Folk songs
96 theses under this subject heading
Halk türkülerinin sistematik olarak piyano eğitiminde kullanılması
Bu araştırmanın amacı, lisans düzeyinde piyano eğitimi gören öğrencilere yönelik piyano için yazılmış özgün makamsal etütlerin, öğrencilerin piyano için düzenlenmiş türküleri çalma becerilerinin geliştirilmesindeki etkisini araştırmaktır. Bu nedenle araştırmada gerçek deneme modellerinden öntest-sontest kontrol gruplu model kullanılmıştır.Araştırmaya literatür taraması ile başlanmıştır. Uzmanların görüşleri doğrultusunda Türk Halk Müziği repertuarından seçilen üç türkü lisans öğrencilerinin teknik seviyelerine uygun olarak düzenlenmiştir. Daha sonra bu üç türkünün makamına yönelik üç özgün makamsal etüt geliştirilmiştir.Araştırmanın deneysel evresinde akademik piyano başarı notları esas alınarak birbirine denk deney (12 öğrenci) ve kontrol (12 Öğrenci) grupları oluşturulmuştur. Deneysel çalışmanın ilk aşamasında öğrencilerin üç türküye ilişkin yarım saatlik deşifre performanslarının video kayıtları (Öntest) alınmıştır ve üç uzmana değerlendirilmek üzere videolar verilmiştir. İkinci aşamada, deney ve kontrol grupları farklı eğitim yöntemleri ile 8 hafta boyunca çalıştırılmıştır. Üçüncü ve son aşamada ise tüm grup öğrencilerinin türküyü çalma performansları tekrar video kaydına (Sontest) alınıp üç uzmana verilmiştir. Daha sonra üç uzman tarafından öğrencilerin performansları için verilen puanlar ile elde edilen verilerin analizi için SPSS 17.0 paket programı kullanılmış; sonuçların elde edilmesi aşamasında Mann-Whitney U, Wilcoxon İşaretli Sıralar testlerinden yararlanılmıştır.Araştırmanın sonunda hazırlanan makamsal etütler ile çalışan deney grubu öğrencilerinin kontrol grubu öğrencilerinden, türküyü çalma becerisi açısından daha başarılı oldukları sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Piyano Eğitimi, Makamsal Etüt, Türkü, Türk Halk Müziği
Çorum türkülerinin viyola çalma yöntem ve tekniklerine uyarlanması
Bu araştırma Çorum türkülerinin viyola çalma yöntem ve tekniklerini kullanarak etkili ve doğru bir şekilde seslendirilmesine olanak sağlamayı, Çorum türkülerinin viyolaya uyarlanarak yerelden evrensele taşınabilmesini ve viyola literatürüne katkı sağlamayı amaçlayan bir çalışmadır. Bu amaç doğrultusunda TRT repertuvarında yer alan Çorum türküleri incelenmiştir. Betimsel araştırma yöntemi kullanılarak yapılan bu çalışmada konu ile ilgili kaynaklara ve Çorum türkülerine ulaşmak için kaynak taraması yapılmıştır. İncelenen türküler içerisinden viyola eğitimi ve çalgısı için uygun olduğu öngörülen 12 Çorum türküsü amaçlı örneklem grubu olarak ele alınmış, ezgisel ve yapısal özellikleri incelenip çözümlenmiştir. Araştırmanın genel amacı doğrultusunda türkülerin bastığı perdeler, ezgi organizasyonları, zaman organizasyonları tespit edilmiştir ve tür analizleri yapılmıştır. Türkülerin ezgi organizasyonları makam olgusundan ziyade makam dizisi açısından, zaman organizasyonları ise ölçünün işaret etmiş olduğu usul kavramı üzerinden ele alınarak açıklanmıştır. Türküler Sibelius 7 nota yazım programı ile viyola çalgısına uyarlanarak üzerinde yay teknikleri, parmak numaraları, süslemeler ve konum geçişleri ile ilgili çalışmalar yapılarak I. Konumu kapsayan türküler birinci düzey, I. ve II. konumu kapsayan türküler ikinci düzey, I. II. ve III. konumu kapsayan türküler ise üçüncü düzey olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan bulgular betimsel yöntemle açıklanmıştır. Sonuç olarak; Türk halk müziğimizin zenginliğinden faydalanılarak farklı yöre türkülerinin de viyola çalgısına uyarlanarak ülke çapında ve yurt dışında viyola repertuvarına kazandırılması sağlanabilir. Anahtar Kavramlar: Viyola, Viyola Eğitimi, Çorum Türküleri, Türk Halk Müziği Bilim Kodu: 40114
Domaniç ilçesi folkloru
Gelenek ve görenekler bir toplumun geçmişten geleceğe taşıdığı önemli kültür miraslarıdır. Domaniç İlçesi Osmanlı'nın kuruluş yeri olması açısından önemlidir. Horasandan Anadolu'ya gelen gazilerin ve bacıların kendilerine yurt edindikleri topraklardır. Tarihine ve geleneklerine sahip çıkamayan toplumların sağlam bir temelde yükselmelerine imkân yoktur. Ninnilerimiz, türkülerimiz, kilimlerimiz, dualarımız bizi biz yapan değerlerdir. Bu şuurla, Türk kültürü ve tarihi açıdan önemli bir yer olan bu bölge ilk defa halk bilimi açısından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın ilk bölümünde yöreden derlenen anonim halk edebiyatı ürünlerinden örneklere yer verilmiştir. Halk edebiyatı anonim ürünleri manzum ve mensur olarak iki başlıkta ele alınmış bu türler kavram, icra ve metinler olarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde ise; Domaniç yöresi hayatın geçiş dönemlerinden oluşmaktadır. Geçiş