Theses supervised by Prof. Dr. Atike Nazik
11 theses · Çukurova University
Adana baseni miyosen istifinde globigerinoides-praeorbulina ve orbulina cinslerinin evolüsyonu
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİADANA BASENİ MİYOSEN İSTİFİNDE GLOBIGERINOIDES-PRAEORBULINA VE ORBULINA CİNSLERİNİN EVOLÜSYONUMelda FİDANCIMelda FİDANCIÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSİTÜSÜJEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Prof. Dr. Atike NAZİKYıl: 2006Sayfa: 43Jüri: Prof. Dr. Atike NazikProf. Dr. Ümit ŞAFAKProf. Dr. Cengiz DARICIÇalışma alanı, Adana Baseni kuzeyde Toros Orojenik dağ kuşağı, batıdaEcemiş fay kuşağı, doğuda ise Amanos dağları ile sınırlanmıştır. Bu çalışmada,Adana Baseni Tersiyer istifinde önceki çalışmalarda seçilmiş kesitlerin planktonikforaminifer içeriği incelenerek Globigerinoides, Praeorbulina ve Orbulinacinslerine ait türler belirlenmiş ve Adana Baseni Miyosen istifinde bu fosillerinstratigrafik olarak Burdigaliyen-Langiyen dönemindeki dağılımları ortayakonmuştur.Anahtar Kelimeler: Globigerinoides, Praeorbulina, Orbulina, Miyosen,Adana Baseni.I
Arguvan-Parçikan (Malatya) yöresi neojen ostrakotlarının incelenmesi.
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİARGUVAN-PARÇİKAN (MALATYA) YÖRESİ NEOJENOSTRAKODLARININ İNCELENMESİHülya YAYIKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜJEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman: Prof. Dr. Atike NAZİKYıl: 2006, Sayfa: 39Jüri: Prof. Dr. Atike NAZİK: Prof. Dr. Ümit ŞAFAK: Prof. Dr. Cengiz DARICIÇalışma alanı Doğu Anadolu Bölgesi'nde Arguvan (Malatya)'nın güneykısmında bulunmaktadır. Bu alanda Neojen birimleri Alibonca, Küseyin, Parçikan,Boyaca formasyonları ve Mamaar volkanik birimlerinden oluşur.Ilyocypris gibba, Ilyocypris bradyi, Candona (C.) paralella pannonica veHeterocypris salina Küseyin formasyonu'nda, Cyprideis pannonica, Cyprideis (C.)anatolica, Cyprideis torosa, Ilyocypris gibba, Candona angulata, Candona neglecta,Candona (C.) parallela pannonica ve Heterocypris salina ise Parçikanformasyonu'nda ayırtlanmıştır.Üst Miyosen'in fosil içerikleri ve litolojik özelliklerine göre Küseyinformasyonu Menderesli nehir fasiyeslerinde ve Parçikan formasyonu sığ gölfasiyeslerinde oluşmuştur. Bu çalışmadaki ostrakodlar Tetis ve Paratetis bölgesindekiostrakodlarla karşılaştırılmıştır. Cyprideis pannonica, Paratetis bioprovensine ait ikenCyprideis torosa (Jones), Ilyocypris gibba (Ramdohr), Ilyocypris bradyi (Sars),Heterocypris salina (Brady), Candona angulata G.W. Mueller, Candona neglecta(Sars) ise Paratetis ve Tetis provensinde bilinmektedir.Anahtar kelimeler: Ostrakod, Ortam, Neojen, Doğu Anadolu Bölgesi.I
Elazığ havzası paleojen istifinin mikropaleontolojik (Planktonik foraminifer ve ostrakodlarının) incelenmesi ve ortamsal yorumu
Bu çalışmanın amacı, Elazığ bölgesinde yayılım gösteren Tersiyer birimlerinden Kırkgeçit Formasyonu'nun planktonik foraminifer içeriğini, inceleme alanındaki yaşını belirlemek ve paleoortamsal yorumunu yapmaktır. Birim, Elazığ ilinin kuzeydoğu, güneybatı ve kuzeybatısında yayılım göstermekte olup, çakıltaşı, silttaşı, kumtaşı ve marnlardan oluşmaktadır. Kırkgeçit Formasyonu'nu temsil eden birimlerden 3 stratigrafik kesit ölçülerek, 197 örnek derlenmiştir. Planktonik foraminiferlerden 10 cins, 34 tür tanımlanarak sistematikteki yerleri belirlenmiştir. Bu türlerin biyostratigrafik