Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Özdemir
17 theses · Sakarya University
Saftirik Greg serisinde mizah ve değer aktarımı
Bu araştırma, popüler çocuk edebiyatı serilerinden biri olan Saftirik Greg Günlüğü üzerinden değerler eğitiminin mizah yoluyla aktarımını incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz eğitim anlayışında değerlerin çocuklara kazandırılması, onların toplumsal uyum süreçlerini ve etik ilkeleri benimsemelerini kolaylaştıran önemli bir unsur olarak görülmektedir. Çocukların dikkatini çekmek ve soyut kavramları anlamalarını kolaylaştırmak için kullanılan yöntemlerden biri olan mizah, edebî eserlerde hem pedagojik bir araç hem de eğlence unsuru olarak önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, araştırmada mizahın çocuklara temel insani ve toplumsal değerleri aktarma sürecindeki işlevselliği incelenmiş ve bu değerlerin çocukların duygusal, bilişsel ve toplumsal gelişimleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemleri benimsenmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak serideki değer temalar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Analiz sürecinde, kitaplarda işlenen dürüstlük, adalet, sevgi, dostluk, saygı, sabır, öz denetim ve vatanseverlik gibi evrensel değerler belirlenmiş, bu değerlerin seride nasıl işlendiği, hangi bağlamlarda vurgulandığı ve karakterlerin bu değerleri nasıl temsil ettiği ele alınmıştır. Bulgular, serinin bu değerleri mizahi bir dil ve günlük yaşamdan alınan örneklerle işlediğini, böylece genç okuyucuların değerleri içselleştirme sürecine katkıda bulunduğunu göstermiştir. Özellikle mizahın, çocukların dikkatini toplama ve soyut değerleri anlamalarını kolaylaştırma konusundaki etkisi bulgular arasında dikkat çekmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, Saftirik Greg Günlüğü serisi, sadece eğlenceli bir edebî eser olmanın ötesinde, pedagojik bir rehber olarak da işlev görmektedir. Serideki olay örgüsü, karakterlerin yaşadığı çatışmalar ve bu çatışmaların çözümünde kullanılan yöntemler, çocuklara empati, eleştirel düşünme, toplumsal normlara uyum ve etik davranışlar gibi önemli kavramları kazandırmaktadır. Örneğin, dürüstlük teması üzerinden karakterlerin yaptıkları hataların sonuçlarıyla yüzleşmeleri, çocuklara dürüst olmanın önemini dolaylı bir şekilde aktarmaktadır. Benzer şekilde, adalet, sevgi ve dostluk gibi değerler de karakterler arası ilişkiler üzerinden doğal bir şekilde işlenmekte, bu değerlerin günlük hayattaki yansımaları hikayelerle somutlaştırılmaktadır. Mizahın serideki işlevi, değerlerin çocuklara doğrudan didaktik bir yöntemle öğretilmesinden ziyade dolaylı ve eleştirel bir öğrenme sürecine imkân tanımasıdır. Bu durum, çocukların değerleri sorgulamalarına, kendi yaşamlarıyla ilişkilendirmelerine ve bu değerleri daha kalıcı bir şekilde öğrenmelerine imkân sağlamaktadır. Araştırmada elde edilen veriler, mizahın eğitimsel bir araç olarak daha etkin bir şekilde kullanılabileceğini ve bu tür eserlerin pedagojik açıdan zengin bir içerik sunduğunu ortaya koymaktadır.
Yabancılara Türkçe öğretiminde Türkçe ve Ürdün Arapçasında ortak kalıplaşmış dil birimlerinin kullanılışı ve değerler eğitimi
Gerek tarihsel birliktelik gerek kültürel etkileşim gerekse müşterek din söz konusu ortak ve benzeşen kalıplaşmış dil birimlerinin (Atasözleri, deyimler ve kalıp sözler) ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu ortak ve benzeşen kültür unsurlarının kimileri Türkçeden Ürdün Arapçasına kimileri de Ürdün Arapçasından Türkçeye geçmiştir. Bu çalışma, yabancılara Türkçe öğretiminde değer aktarımında kalıp söz, deyim ve atasözlerinin öneminin altını çizmenin yanı sıra bu kalıp söz, deyim ve atasözlerinin Ürdün Arapçasındaki karşılıklarını bulmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, çalışma öncesinde literatür taraması yapılmış sözlükler, kitaplar, bilimsel makalelerden ve tezlerden ortak ve benzeşen kalıplaşmış söz birimlerini belirlenip Millî Eğitim Bakanlığının yönergelerinden derlenen değerler çerçevesinde tasnif edilmiştir. Çalışmanın veri kaynağını oluşturan Ömer Asım Aksoy'un "Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü" adlı kitabında yer alan atasözleri ve deyimler ve Hürriyet Gökdayı'nın "Türkçede Kalıp Sözler" adlı kitabında bulunan kalıp sözler derlenmiştir. Derlenen bu kitaplardan hareketle Ürdün Arapçasında karşılıklar belirlemek amacıyla Hani Alamad'ın (1973) Ürdün'de Atasözleri adlı tezine, Ahmad Azban'ın (2011) "Diwan Baladna" (Ürdün Kalıp sözleri, deyimleri ve atasözlerini içeren) adlı kitabına ve Rifa'at Alzghoul ve Riham Aleboud'un (2016) "Ürdün'de Söylenen Atasözleri" adlı kitabına da başvurulmuştur. Bunlar belirlendikten sonra içerdikleri değerler açısından bir listeye uygun olarak tasnif edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği ile içerik analizi yapılarak ortak ve benzeşen kalıplaşmış dil birimleri, benzeşme türü ve yakınlığı bakımından yorumlayıcı yaklaşım ile ele alınmıştır. Verilerin toplanmasında söz konusu kalıplaşmış dil birimleri ve değerler eğitimi ile ilgili yayınlanmış Yüksek Öğretim Kurulu tez kataloğunda yayınlanan tezler, ulusal ve uluslararası alanda yayınlanmış akademik makaleler, sempozyumlarda yayınlanmış bildiriler, Millî Eğitim Bakanlığı Türkçe Öğretim Programı ve değerler eğitimi ile ilgili akademik kitaplar incelenerek bu kaynaklardan faydalanılmıştır. Yapılan analiz neticesinde: Türkçe-Ürdün Arapçası ortak veya benzeşen 1,782 kalıplaşmış dil birimi tespit edilmiştir. Belirlenen 205 adet atasözü değerler açısından incelenerek içinde en çok sabır ve sorumluluk değerleri yer alırken vatanseverlik değeri yer almamıştır. Sabır 29, sorumluluk 28, adalet değeri 27, öz denetim 25, dini değer 20, dostluk 11, yardımseverlik 10, sevgi 