Theses supervised by Prof. Dr. Orhan Arslan
19 theses · Gazi University
Sorgulamaya dayalı öğrenmede alternatif bir araç 'T- diyagramı': Enzimler ve enzimlerin çalışmasına etki eden faktörler üzerinde örnek bir uygulama
Bu araştırmanın amacı; yapılandırmacı öğrenme teorisine dayanan sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının ?T-diyagramı? aracılığıyla uygulanması; bu uygulama sürecinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisini ortaya çıkarmaktır. Bununla birlikte araştırmada; uygulama sürecine katılan öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşleri de ?T-diyagramı değerlendirme ölçeği? ile ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu temel amaçlar doğrultusunda araştırmada yarı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır.Araştırma 2009- 2010 öğretim güz yılı döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği 1. sınıf öğrencileriyle yapılmıştır. 36 kişiden oluşan çalışma grubuna sorgulamaya dayalı öğrenme sürecinde alternatif bir araç olan T-diyagramı hakkında ayrıntılı bilgi verilmiş ve öğrencilerle ?Enzimler ve Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler? konusunda örnek bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen başarı testi ön-test ve son-test olarak uygulanmış ve öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşlerini ortaya koyabilmek amacıyla uygulama sürecinin sonunda ?T-diyagramı değerlendirme ölçeği? uygulanmıştır. Bu uygulamalar sonucunda ön-test ve son-test başarı testi puanları arasında fark olup olmadığının tespit edilebilmesi amacıyla bağımlı gruplar arası t- testi uygulanmıştır. 0.05 anlamlılık düzeyine göre elde edilen sonuçlar ön-test ve son-test ortalama puanları arasında anlamlı bir fark bulunduğunu ortaya koymuştur. T- diyagramı değerlendirme ölçeğinden elde edilen veriler öğrencilerin T-diyagramına karşı olumlu bir tutum sergilediklerini, T-diyagramının bilimsel süreç becerilerine ve öğrenme ortamına olumlu katkı sağladığını düşündüklerini ortaya koymuştur.Anahtar Kelimeler: Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Yöntemi, T-Diyagramı, Yapılandırmacı Öğrenme Teorisi
Ortaöğretim öğrencilerinin hayvanların deneylerde kullanımı ile ilgili sahip oldukları etik değerlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırma ortaöğretim öğrencilerin hayvanların deneylerde kullanılmasıyla ilgili karar verme süreçlerinde oluşan etik durumların hangi değişkenlerden etkilendiği ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Araştırmanın hedefleri ve yapılan literatür taraması sonucunda oluşturulan teorik temeller doğrultusunda, senaryolar hazırlanmıştır. Senaryoların içeriğinin hazırlanması sırasında 21.yy. da insanlık için sorun teşkil eden ve hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda göz önünde bulundurularak kanser tedavisi, obezite hastalığı, kozmetik sanayi, ticari kaygı konuları göz önünde bulundurulmuştur. Literatürde yer alan etik yaklaşımlar incelenerek konuların bazıları tek senaryo ile ifade edilirken bazıları ise iki senaryo ile farklı yönlerinden ele alınmıştır.Araştırmanın önemli bir basamağı olan sosyoekonomik düzeye göre okulların belirlenmesinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için DPT'nin açıklamış olduğu Ankara iline ait ilçelerin gelişmişlik düzeyi verilerinden yararlanılmıştır. Senaryoların uygulamalarının yapılacağı okullar Thompson'ın hazırlamış olduğu oransal hesaplama formülü kullanılarak seçilmiştir. 4 farklı gelişmişlik düzeyinde toplam 8 ilçede evreni %12.56 oranda i temsil edecek 23 okulda uygulama yapılmıştır. Bu uygulama sırasında senaryolardan farklı olarak öğrencilerin sahip oldukları demografik bilgilerin açığa çıkarılması amacıyla ``Kişisel Bilgi Anketi' ve başarı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla da ``Başarı Testi'' yapılmıştır.Uygulama sonrası öğrencilerin senaryolara vermiş oldukları cevaplar nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi stratejileri kullanılarak incelenmiş, etik konusunda belirlenen üst temalar ışığında kodlamaları yapılarak sonuçlar elde edilmiştir.Sonuçta, öğrencilerin hayvanların deneylerde kullanımı ile ilgili sahip oldukları değerler ve bu etik değerler üzerinde etkisi olduğu düşünülen parametreler belirlenmiş, gerekli yorumlama ve önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Biyoetik, Biyoetik Eğitimi, Etik Yaklaşımlar, Hayvan Deneyleri
Vermunt (1994) öğrenme stilleri envanterinin Türkçeye uyarlanması
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin öğrenme stillerini tespit etmek amacı ile Jan D. Vermunt (1994) tarafından geliştirilen öğrenme stilleri envanterinin Türkçeye uyarlanmasıdır.Çalışmanın hedefleri ve teorik temelleri doğrultusunda, Brislin ve ark. (1973) tarafından geliştirilen anket uyarlama modeli temel alınmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle öğrenme kuramları ve özellikle ?öğrenme stilleri? genel başlığı ile ilgili olarak literatür taraması yapılmıştır. Çalışmada temel alınan model çerçevesinde Vermunt (1994) tarafından geliştirilen Öğrenme Stilleri Envanteri (ILS)'nin Türkçeye çevirisi gerçekleştirilmiştir. Türkçeye çevirisi tamamlanan envanter Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim, Mühendislik ve Mimarlık, Teknik Eğitim, Tıp Fakültesi, Hukuk, Diş Hekimliği, Eczacılık fakültelerinde 2008-2009 eğitim-öğretim yılında okuyan 840 öğrenciye uygulanmıştır. Uygulama sonrası elde edilen veriler Lisrel paket programı kullanılarak, doğrulayıcı madde analizi ile test edilmiştir.Analiz sonuçları Öğrenme Stilleri Envanteri'nin Türkçe formunun beklenen şekilde dört boyutlu olduğunu göstermiştir. Çalışma sonucu envanterden elde edilen güvenirlik katsayıları envanterin üçüncü boyutu olan `öğrenme yönelimleri' boyutu haricinde kabul edilir düzeydedir. Envanterin boyutların alt boyutları arasındaki iç tutarlılık kat sayıları, işlem stratejileri boyutunda .69 - .84, düzenleme stratejileri boyutunda .60 - .83, öğrenme yönelimleri boyutunda .44 - .70, zihinsel öğrenme modelleri boyutunda .73 - .87 aralıklarında değişmektedir. Envanterin 4 boyutuna ilişkin genel uyum katsayıları = 1477.72; = 15.08; GFI = .82, AGFI = .75, CFI = .91 ve RMSEA = .13'tür. Envanterin bu hali ile gruplar arası ortalama puan farklılıklarının belirlenmesinde kullanılması düşünülmelidir.