dağılımlarından yararlanarak Turborotalia frontosa, Turborotalia possagnoensis, Turborotalia pomeroli/Turborotalia cerroazulensis ve Turborotalia cerroazulenis/Turborotalia cocaensis Zonları ayırtlanmıştır. Ayrıca ostrakodlardan 9 cins, 10 tür tanımlanmıştır. Bu planktonik foraminifer topluluğuna göre, birimin yaşı İpresiyen-Priyaboniyen'dir. Birimin litolojik özellikleri, planktonik/bentik foraminifer oranı ve ostrakodların ortam belirleyici özelliklerinden yararlanarak Kırkgeçit Formasyonu'nun inceleme alanında derin denizel bir ortamda çökeldiğini göstermektedir.
İstanbul (Kuzeybatı Türkiye) geç devoniyen ostrakod biyostratigrafisi ve paleocoğrafik özellikleri
Çalışma alanı, İstanbul iline bağlı Şile ilçesi ve Kocaeli iline bağlı Gebze ilçesinin Değirmenbayırı mevkisinde yer almaktadır. Bu çalışmada, Geç Devoniyen'de Türingiyan tip ostrakodlardan 24 cins ile 38 tür ve Entomozoacean tip ostrakodlardan 8 cins ve 13 tür saptanmıştır. Türingiyan tip ostrakodlar Geç Devoniyen döneminde Kuzey Afrika, Avrupa ve Çin'de; , Entomozoacean tip ostrakodlar ise Avrupa ve Çin'de yaygın, Kuzey Afrika, Avusturalya ve Kuzey Amerika'da da az olarak bilinmektedir. Türingiyan tip ostrakodlar Blumenstengel 1965'ın 6-7 Zonuna, Entomozoacean tip ostrakodlar ise Casier 1975'in Entomoprimitia sartenaeri Zonuna (= variostriata Zone sensu Rabien, 1954) karşılık gelmektedir.
Akdeniz (Antalya körfezi) ve Ege denizi (Ayvalık ve Kuşadası) ostrakod dağılımı ve taksonomisi
Bu çalışmada, Akdeniz (Antalya Körfezi) ve Ege Denizi (Alibey ve Maden Adaları/ Ayvalık ve Kuşadası) dip sedimentlerinde bulunan ostrakod topluluğunun taksonomik incelenmesi, ortamsal dağılımı, jeolojik zamanlardan bugüne kadar yaşayan türlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Antalya Körfezi'nde (Akdeniz) 5-30 m derinliğinde dip sedimentlerinden alınan 197 örneğin ostrakod içeriği incelenmiş, 20 cins ve 26 tür tanımlanmıştır. Ege Denizi'nde Ayvalık kuzeybatısında bulunan Alibey ve Maden adaları çevresinden alınmış olan 4 kora ait 84 örnekte 24 cins ve 34 tür ile Kuşadası bölgesinde 8,5-22,3 m derinliklerden derlenen 45 örnekte 23 cins ve 29 tür belirlenmiştir. Kavkı morfolojisi ve derinlik göz önüne alındığında, sığ denizel grup özelliği olan çok süslü, şarniyeri gelişmiş, kenar delik kanalları dallanmış ve göz lekeleri belirgin olan Trachyleberidae ve Hemicytheridae familyalarına ait cinslerin göreceli olarak fert sayısı bakımından daha fazla olduğu görülmektedir. Bu araştırmada bulunan ostrakod topluluğu, Akdeniz, Ege Adaları, Adriyatik Denizi, Cezayir, Marmara ve Ege Denizi (Turkiye)'de yapılan önceki çalışmalarla karşılaştırılmış, Atlantik ve Akdeniz'de bilinen türlerden Neonesidea corpulenta, Aurila convexa, Jugosocythereis prava, Carinocythereis antiquata, Carinocythereis carinata, Costa batei, Semicytherura inversa, Loxoconcha rhomboidea, Sahnia fasciata, Cushmanidea elongata ile Akdenizde bilinen türlerden Neonesidea formosa, Triebelina raripila, Cytherella (Cytherelloidea) beckmanni, Cytherelloidea sordida, Aurila arborescens, Carinocythereis rhombica, Hiltermannicythere rubra, Hiltermannicythere turbida, Cytheretta adriatica, Cytheretta judaea, Callistocythere intricatoides, Urocythereis crenulosa, Acanthocythereis hystrix, Paracytheridea depressa, Xestoleberis communis, Xestoleberis dispar ve Pontocypris acuminata gibi ostrakodların yaygın olduğu saptanmıştır.
