Doç. Dr. Nihan Demirkasımoğlu danışmanlığındaki tezler
10 tez · Hacettepe University
Öğretmenlerin mesleki kabul alanlarının öncülleri ve sonuçları: Kültürlerarası bir karşılaştırma
Bu karşılaştırmalı durum çalışmasının odak noktası, okul yöneticilerinin yetkisine ilişkin öğretmenlerin kabul alanının öncüllerini ve sonuçlarını bireycilik, belirsizlikten kaçınma ve güç mesafesi toplumsal normları çerçevesinde irdelemektir. Araştırma dört farklı kıtada yer alan ve tipik durum örnekleme yöntemiyle belirlenen Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Gana ve Türkiye'de yürütülmüştür. Belirlenen ülkelerdeki araştırma süreçleri, her ülke için uygun örnekleme yöntemiyle seçilen bir ortaokul ve bir lise olmak üzere iki farklı okulda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları ise maksimum çeşitlilik örneklem yöntemiyle belirlenen her ülkeden 16 öğretmen olmak üzere toplam 64 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilmiş, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, çalışmanın yürütüldüğü dört farklı ülkede de okul müdürlerinin kullandıkları yetki türlerinin ve yönetim anlayışlarının öğretmenlerin kabul alanlarını önemli ölçüde şekillendirdiğini göstermektedir. Gelecek araştırmaların, bu çalışmanın bulgularında belirlenen ancak daha önce kabul alanı kavramı ile ilişkisi araştırılmayan motivasyon, stres, memnuniyet ile mesleki ve örgütsel bağlılık gibi kavramları ele alması önerilmektedir.
Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan nicel araştırmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Kastamonu ilindeki kamu ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan 810 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada; "Öğretmen Mesleki Öğrenme Ölçeği", "Öğretimsel Liderlik Ölçeği", "Okullarda Öğrenme İklimi Ölçeği", "Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği", "Öğretmen Coşkusu Ölçeği" ve "Mesleki Gelişime Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin mesleki öğrenme düzeyinin yüksek olduğu, en yüksek ortalamanın uygulama, en düşük ortalamanın bilgi tabanına ulaşma alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. Bağımsız değişkenler bağlamında öğretmenlerin; coşku, öğrenme iklimi ve öz yeterlik algıları çok yüksek düzeyde, öğretim liderliği algıları ve mesleki gelişime yönelik tutumları ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenme etkinliklerine katılımlarının yansıtma boyutunda cinsiyete ve eğitim durumuna; uygulama boyutunda branşa ve öğretim kademesine; iş birliği boyutunda mesleki kıdeme göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ile öğretmen mesleki öğrenmesi ve alt boyutları arasında orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma bulguları, örgütsel ve bireysel değişkenlerin her birinin öğretmen mesleki öğrenmesinin pozitif yönde anlamlı birer yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerinde bireysel ve örgütsel değişkenlerin doğrudan, örgütsel değişkenlerin ayrıca dolaylı anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Öğretmen mesleki öğrenmesini doğrudan etkileyen en önemli değişken öğretmen coşkusudur. Öğretim liderliği ve öğrenme ikliminin öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerindeki dolaylı etkilerinin; bireysel değişkenler olarak gruplandırılan öz yeterlik, öğretmen coşkusu ve mesleki gelişime yönelik tutum aracılığıyla gerçekleştiği belirlenmiştir.
Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan nicel araştırmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Kastamonu ilindeki kamu ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan 810 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada; "Öğretmen Mesleki Öğrenme Ölçeği", "Öğretimsel Liderlik Ölçeği", "Okullarda Öğrenme İklimi Ölçeği", "Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği", "Öğretmen Coşkusu Ölçeği" ve "Mesleki Gelişime Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin mesleki öğrenme düzeyinin yüksek olduğu, en yüksek ortalamanın uygulama, en düşük ortalamanın bilgi tabanına ulaşma alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. Bağımsız değişkenler bağlamında öğretmenlerin; coşku, öğrenme iklimi ve öz yeterlik algıları çok yüksek düzeyde, öğretim liderliği algıları ve mesleki gelişime yönelik tutumları ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenme etkinliklerine katılımlarının yansıtma boyutunda cinsiyete ve eğitim durumuna; uygulama boyutunda branşa ve öğretim kademesine; iş birliği boyutunda mesleki kıdeme göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ile öğretmen mesleki öğrenmesi ve alt boyutları arasında orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma bulguları, örgütsel ve bireysel değişkenlerin her birinin öğretmen mesleki öğrenmesinin pozitif yönde anlamlı birer yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerinde bireysel ve örgütsel değişkenlerin doğrudan, örgütsel değişkenlerin ayrıca dolaylı anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Öğretmen mesleki öğrenmesini doğrudan etkileyen en önemli değişken öğretmen coşkusudur. Öğretim liderliği ve öğrenme ikliminin öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerindeki dolaylı etkilerinin; bireysel değişkenler olarak gruplandırılan öz yeterlik, öğretmen coşkusu ve mesleki gelişime yönelik tutum aracılığıyla gerçekleştiği belirlenmiştir.
Okul müdürlerinin liderlik davranışlarının öğretmenlerin psikolojik sermayesi ile ilişkisi
Bu araştırmada, okul müdürlerinin liderlik davranışları ile öğretmenlerin psikolojik sermayeleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yönteminde tekli ve ikili tarama modelleri ile desenlenmiştir. Araştırmanın hedef evreni Ankara'nın dokuz ilçesindeki kamu okullarında görevli 13580 ilkokul öğretmeni ve 15165 ortaokul öğretmeni olmak üzere 28745 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi tabakalı örneklem yoluyla seçilmiş 361 ilkokul ve 370 ortaokul öğretmeni olmak üzere toplam 731 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak, Çetin (2015) tarafından geliştirilen "Psikolojik Sermaye Ölçeği" ile Kouzes ve Posner (2003) tarafından geliştirilen (Leadership Practices Inventory) ve Yavuz'un (2010) Türkçe'ye uyarladığı "Liderlik Uygulamaları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 22.00 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde, yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır. Katılımcıların cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre görüşlerinin karşılaştırılmasında t testi; kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı bir farkın olup olmadığının belirlenmesinde Kruskal Wallis H testi; okul müdürlerinin liderlik davranışlarının, öğretmenlerin psikolojik sermaye algılarını yordama düzeyinin belirlenmesinde regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların demografik özelliklerinden cinsiyet, okul türü, kıdem, eğitim durumu değişkenlerinin öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik davranışlarına ilişkin algılarında anlamlı farklılıklar yarattığı görülmektedir. Aynı değişkenlere göre, öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri de anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik davranışlarına ilişkin algılarının en yüksek düzeyde tanıma ve takdir etme, en düşük düzeyde risk alma boyutunda olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin psikolojik sermayelerine ilişkin algıları en düşük mizah, en yüksek ise bilgelik boyutunda gerçekleşmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, okul müdürlerinin liderlik davranışlarının öğretmenlerin psikolojik sermayelerine ilişkin algılarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Anahtar sözcükler: pozitif psikoloji, psikolojik sermaye, pozitif örgütsel davranış, liderlik, öğretmenler, okul müdürleri