8, saygı 6, dürüstlük 3 ve misafirlik 3 kere tekrarlanan değer olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, vatanseverlik değerine hiç rastlanmamıştır. Esas alınan değerler açısından, sıralanmış 777 deyim incelenerek onların içinde sorumluluk ve öz denetim en sık rastlanan değerlerdir. Öz denetim 44, Sorumluluk 36, saygı 19, sevgi 18, dini değer 15, sabır 8, yardımseverlik 8, dürüstlük 7, adalet 5, vatanseverlik 2, dostluk 1 ve misafirlik 1 kere tekrarlanmıştır. Derlenmiş olan ve esas alınan Türkçe eserlerinden Ürdün Arapçasıyla ortak ve benzeşen 800 kalıp söz tespit edilmiştir. Esas alınan değerler açısından belirlenen kalıp sözler incelendiğinde dini değer ağır basmıştır. Vatanseverlik değerine ise en az rastlanmıştır. Dini değer 231, saygı 79, sevgi 36, sabır 33, dürüstlük 26, öz denetim 24, adalet 12, misafirlik 9, yardımseverlik 9, sorumluluk 8, dostluk 4 ve vatanseverlik değeri 3 kere tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda söz konusu kalıplaşmış dil birimlerinin değerlerin aktarımında etkili olduğu sonucuna ulaşılmış ve buna göre çalışma sonunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kalıplaşmış Dil Birimleri, Değer Aktarımı, Yabancılara Türkçe Öğretimi
Behiç Ak'ın çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından incelenmesi
Bu araştırmada, Behiç Ak'ın yazdığı dokuz çocuk romanının çocuk edebiyatının temel ögelerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Romanlar; iç yapı özellikleri, dış yapı özellikleri, dil ve anlatım özellikleri açısından çocuk edebiyatına uygunlukları bağlamında değerlendirilmiş ve bu değerlendirme sonucunda söz konusu romanların genel itibarıyla çocuk edebiyatının temel niteliklerini taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problem durumuna, amacına ve önemine, problem cümlesine ve alt problemlere, araştırmanın sınırlılıklarına ve tanımlara yer verilmiştir. Araştırmanın amacı, Behiç Ak'ın çocuklar için yazdığı çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögeleri (boyut, ciltleme, kapak, kâğıt cinsi, sayfa düzeni, harfler, resim; konu, ana fikir ve yardımcı fikirler, olay örgüsü, mekân, kahramanlar, anlatıcı, zaman, değerler; dil ve anlatım) bakımından gerekli nitelikleri taşıyıp taşımamasıdır. İkinci bölümde; çocuk, edebiyat ve çocuk edebiyatının tanımı, çocuk edebiyatının tarihçesi, çocuk romanı, çocuk edebiyatının temel ögeleri gibi kavramsal konulara yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümde Behiç Ak'ın hayatı, edebî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Ardından ise alanyazında yapılan ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın yöntemi, çalışma grubu, verilerin toplanma süreci ve veri analizi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden tarama niteliğinde betimsel bir araştırmadır. Araştırma verilerinin analizinde de nitel veri analiz yöntemlerinden betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırmada nitel veri toplama araçlarından doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ise Behiç Ak'ın yazdığı "Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği!'', "Postayla Gelen Deniz Kabuğu", "Eve Giden Küçük Tren", "Bebek Annem", "Çatıdaki Gezegen", "Bulutlara Şiir Yazan Çocuk", "Her Şeyi Yanlış Anlayan Kedi", "Tavşan Dişli Bir Gözlemcinin Notları" ve "Altı Kırk Dört Dalgası" adlı çocuk romanları oluşturur. Dördüncü bölümde, Behiç Ak'ın çocuk romanlarının çocuk edebiyatının temel ögelerine uygun olup olmadığı ile ilgili inceleme yapılmıştır ve tespit edilen bulgular yorumlanmıştır. Bu bölümde her kitap ayrı ayrı ele alınarak değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda ise eserdeki birkaç husus dışında, eserlerin çocuk edebiyatı ilkelerine uygun olduğu ve eserlerin çocuk edebiyatı açısından yararlanılması gereken nitelikli ürünler arasında yer aldığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk romanı, Çocuk edebiyatı ilkeleri, Behiç Ak
Özgür Aras Tüfek'in çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri ve değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmada Özgür Aras Tüfek'in çocuk kitapları, çocuk edebiyatının temel ögeleri ve değerler eğitimi açısından incelenmiş; çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle uyumluluğu, MEB'in on kök değere yönelik içeriği ve bu içeriği işleyişi açısından değerlendirilmiştir. Araştırma, "Özgür Aras Tüfek'in Çocuk Kitaplarının Çocuk Edebiyatı Kriterleri Açısından İncelenmesi" ve "Özgür Aras Tüfek'in Çocuk Kitaplarının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi" başlıklarında yapılmıştır. "Özgür Aras Tüfek'in Çocuk Kitaplarının Çocuk Edebiyatı Kriterleri Açısından İncelenmesi" başlığında eserlerin çocuk edebiyatının genel kabul görmüş kriterlerine dış yapı ve iç yapı özellikleri açısından uygunluğu incelenmiştir. "Özgür Aras Tüfek'in Çocuk Kitaplarının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi" başlığında ise söz konusu eserler MEB'in on kök değer olan "adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik" değerlerine yönelik içeriği ve bu içeriği işlemesi yönüyle incelenmiştir. Bu çalışmada Özgür Aras Tüfek'in "Türkçenin Muhafızları" adını verdiği ağırlıklı olarak ortaokul öğrencileri yaş grubuna yönelik olan "Bir Kelime Seyyahı, Simurg'a Yolculuk, Mutluluk Bilgisi, Kelimelerin Işığı, Gönüllerin Hocası" şeklinde isimlendirilen beş kitaplık serisi ve "Evsiz Ben'in Hikâyesi" adlı bir çocuk masalı incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma başında literatür taraması yapılmış; çocuk edebiyatı, değerler eğitimi ve Türkçe eğitimiyle ilgili kaynaklar taranmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Özgür Aras Tüfek kitapları ele alınarak çocuk edebiyatı kriterleri ve değerler eğitimi açısından incelenmiştir.