Anamur (Mersin) dolayının stratigrafisi ve kambriyen yaşlı kuvarsitler ile dolomitlerin endüstriyel hammadde potansiyeli
Orta Toroslar'ın güneyinde, Anamur ve civarını kapsayan inceleme alanında Prekambriyen'den günümüze oluşmuş kaya birimleri yüzeylenir. Bu kaya birimleri, stratigrafik, yapısal ve metamorfizma özellikleri açısından birbirinden farklı allokton kütlelerden oluşmaktadır. Birbirleri ile ilişkileri tektonik olan ve farklı yapısal özellikler sunan birimler olarak gruplandırılan bu kaya türü toplulukları; güneyde yer alan Görbiyes Dağı Birliği, Alanya Birliği ve kuzeyde ise Aladağ Birliği ile temsil edilmektedir. Çalışma alanının tabanında yer alan Görbiyes Dağı Birliği Geç Kretase yaşlı Kızlarsekisi formasyonu ile temsil edilmektedir. Yeşilşist fasiyesinde metamorfizma geçirmiş olan Alanya Birliği'nin Alt napı olan Mahmutlar napı, Prekambriyen yaşlı Tenzile formasyonu, Erken Kambriyen yaşlı Kurtbeleni formasyonu, Orta Kambriyen yaşlı Karagedik formasyonu, Geç Kambriyen-Erken Ordovisiyen yaşlı Payallar formasyonu, Geç Permiyen yaşlı Cebireis formasyonu ve Erken Triyas yaşlı Asmaca formasyonunu kapsamaktadır. Yüksek basınç/düşük sıcaklık (YB/DS) metamorfizması geçirmiş olan Sugözü napı (orta nap) Sugözü formasyonundan oluşmaktadır. Alanya birliğinin en üst birimi olan Paleosen-Eosen yaşlı Anamur formasyonu birliği uyumsuz olarak üzerler. Lütesiyen sonrası hareketlerle Alanya birliği üzerine sürüklenmiş olan kuzey kökenli Aladağ Birliği'nde ise; Geç Devoniyen yaşlı Gölboğazı formasyonu, Karbonifer yaşlı Yarıcak formasyonu, Permiyen yaşlı Çekiçdağı formasyonu, Triyas yaşlı Gevne formasyonu ve Jura-Kretase yaşlı Çakozdağı formasyonu ayırtlanmıştır. Bölgedeki en genç birimleri oluşturan Kuvaterner yaşlı oluşuklar tüm birimleri açısal uyumsuzlukla örtmektedir. Çalışma alanında yeralan Erken Kambriyen yaşlı kuvarsitlerin refrakter sanayii, hafif gaz-beton, ferro-krom sanayii ve demir-çelik sanayiinde kullanıma uygun kesimlerinin olduğu belirlenmiştir. Orta Kambriyen yaşlı dolomitlerin demir-çelik endüstrisinde kullanılabilecek özellikte olduğu, şişe-cam endüstrisinde kullanıma uygun özellikte olmadığı belirlenmiştir.