Fen öğretiminde öğrenim gören öğretmen adaylarının nanoteknoloji ile ilgili güncel ve geleceğe yönelik düşünceleri (Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi`nde yapılan bir araştırma)
Araştırmada, eğitim fakültelerinin fen öğretiminde öğrenim görmeye devam etmekte olan öğretmen adaylarının nanoteknoloji ile ilgili güncel ve geleceğe yönelik düşünceleri tespit edilmeye çalışıldı.Araştırmada ilk olarak, nanoteknoloji ile ilgili geniş bir literatür çalışması yapıldı. Elde edilen veriler ışığında örnekleme alınan öğrencilere uygulanmak üzere bir anket hazırlandı. Anket hazırlandıktan sonra Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Biyoloji Öğretmenliği Bölümünde okuyan 15 öğrenciye pilot uygulama yapıldı ve ardından öğrencilerle birebir görüşülerek anket ifadelerini eleştirel gözle değerlendirmeleri istendi. Öğrencilerden alınan görüşlere bağlı kalınarak anket üzerinde gerekli düzenlemeler yapılarak ankete son hali verildi.2009-2010 İlkbahar döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği Anabilim Dalı, Fizik Öğretmenliği Anabilim Dalı, Kimya Öğretmenliği Anabilim Dalı ve Fen ve Teknoloji Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda okuyan 1., 2., 3., 4., ve 5. sınıf öğrencilerinden toplam 547 öğretmen adayına anket uygulandı. Sonuçlar SPSS programı yardımı ile analiz edildi.Sonuç olarak, bölümler arasında nanoteknoloji ilgi seviyesinde ve bilgi düzeyinde önemli fark bulunmadı. Bu durum, öğretmen adaylarının pek çoğunun nanoteknoloji hakkında yeterli bilgiye sahip olmamalarından dolayı olumlu ya da olumsuz fikir beyan etmelerini engellemiş olabilir.
Üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören biyoloji eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin nanobiyoteknoloji eğitimi
Araştırmada, eğitim fakülteleri biyoloji eğitimi anabilim dalında eğitimine devam etmekte olan öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji ilgileri ve bilgileri tespit edilmeye çalışılmıştır.Araştırmada ilk olarak, nanobiyoteknolojinin temel kavramları ile ilgili bilgi elde edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen verilerle birlikte 2007-2008 Bahar döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda öğrenim gören bir gruba görüşlerini toplamak amacıyla açık uçlu soruların yer aldığı bir görüş toplama anketi uygulanmıştır. Öğrenci görüşleri tez için hazırlanan ankette ana çerçevenin oluşturulmasını sağlamıştır.2008-2009 Güz döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda okuyan 2., 3., 4. ve 5. sınıf öğrencilerinden toplam 107 öğretmen adayına anket uygulanmıştır. Sonuçlar SPSS programı yardımı ile analiz edilmiştir.Sonuç olarak nanobiyoteknoloji bilgisine sahip olma derecesi cinsiyete, mezun olunan ortaöğretin kurumuna, yaşa ve akademik başarılarına bağlı anlamlı bir farklılaşma olmadığı görülmüştür. Ancak öğrencilerin eğitim kademesi ile nanobiyoteknoloji bilgileri arasında pozitif yönlü bir bağlantı olduğu tespit edilmiştir.
Biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji konularındaki bilgi seviyelerinin belirlenmesi ve nanobiyoteknoloji öğretim yöntem seviyelerinin araştırılması
Bu çalışmada, biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji konularındaki bilgi seviyelerini belirlemek amaçlanmıştır. Biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji bilgi testi puanlarının; öğretmen adaylarının cinsiyetlerine, öğrenim gördükleri sınıf düzeylerine, mezun oldukları lise türlerine, ailelerinin eğitim durumlarına ve ailelerinin gelir durumlarına göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Ayrıca bu çalışmada, biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji eğitimi hakkında sahip oldukları düşünceler incelenmeye çalışılmıştır.Analiz sonuçları, biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji bilgi testi puanlarının orta düzeyde olduğunu ortaya çıkarmıştır. Biyoloji öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji başarı puanlarının, öğrenim görülen sınıf düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının nanobiyoteknoloji bilgi testi puanlarının, öğretmen adaylarının cinsiyetlerine, mezun oldukları lise türlerine, ailelerinin eğitim durumlarına ve de ailelerinin gelir durumlarına göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışma sonucunda, biyoloji öğretmen adaylarının biyoloji eğitimi veren üniversitelerin biyoloji eğitimi müfredatına nanobiyoteknoloji adı altında yeni bir ders eklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Biyoteknoloji, Nanoteknoloji, Nanobiyoteknoloji, Biyoloji Eğitimi, Biyoloji Öğretmen Adayları.
Nanoteknoloji eğitiminin lise düzeyine uyarlanması
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin metre ve milimetre gibi ölçülerden sonra nano seviyesindeki ölçekleri kavramasını sağlamak ve öyle düşünerek fen-teknoloji-toplum ilişkisini kurmaktır. Nanometrik ölçüler yanında, nanoteknolojinin uygulama alanlarını da kavramaları ve bu ölçüde hayaller kurmaları, öğrencilerin gelecek teknoloji bilgilerinin artmasını sağlayacaktır.Bu araştırmada, nanoteknoloji eğitiminin lise düzeyine nasıl uyarlandığını göstermek için, kütüphane araştırmaları yöntemi kullanılmıştır.Araştırmada, kütüphane araştırmaları yönteminden yararlanıldığından dolayı, veri toplama aracı olarak konuyla ilgili kaynaklar kullanılmıştır.Bulgular, nanoteknoloji eğitiminin, başta ABD olmak üzere birçok gelişmiş ülkede, ortaöğretim düzeyinde yerini almaya başladığını göstermektedir. Nanoteknoloji eğitiminin liselerde olması yönünde, öğretmenler ve üniversiteler arasında ortak çalışmalar yapılmış ve bu çalışmalar sonucunda ders planları hazırlanmıştır. Ülkemizde de buna benzer çalışmalar yapılmalı ve nanoteknoloji eğitiminin lisans seviyesinden ortaöğretim seviyesine indirilmesine yönelik projeler uygulamaya geçirilmelidir. Bu bulgular ışığında, nanoteknolojinin eğitiminin liselerde uygulanmasına yönelik kullanılması düşünülen çalışma yaprakları şeklinde öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Nanoteknoloji, Nanoteknoloji Eğitimi, Müfredat Geliştirme
Biyoetik eğitimi kapsamında ortaöğretim öğrencilerine yönelik ?biyoetik değer envanteri? geliştirilmesi
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin biyolojik bilimlerin ve özellikle gen teknolojisinin uygulamalarından doğan etik tartışmalar konusunda karar verirken ele aldıkları değerleri ortaya çıkarmak amacıyla kullanılabilecek ?Biyoetik Değer Envanteri?nin geliştirilmesidir. Araştırmanın hedefleri doğrultusunda nitel ve nicel veri toplama süreçlerini içeren, 4 adımdan oluşan özgün bir envanter geliştirme modeli kullanılmıştır.Bu model çerçevesinde birinci adımda öncelikle biyolojik bilimler ve özellikle ?gen teknolojisi? genel başlığı ile ilgili etik tartışmaların analizi yapılmış, bu alanda çalışan araştırmacılar ve öğretmen görüşleri de alınarak envanterde ele alınacak konu başlıkları belirlenmiştir. İkinci adımda, belirlenen her bir konu başlığı ile ilgili etik ikilemlere dayalı senaryolar hazırlanmıştır. Senaryoların sonuna, öğrencilerin konu ile ilgili karar verirken ele aldıkları değerleri, tutumlarını ve görüşlerini ortaya koyabilecekleri açık uçlu sorular eklenmiştir.Üçüncü adımda, senaryolar ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Uygulama öncesi, Ankara genelindeki farklı sosyoekonomik parametrelere sahip okulların örneklemde eşit oranda temsil edilmesi hedeflenmiş ve bu amaçla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) verileri kullanılmıştır. Bu doğrultuda Ankara genelinde 4 farklı gelişmişlik düzeyini temsil eden toplam 8 ilçede, 13 genel lise ile 7 Anadolu lisesini kapsayacak şekilde uygulama yapılmıştır. Bu uygulama sırasında senaryoların yanı sıra öğrencilerin bu alana yönelik temel bilgilerinin ve demografik verilerinin ortaya çıkarılabilmesi amacıyla ?Bilgi Testi? ve ?Kişisel Bilgi Anketi? uygulanmıştır. Öğrencilerin senaryolara ilişkin vermiş oldukları cevaplar nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi stratejileri kullanılarak incelenmiş ve yapılan tematik kodlamalar doğrultusunda envanter çoktan seçmeli forma dönüştürülmüştür. Dördüncü adımda çoktan seçmeli form ilgili uzman ve öğrenci görüşlerine başvurularak, envantere son şekli verilmiştir. Sonuç bölümünde ise, geliştirilen ?Biyoetik Değer Envanteri'nin biyoetik eğitimi kapsamında önemi tartışılmış ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Biyoloji ve Fen Eğitimi, Biyoetik Eğitimi, Fen Eğitiminde Toplumbilimsel Konular, Etik ve Ahlak Eğitimi, Değer Eğitimi, Etik İkilemler, Ölçek Geliştirme.