Yabancılara Türkçe öğretiminde otantik yazma çalışmalarının öğrencilerin yazma becerisi ve tutumuna etkisi
Bu araştırma, Yabancılara Türkçe Öğretimi yazma becerisinde otantik yazma çalışmaları ile yazmaya yönelik tutum, kaygı ve öz yeterlikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, kuram ve uygulamayı bütünleştirmek ve öğretim sürecini iyileştirmek amacı ile nitel ve nicel araştırma tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma model ile desenlenmiştir. Araştırmanın uygulaması 2014-2015 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Gaziantep Üniversitesi TÖMER'de Türkçe öğrenen C1 seviyesindeki YTB sınıflarında yer alan 17 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Uygulamaya başlamadan önce etkinlikler hazırlanmış ve ardından çalışma grubundaki öğrencilerle 6 hafta boyunca otantik yazma çalışmaları yapılmıştır. Öğrenciler, hazırladıkları çalışmaları sınıf içinde sunmuş ve çalışmalarıyla ilgili dönütler almıştır. Araştırmanın veri toplama araçlarını; "Kişisel Bilgi Formu", "Yabancılar için Yazma Becerisi Öz yeterlik Ölçeği", "Yabancı Dil Olarak Türkçe Yazma Kaygısı Ölçeği" ve "Yabancı Dil Olarak Türkçe Yazma Tutum Ölçeği" ve otantik yazma çalışmalarının yapıldığı yazma uygulamaları oluşturmuştur. Ölçekler, uygulama öncesi ve sonrasında olmak üzere iki kez uygulanmış; öğrenci-araştırmacı günlükleri, araştırmacı gözlemleri her uygulamanın ardından yazılmıştır. Verilerin analizi, nitel ve nicel olmak üzere iki aşamada gerçekleşmiştir. Nicel verilerden elde edilen öntest ve sontest sonuçlarından elde edilen verilerin ve kişisel bilgi verilerinin analizi, SPSS 20.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise araştırmacı gözlemi ve günlüğü, öğrenci günlükleri nitel çözümleme yöntemlerinden betimsel analiz ile öğrenci görüşmeleri kategorisel içerik analizi ile; öğrenci çalışmaları ise dereceli puanlama anahtarı ile puanlandırılarak çözümlenmiştir. Otantik yazma çalışmaları temelinde gerçekleştirilen yazma çalışmaları ile ilgili ulaşılan sonuçlar şu şekildedir: Öğrencilerin, yazma becerilerini geliştirmeyi amaçlayan otantik yazma çalışmaları ile yazmaya ilişkin tutumu artmıştır. Öğrencilerin, yazma becerisine ilişkin olumlu tutum geliştirmeyi amaçlayan otantik yazma çalışmaları ile yazmaya ilişkin öz yeterlikleri artmıştır. Öğrencilerin, yazma becerisine ilişkin olumlu tutum geliştirmeyi amaçlayan otantik yazma çalışmaları ile yazmaya karşı kaygıları azalmıştır. Otantik yazma çalışmaları ile öğrencilerin yazma becerileri gelişmiştir.
Behiç Ak'ın çocuk hikâyelerinin çocuk edebiyatının temel öğeleri açısından incelenmesi
Bu araştırmada Behiç Ak'ın çocuk hikâyeleri, çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından incelenerek, çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle uyumluluğu araştırılmıştır. Araştırma, "Behiç Ak'ın Çocuk Hikâyelerinin Tasarım ve Resim Bakımından İncelenmesi" ve "Behiç Ak'ın Çocuk Hikâyelerinin İçerik/ Kurgusal Çerçevesinin Çocuk Edebiyatının Temel Ögeleri Açısından İncelenmesi" başlıklarında yapılmıştır. "Behiç Ak'ın Çocuk Hikâyelerinin Tasarım ve Resim Bakımından İncelenmesi" başlığında Tacettin Şimşek'in editörlüğündeki "Kuramdan Uygulamaya Çocuk Edebiyatı El Kitabı" adlı kitapta Halit Karatay'ın belirlediği sekiz soruya cevap aranmıştır. Resimlerin estetik değerlendirmelerinde bu alandaki uzmanlarla işbirliğine gidilmiştir. "Behiç Ak'ın Çocuk Hikâyelerinin İçerik/ Kurgusal Çerçevesinin Çocuk Edebiyatının Temel Ögeleri Açısından İncelenmesi" başlığı, konu kurgu/kurulum, tema, kahramanlar/karakterler, çocuğa görelik, ileti ve değerler, çevre, dil ve anlatım alt başlıklarına ayrılarak incelenmiştir. Kitaplarda yer alan bazı sözcük ve sözcük öbekleri, kalıplaşmış sözler öğrencilerin düzeylerinin üzerinde olduğu düşünülmüştür. Bunu saptamak amacıyla belirtilen örneklem üzerinde "anket" çalışması yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak doküman incelemesine, ankete ve gözleme başvurulmuştur. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile yorumlanmıştır. Bu çalışmada Behiç Ak'ın " Gülümseten Öyküler" dizisindeki on hikâye kitabı incelenmiştir. Çalışma materyallerini Behiç Ak'ın " Gülümseten Öyküler" dizisindeki çocuk hikâyeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri literatür taraması, doküman analizi, gözlem ve anket yöntem ve teknikleriyle elde edilmiştir. Araştırma başında, literatür taraması yapılmış, çocuk edebiyatı ve Türkçe eğitimi ile ilgili kaynaklar taranmıştır. Bu çalışmaların ardından, Behiç Ak'ın çocuk hikâyeleri ele alınarak çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle uyumluluğu incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Edebiyat, Çocuk Edebiyatı, Türkçe Eğitimi, Behiç Ak, Çocuk Hikâyeleri
Ortaokul Türkçe ders kitaplarında fantastik öge içeren metinlerın varlığı ve işleniş şekli