Annelerin çocuklarının eğitimlerine sundukları desteğin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Bu çalışmada annelerin çocuklarının eğitimlerine sundukları desteğin düzeyi, cinsiyet, sınıf, kardeş sayısı, doğum sırası, annenin yaşı, çalışma durumu ve eğitim düzeyine göre anlamlı farklılıklar gösterip göstermediği irdelenmiştir. Annelerin çocuklarının eğitimlerine desteği "Annenin İlgisi ve Desteği", "Annenin Evdeki Öğretmen Rolü" ve "Dışarıdan Destek Alma ve Öğrenciyi Özendirme" olmak üzere üç boyutta incelenmiştir. Ankara'da, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 384 ortaokul öğrencisine "Annenin Çocuğun Eğitimine Sunduğu Destek Ölçeği" uygulanmıştır. Veriler Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı 23'te yüzde, frekans ve fark testleri ile analiz edilmiştir. Anne desteğine ilişkin öğrenci görüşleri öğrencinin cinsiyetine göre anlamlı bir fark göstermemektedir. Annenin İlgisi ve Desteği" ve "Annenin Evdeki Öğretmen Rolü" boyutlarında sınıf ve kardeş sayısına göre "anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. "Annenin İlgisi ve Desteği" boyutundaki görüşler doğum sırası ve sınıfa göre farklılaşmaktadır. Beşinci ve altıncı sınıf öğrencilerinin, tek çocuk olan veya bir kardeşi olan öğrencilerin ve ailenin ilk çocuğu olan öğrencilerin anneleri diğerlerine göre daha çok destek sağlamaktadır. Annenin yaşı, çocuğun desteğe ilişkin algılarında farklılık yaratmamaktadır. Ancak, annenin çalışma durumu ve eğitim düzeyi "Annenin İlgisi ve Desteği" ve "Annenin Evdeki Öğretmen Rolü" boyutlarında anlamlı fark yaratmaktadır. Çalışan anneler ile eğitim düzeyi yüksek olan anneler, çalışmayan ve eğitim düzeyi düşük olanlara göre daha fazla destek sağlamaktadır. Anahtar sözcükler: annenin eğitime desteği, annenin eğitime katkısı, eğitime sunulan destek, annenin eğitime katılımı, eğitime katılım
Eğitim yönetimi modelinin ekolojik sistemler kuramı bağlamında geliştirilmesi
Bu araştırmada, Bronfenbrenner'ın (1979) ekolojik sistemler kuramı bağlamında Türk eğitim sisteminin mevcut ve ideal durumuna ilişkin eğitim yönetimi modellerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç için eğitim sistemini düzenleyen mevzuatın ve paydaşların görüşlerine göre eğitim yönetimi modelinin nasıl bir görünüme sahip olduğu ve aynı paydaşların görüşlerine göre ideal bir eğitim yönetimi modelinin nasıl olması gerektiği araştırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ve ölçüt (amaçlı) örnekleme kullanılmıştır. Veri toplama araçları, görüşme formları ve dokümanlardır. Modellerde öne çıkan bulgular incelendiğinde, Model 1'e göre Türk eğitim sisteminin niteliğinin geliştirilmesi için kapsamlı politikaların üretilmeye çalışıldığı, ailelerin istenen düzeyde eğitim sistemine dahil edilemediği ve öğretmenlerin mesleki gelişimini destekleyen politikaların güçlendirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Model 2'ye göre okul içi uygulamalarda öğrenciler uyum sorunları yaşamaktadırlar ve öğretmen otoriter bir figürdür. Model 3'e göre aile desteği, olumlu aile iklimi ve ailenin gelir düzeyi nitelikli eğitime erişmek için gereklidir. Model önerisine göre, kendisini değerli hisseden, mutlu, farkındalığı ve hazırbulunuşluğu olan, sorumluluk sahibi, hedefleri olan, motivasyonu yüksek, kendisini yönetebilen, yardımsever ve paylaşımcı öğrenciler yetiştirilmelidir.