Mut baseni (Güney Türkiye) miyosen resiflerinin mercan sistematiği, stratigrafisi, biyofasiyesleri ve paleoekolojisi
Dağpazarı resif kompleksi, Orta Toros kuşağı içerisinde bulunan Mut Havzası'nda gelişmiş ve Miyosen denizel transgresyonuna bağlı olarak oluşmuş, büyük bir karbonat platformunun parçasıdır. Karbonat platformundan derlenen mercan faunası, Ostrea kavkılarının 87Sr/86Sr izotop analizleri ve önceki çalışmalardaki stratigrafik korelasyona göre birimin yaşı Langiyen olarak belirlenmiştir. Bu araştırmada, resif yapıcı scleractinian mercan faunası, Pocilloporidae, Siderastreidae, Poritidae, Mussidae, Lobophylliidae, Montastraeidae, Diploastreidae ve Merulinidae familyalarına ait çoğunlukla masif, kubbemsi, küresel ve yarı küresel büyüme biçimleri gösteren kolonilerden oluşmakta olan toplam 15 cins ve 26 tür ile tanımlanmıştır. Bu koloniler arasında, daha sınırlı olmak üzere, dallı, tablamsı ve levhamsı büyüme biçimleri gösteren mercan kolonileri de yer almaktadır. Ayrıntılı arazi ve laboratuvar çalışmaları sonucunda Dağpazarı resifi içerisinde toplam 10 fasiyes tanımlanmıştır. Bu fasiyes toplulukları ile z-mercan baskın fauna, Halimeda, koralina kırmızı alg ve deniz yosunu kolonileşmelerinin birlikte bulunması, bize Dağpazarı platformunun gelişimi süresince paleotopoğrafik yükseklik sayesinde sürekli öfotik zonda kaldığını göstermektedir. Dağpazarı resif kompleksi mercan faunası, Fransa, İtalya, İspanya, İran, Mısır, kuzey Afrika sahili ve Avusturya-Macaristan'dan aynı yaştaki mercan toplulukları ile karşılaştırılmıştır. Cins (Stylophora, Porites, Caulastraea, Favia, Favites, Montastraea, Tarbellastraea, Thegioastraea, Mussismilia vb.) ve türlerin (Porites maigensis, Porites collegniana, Favites neglecta, Montastraea mellahica, Montastraea schweinfurthi, Montastraea tchihatcheffi, Tarbellastraea ellisiana, Tarbellastraea reussiana, Solenastrea desmoulinsi vb.) Kızıl Deniz, Batı Akdeniz ve Paratetis Miyosen mercan faunaları ile karşılaştırılmaları nispeten yakın benzerlik göstermektedir. Bu sonuçlar, Langiyen dönemi süresince Akdeniz ile Atlantik, Kızıldeniz, İran Körfezi ve Paratetis arasında deniz yolu bağlantılarının olduğunu açıkça doğrulamaktadır.