2000 yılı fen bilgisi ve 2005 yılı fen ve teknoloji dersi öğretim programlarında yer alan bilimsel süreç becerileri kazanımlarının tespiti ve karşılaştırması
Bu çalışmada i) 2000 yılı fen bilgisi dersi öğretim programı ve 2005 yılı fen ve teknoloji dersi öğretim programlarında yer alan bilimsel süreç becerilerinin tespiti ii) her iki öğretim programındaki bilimsel süreç becerilerinin karşılaştırılması iii) her iki programın öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirmedeki etkisinin tespit edilmesi iv) bilimsel süreç becerilerinin kazanımına sosyo-ekonomik düzey ve cinsiyetin etkisinin olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.Araştırmada Kathleen A. Smith tarafından geliştirilen, alan uzmanı ve dil uzmanları tarafından Türkçeye çevrilen ?bilimsel süreç beceri testi? kullanılmıştır. İlköğretim ikinci kademe (6-8. sınıf) için hazırlanan testte öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini ölçmeye yönelik 50 soru yer almaktadır. Testte yer alan sorular ?gözlem, sınıflama, çıkarım yapma, tahmin, ölçme, iletişim, uzay- zaman ilişkisi, işlevsel tanımlama, hipotez oluşturma, deney yapma, değişkenleri belirleme, verileri yorumlama ve model oluşturma? becerilerini ölçmeye yönelik olarak hazırlanmıştır.Test ile ilgili geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış ve elde edilen veriler Kuder Richardson- 20 (KR-20) katsayısının hesaplanmasıyla değerlendirilmiştir. Testin geçerlilik ve güvenirliği 0.86 olarak tespit edilmiştir.Araştırmaya 2000 yılı fen bilgisi dersi öğretim programını uygulayan üç ve 2005 yılı fen ve teknoloji dersi (6-8. sınıf) öğretim programını uygulayan üç okul olmak üzere Ankara ilinden toplam altı okul katılmıştır. Test, bu okulların rast gele seçilen yedinci sınıf öğrencilerine Eylül 2006 ve Haziran 2007 tarihlerinde ön test ve son test olarak iki defa uygulanmıştır. Ön test uygulamasına toplam 556, son test uygulamasına toplam 521 öğrenci katılmıştır.Verilerin analizi sonucunda; ilköğretim öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerini geliştirmede; yapılandırmacı yaklaşımla hazırlanan, bireysel farklılıkları gözeten, bilimsel süreç becerilerini sınıflandıran ve tanımlayan, ünite kazanımları ile BSB kazanımlarını ilişkilendiren 2005 yılı fen ve teknoloji dersi (6-8. sınıf) öğretim programının 2000 yılı fen bilgisi dersi öğretim programından anlamlı bir farkla daha etkili olduğu tespit edilmiştir.
Görsel ve işitsel materyal kullanımının ortaöğretim 3. sınıf öğrencilerinin biyoteknoloji ile ilgili kavramları öğrenmeleri ve tutumları üzerine etkisi
iişubeler arasından, tesadüfi örnekleme yöntemine göre (random) seçilmiş iki şubeoluşturmuştur. Deney grubu 24, Kontrol grubu 28 olmak üzere toplam 52 öğrenciaraştırmaya katılmıştır. Araştırmaya katılan kontrol grubundaki öğrencilerin %46,4'üerkek, deney grubundaki öğrencilerin ise %54,2'si erkektir. Araştırma, Görsel veİşitsel Materyal Destekli Öğretimin, Öğretmen Merkezli Öğretim Etkinliğiylekarşılaştırılarak öğrenmeye ve öğrencilerin, biyoloji dersi ile biyoteknolojiye ilişkintutumlarının tespit edildiği kontrol gruplu ?ön test-son test? modeline uygundeneysel bir çalışmadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları ise, TemelBiyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği konularını kapsayan Başarı Testi, Biyoloji'yeYönelik Tutum Ölçeği ve Biyoteknoloji'ye Yönelik Tutum Ölçeğidir.Veri toplama araçlarından elde edilen veriler, 0,05 anlamlılık düzeyinde,bağımsız gruplar için t-testi, bağımlı gruplar için t-testi ve ANCOVA testi ile SPSS11.0 paket programı kullanılarak test edilmiştir.Sonuçta; Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği ünitesindeki konuları,Görsel ve İşitsel Materyal Destekli Öğretim Etkinliği ile işleyen deney grubuöğrencilerinin, Öğretmen Merkezli Öğretim Etkinliğiyle işleyen kontrol grubuöğrencilerine göre daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Görsel ve İşitsel MateryalDestekli Öğretim Etkinliği sonrasında öğrencilerin biyoloji dersine yöneliktutumlarında bir değişiklik gözlenmezken, biyoteknolojiye yönelik tutumlarında iseolumlu yönde bir değişim tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Biyoloji Eğitimi, Biyoteknoloji Eğitimi, Görsel ve İşitselMateryal Destekli Öğretim.Sayfa Adedi: 125Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Orhan ARSLANiiiABSTRACTTHE EFFECT OF AUDIO-VISUAL MATERIAL USAGE OF THIRDGRADE HIGH SCHOOL STUDENTS' LEARNING BIOTECHNOLOGICALCONCEPTION AND THEIR ATTITUDEEroğlu, SevgiMasters Degree, High School Science and Mathematics Education MajorBiology Education DisciplineAdviser: Prof. Dr. Orhan ARSLANDecember - 2006In the 21st century that we have been, there are many improvements whichaffect our life, like bioinformatics, genetic engineering; biotechnology andnanotechnology have been occurred. To teach those complex but important subjectsto students, it is necessary to put those modern approaches quickly into oureducational system. Because in the modern educational systems, the students havecapabilities like being active in process of learning-teaching, finding information,being critical, discussing, using information, questioning and solving problems.However teacher oriented teaching approaches by encouraging the students tomemorize, turn them into students who are only focused on success in the lessons,aren't aware of what they are learning.Thereof, the purpose of this research is to compare traditional teachingmethod with teaching method supported with audio visual material for teaching theconcepts of biotechnology in the unit of biotechnology and genetic engineeringwhich is in the secondary school's 3rd class biology education program and toexpose the effect of this method on learning. Additionally to expose how those twodifferent methods affect the attitude of students on biology lesson and biotechnologytopic.