Bu çalışmada ortaokul Türkçe ders kitaplarının fantastik öge açısından incelenmesi ele alınmıştır. Araştırmanın modeli, betimsel tarama modelidir. Araştırmanın evrenini 2006'dan günümüze yazılmış olan ders ve çalışma kitapları, örneklemini ise 2018-2019 eğitim öğretim yılında Sakarya ilinde kullanılan 5,6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Evren ve örneklemin belirlenmesinde İlköğretim Türkçe programları incelenmiş; 2006 yılına kadar yapılan programlarda öğrencinin düş gücünü geliştirmeye yönelik doğrudan ifade edilmiş bir amaç/hedef/kazanım olmadığı görülmüştür. Fantastik türünün ders kitaplarında kullanılabileceği 2006 Türkçe öğretim programında "duygu, düşünce ve hayal dünyalarını geliştirme" şeklinde ifade edilirken, 2015 Türkçe öğretim programında "Düş gücünü kullanarak şiir veya fantastik metin yazar (Milli Eğitim Bakanlığı (MEB):2015). " kazanımı ile açıkça belirtilmiştir.2018 Türkçe Öğretim Programında ise doğrudan fantastik kelimesi geçmese de düş gücünü kullanma, medya metinleri, kurgusal olanı ayırt etme gibi içeriklerle fantastik türüne yönelten kazanım sayısının arttığı görülmektedir. Bu durum, fantastik çocuk edebiyatı metinlerine ders kitaplarında da her geçen yıl daha fazla yer verilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonucunda 2018 Türkçe dersi öğretim programı ve buna göre hazırlanan ders kitaplarında fantastiğin doğrudan bir tür olarak yer almadığı, fantastik öge içeren metinlerin ise öyküleyici metinler arasında az sayıda türde bulunduğu tespit edilmiştir. Ders kitaplarındaki temalardan bazılarının fantastik metinleri kullanmaya daha uygun olduğu, fantastik öge içeren metinlerin tamamının yerli yazarlara ait olduğu ve bu metinlerden bazılarının görsellerinde fantastik ögelerin temsil edildiği görülmüştür. Ayrıca bu metinlerde fantastik ögelere ait etkinlik sayısı azdır. Bu durum gösteriyor ki fantastik hem bir tür hem de yazı türleri içinde bir unsur olarak ders kitaplarında yeterince yer bulamamıştır.
Türk edebiyatındaki ödüllü çocuk romanlarında temalar(1948-2016)
. Toplum yapısındaki değişme ve gelişmeleri gösterme, toplumu yönlendirme işlevlerini yerine getiren edebiyat eserleri içinde romanlar önemli bir yere sahiptir. Toplumdaki değişimlerin, yazarların kaleminde nasıl ve ne kadar yer bulduğu, jürinin kaygılarının ne şekilde farklılaştığını ortaya koymak amacıyla ödüllü romanlar çalışılmıştır. Dünya edebiyatında olduğu gibi Türk edebiyatında da ödül önemli bir ölçüttür. Çocuk edebiyatıyla ilgili bir jürinin değerlendirme sürecinden geçen romanların incelenmesinin, çocuk edebiyatının sınırlarını çizme ve kapsamını belirlemeye yardımcı olacağı düşünülmektedir. Elde edilen temaların ışığında ödüllerin verilmeye başlandığı tarihten günümüze çocuk edebiyatının nasıl bir seyir izlediği betimlenmeye çalışılmıştır. Ödüllü romanlarda işlenen temalar; öncelikle bireyle ilgili temalar, toplumla ilgili temalar, iletişim ve teknoloji ile ilgili temalar, millî ve tarihî temalar, dinî ve manevi temalar, eğitim ve sanatla ilgili temalar, doğa ve bilim ile ilgili temalar, fantastik temalar ve insanlık ile ilgili temalar olmak üzere 9 ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Temaların romanlarda hangi sıklıkta geçtiğini tespit etmek araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Araştırmada incelenen romanlar, ülkemizde çocuk edebiyatı roman yarışmalarının başladığı 1948 yılından 2016 yılı ödüllerinin de dâhil edildiği süredeki birincilik, ikincilik, üçüncülük veya yılın romanı ödülünü kazanan 66 çocuk romanı ile sınırlandırılmıştır. Tarama modelinde nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen çalışmada veriler, doküman incelemesi ile toplanmıştır. Elde edilen bulgular içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Temalarla verilen mesajların yıllar itibariyle değişiklik arz etmesi; çocuk romanlarının toplum yapısındaki dalgalanmaları yansıttığının bir delilidir. Sayıca diğer roman çeşitlerine göre fazla olan fantastik romanlar ödüllü çocuk romanları içinde öne çıkmaktadır. Büyük çoğunluğu 100 ila 200 sayfadan oluşan ödüllü romanlarda en fazla toplumla ilgili temalara yer verildiği görülmüştür. 57 romanda geçme sıklığıyla 'sevgi' teması, 52'şer romanda geçme sıklıklarıyla 'oyun' ve 'okuma' temaları, 45 romanda geçme sıklığıyla 'aile' teması; en fazla ele alınan temalardır. Alt temalar içinde de kitap, hayvan sevgisi, kardeş ile kardeş sevgisi en fazla işlenen temalardandır. Ayrıca yarışmayı düzenleyenlerin ideolojik kaygılarının ödül alacak eserlerin belirlenmesini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Romanlarda temalar; nedenleri, yol açtığı durum veya olaylar, çözüm yolları gibi çok çeşitli fikirlerle işlenmiştir. Hayatı olduğu gibi yansıtması ve çocukları hayata hazırlaması bakımından önemli bir işlevi yerine getiren romanlardaki temaların olumlu ve olumsuz yönleriyle her iki şekilde de ele alındığı tespit edilmiştir. Ancak bazı romanlarda verilen olumsuzlukların çocuğa görelik ve çocuk gerçekliği bakımından sınırları zorladığı tespit edilmiştir. Genel anlamda ödüllü çocuk romanları, çocuk edebiyatının genel kabul gören çizgilerini korumakla beraber; zaman zaman bazı çocuk romanlarında temaların ele alınış ve yorumlanış biçimleriyle yazarların ve jüri üyelerinin çocuk edebiyatının sınırları dışına çıktıkları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Çocuk Romanı, Tema, Ödüllü Roman
