıyla kolay ve vakit kaybetmeden elde edebilmektedirler. KDK yayınladıkları notların yalnızca görüş niteliğinde olduğunu bildirseler de yatırımcılar için yayınlanan notlar yatırım kararlarında önemli değişikliklere sebep olmaktadır. Bu çalışmada olay çalışması yöntemi kullanılarak Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının yayınladıkları notların Borsa İstanbul A.Ş. (BİST) kimya sektöründe listelenen firmalara ait hisse senedi piyasaları üzerindeki etkisi ölçülmeye çalışılmıştır. Analiz kapsamında farklı Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının 2004 – 2022 yılları arasında BİST Kimya sektörü firmaları için verdikleri not ve görünüm açıklamaları olay inceleme metodu kullanılarak analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler neticesinde BİST kimya sektörü için anlamlı ve genellenebilecek önemli anlamlı getirilere rastlanmamış, özellikle not ve görünüm açıklamaları öncesinde tüm piyasa için genellenebilecek bir bilgi sızıntısının olmadığı ve piyasanın etkin bir yapıda olduğunun gözlemlendiği sonucuna varılmıştır.
Kripto paraların dış ticaret işlemlerinde kullanımına yönelik bir ölçek geliştirme çalışması: Dış ticaret şirketleri üzerine bir uygulama
Dünyada devrim yaratan blok zincir teknolojisi ve kripto paralar hızlı bir şekilde benimsenmeye devam etmektedir. Kripto paralar üçüncü taraflara ihtiyaç duymadan anonim, güvenli, hızlı ve düşük maliyetli finansal işlemlere olanak tanımaktadır. Kripto paralar dünya çapında 2020'li yıllarda daha yaygın olarak kabul edilmeye başlasa da genel popülasyona oranla kullanımları sınırlı kalmaktadır. Yapılan bu çalışmada dış ticaret şirketlerinin kripto para kullanımına yönelik tutumun belirlenmesi ve Davis (1989) tarafından geliştirilen Teknoloji Kabul Modelinden uyarlanarak kripto para kullanımına yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Ege Bölgesinde faaliyet gösteren dış ticaret işletmelerinde yönetim, finans, ithalat, ihracat, muhasebe ve satış-pazarlama departmanlarından tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 729 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama aracı kullanılarak çevrimiçi anketlerle veri toplanmıştır. Veri analizinde SPSS ve AMOS yazılımları kullanılmıştır. Veri dağılımının normalliğini test etmek için basıklık ve çarpıklık değerleri ile standardize edilmiş z skorlarına bakılmıştır. Ölçeğe ilişkin yapıların şekillendirilmesinde açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Hipotez testlerinde normal veri dağılımı koşulu sağlandığı için parametrik testlerden ANOVA, t-testi, Pearson korelasyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulguların yorumlanması %95 güven aralığına göre yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri 4 yapı ve 27 ifadeden oluşan bir model ortaya çıkarmıştır. Bu boyutlar Pozitif Finansal Tutum, Kullanım Kolaylığı, Algılanan Risk ve Kullanım Niyetidir. Ölçeğin Cronbach's alfa değeri 0,96 olarak bulunmuş ve oldukça yüksek güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma modelinin uyum iyiliği CMIN/df, SRMR, PNFI ve PCFI endeksleri açısından iyi; RMSEA, CFI, NFI, NNFI (TLI) ve IFI açısından kabul edilebilir düzeydedir. Bileşik güvenilirlik, çıkarılan ortalama varyans, maksimum paylaşılan varyans ve ortalama paylaşılan