Yabani tetraploit buğday Triticum turgidum var. dicoccoides (Körn. Schwein) popülasyonlarında genetik çeşitliliğin moleküler markörler (AFLP, RFLP) ile tespit edilmesi
iiiYABAN TETRAPLO T BUĞDAY Triticum turgidum var. dicoccoides(Körn.Schwein) POPÜLASYONLARINDA GENET K ÇEŞ TL L Ğ NMOLEKÜLER MARKÖRLER (AFLP, RFLP) LE TESP T ED LMES(Doktora Tezi)Özlem ÖZBEKGAZ ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜOcak 2006ÖZETTahıl bitkilerinin akrabası olan doğal, yabani popülasyonların genetik yapısıbirçok çalışmanın konusu olmuştur. Bu çalışmaların çoğu yere bağlı genetikçeşitlilik tahminlerine odaklanmış olmasına rağmen uzun süreli varyasyonhakkındaki bilgi yıllık olarak değişmektedir ve sadece birkaç çalışmada dikkatealınmıştır. Bu çalışmanın amacı gelişmiş durum ve ekmeklik buğdayın yabaniatası olan emmer buğday, Triticum turgidum ssp dicoccoides (2n=4x=28; genomeBBAA) popülasyonlarında genetik çeşitliliği yere ve zamana göre araştırmaktır.Genetik çeşitlilik analizinde AFLP ve RFLP teknikleri kullanılmıştır. AFLPanalizinde önce srail'de Ammiad bölgesinde altı farklı habitattan aynı örnekparselinden 1988 ve 2002 yıllarında toplanan yabani emmer buğdaypopülasyonlarında zamana göre genetik çeşitlilik 14 primer birleşimikullanılarak AFLP yöntemi ile görüntülenmiştir. Üretilen 1545 AFLPlokusunun 1088'inin (%70,4) 1988'de 1061'inin (%68,9) 2002'de polimorfikolduğu gözlenmiştir. Genetik çeşitlilik tahminleri ise popülasyon içindekiortalama polimorfik lokus oranı (P) ve genetik çeşitlik değerleri (He) 1988'deP=0,60 ve He=0,15 olarak gözlenirken 2002'de P=0,57 ve He=0,14 (p<0,001)olarak tespit edildi. Daha sonra Ammiad-02 yılı örnekleri Diyarbakıryöresinden yedi farklı yükseklikten toplanan yabani emmer popülasyonlarıarasındaki genetik çeşitlilik yedi primer birleşimi ile AFLP yöntemi ilekarşılaştırıldı. Toplam 788 AFLP lokusu tespit edilmiştir, bunun 629'uiv(%79,82) polimorfiktir. Genetik çeşitlilik tahminlerine göre ortalama P ve Hesırasıyla 0,30 ve 0,11 olarak bulundu. Son olarak srail'de 18 farklı lokasyondantoplanan yabani emmer popülasyonlarında genetik çeşitlilik 5 restriksiyonenzimi ve 11 RFLP prob birleşimi kullanılarak RFLP'ye dayalı Southern blotyöntemi ile analiz edildi. RFLP analizi genetik çeşitlilik tahminleri ise P=0,34,her lokus için ortalama polimorfik alel sayısı Ap=2,23 ve He=0,15 olarakgözlendi. En yüksek polimorfizmi gösteren enzim ve prob sırasıyla Eco R I veWPG 176 olarak tespit edilmiştir. AFLP ve RFLP sonuçlarına göre UPGMA(Aritmatik Ortalamayı Kullanan Ağırlıksız Çift Grup Metodu) yöntemi ileoluşturulan dendogramlar popülasyonları habitatlara ve ülkelere göre 3 ile 5arasında değişen gruplara ayırmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre zamanabağlı genetik çeşitlilik yere göre olandan önemsiz miktarda azdır ve habitatlariçindeki genetik çeşitlilik ile doğru orantılıdır. Sonuçlar farklı yıllarda farklıgenotiplerin öncelikle baskın olmasına bağlı olarak popülasyon genetikyapısında farklı yıllarda büyük genetik farklılıklar olabilir. Sonuçların önemi insitu koruma kadar doğal popülasyonlarda polimorfizmin sürekliliğininsağlanmasındaki ilişkileri bakımından tartışılmıştır.Bilim Kodu : 203.1.104Anahtar Kelimeler : Yere ve Zamana Göre Genetik Çeşitlilik, AFLP, RFLP,T. dicoccoidesSayfa Adedi :123Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Orhan ARSLAN
Fen bilgisi eğitimi 3. sınıf öğrencilerinin gen klonlama konusunu öğrenmelerine poster sunumu etkinliğinin etkisi