dönemleri sırasıyla doğum, sünnet, askerlik, evlenme ve ölüm olmak üzere beş başlıkta incelenmiştir. Üçüncü bölümde halk inanmalarına yer verilmiştir. Canlı ve cansız varlıklarla ilgili halkın inanç dünyasındaki inanmalar, rüya ile ilgili inanmalar ve diğer inanmalar bu bölümde verilmiştir. Dördüncü bölüm, halk hekimliği, beşinci bölüm, halk takvimi, altıncı bölüm ise; inanç merkezlerininin değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Türk kültürü açısından önemli bir isim olan Hayme Ana(Devlet Ana) Türbesi ve etrafındaki inanışlar bu bölümde incelenmiştir. Yöreden derlenen yemeklere yedinci bölümde yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Domaniç, folklor, türkü, sini çevirme
Sivas türkülerinde mitolojik unsurlar
Türkü içinde yaşadığı toplumun dünya görüşünü, inançlarını, geleneklerini, sanat zevkini yansıtan ve yaşatan gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan çoğu kez bir doğa olayı, sevda, isyan, iskân, ölüm ya da kahramanlık sonucunda ortaya çıkan ve halkın içinde doğup yayılan özel bir dildir. İlk yaratıldığı şekilden ayrılarak halkın ortak yaratması şekline dönen zaman zaman değişik müzikal ve söz değişiklikleri (varyantlar) ile ayrı bir zenginlik gösteren ürünlerdir. Türkülerin tarihi çok eskilere dayanır. Türklerin; İslamiyet'ten önce yarattıkları, içinde kendi geleneklerini yaşam tarzlarını barındırdıkları kendilerine has bir edebiyat tarihi bulunmaktadır. Bu edebiyat birikiminin bir kısmı bugünkü halk şiirinin kaynağı olan sazla ve sözle söylenen şiirlerden oluşmaktadır. Türküler tek başına söz, müzik ve ritimden ayrı düşünülemez. Bu bağlamda türküler yazının henüz gelişmediği dönemlerde ozanın ve kopuzun kendi tınılarında meydana getirdiği bir aktarım biçimidir. Bu eserler ilk doğuşunda her ne kadar ferdi olarak başlamış gibi görünse de daha sonra tüm halkın yüreğinde yer bulmuş; durmaksızın her ozanın, aşığın dilinde yeniden renk, şekil ve konu bularak özgün duruma gelmiş ve topluma mal olmuştur. Sivas bölgesi türküler adına incelenecek olursa ozanlarının tavrı, üslubu, halk kültüründeki zenginlik ve âşık yoğunluğu bakımından diğer bölgelere göre bu özelliklerinden dolayı ayrı bir yer tutmaktadır. Sivas yöresine ait türkü sözleri ile mitoloji arasındaki ilişki mitolojik unsurlar bağlamında değerlendirilmiştir. Yörede yüzyıllardır varlığını sürdüren sözlü kültür birikimi ve bu kültürün yarattığı geleneğin aşıklar arasında geçerli olması, bunun genç kuşaklara aktarılmasına ve halen türkü yakma türkü söyleme geleneğinin canlı bir şekilde yaşamasına sebep olmuştur. İki ana bölümden oluşan bu çalışmada mitolojinin toplumdaki yeri, mitoloji nedir? toplumdaki yeri işlevselliği ve sembolleri nelerdir, türkü kavramı, türkü türünün tarihçesi, türkünün işlevleri ve özellikleri, türkü-mitoloji ilişkisine değinilmiştir. Çalışmada Türk Halk Müziği repertuvarı, Elektronik kaynaklar ve Sivas yöresine ait olan anonim türküler incelenip tasnifleri yapılmıştır. Mitolojik unsurları yansıttığını düşündüğümüz bu (Sivas yöresi özelinde) türkü sözlerinin incelemesi yapılmıştır. Herhangi bir mitolojik motifin Sivas türkülerinin sözlerinde yer alabileceği düşüncesinden hareketle türkü ile mitoloji arasındaki bağı ortaya çıkarma hedefi bu çalışmamızın doğuş noktası olmuştur. Anahtar kelimeler: Sivas, mitoloji, türkü, mitolojik unsurlar
Çankırı kültüründe müzik uygulamaları
Geçmişten sürekli birikim oluşturarak günümüze ulaşan, toplumsal hayatın içinde varlığını sürdüren Türk örf, adet ve gelenekleri de zamanla değişmektedir. Bu tez çalışmasında, Çankırı'da sosyal hayatın merkezinde bulunan müzik pratikleri ve kültür içerisindeki müzik uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın amacı Çankırı kültüründe geçmişten günümüze uzanan süreç içerisinde yer alan müzik unsurlarını, yaşanan değişimi, eksilmeleri tespit etmektir. Müziğin yaşatıldığı en belirgin sahalar olan düğünler, yâran sohbetleri, Çankırı gezmeleri, panayırlar ve ayrıca şehir yaşantısı içerisindeki diğer müzik unsurları bu çalışmanın temel konuları olmuştur. Yaşanan değişimi anlayabilmek için, bu uygulamaların tarihi kökenleri ve Çankırı'daki icra alanları tespit edilmiştir. Literatür incelemesi, gözlemler, alan araştırmaları, icracı olarak katılımlar ve kişisel görüşmeler ile elde edilen bilgiler, ilgili görseller ile desteklenerek teze aktarılmıştır. Ayrıca, Çankırı müzik kültürüne ait olan, notaya alınmış ya da kaynaklarda sadece sözleri bulunan türkülerin güncel durumu ve icra alanları tespit edilerek tablo haline dönüştürülmüştür. Çankırı'da geçmişten günümüze çok zengin bir müzik belleğinin var olduğu, ayrıca kültür içerisinde pek çok gelişme ve değişikliğin gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır.