X ve Y kuşağı öğretmenlerinin çalışma değerleri ile işten keyif alma düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmada, X ve Y kuşağından öğretmenlerin çalışma değerleri, işten keyif alma düzeyleri ve bu ikisi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin çalışma değerleri ve işten keyif alma düzeyleri tekli tarama modeli; çalışma değerlerinin işten keyif alma durumları ile ilişkisi ise ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın hedef evreni, Ankara ilinin dokuz ilçesinde görevli 13487 ilkokul öğretmeni ve 15014 ortaokul öğretmeni olmak üzere toplam 28501 öğretmenden oluşmaktadır. 28501 hedef evreni, %95 kesinlik düzeyi ile 180'i ilkokul öğretmeninden 201'i ortaokul öğretmeninden olmak üzere 381 öğretmenin temsil edeceği kabul edilmiştir. Örneklem seçiminde tabakalı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Öğretmenlerin çalışma değerlerine yönelik görüşlerinin belirlenmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilen, 17 maddeden oluşan dört boyutlu bir çalışma değerleri ölçeği kullanılmıştır. Öğretmenlerin işten keyif alma düzeylerinin belirlenmesinde, Spence ve Robbins (1992) tarafından geliştirilen ve Mcmillan, Brady, O'driscoll ve Marsh (2002) tarafından düzenlenen "İşkoliklik" ölçeğinin bir alt boyutu olan "İşten Keyif Alma" boyutuna ait altı madde Türkçeye çevirilerek kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına gör Y kuşağı öğretmenlerinin çalışma değerlerinin alt boyutları olan kendini geliştirme, toplumsal, işin sağladığı fırsatlar ve dışsal ödüller boyutlarındaki puanlarının X kuşağı öğretmenlerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin işten keyif alma düzeyleri genel olarak orta düzeydedir. Araştırma bulgularında, yalnızca X kuşağı öğretmenlerinin dışsal ödüller boyutu ile işten keyif alma arasında zayıf düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki ortaya çıkarken diğer tüm boyutlarda orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırma ile hem okul yöneticilerinin öğretmenlerinin hem de öğretmenlerin birlikte çalıştıkları meslektaşlarının kuşaklarını ve onların kuşaksal özelliklerini bilerek çalışma değerlerine yönelik beklentilerini gerçekleştirmeleri ve bu sayede işten keyif almalarının sağlanması önerilmektedir.
Özel okullarda çift dilli eğitim uygulamasında eş öğretmenler arasındaki çatışma nedenleri ve çözüm yolları
Bu araştırmada, çift dilli eğitim modelindeki eş öğretim uygulamasında çalışan öğretmenlerin çatışma nedenleri ve çatışmaların çözümünde başvurulabilecek olası çözüm yolları incelenmiştir. Bu araştırma 'olayların doğal ortamda gerçekçi ve bütüncül bir biçimde ortaya konmasına yönelik bir sürecin izlendiği araştırma türü olan' nitel araştırma yönteminin durum çalışmasıyla desenleniyle yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, 2018-2019 akademik yılı bahar döneminde Ankara'daki üç özel okulda görevli 37 öğretmen ve dört yöneticiden toplanmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, tematik kodlama yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular; eş öğretmenlerin çatışma nedenleri, çatışmaları çözmek için kullanılan yöntemler ve yöneticiden beklentiler ana başlıkları altında sunulmuştur. İlk başlık olan, çatışma nedenleri içerisinde "sınıf öğretmenlerinin otoriteyi paylaşamamaları, İngilizce öğretmenlerinin asistan gibi görülmesi, uygulamanın bilinmemesi, İngilizce öğretmenlerinin müfredatı bilmemesi, deneyimsizlik ve rekabet" gibi sorunlar yer almaktadır. İkinci ana başlık olan çatışmaların çözüm yollarında ise; yaşanan bu çatışmaları önlemek için "eş öğretmenleriyle işbirliği, yöneticilere danışmak, daha kapsamlı amaçlar belirlemek, çatışmanın kaynağını ortadan kaldırmak, uzlaşma ve yumuşatma" gibi çözüm yolları önerilmiştir. Bununla birlikte eş öğretmenler arasında ilişkileri düzenlemek ve çatışmaları daha etkili yönetmek açısından öğretmenlerin yöneticilerden beklentileri belirlenmiştir. Bunlar "yöneticilerin adil olması, hizmet içi eğitim, akademik destek, materyal sağlaması, görev dağılımı ve denetimdir. Bu bulgulara dayalı olarak, eğitim fakültelerinin bu eğitim modeline yönelik öğretmen yetiştirme programları hazırlaması, hizmet içi eğitimlerinin oluşturulması, müfredat için yurt dışında bulunan örneklerin incelenmesi, etkililiğin artması için yöneticiler tarafından denetim yapılması önerilmiştir.