II. Meşrutiyet sonrası yazılan ilk çocuk şiirleri kitaplarında değerler eğitimi
Bu araştırmanın amacı, çocuklar için yazılmış ilk şiir kitaplarından olan İbrahim Alâettin Gövsa'nın "Çocuk Şiirleri", Ali Ulvi Elöve'nin "Çocuklarımıza Neşideler" ve İbrahim Aşkî Tanık'ın "Çocukların Şiir Defteri" kitaplarını içerdiği değerler bakımından incelemektir. Araştırma kapsamındaki kitapların hangi değerleri içerdiğini, Türkçe öğretimine nasıl katkı sağladığını, Türkçe ders kitaplarında değerlerin aktarılmasında kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmek araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır ve konuyla ilgili literatür taraması yapılmıştır. Verilerin analizinde doküman incelemesi ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Kitaplar, MEB 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki kök değerler, MEB'in öğretim programlarında yer alan değer ifadeleri ile bir değer listesi oluşturulup bu değer listesine göre incelenmiştir. Araştırma kapsamındaki kitaplarda yer alan değerler, bu değerlerin hangi sıklıkla yer aldığı ve değer aktarımında hangi yolu seçtikleri ile ilgili sonuçlara ulaşılmıştır. Oluşturulan değer listesine göre incelenen kitapların birçok değer ile ilgili ifadelere yer verdiği, bazı değerlerin bütün kitaplarda yer aldığı görülmektedir. Doğruluk/dürüstlük, sevgi, çalışkanlık, arkadaşlık/dostluk değerleri bütün kitaplarda en çok yer alan değerlerdir.
Değerler eğitimi açısından Aytül Akal'ın çocuk romanlarının incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, Aytül Akal'ın seçili eserlerini değerler eğitimi açısından inceleyip değerlendirmektir. Araştırma kapsamında seçilen kitapların kök değerler içinde yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik yardımseverlik değerlerinden hangilerine ve ne sıklıkta yer verdiğini tespit etmek araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. Araştırmada incelenen kitaplar sırasıyla Oğlum Ben Çocukken, Kızım Ben Çocukken, Kızım Nerdesin, Oğlum Nerdesin, Süper Gazeteciler 1-2-3-4, Annem Neden Çıldırdı, Kayıp Kitaplıktaki İskelet 1, Kırmızı Arabanın Hayaleti, Esrarengiz Duman, Kayıp Kitaplıktaki İskelet 2, Zombili Mombili Roman, Abur Cubur Canavarı kitaplarıdır. Bu kitapların seçilmesinde hitap ettiği kitlenin yaşı (9-13) dikkate alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veriler toplanırken Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından yayımlanan müfredat yenileme çalışmasında yer alan değer ifadeleri ve değerler eğitimi ile ilgili bölümler temel alınmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada, incelenen kitaplarda ifade bulan değerlerin hangi sıklıkla yer aldıkları ve değer öğretimine nasıl katkı sağladıkları ile ilgili sonuçlara ulaşılmıştır. Kök değerler çerçevesinde incelenen kitaplarda bütün değerlere ilişkin ifadelere yer verildiği görülmektedir. Sevgi değerine bağlı aile birliğine önem verme tutumu bütün kitaplarda yer almaktadır. Adalet değeri ise en az rastlanan değerdir. Anahtar Kelimeler:Aytül Akal, Kök Değer, Değerler Eğitimi
Beyin temelli bellek destekleyicilerinin ortaokul öğrencilerinde kelime öğretimine, kalıcılığa ve okuduğunu anlamaya etkisi
Bireylerin kavrama, analiz, değerlendirme gibi üst düzey zihinsel becerilerini gelişmesi için söz varlıklarının istenilen düzeyde olması gerekmektedir. Bunun için anadili öğreticilerinin derslerinde sıradan etkinlik yerine öğrencilerin gerek günlük yaşantısında gerekse ilerleyen öğrenim dönemlerine katkı sağlayacak öğrenim süreci planı yapmaları önem taşımaktadır. Çalışma; ortaokul öğrencilerine kelime öğretiminde, beyin temelli bellek destekleyicilerini kullanmanın, onların kelime dağarcıklarını zenginleştirmeye katkısını ve bu destekleyicilerin kelime öğretimi bağlamında Türkçe dersi öğretim sürecine etkisini belirlemeye çalışmaktadır. Bireylerin okuduğunu anlama sürecinde zihinsel kapasitesinin gelişimi beyin temelli öğrenme ekseninde geliştirilebilir. Çalışmada beyin temelli öğrenme temelinde bellek destekleyicilerin kullanılması ile öğrencilere kelime öğretimi yapılmıştır. Kelime öğretimi için 2017 yılının en çok satan çocuk edebiyatı kitaplarının metin sıklık çözümleyicisi ile kelime sıklıkları çıkarılmıştır. Her kademe için ayrı bir kelime sıklık sözlüğü oluşturulmuştur. Öğrencilere anlamlarını bilmedikleri ve sıklığı en yüksek olan kelimeler öğretilmiştir. Araştırma karma araştırma yönteminin açıklayıcı (açımlayıcı) ardışık deseni ile desenlenmiştir. Söz konusu desende öncelikli olarak araştırmacı, nicel sonuçları detaylandırmak, açıklamak ve doğrulamak için takiben nitel veri topladıkları, nicel ve nitel aşamaların sırayla uygulandığı bir karma yöntemdir. Çalışma grubu olarak ortaokul 5,6,7 ve 8. sınıflardan rastgele seçilen ikişer