Neşet Ertaş türkülerinin cümle yapısı açısından incelenmesi
Yeni Türk Dili alanının önemli bir kısmını da sentaks ( söz dizimi ) konusu oluştur-maktadır. Sentaktik incelemenin bir alt bölümü olan yapısal inceleme, cümlelerin ku-rulumunda ne tür cümle yapılarının kullanıldığını tespit etmeye yarayan önemli bir başlıktır. Bu bağlamda manzum eserler üzerinde yapılmış fazla çalışma bulunmamak-tadır. Tüm bu belirtkeler ışığında, Türk Dili ve Edebiyatı alanında Neşet ERTAŞ ve onun eserlerinde kullandığı cümlelerin yapısal incelenişi konusunda bir çalışma yapıl-mamış olması bu tezin hem amacını hem de ortaya çıkış kaynağını ortaya koymakta-dır. Erol PARLAK'ın "Garip Bülbül - Neşet Ertaş" adlı eseri çalışmamızın temel kayna-ğını oluşturmaktadır. İncelememiz üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Neşet Ertaş hakkında bilgi-ler verilmiştir. İkinci bölümde yapısal açıdan cümle çeşitleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde sanatçının tüm şiirleri derlenmiş, alfabetik sıralamayla sıralanmış ve içeriğin-deki cümleler incelenmiştir. İnceleme modeli olarak; şiir üzerinde çalışma yapıldığı için manzum yapılar kurallı düz cümleler haline getirilmiş ve orijinal eserdeki dize sırasına göre sıralamaları ve sayfa numaraları parantez içerisinde belirtilmiştir. Sırala-ma yapılan cümleler ögelerine ayrılıp cümle yapıları irdelenip tespiti yapılmıştır. Tek-rar eden cümleler değerlendirmeye alınmamıştır. Her bir şiirin sonunda saptanan ra-kamsal veriler yer almaktadır. Sonuç kısmında, incelenen bu cümlelerin genel yapısı hakkında saptanan bilgiler veri-lerek inceleme tamamlanmıştır.
Halk türkülerinin Güzel Sanatlar liseleri piyano eğitiminde kullanılabilirliği (Kırşehir yöresi örneği)
Bu araştırma, halk türkülerinin Güzel Sanatlar Liseleri piyano dersi eğitiminde kullanılabilirliğini incelemek amacıyla yapılmıştır, TRT Türk Halk Müziği dağarcığından seçilen Kırşehir yöresine ait türküler, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü tarafından Güzel Sanatlar Liseleri piyano dersi 9. Sınıf, 10. Sınıf, 11. Sınıf ve 12. Sınıf öğretim programında bulunan kazanımlar doğrultusunda, piyano için uyarlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak, TRT arşivinde bulunan Kırşehir yöresine ait türküler incelenmiş ve piyano ile çalınabilir ses aralığındaki türküler seçilmiştir. Amaçsal örnekleme yaklaşımı ile belirlenen Kırşehir yöresine ait 20 türkü, uyarlama (transkripsiyon) yöntemi kullanılarak, piyano eğitiminin Türk müziği dağarcığına katkı sağlamak ve öğrencilerin tanıdığı ezgilerle çalışma güdülerini artırmak düşüncelerinden yola çıkılarak piyano eğitimi için uyarlanmıştır. Uyarlaması yapılan türkülerin, uygunluğu ve piyano eğitiminde kullanılabilirliği bakımından uzman görüşü alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Yapılan uyarlamaların, araştırmacı tarafından nota takibi yapılacak biçimde video kaydı yapılmıştır. YouTube uygulamasına yüklenerek izlenmesi sağlanan uyarlamalara, hızlı erişim sağlanması için Link ve karekod uygulamaları kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Güzel Sanatlar Liseleri piyano ders kitaplarında kullanılan Türk müziği kaynaklı eserlerinin az sayıda olduğu, yapılan uyarlamaların, kazanımların öğretilmesinde kolaylık sağlayabileceği, türkülerin farklı çalgılar için uyarlanarak çalınabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kırşehir, Türkü, Piyano Eğitimi, Uyarlama.
Orta Karadeniz bölgesi'ne ait Türkülerde Türk yaşam tarzı
Sözlü kültür ürünü olan türküler, insanla ve insanı oluşturan tüm değerlerle iç içedir. Toplumun kültür kodlarını barındıran türküler, içerisinde sembolik bir dile sahiptir. Çalışmada TRT Türk Halk Müziği Sözlü Eserler Antolojisi 1. 2. ve 3. ciltler taranarak Karadeniz Bölgesi'nde ortak olduğu ifade edilen 9 ve Orta Karadeniz Bölgesi illeri olan Samsun, Amasya, Çorum, Tokat ve Ordu'ya ait 266 olmak üzere toplam 275 türkü kültürel bağlamda incelenmiş, kültürel ögelerin türkülere işlenişi ve kültürün aktarımının nasıl sağlandığı irdelenmiştir. Çalışma yapılan konuyla ilgili olarak gerekli literatür taraması yapılmış, kaynaklar analiz edilip yorumlanmış ve elde edilen bulgular neticesinde çalışma 13 bölüm halinde hazırlanarak tamamlanmıştır. Tezin amacı, TRT repertuarında bulunan, Orta Karadeniz Bölgesi'ne ait türküleri bir çatı altında toplayan ve türkülerde yer alan, Türk yaşam tarzlarını ortaya koyan herhangi bir çalışma bu zamana kadar gerçekleştirilmediğinden bu yöndeki eksikliği gidermek olmuştur. Yapılan çalışma ile bölgeden tespit edilmiş olan türkülerdeki kültürel ögeler incelenip ortaya koyulduğu gibi bölge halkının yaşayış tarzı ve biçiminin nasıl olduğuna da ışık tutulmuştur. Bu çalışma ile bölgenin kültürel zenginliğinin türkülere ne ölçüde yansımış olduğu ve kültürel aktarımın türküler yoluyla sözlü kültür çerçevesinde nasıl gerçekleşmiş olduğu tahlil edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Sözlü kültür, Türkü, müzik, Türk Halk Müziği, Orta Karadeniz Bölgesi Türküleri.