FEN BİLGİSİ EĞİTİMİ 3. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN GEN KLONLAMA KONUSUNU ÖĞRENMELERİNE POSTER SUNUMU ETKİNLİĞİNİN ETKİSİ (Yüksek Lisans Tezi) Nilay KESKİN GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Haziran 2003 ÖZET Biyoloji eğitimi ile ilgili Türkiye' de yapılan araştırmalar incelendiğinde, çağdaş eğitim sistemlerinin aksine öğretmen merkezli öğretim yöntemlerinin eğitim sistemine hakim olduğu görülmektedir. Bu tip öğretim yöntemleri ise, öğrencilerin biyoloji derslerine olan ilgilerini artırmada, anlamlı öğrenmelerinin gerçekleştirilmesinde ve günümüz bilgi toplumlarının gerektirdiği bireylerin yetiştirilmesinde yetersiz kalmaktadır. Ayrıca son yıllarda, genetik mühendisliği ve biyoteknoloji konulan laboratuvarların dışına çıkarak, çeşitli alanlarda (tedavi yöntemleri, aşılar ve besinlerle) hayatımıza girmeye başlamıştır. Ancak, bu uygulamaların yararlan, riskleri ve ahlaki yönleri ile ilgili gerçekleştirilen tartışmalar, eğitim sistemimizde öğrencilerin genetik mühendisliği ve biyoteknoloji ile ilgili temel konulan daha etkili bir şekilde öğrenmesini sağlayacak çağdaş yaklaşımları gerektirmektedir. Bu nedenle bu araştırmada, Biyoloji lise 3. sınıf öğretim programında yer alan "gen klonlama" konusunun öğretilmesinde geleneksel öğretim yaklaşımına bir alternatif olarak "poster sunumu" etkinliği kullanılmış ve düz anlatım yöntemiyle karşılaştırılarak, bu etkinliğin öğrenmeye etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.11 Araştırmanın örneklemini 2001-2002 eğitim-öğretim yılında Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Eğitimi Bölümü 3. sınıfında öğrenim görmekte olan 68 I. Öğretim ile 63 H Öğretim olmak üzere toplam 131 öğrenci oluşturmuştur. Poster sunumu etkinliğinin öğrenmeye etkisinin ortaya çıkarılabilmesi için, öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi ve Gen Klonlama Basan Testidir. Veri toplama araçlarından elde edilen veriler, SPSS paket programında bağımsız gruplar için t-testi, bağımlı gruplar için t-testi ve ANCOVA kullanılarak test edilmiştir. Sonuçta, gen klonlama konusunu poster sunumu etkinliği ile işleyen deney grubu öğrencilerinin, gen klonlama konusunu düz anlatım yöntemiyle işleyen kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı oldukları ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Poster Sunumu, Biyoloji Eğitimi, Biyoteknoloji Eğitimi. Sayfa Adedi: 93 Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Orhan ARSLAN
Yerel Triticum dicoccum populasyonlarında varyasyonun A-page ve ieo teknikleriyle belirlenmesi
Bu çalışmada Türkiye'nin Kuzey Geçit Bölgesinde farklı yüksekliklerden toplanan 19 T.dicoccum populasyonunda populasyon içi ve populasyonlar arası biyokimyasal varyasyonun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla populasyonlar Endopeptidaz-1, Aminopeptidaz-1, Aminopeptidaz-2 izoenzimleri ile Gliadin, Glütenin tohum depo proteinleri kullanılarak toplam sekiz lokus için taranmıştır. İzoenzimler için IEO(İzoelektrik Odaklama), gliadinler için A-PAGE(Aluminyum Laktik Asit Poliakrilamid Jel Elektroforezi), gluteninler için SDS-PAGE(Sodyum Dodesil Sülfat Poliakrilamid Jel Elektroforezi) yöntemleri kullanılmıştır. Genel olarak tüm populasyonlar için Gliadin lokuslarının diğer lokuslara göre daha polimorfik olduğu belirlenmiştir. Analizlerin sonucunda 1000 m'de iki, 1100 m'den de iki populasyonda gliadin lokuslarında diğer populasyonlara göre daha yüksek derecede varyasyona sahip oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca 950 m bulanan iki populasyonda yüksek ekmek-yapım kalitesi, sağlam gluten yapısına sahip ve yüksek sedimentasyon hacmi ile ilgili olan gama-gliadin 45, omega-gliadin 35.LMWG- 2 genetik bağlılık grubunu genotiplerinde taşıdıkları tespit edilmiştir. Bu populasyonların ıslah çalışmalarında ekmek-yapım kalitesi yüksek, sağlam gluten yapısına çeşitlerin geliştirilmesinde gen kaynağı olarak kullanılabilirler. Bilim Kodu.5001018 Anahtar Kelimeler: Triticum dicoccum, İzoenzim, Tohum depo proteinleri
Yabani buğday türlerinde biyokimyasal çeşitliliğin belirlenmesi