sınıftan biri deney diğeri de kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri kelime ve okuduğunu anlam testi ile toplanmıştır. Testler için soru havuzu oluşturularak, test amacına hizmet edebilecek sorular araştırmacı tarafından üretilmiştir. Nitel verileri için de öğrencilere çalışma öncesinde ve sonrasında metin yazdırılarak gerekli veriler toplanmıştır. SPSS 25.00 programı aracılığıyla nicel verilerin analizinde deney ve kontrol gruplarının ortalama puanları için ilişkisiz t-testi ve tek yönlü anova aynı grupların kalıcılık oranlarının belirlenmesi için de yine tek yönlü anova kullanılmıştır. Çalışmanın nitel verileri; nitel içerik analizi ile betimlenmiştir. Nitel içerik analizinde uygulama yaptırıldıktan sonra önceden belirlenen kodlama şemasının içeriğine uygun olarak veriler değerlendirilmiştir. Nitel veri tümevarımsal bir kodlama şeması çerçevesinde analiz edilmiştir. Daha sonra şemadan alınan veriler yüzde ve frekans olarak betimlenip sunulmuştur. Kelime öğretiminden sonra yapılan uygulama sonucunda, 5. Sınıf deney grubunun ön test puanı: = 20.5 son test puanı: = 26.03; 6. deney grubunun ön test puanı: = 18.9 son test puanı: = 27.31; 7. sınıf deney grubunun ön test puanı: = 21.9 son test puanı: = 28.8 ve 8. sınıf deney grubunun ön test puanı: = 24.66 son test puanı: = 32.01 olmuştur. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde, ortaokul öğrencilerine öğretilmeye çalışılan kelimeler; beyin temelli öğrenme çerçevesinde planlanan etkinliklerle amacına ulaşmıştır. Kelime öğretimi sonucunda öğretilen kelimelerin öğrencilerin okuduklarını anlamalarına etkisini ölçmek amacıyla okuduğunu anlama testi uygulanmıştır. Söz konusu testte öğrenicilerin okuduğunu anlama test puanları; 5.sınıf deney grubunun ön test puanı: = 14.22, son test puanı: = 24.25; 6.sınıf deney grubunun ön test puanı: = 14.10, son test puanı: = 22.84; 7. sınıf deney grubunun ön test puanı: = 15.12 son test puanı: = 22.91 ve 8. sınıf deney grubunun ön test puanı: = 13.23 son test puanı: = 25.41 olarak belirlenmiştir. Kelime öğretiminin söz varlığı gelişiminde oldukça önemli olduğu böylelikle belirlenmiştir. Bu çerçevede; söz varlığı gelişimi için bireylerin bilişsel ve pedagojik düzeylerine dikkat edilmelidir. Konuşma, okuma, dinleme ve yazma becerilerinin nitelikli bir biçimde edinilmesi söz varlığı gelişimine bağlı olduğundan öğrencilerin söz varlığı gelişimleri Türkçe dersi öğretim programı içerisinde ayrı bir plan dahilinde verilmelidir.
Japonya ve Türkiye'deki ana dili öğretiminin ana dili öğretimi programları ve etkinlikler açısından karşılaştırılması
Bu çalışmada PISA'da okuma becerileri, fen ve matematik okuryazarlığı alanlarında başarılı bir ülke olan Japonya'nın ve yine PISA'da ortalamanın altında bir başarı gösteren Türkiye'nin ana dili öğretim programlarının karşılaştırılması ve Japonca ders kitaplarındaki etkinlikler ile Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin karşılaştırmalı olarak incelenerek benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması, bu farklılık ve benzerliklerin başarıyı etkileyip etkilemediğine dair bulguların verilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına göre desenlenmiş olan bu çalışmada veriler, doküman analizi aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmanın örneklemi, 2011 yılında ortaokul kısmı güncellenmiş olan Japonca Ortaokul Eğitim Rehberliği Yönergesi ve 2018 yılında çıkan Türkçe Dersi Öğretim Programıdır. Çalışma, Türkçe ders kitaplarından 5, 6, 7 ve 8.sınıflar ile Japonca 7, 8 ve 9.sınıf ders kitaplarıyla sınırlı tutulmuştur. Dokümanlar (programlar) ilgili ülkelerin eğitim bakanlığı sayfalarından elde edilmiştir. İlkokul ve ortaokul programları ayrı bir şekilde ele alınan Japonca Ana Dili Öğretim Programlarının çevirisi yapılmıştır. İlkokul Japonca Ana Dili Öğretim Programı, İngilizceden; Ortaokul Japonca Ana Dili Öğretim Programı ise Japoncadan çevrilmiştir. Etkinliklerin analizi için ders kitaplarına ulaşılmıştır. Ders kitaplarındaki etkinliklerin de Japoncadan Türkçeye çevirisi yapılmıştır. Eğitimle ilgili dönüm noktalarını birbirine yakın tarihlerde yaşayan her iki ülkenin programları ve ders kitapları incelendiğinde, Japonca Ana Dili Öğretim Programının, Türkçe Dersi Öğretim Programı ile karşılaştırıldığında, ana hatlarıyla ele alınmış taslak bir program olduğu, Japonca ders kitaplarındaki etkinliklerin Türkçe ders kitaplarındakilere nazaran sayıca az ancak derinlemesine öğrenmelere yönlendirecek detaylı etkinlikler olduğu tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen Türkçe Dersi Öğretim Programının, Japonca Ana Dili Öğretim Programından daha detaylı hazırlandığı, Türkçe Dersi Öğretim Programındaki becerilere yönelik kazanımların Japonca Ana Dili Öğretim Programında verilen içerik ifadelerinden, Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin Japonca ders kitaplarındaki etkinliklerden sayıca üstün olduğu yönündeki bulgular, niceliğin değil nitelikli bir öğretimin önemli olduğunu göstermiştir.