İlkokul bahçelerinin mevzuata uygunluğu ve eğitim paydaşlarının okul bahçesinin kullanımına ilişkin görüşleri
Bu araştırmada, ilkokul bahçelerinin mevzuata uygunluğunun ve eğitim paydaşlarının okul bahçelerinin kullanımına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, okul bahçelerine ilişkin mevzuat incelenerek; okul yöneticilerinin görüşlerine dayalı olarak ilkokul bahçelerinin ilgili mevzuata uygunluğu değerlendirilmiştir. Ayrıca ilkokul öğretmenlerinin görüşleri yoluyla da ilkokul bahçelerinin kullanımına ilişkin mevcut durumu ve ideallerindeki okul bahçelerine ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini Ankara ili Çankaya ilçesi ilkokullarının okul yöneticileri ve öğretmenleri, örneklemini 2017-2018 örneklemini 2017-2018 akademik yılında Çankaya ilkokullarında çalışan 352 ilkokul öğretmeni ve 59 okul yöneticisi oluşturmuştur. Araştırmada nicel araştırma yöntemi ve tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak iki farklı anket formu kullanılmıştır. Okul yöneticilerinin mevzuata ve ilkokul öğretmenlerinin okul bahçelerine ilişkin görüşleri araştırmacı tarafından geliştirilen anket formları ile belirlenmiştir. Ayrıca araştırmacı ziyaret ettiği okulların bahçelerini incelemiş ve okul yöneticilerinden izin alarak bahçelerin fotoğraflarını çekmiştir. Çekilen fotoğraflar ilgili başlıklar altına yerleştirilerek bulguların desteklenmesi amaçlanmıştır. Verilerin analizinde Sosyal Bilimleri için İstatistik Paket Programı 20 (IBM SPSS Statistics 20) kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama gibi teknikleri içeren betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, Çankaya ilçesindeki okul bahçelerinin mevcut durumları ile mevzuatta yer alan okul bahçeleri arasında bazı uyumsuzlukların olduğu, okul bahçelerinin öğrencilerin ve öğretmenlerin ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kaldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Okul kültürü üzerine yönetici ve öğretmen görüşlerinin nitel bir analizi: Bakü örneği
Bu araştırma kapsamında, Bakü'de devlet okulu ve özel okullarda çalışan öğretmen ve yöneticilerin okul kültürüne ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönetiminin fenomenoloji deseniyle tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 akademik yılının güz döneminde Bakü ilinde iki devlet ve iki özel okulda görevli 20 öğretmen ve dört yöneticiden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, katılımcılarla yüz yüze yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Toplanan veriler, içerik analiz ile kodlanmıştır. Veri analizi sonucunda ulaşılan bulgular, okul kültürü tanımları, okul kültürü algıları, okul kültürünün önündeki engeller ve okul kültürünün geliştirilmesi temaları altında toplanmıştır. İlk başlık olan okul kültürü tanımlarına ilişkin temada, okul kültürünün katılımcılar tarafından, "ilişkiler, davranışlar, eğitim faaliyetleri, gelenekler ve etik kurallar" şeklinde tanımlandığı tespit edilmiştir. Katılımcıların okul kültürü algılarına yönelik görüşleri incelendiğinde, okul kültürünün çalışanlarda ve öğretmenlerde bir bütün olarak "motivasyon sağladığı, okula bağlılık oluşturduğu, sorumluluk aşıladığı, ilişkileri geliştirdiği, kimlik kazandırdığı ve öğrencilerin istidatlarını ortay çıkardığı" sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü tema olarak, okul kültürünün önündeki engeller incelenmiştir. Katılımcılar, konuya ilişkin, "fazla ders yükü, maddi sorunlar, velilerin okulun işlerine karışması, altyapı sorunları, öğretmenlerin ve yöneticinin sık sık değişmesi" gibi görüşler bildirmişler. Okul kültürünün geliştirilmesi, katılımcılar tarafından "okul içi ve okul dışında aktiviteler yapma, sorumlulukları yerine getirme, öğretmenleri ve öğrencileri motive etme, velilerle iletişim kurma" şeklinde belirtilmiştir. Elde edilen bulgulara dayanarak, yöneticilerin öğretmenlerle daha fazla etkileşim içinde olması ve onları tanıması, okul içi ve okul dışında aktiviteler yapılması, mezunların okula davet edilmesi, velilere seminer veya eğitimler verilmesi, velilerin okula davet edilmesi önerilmiştir. Anahtar sözcükler: okul kültürü, örgüt kültürü, fenomenoloji, yöneticiler, öğretmenler, Bakü