varyans değerleri, yapısal modelin geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir. Yapısal modelin sonuçlarına göre Algılanan Risk Kullanım Kolaylığını negatif ve düşük düzeyde, Kullanım Kolaylığı Pozitif Finansal Tutumu pozitif ve orta düzeyde, Pozitif Finansal Tutum ise Kullanım Niyetini pozitif ve yüksek düzeyde etkilemektedir (p<0.001). Tanımlayıcı istatistiklere göre dış ticaret şirketlerinin Kullanım Kolaylığı boyutuna ait ortalama puanları 5.05±1.83 bulunurken, Pozitif Finansal Tutum 4.10±1.74, Kullanım Niyeti 4.06±2.24 ve Algılanan Risk 2.25±1.35 olaraka hesaplanmıştır. Genel ortalamaya göre kripto para kullanımına yönelik tutumların nötr olduğu ortaya çıkmıştır. Demografik değişkenlerden departman, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ve medeni duruma göre kripto para kullanımına yönelik tutumların anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir (p<0.05). Araştırma modelinin yapısı, uyum iyiliği ve temel hipotezlere yönelik tartışmalar yapılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Döviz kurunun Türkiye'nin ithalatı ve ihracatı üzerine etkileri: Ekonometrik bir analiz
Bu çalışmada döviz kurlarında meydana gelen değişimlerin Türkiye'nin ithalatı ve ihracatı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmanın amacı; döviz kurlarının Türkiye'nin ithalatı ve ihracatı üzerindeki etkilerini ekonometrik yöntemle incelemek ve olumlu, olumsuz ya da nötr bir etki bırakıp bırakmadığını saptayarak literatüre katkı sağlamaktır. Çalışmanın yöntem bölümünde zaman serileri analizleri uygulanmış ve tüm analizler Eviews 11 programı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ulaştığımız bulgular Döviz kurunun Türkiye'nin ithalatı ve ihracatı üstünde hem olumlu hem olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir. Bu çalışma literatüre önemli katkılar sağlamakta olup gelecekteki çalışmalarda, farklı veri setleri ve modellerle yapılacak analizler, döviz kuru-dış ticaret ilişkisine dair daha kapsamlı bir vizyon sunabilir.
Türkiye'nin sanayi üretimi ile dış ticaret arasındaki ilişki
Bu çalışma, Türkiye'nin sanayi üretimi ve dış ticaret arasındaki ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın yöntem bölümünde zaman serisi analizleri kullanılmış ve tüm analizler Eviews 8 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Analizin ilk aşamasında, birim kök testi ile değişkenlerin durağanlıkları sınanmış, ardından optimal gecikme uzunluğu belirlenmiştir. Takip eden aşamada, Johansen Eşbütünleşme testi ile sanayi üretimi ve dış ticaret arasındaki uzun dönemli ilişkiler analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin yönü ve özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Granger nedensellik testi kullanılmıştır. Uzun dönem katsayılarının tahmini ise FMOLS modeli ile gerçekleştirmiştir. Ayrıca modele diagnostik testler uygulanarak araştırmanın güvenirliği sınanmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar, Türkiye'de sanayi üretimi ve dış ticaret arasında hem kısa vadeli hem de uzun vadeli anlamlı bir ilişkinin ortaya çıktığını göstermektedir. Bu bulgular, Türkiye'de sanayi üretiminin dış ticaret üzerinde etkili olduğunu, dış ticaretin ise sanayi üretimini arttırma potansiyeline sahip olduğunu işaret etmektedir.