Çukurova türkü söyleme geleneğinde hikâyeli türküler (Adana-Osmaniye)
Anonim Türk halk edebiyatının en zengin ürünlerinden biri olan türküler geçmişten günümüze halkımızın duygularına tercüman olmuştur. Her türkünün mutlaka bir ortaya çıkış sebebi vardır. Türkünün hikâyesi olarak adlandırılabilecek bu bölüm zamanla bazı türkülerde unutulmuş, bazılarında ise hâlâ yaşamaktadır. Bu çalışmada, çok zengin bir kültürel değer olan, Çukurova türkü söyleme geleneği içerisinde yer alan ve bugün de çeşitli ortamlarda söylenen hikâyeli türküler bağlı bulundukları gelenekle birlikte konu edilmiştir.Çalışmanın giriş bölümünde araştırma alanıyla ilgili verilen genel bilgilerin ardından türkü ve hikâyeli türkü kavramları yer almıştır. Birinci bölümde Çukurova hikâyeli türkü söyleme geleneği; aktarıcı, seyirci, yer ve zaman, müzik gibi başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde türküler; dörtlük sayısı, ölçü, durak, kafiye bakımından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde hikâyeli türkü metinleri içerik olarak; konu, tema, zaman, mekân, kişiler açısından ele alınmıştır. Dördüncü ve son bölümde metinler anlatım şekilleri ve anlatım kalıpları yönünden işlenmiştir.Bu çalışmada Çukurova türkü söyleme geleneğinde yaşayan hikâyeli türkü metinlerinin yazılı ortama aktarılarak kayıt altına alınması ve gelecek kuşaklara aktarılması, derlenen metinlerin bağlı bulundukları sosyal çevreler de dâhil olmak üzere çeşitli yönlerden incelenmesi ve bu konuda daha sonra yapılacak benzer türde çalışmalara katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Çukurova anonim halk edebiyatı ve âşık edebiyatında sözlü tarih
Sözlü tarih, halkı derinden etkileyen ve resmi tarihin araştırma alanı dışında kalan olay ya da kesitleri ele almaktadır. Sözlü tarihin yararlandığı pek çok kaynak vardır. Sözlü tarih kaynaklarından birini de folklorik metinler oluşturmaktadır. Çünkü tarihi olaylarla edebi metinler arasında çok eski dönemlerden beri bir etkileşim süreci söz konusu olmuştur. Tarihi olay ve olguların daha iyi anlaşılabilmesi açısından edebi ürünlerin incelenmesi gerekmektedir. Bu düşünce doğrultusunda çalışmamızda sözlü tarihle bağlantılı olduğu düşünülen Çukurova yöresine ait âşık destanları, ağıtlar ve türküler tespit edilerek sözlü tarih kapsamında incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırma konusunun sınırları, amacı ve yöntemi hakkında bilgi verildikten sonra yörenin coğrafi, tarihi, ekonomik ve sosyo-kültürel özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde sözlü tarih kavramı ve bu kavramın halk edebiyatıyla olan ilişkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde tespit edilen âşık destanlarının, ağıtların ve türkülerin Çukurova yöresindeki sosyal yaşamla ilgisi ve bu metinlerin yaratılması sürecinde etkili olan toplumsal olaylar açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde içerik özellikleri olarak tarihi-toplumsal olaylar ve kişiler açısından ele alınmıştır. Ayrıca sözlü tarihle bağlantılı âşık destanları, ağıtlar ve türküler dörtlük sayısı, ölçü, durak, kafiye gibi biçim özellikleri bakımından da değerlendirilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde ise incelenen âşık destanı, ağıt ve türkü metinlerine yer verilmiştir. Bu çalışmada sözlü tarihin kaynaklarından olan Çukurova yöresine ait folklor metinlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Sözlü tarih-folklor ilişkisinin anlaşılması açısından Çukurova örneği anlaşılmaya ve daha sonra bu konuda yapılabilecek çalışmalara örnek bir araştırma yapılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sözlü tarih, halk edebiyatı, halk bilimi.
Gaziantep türküleri üzerine halk bilimsel bir inceleme
Gaziantep türkülerini bir çatı altında toplayan akademik bir çalışma bu zaman kadar gerçekleştirilmediğinden tezimizin birinci amacı ilmî bir çalışmanın meydana getirilmesi yönünde olmuştur. Çalışmamızda başta kaynaklarda bulunan Gaziantep türküleri taranmış ve kaynaklara geçmemiş olan türküler derlenerek toplamda varyantlarıyla beraber yüz elli türküye ulaşılmıştır. Ulaşabildiğimiz Gaziantep'te icra edilen türküler; yapısına, konusuna, ezgisine göre incelemiş; hikayeli olanların hikayesine yer verilmiş, türkülerin bağlamsal ve işlevsel açıdan değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmamızın ilk kısmında Gaziantep ve Gaziantep kültürü akabinde Gaziantep türküleri hakkında bilgiler verilmiş, türkü metinleri konusuna göre sıralanmış ve sınıflandırılmış, türkülerin varyantlarına yer verilmiş; Gaziantep türkü icra ortamlarına ve Gaziantep türkülerinin önde gelen türkü icracılarına, türkü sevdalılarına değinilmiş, türküler dil ve üslup bakımından değerlendirilmiş, türkülerde geçen yer adları çıkarılmış ve son olarak işlevsel yöntemle türküler değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Gaziantep, Türkü, Varyant, Halk Bilimi