Yabancılara Türkçe öğretiminde Türk ninnilerinin değerler aktarımında kullanımı
Toplumu bir arada tutarak devamlılığını sağlayan ve ileriye taşıyan, barındırdığı değerlerdir. Değerlerin gelecek nesillere aktarılması ise korunmaları, riayet edilmeleri ve içselleştirilmeleri ile sağlanabilir. Değer aktarımı her dönemde üstünde durulan bir konu olmuş ve önemsenmiştir. Yapılan bu çalışma ile yabancılara Türkçe öğretiminde Türk ninnilerinin değerler aktarımındaki etkisini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışma öncesinde literatür taraması yapılarak bilimsel makalelerden, tezlerden, Milli Eğitim Bakanlığının yönergelerinden ve Türkçe Öğretim Programından ulaşılan değerler derlenmiştir. Çalışmanın veri kaynağını oluşturan Amil Çelebioğlu'nun "Türk Ninniler Hazinesi" kitabında yer alan ninniler içerdikleri değerler açısından bu listeye uygun olarak tasnif edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile içerik analizi yapılarak ninniler, toplumsal temellerin dayanağı olan değerler bakımından yorumlayıcı yaklaşım ile ele alınmıştır. Verilerin toplanmasında değerler eğitimi ile ilgili yayınlanmış Yüksek Öğretim Kurulu tez kataloğunda yayınlanan tezler, ulusal ve uluslararası alanda yayınlanmış akademik makaleler, sempozyumlarda yayınlanmış bildiriler, Milli Eğitim Bakanlığı Türkçe Öğretim Programı ve değerler eğitimi ile ilgili akademik kitaplar incelenerek bu kaynaklardan faydalanılmıştır. Yapılan analiz neticesinde: sevgi, sılayırahim, doğa sevgisi, mertlik, vatanseverlik, aile birliğine önem verme, saygı, hürmetkarlık, kanaatkarlık, sabır, kötü alışkanlıklardan uzak durma, gelenekçilik, şefkat, tasarruflu olma, misafirperverlik, namusluluk, paylaşımcı olma, sorumluluk gibi 18 değer tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda Türk ninnilerinin değerler aktarımında etkili olduğu sonucuna ulaşılarak önerilerinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ninni, Değer Aktarımı, Çelebioğlu, Yabancılara Türkçe Öğretimi
Fransa'da ilköğretim okullarındaki iki dilli Türk öğrencilerin konuşma kaygısı
Konuşma, hayatın ilk senelerinden itibaren kazanılan bir beceridir ve insanlar arasında bir iletişim aracıdır. Kişiler, konuşma becerisinin interaktif özelliğinden kaynaklı konuşma kaygısı hissedebilmektedirler. Göç söz konusu olduğunda, miras dil ve çoğunluk dilde konuşmak daha da önemli hale gelmektedir. Çünkü iletişim kurabilmek için, göçmenler ve göçmen asıllılar hem göç veren ülkenin, hem de göç alan ülkenin dilini konuşmak zorundadırlar. Literatür taramasında, göç bağlamında konuşma ve dil kaygısının çok az çalışıldığı gözlenmektedir (Sevinç, 2016; Dewaele ve Sevinç, 2016). Oysa bu alan, göçmen asıllıların dil seçimlerini ve dil kullanımlarını anlamak için oldukça elzemdir. Disiplinlerarası bu araştırmanın amacı, Fransa'da yaşayan Türk asıllı ilkokul 2.3.4.ve 5.sınıf öğrencilerin Fransızca (çoğunluk dil) ve Türkçe (miras dil) konuşma kaygılarını tespit etmek ve karşılaştırmaktır. Ayrıca hedef, yaş, sınıf, cinsiyet ve miras dil Türkçe derslerine katılım değişkenlerine göre öğrencilerin konuşma kaygılarını analiz etmektir. Bunun için, geliştirilen 5'li Likert tipi iki dilliler için Fransızca-Türkçe konuşma kaygısı ölçeği 164 Fransalı Türk ilkokul öğrencisine uygulanmıştır. Elde edilen nicel veriler, Spss statistics 22 sürümüyle analiz edilmistir. Sonuç olarak, öğrenciler orta düzeyde Fransızca konuşma kaygısı ile orta ve yüksek düzeyde Türkçe konuşma kaygısı hissettikleri tespit edilmiştir. Çoğunluk ve miras dil kaygıları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmesede, Türkçe konuşma kaygı değerleri Fransızcaya göre daha yüksek çıkmıştır. Yani öğrenciler daha yüksek miras dil kaygısı hissetmektedirler. Bu sonuçların yanı sıra, konuşma kaygıları yaş ve sınıfa göre farklılaştığı fakat cinsiyete göre değişmediği saptanmıştır. Türkçe derslerine katılanların Türkçe konuşma kaygıları ve Fransızca konuşma kaygıları anlamlı derecede düşük olduğu analiz sonucunda tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: iki dillilik, Fransalı Türkler, dil kaygısı, miras dil konuşma kaygısı, çoğunluk dil konuşma kaygısı
Çeviri çocuk edebiyatı eserlerinde yer alan değerlerin incelenmesi
Türkiye'de çocuk edebiyatı tarihi Tanzimat Dönemi'ne uzanmaktadır ve yazılı çocuk edebiyatı ürünleri ile bu dönemde karşılaşılmaya başlanmıştır. Karşılaşılan ilk çocuk edebiyatı ürünlerine dönemin çocuk dergilerinde rastlanılsa da öykü, roman ve fabl gibi edebi türlerde yazılan ilk çocuk edebiyatı eserleri Batı'dan yapılan çeviri eserler yoluyla Türk çocuk edebiyatına girmiştir. Tanzimat Döneminde klasik eserlerin çevirisiyle başlayan çocuk edebiyatında çeviri etkinliği ilerleyen dönemlerde de artarak devam etmiş ve çocuk edebiyatı üzerinde etkisini her zaman korumuştur. Günümüzde de çeviri çocuk edebiyatı eserlerinin telif eserler ile kıyaslandığında yüzde elliye yakın bir oranda yer aldığı görülmektedir. Aynı zamanda çeviri çocuk edebiyatı eserlerinde niceliksel artışın son yıllarda bir ivme kazandığı ve son yirmi yılda yapılan çevirinin bütün dönemlerde yapılan çeviri eser sayısından çok daha fazla olduğu dikkat çekmektedir. Edebi eserler çocuklara değer aktarımında önemli bir araç olarak karşımıza çıkar. Küçük yaştan itibaren etkili bir değerler eğitimi verilmesi amaçlanıyorsa edebi eserlerin mutlaka göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Farklı bir toplumda dolayısıyla farklı