YABANİ BUĞDA Y TÜRLERİNDE BİYOKİMYASAL ÇEŞİTLİLİĞİN BELİRLENMESİ (Yüksek Lisans Tezi) Semiha GENÇALİ ERİŞEN GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ocak 1998 ÖZET Bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Şanlı Urfa Ceylanpınar Tarım İşletmesi sınırlan içindeki 5 lokasyondan toplanan ikişer Ae. squarrosa, Ae. spelloides spel., Ae. speltoides lig. ve T. dicoccoides populasyonlarındaki populasyon içi ve populasyonlar arası biyokimyasal varyasyonun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla populasyonlar Ep-1, Am'p-1, Amp-2 izoenzimleri ile Gli, Glu tohum depo proteinleri olmak üzere toplam 8 lokus için taranmıştır. İzoenzimler için IEF, gliadinler için A-PAGE ve gluteninler için SDS-PAGE yöntemleri kullanılmıştır. Analizlerin sonucunda türlerin geniş varyasyona sahip oldukları tesbit edilmiştir. Özellikle Gökçayır, Saraççeşme ve Gürgürbaba lokasyonlarında yetişen türlerde oldukça zengin varyasyon vardır. Bu nedenle bu lokasyonların "Gen Kaynaklarının Yerinde Korunması Projesi" kapsamında koruma altına alınması önerilmiştir. Bu çalışmada tesbit edilen varyasyon, kültüre alınmış türlerin ıslah çalışmalarında verimi, kalitesi yüksek ve hastalıklara dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesinde yeni bir gen kaynağı olarak kullanılabilecektir. Bilim Kodu :5001018 Anahtar Kelimeler : Yabani buğday; İzoenzim, Tohum depo proteinleri, Varyasyon. Sayfa Adeti : 67 Tez Yöneticisi : Prof. Dr. Orhan ARSLAN
Kastamonu Beyler ve Germeçtepe barajlarındaki Cyprinus carpio (L., 1758) ve Leuciscus cephalus (L., 1758) populasyonlarının karşılaştırmalı karyotip analizi ve nor fenotipleri
Bu çalışmada Cyprinidae familyasından Cyprinus carpio (L.1758) ve Leuciscus cephalus (L.1758)'un Beyler ve Germeçtepe Barajları'ndaki populasyonlarının kromozom yapı ve sayıları incelenerek karyotipi yapılmış, NOR fenotipleri belirlenerek her türün populasyonları kendi arasında karşılaştırılmıştır. Balıklara % 0,1'lik kolkisin solüsyonu her 100 gr vücut ağırlığına 1 mL olacak şekilde intraperitonal olarak enjekte edilmiş ve 3.5-4 saat sonra öldürülerek böbrek dokusu çıkarılmıştır. 0.075 M KCl'de hipotonize edilen böbrek doku, metanol-glasial asetik asitte (Carnoy) (3:1) fikse edilerek takip eden diğer aşamalardan sonra pH = 6.8'lik fosfat tamponunda hazırlanmış giemsa ile boyanmıştır Beyler ve Germeçtepe Barajı Cyprinus carpio populasyonlarında kromozom sayısı 2n = 100'dür. Beyler populasyononunda kromozom formülü NF = 152, 22 m + 30 sm + 48 st-a, Germeçtepe populasyonunda ise NF = 150, 20 m + 30 sm + 50 st-a şeklinde bulunmuştur. Leuciscus cephalus'un Beyler Barajı populasyonunda NF = 80, 18 m + 12 sm + 20 st-a, Germeçtepe populas¬yonunda NF = 82, 20 m + 12 sm + 18 st-a kromozom formülü bulun¬muştur. Her iki populasyonda kromozom sayısının 2n = 50 olduğu tespit edilmiştir. "One-Step" metoduna göre belirlenen NOR fenotipi, her iki balık türünün populas¬yonları arasında heteromorfik farklılıklar göstermiştir.
Spontane mutasyon ve açılım sonucunda dejenerasyon gösteren hibrid ayçiçeklerinde mitoz ve mayoz kromozomlarının analizi ile bunların bazı özelliklere etkisi
Bu çalışma Lüleburgaz da doğal şartlar altında tozlaşmaya bırakılmış G-3330, S-281 ve As-Row-503 hibridlerine ait normal ve dejenerasyon gösteren ayçiçeklerinde mutasyon ve bazı özelliklere etkisini araştırmak maksadıyla yapılmıştır. Normal ve dejenere gruplarda 25' er adet olmak üzere her üç hibridten tesadüfi örnekler seçilmiştir. Hasat zamanında seçilen ayçiçeklerinin gerekli ölçümleri yapılmış, mitoz kromozomlarını incelemek maksadıyla küçük tesadüfi popülasyonlar oluşturulmuştur. Yapılan ölçümler neticesinde G-3330, S-281 ve As-Row-503 normal hibridlerinde ortalama olarak sırasıyla tabla çaplarının 22.56 cm, 25.12 cm, bitki boylarının 153.04 cm, 133.92 cm, 174.20 cm bin tohum ağırlığının 66.63 g, 68.80 g, 73.35 g kabuk oranlarının %38.64, %37.58, %38.50 olduğu bulunmuştur. Aynı hibridlerin dejenerasyona uğrayan gruplarında yapılan ölçümlerde ortalama olarak sırasıyla tabla çaplarının 17.88 cm, 27.24 cm, 21,08 cm bitki boylarının 136.72 cm, 162.32 cm, bin tohum ağırlıklarının 56.45 g, 68.33 g, 59.70 g kabuk oranlarının %33.28, %27.94, %32.86 yağ oranlarının %33.83, %39.14, %31.86 olduğu bulunmuştur. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi neticesinde G-3330 ve As-Row-503 hibridlerinde normal ve dejenere gruplar arasındaki korelasyonların aynı yönde olmadığı görüldü. F1 M1 ayçiçeklerinde yapılan sitogenetik araştırmalar neticesinde ise G-3330 hibrid tipinin dejenerasyon gösteren grubunun polen ana hücrelerinde poliploidiye rastlanmıştır.