Doğu ve Orta Toroslar devoniyen istifinin stratigrafik, mikropaleontolojik (bentik foraminifer) ve sedimantolojik özellikleri
Bu çalışma ile Doğu ve Orta Toroslar'da mostra veren Devoniyen yaşlı çökellerde kalkerli bentik foraminifer toplulukları tanımlanmış, foraminifer sistematiği oluşturulmuş ve foraminifer biyostratigrafisi kurulmuştur. Bunlara ek olarak mikrofasiyes, çökel döngüler ve sekans stratigrafisine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Halevikdere, Kocadere ve Eceli temel stratigrafik kesitler ve bunlar üzerinde ölçülen detay kesitler boyunca alınan örnekler üzerinde yapılan analizlerde foraminiferlerden 15 familyaya ait toplam 30 cins ve 46 tür tanımlanmıştır. Kalkerli bentik foraminiferler Emsiyen (Alt Devoniyen)-Frasniyen (Üst Devoniyen) stratigrafik aralığında çökelen kireçtaşlarında yaygın olarak bulunmaktadır. Emsiyen-Jivesiyen aralığında tek localı parathuramminid foraminiferler yaygın iken, Frasniyen katını çok localı nanicellid ve tikhinellid gibi formlar karakterize etmektedir. Tanımlanan foraminiferlerin stratigrafik dağılımlarına göre, 6 adet biyozon tanımlanmıştır. Bunlar, alltan üste doğru, Ivdelina elongata, Tubeporina gloriosa, Parathurammina bykovae, Nanicella ovata, Paratikhinella cannula ve Tikhinella fringa zonlarıdır. Bu zonlar, Tacikistan, Rusya, Fransa ve Çek Cumhuriyeti ve Türkiye'de daha önce tanımlanan biyozonlar ile karşılaştırılmıştır. Detay kesitlerde ölçülen istifin sedimantolojik ve paleontolojik özelliklerine göre uzak şelf- yakın şelf, resifal, lagün ve kıyı ortamlarında gelişmiş toplam 25 adet mikrofasiyes tipi tanımlanmıştır.Mikrofasiyes tiplerine göre toplam 62 adet üste doğru sığlaşma gösteren çökel döngü tespit edilmiştir. Bu döngüler, temsil ettiği çökel ortamlara göre A-tip, B-tip, C-tip, D-tip ve E-tip olmak üzere 5 kategoriye ayrılmıştır. Mikrofasiyes tipleri, metre-ölçekli çökel döngüler (parasekans) ve çökelme yönü (depositional trend) kullanılarak deniz seviyesi değişimleri ve sekanslar belirlenmiş, ve sekans stratigrafi yorumu yapılmıştır.
Eski Konya Gölü güneyi (Çumra doğusu/Konya) kuvaterner çökelleri ostrakodları, paleoortam, paleocoğrafya ve paleoiklim koşulları
Çalışma alanı, Adakale Çumra Doğusu/Konya bölgesinde yer almaktadır. Bu çalışmada, Kuvaterner yaşlı Eski Konya Gölü çökellerine ait Hotamış formasyonunun ostrakod topluluğu çalışılmıştır. Araştırma bölgesindeki çalışılan sondajlardan (FSK- 4, 5, 9 no'lu) derlenen 134 örnek incelenmiştir. FSK-4 sondajı örneklerinde 13, FSK-5 sondajı örneklerinde 14, FSK-9 sondajı örneklerinde ise 13 ostrakod türü tanımlanmıştır. Tanımlanan ostrakodlar; Darwinula stevensoni, Candona neglecta, Candona paralella pannonica, Mixtacandona cf. laisi, Pseudocandona compressa, Ilyocypris bradyi, Ilyocypris gibba, Cyclocypris ovum, Limnocythere inopinata, Prionocypris zenkeri, Heterocypris salina, Cyprideis torosa, Scordiscia sp. ve Xestoleberis sp., türleridir. Bu araştırmadaki ostrakod bulguları, Türkiye ve diğer ülkelerdeki Senozoyik çalışmaları ile karşılaştırılmış, özellikle, Kuvaterner yaşlı göl ostrakod toplulukları ile benzerlik gösterdiği gözlenmiştir. Bu çalışmada tanımlanan bütün türlerin Holarktik bölgeye ait olduğu belirlenmiştir. Birimlerin litolojik özellikleri ve ostrakodların ortam belirleyici özelliklerinden yararlanılarak, Kuvaterner'de Hotamış Gölü'nün tuzluluğun tatlı sudan-mesohalin ortama kadar değiştiği belirlenmiştir.