Kuşak ve yol girişimi (BRI) projesinin Türkiye'ye ekonomik katkılarının panel veri analizi ile araştırılması
Bu çalışma, Çin'in öncülüğünde geliştirilen Kuşak ve Yol Girişimi (Belt and Road Initiative - BRI) projesinin Türkiye'nin dış ticareti üzerindeki ekonomik etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Türkiye'nin BRI güzergâhında yer alan dört ülke—Çin, Azerbaycan, Kazakistan ve Gürcistan—ile olan ticari ilişkileri panel veri analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Modelde, Türkiye'nin bu ülkelere yönelik ihracatı bağımlı değişken olarak ele alınırken, söz konusu ülkelerin nüfus, gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) ve reel efektif döviz kuru değişkenleri bağımsız değişkenler olarak kullanılmıştır. Veri analizinde Eviews 10.0 programı kullanılmıştır. Panel veriye ait tanımlayıcı istatistikler, yatay kesit bağımlılığına yönelik Augmented Dickey-Fuller (CADF) birim kök testi ve Panel ARDL testi kullanılmıştır. Ayrıca PMG (Pooled Mean Group), MG (Mean Group) ve DFE (Dynamic Fixed Effects) tahmincileri kullanılmış ve Hausman testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, BRI projesinin Türkiye'nin bölgesel ticaret akışlarını güçlendirdiğini ve ekonomik entegrasyonu hızlandırdığını göstermektedir. Panel veri analiz sonuçları, Türkiye'nin seçili ülkelerle olan ticaret hacminin, özellikle karşı tarafın ekonomik büyüklüğü (GSYİH) ve döviz kuru dinamiklerinden güçlü bir şekilde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, söz konusu ülkelerdeki ekonomik büyümenin Türkiye'nin ihracatını pozitif yönde etkilediği, ancak reel efektif döviz kuru dalgalanmalarının ticaret akışında belirsizlik yaratarak dış ticaret dengesini etkileyebileceği belirlenmiştir. BRI projesinin sunduğu lojistik ve altyapı yatırımlarının Türkiye'nin ihracat performansını artırıcı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Ancak Türkiye'nin bu fırsatları daha etkin değerlendirebilmesi için, döviz kuru dalgalanmalarına karşı ihracatçıların korunması, ticaret politikalarının bölgesel iş birliğini teşvik edecek şekilde geliştirilmesi ve ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi gerekmektedir. Uzun vadede, BRI kapsamındaki stratejik yatırımların Türkiye'nin dış ticaret dengesine ve ekonomik büyümesine sürdürülebilir bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Portföy yatırımlarının borsaya etkisi: Mısır Menkul Kıymetler Borsası örneği
Bu çalışma, Mısır Menkul Kıymetler Borsası'nda piyasa değerinin belirleyicilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, 1998-2023 yılları arasındaki zaman serisi verileri kullanılarak portföy yatırımları, enflasyon oranı ve reel faiz oranının piyasa değeri üzerindeki etkileri ARDL modeli ile analiz edilmiştir. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır: kuramsal çerçeve, metodoloji ve ampirik bulgular. Analiz sonuçları, portföy yatırımlarının piyasa değeri üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu; enflasyon ve reel faiz oranlarının da piyasa değerini negatif yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Bu durum, sıcak para hareketlerinin gelişmekte olan piyasalarda dalgalanmalara yol açtığını ve yatırımcı güvenini zayıflattığını göstermektedir. Sonuç olarak, Mısır Borsası'nın piyasa değerinin ekonomik göstergelerden doğrudan etkilendiği ve finansal istikrar için etkin ekonomik politikalara ihtiyaç duyulduğu vurgulanmaktadır.
Döviz kuru, ihracat ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Afganistan örneği
Döviz kuru, ihracat ve kamu harcamaları, ülkelerin ekonomik büyümesi üzerinde önemli etkiler yaratan temel makroekonomik değişkenlerdir. Bu araştırma, Afganistan ekonomisinin özel koşulları göz önünde bulundurularak, döviz kuru, ihracat, kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun vadeli ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 1980-2021 yılları arasındaki veriler kullanılarak ekonometrik yöntemlerle analizler yapılmıştır. Araştırma için kullanılan yöntemler arasında ADF ve PP birim kök testleri, VAR modeli, Johansen eşbütünleşme testi, VECM ve FMOLS modelleri ile Granger nedensellik testi yer almaktadır. Sonuçlar, döviz kuru, ihracat ve kamu harcamasının kısa vadede ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı etkilerini ortaya koymaktadır. Uzun vadede ise, döviz kurunun ekonomik büyüme üzerinde negatif, ihracatın ise pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kamu harcamalarının uzun vadede ekonomik büyümeyi teşvik edici bir rol oynadığı görülmüştür. Bu bulgular, politikaların ihracatı teşvik etmeye, döviz kuru dalgalanmalarını kontrol altına almaya ve kamu harcamalarının verimli alanlarda yönlendirilmesine odaklanması gerektiğini göstermektedir.