Malatya yöresi Türkü söyleme geleneği ve Malatya türküleri
Bu çalışmada Türk halk kültürünün en önemli taşıyıcısı olan sözlü geleneğin bir parçasını teşkil eden türküler ve türküler etrafında şekillenen türkü söyleme geleneği Malatya ili ekseninde incelenmiştir. Çalışmamız dokuz ana bölüm ve bunlara ait alt başlıklardan oluşmaktadır. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünde çalışmada kullanılan yöntem ve teknikler, araştırma alanının adı, tarihi, coğrafi, ekonomik, demografik ve sosyal-kültürel dokusuna dair bilgiler, türkü konulu çalışmalar ve Malatya türküleri üzerine yapılmış çalışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde "Türkü Türüne ve Türkiye Sahası Türkü Söyleme Geleneğine Bir Bakış" başlığı altında öncelikle türkü kavramı ile ilgili genel bilgiler bulunmaktadır. Burada türkü türü kelime ve kavram olarak ele alındıktan sonra türkülerin köken ve kaynaklarına, türkülerin oluşumlarına, türkülerin tarihi belgeler içerisindeki yerine, türkü türünün diğer halk edebiyatı verimleriyle olan ilişkisine ve türkülerin işlevlerine değinilmiştir. Ayrıca bu bölümde bütüncül bir yaklaşımla dünya üzerindeki en eski ve en köklü milletlerden biri olan Türklerin çok uzun bir tarihi geçmişten itibaren dünyadaki farklı coğrafyalarda yayılmış ve kök salmış Türk soylu halklarının edebiyatlarında önemli bir kültürel unsur olan türküleri hakkında bilgi verilmiştir. Küreselleşmenin son hızla sürdüğü ve dünyadaki milli kültürleri baskısı altına aldığı günümüzde, Türk kültürünün değerli varlıklarının korunup kuşaklara aktarılması büyük önem taşımaktadır. Bu açıdan ikinci bölümde küreselleşmenin türküler üzerinde yarattığı etkilerden de bahsedilmiştir. Bütün bunlara ek olarak ikinci bölümde türküler biçim, içerik, dil ve üslup bakımından ele alınmış, türkü üzerine yapılan tasnif ve değerlendirmeler ışığında söyleyicilerine, ezgilerine, konularına ve yapılarına göre türkülere değinilmiştir. Üçüncü bölümde Malatya türkülerinin incelenmesinde bağlam merkezli kuramlardan performans teori kullanılmıştır. Burada icra bağlamında Malatya türkülerinin söylendikleri ve kullanıldıkları ortamlar, Malatya'da türkü söyleyenler ve dinleyiciler, türkülerin icrasında zaman ve müzik unsuru, karşılıklı icra unsuruna dair tespitler ve Malatya türkü söyleme geleneğinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde Malatya türküleri ölçü, durak, kafiye, dize sayısı, nazım düzeni gibi açılardan değerlendirilerek biçim incelemesine tabi tutulmuştur. Beşinci bölümde Malatya türkülerinde yer alan konu, tema, zaman, mekân, kişiler üzerinde durulmuş ve içerik incelemesi yapılmıştır. Altıncı bölümde Malatya türküleri dil ve üslup açısından incelenmiş, türkülerde yer alan anlatım biçimleri ve anlatım kalıplarına yer verilmiştir. Çalışmamızın yedinci bölümünde ise Malatya türküleri ezgilerine göre değerlendirilmiş ve sınıflandırılmıştır. Sekizinci bölümde Malatya türküleri içinden çıktığı yörede üstlendikleri işlevler bakımından incelenmiştir. Bütün bu incelemelerin yer aldığı her ana bölümün sonunda konuya dair genel değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmamız dokuzuncu bölüm olan sonuç bölümü, alfabetik sıraya göre verilen Malatya türkü metinleri, sözlü bilgi kaynakları, yazılı bilgi kaynakları, genel ağ kaynakları, yerel kelimeler sözlüğü, fotoğraflar ve özgeçmişle sona ermiştir.
Erzincan türküleri üzerine bir inceleme
Bu çalışmada TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı ile diğer kaynaklarda bulunan Erzincan yöresi türküleri edebî ve müzikal açıdan incelenerek halk bilimi metotlarına göre tasnif edilmiştir. Erzincan türkülerinin metinlerini bir araya toplayan bilimsel bir çalışma bu zamana kadar gerçekleştirilmediğinden tezimizin ilk amacı böyle bir bilimsel çalışmanın yapılması yönündedir. Ayrıca Türk folklor araştırmalarına katkıda bulunmak, Erzincan yöresi türkülerinin tasnifini yaparak bu konuda yapılacak olan diğer çalışmalara bir basamak oluşturmaktır. Çalışmamızda TRT Repertuvarı ve diğer kaynaklar taranıp beş yüz elli dört metine ulaşılmıştır. Erzincan'ın ulaşabildiğimiz bütün kırık havalarını bir araya getirmenin yanında Erzincan türkülerinin özelliklerine, şekil ve yapı incelemelerine değinilmiş, dağınık halde bulunan metinlerin bir araya getirilmesine gayret gösterilmiştir. Çalışmamızın başında türküler hakkında gerekli bilgiler verilmiş, metinler bentlerine göre sıralanmış, sözlük ve dizin çalışmasıyla tamamlanmıştır.