bir kültürde ortaya çıkan çeviri çocuk edebiyatı ürünlerinin aktardığı değerler de farklılık gösterebilir. Aynı zamanda çeviri çocuk edebiyatında yayınevi, çevirmen ve okuyucu etkili üç önemli unsurdur. Bu hususlar değerlendirildiğinde yapılan bu araştırmanın amacı çeviri çocuk edebiyatı eserlerinde yer alan değerleri tespit etmek olmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme metodu kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan eserler seçilirken; eserin yayımlandığı yayınevi, ilk baskısına 2000 yılından sonra yer verilmeye başlanması, baskı sayısının çokluğu, 7 yaş üstü çocuk okura hitap etmesi ve öykü, roman gibi edebi bir türde yazılmış olması gibi özellikler dikkate alınmış ve belirlenen bu ölçütler doğrultusunda altı farklı yayınevinden 24 kitap seçilmiştir. Seçilen eserler; hangi değerlere yer verdiği, değerleri ele alış şekli, yayınevine göre eserlerde değerlerin farklılık gösterme durumunun olup olmadığı gibi kriterler doğrultusunda incelenmiştir. Eserler incelenirken içerik analizi yapılmış; açık kodlama tekniği kullanılarak eserlerde araştırmacı tarafından tespit edilen değerlere bulgularda yer verilmiştir. Araştırmanın sonucunda incelenen çeviri çocuk edebiyatı eserlerinde 35 farklı olumlu değer tespit edilirken, 4 farklı olumsuz değer aktarımına rastlanılmıştır. Araştırma sonuçları literatür dikkate alınarak yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Cezayir'de Türkoloji Bölümünde okuyan öğrencilerin okuduğunu anlama ve dilbilgisi düzeylerine dair bir araştırma
Günümüzde yabancı dil öğrenmek, tüm dünyada özellikle gençlerin en önemli önceliklerinden biri haline gelmiştir. Herhangi bir dili öğrenmenin temel olarak dilbilgisinin yanı sıra dili öğrenmenin anahtarı sayılan temel dil becerilerinin (okuma, yazma, dinleme, konuşma) geliştirilmesine bağlı olduğuna şüphe yoktur. Bu çalışmada, Cezayir'de Türkoloji Bölümünde okuyan öğrencilerinin okuduğunu anlama ve dilbilgisi düzeylerini tespit edilmiştir. Bu Bağlamda Türkoloji Bölümünde üçüncü sınıf ve yüksek lisans okuyan 104 öğrenciye daha önce kullanılmış ve onaylanmış başarı testi uygulanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır, elde edilen veriler betimsel tarama modeli ile tanımlanmıştır. Bu araştıranın ana amacı Cezayir'de Türkoloji Bölümünde okuyan öğrencilerinin okuduğunu anlama ve dilbilgisi düzeylerini tespit etmek ve düzeylerini geliştirmek amacıyla öneriler sunmaktır. Yapılan analizlere göre, Cezayir'de Türkoloji bölümünde okuyan öğrencilerinin okuduğunu anlama ve dilbilgisi düzeylerinin sonuçları sırasıyla kendini şu şekilde göstermektedir: Öğrencilerin en başarılı oldukları konunun kelime bilgisi olduğu, ardından cümle bilgisi konusunun ikinci sırada geldiğini, üçüncü sırada okuduğunu anlama becerisinin, dördüncü sırada deyim Bilgisi'nin, ardından bağlaç bilgisinin, en son sırada ise fiilimsi bilgisinin geldiği görülmektedir. Değişkenlere Göre Öğrencilerin Okuduğunu Anlama ve Dilbilgisi Başarı Düzeyleri cinsiyet ve dil açısından farklılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaş ve sınıf açısından ise farklılık bulunmadığını sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada, Cezayir'de Türkoloji bölümünde okuyan öğrencilere okuduğunu anlama ve dilbilgisi becerisindeki düzeylerini geliştirebilmek için öğretmenlere ve bölüm yetkililerine öneriler sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anlama, Cezayir, Dilbilgisi, Okuduğunu anlama, Okuma, Öğrencilerin Düzeyleri, Türkoloji Bölümü.
Almanya'da yaşayan Türk ebeveynlerin çocuklarının iki dilliliğine yönelik tutumları
Yurt dışında yaşayan Türklerin sayısının gün geçtikçe artması ile birlikte, dil ediniminde zorluk yaşayan Türk vatandaşlarının sayısında da bir artış görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, Almanya'da çocuklarını iki dilli olarak yetiştiren Türk ebeveynlerin iki dilliliğe yönelik tutumlarını saptamak ve bu konuda alan yazına katkıda bulunmaktır. Bununla birlikte, çalışma gelecek kuşaklarda Türkçe dilinin devamlılığını ve doğru kullanımını sağlamak için hangi çalışmaların geliştirilmesi gerektiği konusunda da katkı sağlayacaktır. Nitel bir çalışma olan bu araştırmanın çalışma grubunu; 2022 yılında Almanya'nın Baden-Württemberg eyaletinde bulunan Heidelberg şehrinde yaşayan katılmaya gönüllü 28 Türk aile oluşturmaktadır. Ulaşılabilir evren ise çocuğu olan Türk ailelerdir. Orada yaşayan aileler arasından rastgele örnekleme yöntemi ile 28 aile seçilmiştir. Araştırmada yurt dışındaki Türk ebeveynlerin iki dilliliğe yönelik tutumlarını ortaya koymak amacı ile 28 aile ile ''yarı yapılandırılmış görüşme'' yapılmıştır. Görüşmeler anket formunda yazılı olarak kayıt altına alınmıştır ve içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucu ebeveynlerin tamamının çocuklarının iki dilli büyütmesini istediğini göstermektedir. Ayrıca katılımcılar çoğunluk olarak kendileri ve çocukları için iki dilliliği bir avantaj olarak görmektedir. Ek olarak, ebeveynlerin, çocuklarının Türkçe öğrenmelerini istemelerine rağmen, çabalarının eksik kaldığı ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, evde Türkçe konuşma sürelerinde düşüş görülmektedir. Ayrıca, katılımcılar arasında cinsiyet gibi farklı değişkenlerin olmasına rağmen cevaplarda önemli bir farklılık görülmemektedir. Araştırma bulgularına dayalı olarak araştırmanın sonunda ebeveynler, çocuklar ve kurumlar için farklı önerilere yer verilmiştir.