Diploid ve ototetraploid plantago media'da DNA miktarlarının karşılaştırılması
DİPLOİD VE AUTOTETRAPLOİD PLANTAGO MEDİA'DA DNA MİKTARLARININ KARŞILAŞTIRILMASI (Doktora Tezi) SEMA TÜLAY ÖNER GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ŞUBAT 1997 ÖZET Bu çalışma; Piantago media ve onun farklı ploidi düzeylerindeki ilk karşılaştırmalı DNA miktarı analizi olmakla birlikte, aynı zamanda Genus Piantago 'da da ilk DNA miktarı analizi olma özelliği taşımaktadır. Araştırma sonuçları P. med/a'nın autotetraploid tabiat arz ettiğini destekler yöndedir. Diploid P. media' larda ortalama DNA miktarı 9.05 ± 0.49 pg olarak hesaplanmış, bu bitkiler arasında çok yaygın olmasa da bir DNA miktarı varyasyonu tesbit edilmiştir. Autotetraploid bitkilerde ortalama DNA miktarı 15.57 ± 0.27 pg olup, bu değer diploid ataların yaklaşık olarak 1.72 katıdır. Autotetraploidlerin varyasyonu ise, diploidlerin. varyasyonuna kıyasla daha düşük bulunmuştur. Yapay tetraploidlerin gözlenen DNA miktarı 18.10 ± 0.27 pg olup, bu değer beklenen değere (18.23 pg) yakınlık arz etmektedir. Yapay tetraploidlerin bu durumu diploidlerin ve autotetraploidlerin sonuçlarıyla karşılaştırıldığında, ototetraploidlerin ilk ortaya çıkışlarından günümüze kadar bir DNA miktarı kaybına uğradıkları tesbit edilmiştir. Bu azalma meydana gelirken, azalmadaki varyasyonun düşük tutulduğu sonucuna varılmıştır.
Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı öğrencilerinin araştırma yeteneklerinin geliştirilmesinde öğretim elemanlarının etkisi
GAZÎ E?ÎTÎM FAKÜLTESİ BÎYOLOJÎ E?ÎTÎMÎ ANABÎLÎM DALI Ö?RENCİLERİNİN ARAŞTIRMA YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE Ö?RETİM ELEMANLARININ ETKİSİ (Yüksek Lisans Tezi) Mehmet YILMAZ GAZÎ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 'Eylül 1989 ÖZ Araştırma G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı öğretim elemanları ve öğrencilerinden oluşturulan örneklem grupları üzerinde yapıldı. Araştırmanın ana hipotezi kurulduktan sonra Survey metodundan yararlanılarak ön bilgi ve materyal toplandı. Ana hipotezi destekleyen 10 adet alt hipotez kuruldu. Problemlerin tesbiti ve bu konuda örneklem gruplarının görüşlerini belirlemek amacıyla önce açık uçlu, sonra da kapalı uçlu anket formları hazırlandı ve uygulandı. Anket sonuçlarının istatistiksel analizleri yapıldı ve t-testi ile test edildi. Buna göre Örneklem gruplarının bir, yedi ve sekizinci alt hipotezlerde aynı görüşte, diğer alt hipotezlerde ise farklı görüşlerde oldukları anlaşıldı. Bulgular araştırmanın ana hipotezini destekledi. Elde edilen sonuçlar mevcut eğitim sistemimiz içerisinde değerlendirildi ve öğretim elemanlarının öğrencilerin araştırma yeteneklerinin geliştirilmesi konusunda oynaması gerekli roller, bu konuda ortaya çıkan aksaklıkların sebepleri araştırılarak tezin sonuçlar ve tartışma bölümünde belirtildi.
Biyoloji dersinde farklı öğretim metodlarının öğrenci başarısına etkisi
BÎYOLOJÎ DERSİNDE FARKLI Ö?RETİM METODLARININ Ö?RENCİ. BAŞARISINA ETKİSİ (Yüksek Lisans Tezi) Mehmet AKÇAY GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTl'TÜSÜ Kasım 1990 ÖZ Öğretmenlerin biyoloji derslerinde uyguladıkları farklı öğretim metodlarının eğitim ve öğretim bakımın dan öğrenci üzerindeki etkisi yapılan uygulama sonuçlarından elde edilen verilerin birbirleriyle mukayese edilerek ortaya çıkarılan farklılıkların istatistiki olarak anlamlılığının tesbiti bu araştırmanın temelinin teşkil etmektedir. Bu çalışmada veri toplama tekniği olarak deney metodu uygulanmıştır. Elde edilen veriler tesadüfen seçilen 213 öğrencinin aldığı puanlarla sınırlıdır. Verilerin analizinde, varyans analizi ve "t" testi kullanılmıştır. Bu analizler sonucun da deneyde uygulanan Düz Anlatım metodu ile Soru-cevap metodu arasında anlamlı bir fark olmadığı, Düz Anlatım ve Soru-cevap metodlarının her ikisi ile Deney metodu arasında anlamlı bir farkın olduğu ortaya çıkmıştır. II