Tokat türküleri üzerine bir inceleme
Bu incelemede, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı ile diğer yazılı kaynaklarda bulunan Tokat yöresi türküleri ve kaynak kişilerden derlenen Tokat türküleri bir araya getirilip edebî ve müzikal yönden incelenerek halk bilimi yöntemlerine göre tasnif edilmiştir. Tokat türkülerinin metinleri üzerine, bu zamana kadar herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştır. İncelemenin ilk amacı, Tokat'a ait türkü metinlerini düzenli bir şekilde bir araya getirerek bilimsel bir çalışma sunmaktır. Bu çalışma ile Tokat yöresi türkülerinin tasnifi yapılmış, Türk folklor araştırmalarında yapılacak olan diğer çalışmalara bir basamak oluşturulmuştur. Tokat'ın tarihî, coğrafi özellikleri ve kültürel durumu hakkında bilgiler verilerek incelemenin daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Türkü üzerine bir inceleme yapıldığından türkünün tanımı ve tarihçesi hakkında da bilgiler verilmiştir. İncelememizde TRT THM Repertuvarı ile diğer yazılı kaynaklarda bulunan ve yanında kaynak kişilerden derlenen türkülerle birlikte toplam yüz doksan yedi türkü metnine ulaşılmıştır. Ulaşılan bu yüz doksan yedi metnin içinde, Tokat yöresine ait kırık ve uzun havalar bulunmaktadır. Çalışmanın esasını, Tokat türkülerinin şekil ve yapı yönünden incelenerek tahlil ve tasnif edilmesi oluşturmaktadır. Bu çalışmada bulunan Tokat türkülerini şekil açısından tahlil ve tasnif edilerek şekillerine göre numaralandırılmıştır. Türküler konuları, kullanıldıkları yer ve ezgileri bakımından da incelenmiştir. İncelemenin son kısmında yöreye ait kelimelerin bir sözlüğü çıkarılmıştır. İncelemede bulunan bütün türkü isimleri alfabetik olarak sıralanmış ve dizin çalışmasıyla sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Muzaffer Sarısözen, Tokat türküleri, Tokat Halk Müziği, Salih Turhan
Ordu türküleri üzerine bir inceleme
Yapısı gereği topluma dair her şeyi içinde barındıran kültür olgusunun en önemli unsurlarından biri türkülerdir. Halk edebiyatının sözlü ürünlerinden olan türküler, belli ezgilere sahiptir ve kuşaklar arası bir köprü vazifesi görür. Toplumu derinden etkileyen olaylar karşısında söylenen türküler, yaşayan bir gelenek olarak varlığını sürdürmektedir. Tezimizin ilk amacı, Ordu türkülerinin metinlerini bir kaynakta toplamak ve bu sayede Türk folklor araştırmalarına katkıda bulunmak, bu anlamda bilimsel bir kaynak ortaya koymaktır. Çalışmamızda TRT Türk Halk Müziği repertuvarından ve Ordu türkülerinin bulunduğu mevcut kaynaklardan yaralanılmış, dördü uzun hava yüz elli ikisi kırık hava olmak üzere yüz elli yedi türkü tespit edilmiştir. Bu türküler edebî ve müzikal açıdan incelenerek şekil, konu, ezgi ve kullanıldıkları alanlar açısından tasnif edilmiştir. Çalışmamız altı bölümden oluşmaktadır. Ordu'nun tarihi, coğrafi özellikleri ve kültürel durumu gibi araştırma alanı hakkında bilgiler giriş bölümünde verilmiş, böylelikle incelemenin daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Birinci bölümde türkü kavramı ve türkünün tarihçesi üzerinde durulmuş, Ordu türkülerinin genel özelliklerine yer verilmiştir. Türküler, ikinci bölümde şekil özellikleri bakımından, üçüncü bölümde konuları bakımından, dördüncü bölümde ise kullanıldıkları alanlar bakımından tasnif edilmiştir. Beşinci bölümde Ordu türkülerinin müzikal özelliklerine verilirken altıncı ve son bölümde şekil özelliklerine göre sıralanmış türkü metinlerine yer verilmiştir. İncelemenin son kısmında yöreye ait kelimeler sözlük çalışmasıyla verilmiş, incelemede bulunan bütün türkü isimleri alfabetik olarak sıralanmış ve dizin çalışmasıyla sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ordu, Ordu Türküleri, Ordu Halk Müziği, Salih Turhan, Taner Can.
Ankara türküleri üzerine bir inceleme
Bu çalışmada Türk Halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından sözlü geleneğin bir parçasını teşkil eden türküler ve türküler etrafında şekillenen türkü söyleme geleneği Ankara ili ekseninde incelenmiştir. Ankara yöresinin folklorik açıdan zenginliği artıran özelliği halk müziği ve halk oyunlarıdır (misket,hüdayda). Ankara türküleri, içeriğinde yaşamın dönüm noktalarından (doğum,ölüm,evlilik) inanışlara, günlük yaşamdan yemek kültürüne, tören ve kutlamalardan mizah kültürüne kadar hemen hemen her alandan izler barındırmaktadır. Tezimizin ilk amacı, Ankara türkülerinin metinlerini bir araya toplayan bir kaynak oluşturmak ve böylece Türk folklor araştırmalarına katkıda bulunmak, bu anlamda yapılacak olan diğer çalışmalara bir basamak oluşturmaktır. İncelememizde TRT Türk Halk Müziği repertuvarından ve Ankara türkülerinin bulunduğu diğer kaynaklardan yararlanılmış, ilgili kaynaklar taranarak iki yüz kırk bir türkü metnine ulaşılmıştır. İki yüz kırk bir türkü metni halk bilimi metotlarına uygun olarak hem şekil hem konu bakımından tasnif ve tahlil edilmiştir. Çalışmamızın son kısmında yöreye ait kelimeler sözlük çalışmasıyla verilmiştir. İncelemede bulunan bütün türkü isimleri alfabetik olarak sıralanmış, tez dizin çalışmasıyla son bulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ankara Türküleri, Ankara Halk Müziği, Mehmet Tuğrul, Misket, Nail Tan, Salih Turhan
TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı'ndaki türkülerde kolluk kuvvetleri ve askerlik
Anadolu'nun zengin kültürel mirası içinde yer alan türküler, yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip olan ve Anadolu insanının yaşamını, duygularını ve değerlerini yansıtan önemli birer belgedir. Türküler sadece melodileri ve sözleriyle değil, aynı zamanda içerdikleri temalar ve motiflerle de derin bir kültürel dokuyu yansıtmaktadır. Bu tez, TRT THM Repertuvarı'ndaki türkülerde kolluk kuvvetleri ile askerliğin temsili ve rolü üzerine odaklanmaktadır. TRT THM Repertuvarı'nda; mesleki olarak profesyonel anlamda askerlik vazifesi îfâ etmeyen, sadece vatani görevini yerine getirmek üzere askere giden birçok kişi ile onları sılada bekleyen sevdiklerinin duygu ve düşüncelerinin anlatıldığı birçok türkü bulunmaktadır. Zorunlu askerlik görevini yerine getirmek üzere herhangi bir mesleki kolluk eğitimi almadan askere giden bu kişiler, profesyonel olarak görev yapan Polis ve Jandarma kuvvetlerinin dışında ayrı bir unsur olarak değerlendirilmiş ve bu nedenle tez başlığı "TRT THM Repertuvarı'ndaki Türkülerde Kolluk Kuvvetleri ve Askerlik" olarak düzenlenmiştir. Tez, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. "Giriş" kısmı; "Araştırmanın Konusu, Amacı ve Kapsamı", "Araştırmanın Yöntemi", "Temel Kavramlar" olmak üzere üç alt başlıktan oluşmaktadır. "Temel Kavramlar" başlığında ise; türkü, TRT THM Repertuvarı, kolluk kavramı ve kolluk çeşitleri açıklanmıştır. "TRT THM Repertuvarı'ndaki Türkülerde Geçen Kolluk Kuvvetleri ve Askerlikle İlgili Terimler" adını taşıyan birinci bölümde TRT THM Repertuvarı'ndaki türkülerde tespit edilen yirmi beş terim hakkında alfabetik sıraya göre bilgi verilmiştir. Önce maddede geçen terimin açıklaması yapılmış, ardından türkülerde nasıl geçtiği örnek metinlerden hareketle açıklanmıştır. Tezin ikinci bölümü "Kolluk Kuvvetleri ve Askerlikle İlgili Terimlerin Geçtiği Türkülerin Muhtevası" ismini taşımaktadır. Bu bölümde kolluk ve askerlikle ilgili terimlerin geçtiği, TRT THM Repertuvarı'nda yer alan türkülerin muhtevası on dört başlık altında tasnif edilerek örnek metinlerden hareketle açıklanmıştır. Çalışma "Sonuç", "Kaynakça", "Sözlükçe" ve "TRT THM Repertuvarı'ndaki Türkülerin Sıralı Listesi" kısımlarıyla son bulmaktadır. "Sözlükçe" başlığı altında türkülerde geçen kelimeler ve anlamları verilmiştir. TRT THM Repertuvarı'nda kayıtlı türkü metinlerinin altında, türküde geçen bazı kelimelerin açıklamaları yer almaktadır. Bu kelimeler ve anlamları aynen muhafaza edilerek çalışmanın "Sözlükçe" kısmında aktarılmıştır. "TRT THM Repertuvarı'ndaki Türkülerin Sıralı Listesi" bölümünde ise TRT THM Repertuvarı'nda yer alan ve taraması yapılan türkülerin repertuvar numarasına göre sıralı olarak listesi verilmiştir. Çalışma boyunca elde edilen bulgularla ilgili sonuç kısmında bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme neticesinde TRT THM Repertuvarı'nda kayıtlı türkülerde bir türkü dışında tüm türkülerde kolluk kuvveti mensubu ve askerlik görevini ifa eden kişilere karşı olumlu benzetmeler ve güzellemeler yapıldığı, övgü içeren söylemlerin kullanıldığı tespit edilmiştir.
Gaziantep barak türküleri (Yeni derlemeler ve bunların notaya alınması)
Barak türküleri, müzikal ve edebi yönünün yanı sıra, yüzyıllar boyu süren bir kültür tarihini anlatmaktadır. Tezimizin amacı Barak türkülerini bu bağlamda bir araya getirmek ve çok yönlü bir kaynak oluşturmaktır. Çalışma sırasında, öncelikle kaynaklarda bulunan Barak türküleri taranmış, daha sonra kaynaklara geçmemiş olan türkülerin derleme çalışmaları yapılmıştır. Tespit edilen türküler yapısına, konusuna, ezgisine göre incelemiş; hikâyesi olanların hikâyesine yer verilmiş, bağlamsal ve işlevsel açıdan değerlendirmeler yapılmıştır. Bu araştırmada Gaziantep Barak kültürü ve Barak türküleri hakkında bilgiler verilmiş, türkü metinleri konusuna göre sıralanmış ve sınıflandırılmış, türkülerin varyantlarına yer verilmiş; Barak türkülerinin icra ortamlarını ve Barak türkülerinin önde gelen türkü icracılarına değinilmiş ve işlevsel yöntemle türküler değerlendirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Barak halk türküleri, kültür, müzik, halk şiiri
Kastamonu türkülerinde kültürel unsurlar