Karacaören (Sandıklı/Afyonkarahisar) bölgesinin jeolojisi ve porfiri cu cevherleşmesinin kökensel araştırması
Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesi Karacaören köyü içinde ve civarında gözlenen Cu cevherleşmesi jeolojik ve jeokimyasal açıdan değerlendirilmiştir. Çalışma alanı ve civarında genellikle volkanik kökenli kayaçlar yüzeylemektedir. Bu volkanik kayaçları, granit porfir ve bu granit porfiri kesen lamprofir daykları üzerlemektedir. Çalışma alanında gözlenen Cu cevherleşmesi, kuzeyden güneye doğru hidrotermal alterasyon şeklinde gelişmiştir. Bu alterasyonlar dıştan içe doğru propilitik, fillik, arjilik, potasik zonlardan oluşmaktadır. Esas cevherleşme fillik ile potasik zon sınırı boyunca ortaya görülmektedir. Genel olarak cevher mineralleri pirit, kalkopirit, kalkozit, bornit, kovellin, daha az oranda molibdenit, manyetit ve hematitten meydana gelmektedir. Sondaj çalışmaları ve sonrasında yapılan örneklemelerin analizleri sonucunda 40-7424 ppm Cu, 30-470 ppb Au, 34-575 ppm Mo, 15-155 As değerleri tespit edilmiştir. Çalışma alanında kuzey, güney ve merkezi alterasyon zonu saptanmış olup düşük tenörlü bir zenginleşme belirlenmiştir. Alterasyonların mevcudiyeti, düşük Cu tenörü ve mineral parajenez açısından değerlendirildiğinde; bölgedeki Cu cevherleşmesi porfiri tip yataklanma şeklinde oluştuğu sonucuna varılmıştır.
Doğu Toroslar (Sarız/Kayseri ve Feke/Adana) devoniyen istifi ostrakod analizi: Paleobiyoçeşitlilik, paleoekoloji ve paleocoğrafya
İnceleme alanı, Doğu Toroslar'da Kayseri İli, Sarız İlçesi, Değirmentaş Köyü'nün doğusu ve Adana İli, Saimbeyli İlçesi, Cıvıklı (Kocadere) Köyü'nün güneydoğusunda yer almaktadır. Bu bölgede yüzeylenen Geyikdağı Birliği içerisinde yer alan Devoniyen yaşlı birimlerde (Ayıtepesi, Şafaktepe ve Gümüşali formasyonları) deniz seviyesi, iklim ve ortam koşullarındaki değişime bağlı olarak ostrakod çeşitliliğindeki değişkenlik incelenerek; Devoniyen boyunca meydana gelen kısa süreli olayların (event) bölgedeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Ostrakodların cins ve tür tanımları, biyoçeşitlilikteki değişimleri, temsil ettikleri ekolojik topluluklar ve paleobiyocoğrafik dağılımları ortaya konmuştur. Kayseri/Sarız bölgesinde Halevikdere ve Adana/Saimbeyli bölgesinde Kocadere temel stratigrafik kesitleri ile bu kesitler içinde ayrıntılı kesitler ölçülmüştür. Toplam 279 adet örnek üzerinde ostrakodlar incelenmiş, 21 familyaya ait 43 cins ve 56 tür tanımlanmıştır. Ostrakodların ortamsal özellikleri incelendiğinde, Erken Devoniyen yaşlı Ayıtepesi formasyonunda Eyfeliyen ve Türingiyen Mega-toplulukları, Orta Devoniyen yaşlı Şafaktepe ve Geç Devoniyen yaşlı Gümüşali formasyonlarında ise Eyfeliyen Mega topluluğu ayırt edilmiştir. Devoniyen'de meydana gelen kısa süreli olayların bulunduğu seviyelerde ostrakodların varlığı ve değişimi Frasne olayı hariç tespit edilememiştir. Çalışılan ostrakodlar paleobiyocoğrafik olarak değerlendirildiğinde, Gondvana-Peri Gondvana ve Lavrusya ile benzerlik göstermekte olup Ren-Bohemiyen faunası ile ilişkili olduğu ortaya konmuştur.