İnsanoğlunun geçmişinden günümüze kadarki sürecine baktığımızda yaşadığı coğrafyanın, çevresindeki kültürün hayatına şekil verdiği görülmektedir. Gelenekler, görenekler, örf ve âdetler, giyim, kuşam, yeme içme alışkanlıkları kültürel yapıyı yansıtan özelliklerdir. İnsanoğlu beşikten mezara bu kültürün içinde var olurken bir taraftan gelecek nesillere kültürün taşıyıcılığını yapar. Türküler de toplumların sevinçlerini, acılarını, kederlerini, umutlarını ve umutsuzluklarını ifade eden önemli bir araçtır. Bu çalışmada Türk halk kültürünün en önemli taşıyıcısı ve yansıtıcısı olan sözlü geleneğin bir parçasını teşkil eden türküler Kastamonu yöresi bağlamında incelenmiştir. TRT Türk Halk Müziği Repertuar'ı esas alınarak hazırlanan "Repertuar Türküleri Külliyatı"nda (REPERTÜKÜL) yer alan Kastamonu türküleri kültürel unsurlar bakımından tespit edilip sınıflandırılmıştır. Çalışmanın amacı, bu türkülerin analizini yaparak Kastamonu yöresi müziğine, Türk kültürüne ve Türk folkloru araştırmalarına yönelik yapılacak çalışmalara katkı sağlamaktır. Bu bağlamda, türkülerde yer alan gelenek, görenek, giyim, kuşam, yeme içme alışkanlıkları gibi kültürel unsurlar incelenmiştir. Tez, "Giriş", "Türkü", "Geçiş Dönemleri", "Günlük Hayatla İlgili Uygulamalar", "Eğlence", "Ekonomi", "Giyim-Kuşam", "Halk İnanışları", "Görevli Kişiler ve Toplumsal Katmanlar", "Maddi Kültür", "Halk Mutfağı", "Halk Hekimliği", "Savaş ve Ordu", "Adlar", "Yeryüzü Şekilleri", "Sayılar", "Renkler", "Deyimler", "Kastamonu Yöresi Söz Varlığı" ve "Sonuç" olmak üzere yirmi bölümden oluşmaktadır. Tezin "Giriş" kısmında araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi, kapsamı ve sınırlılıkları açıklanmış, Kastamonu yöresi hakkında genel bilgi verilmiştir. "Türkü" başlığını taşıyan ikinci bölümde türkü kavramı, türkülerin özellikleri, türkülerin tasnifi, türkünün işlevleri, türkü ve kültür ele alınmıştır. Tezin asıl kısmını oluşturan Kastamonu türkülerinde kültürel unsurların incelendiği on altı bölümde türkü metinlerinde yer alan kültürel unsurlar sınıflandırılıp tablolar halinde sunulmuş, kullanılma sıklıkları belirlenmiş ve yorumlanmıştır. "Sonuç" kısmında ise türkülerden tespit edilen çıkarımlara yer verilmiştir. TRT repertuarında Kastamonu yöresine ait 83 adet kırık hava, 8 adet uzun hava, 3 adet oyun havası ve 2 adet repertuar dışı türkü bulunmaktadır. 3 adet oyun havasının ve 1 adet repertuar dışı türkülerinin sözleri bulunmadığı için 92 türkü incelenmiştir. Yapılan çalışmada incelediğimiz kültürel unsurlar arasında "dağ" öne çıkmıştır. Coğrafi şartlardan ötürü öne çıktığını düşündüğümüz "dağ"ın genel olarak gerçek anlamda kullanıldığı tespit edilmiştir. Ağaç türleri türkülerde az yer alırken hayvan isimleri çokça yer almış, bülbül bunlar arasında öne geçmiştir. Sıklıkla gül ile beraber kullanılmıştır. Su ile ilgili olarak da en çok karşımıza dereler çıkmıştır. Renklerden kara/siyah, beyaz/ak; sayılardan iki/çift ve üç çok kullanılmıştır. Savaş ve orduya ait kelimelerin çokluğu da dikkat çekmektedir. Yer adları olarak genelde Kastamonu ve ilçelerinin adı geçmektedir. Akraba adlarından en çok ana/anne; zaman adlarından ise en çok akşam, sabah ve gece kullanılmıştır. Kastamonu yöresine ait ağız özellikleri türkülerde korunmuştur. Türkülerde hanbar (ambar), sergü (sofra bezi), zabah (sabah), ağşam (akşam), yay- (yaydık), gözel (güzel), gövercin (güvercin), hozurda- (uğultulu ses çıkması), hadindi (haydi) vb. Kastamonu'da kullanılan ifadeler de saptanmıştır.
Geleneksel sohbet toplantıları bağlamında Şanlıurfa sıra geceleri üzerine bir inceleme
Günümüz teknolojisinin gelişim ve getirilerine bağlı olarak radyo, televizyon, internet, telefon ve sosyal medya gibi kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması, toplum düzeninin ana çerçevesini belirleyen tüm ortak değerlerin değişimine zemin oluşturmuştur. Kitle iletişim araçları toplumların hayat tarzlarını dahi değiştirmiş ve buna bağlı olarak kaynağı belli olmayan yeni kültürel oluşumların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Tamda bu noktada çalışmamıza konu olan geleneksel sohbet toplantıları bağlamında Şanlıurfa sıra geceleri örneği cemiyet hayatındaki eğlence kültürünün bu bağlamdaki değişimine önemli bir örnek teşkil etmektedir. Sohbet toplantıları, Türkiye'nin farklı bölgelerinde "Yâren, Ateş Gezmesi, Barana, Kürsübaşı, Cümbüş Âlemleri, Ferfene, Muhabbet Gecesi, Gezek, Helva Sohbetleri, Helebiş, Oturak Âlemleri, Sıra Âlemleri, Sıra Eğlencesi, Sıra Gecesi" gibi değişik adlarla tanımlanırken, Türkiye dışındaki bölgelerde ise "Geşdek, Coro Bozo, Konuşma, Meşrep ve Muhabbet" gibi benzeri adlarla bilinmekte ve icra edilmektedir. Bu çalışmada geleneksel sohbet toplantılarının yörelere göre icra biçimleri ele alınmış ve özellikle Şanlıurfa sıra geceleri özelinde sohbet toplantılarının temsilcileri, eğlencelerin icra edildiği mekânlar ve bu müzikli eğlence biçiminin kültürel yapı içerisindeki yeri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Günümüzde popüler kültürün etkileriyle şekillenen Urfa sıra gecesi uygulamalarının aslında folklorik bir arka planı olmasına karşın, içinden çıktığı toplumun bireylerinin ortak emeğini ve üretimini yansıtmadığı görülmektedir. Çalışma nitel bir araştırma olup, Şanlıurfa'nın en önemli canlı kültür öğelerinden biri olan Sıra Gecelerindeki uygulamaların ve geleneksel müziğin gerçekçi ve bütüncül bir biçimde analiz edildiği ve ayrıca sıra gecesi olgusunun toplumun sosyal ve kültürel açıdan insanların yaşamlarındaki anlamını var olduğu şekliyle betimlemeye çalışan araştırma türüdür. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın amacı ve önemi belirtildikten sonra Anadolu'daki Ahilik kültürü ve Türk toplumunun sosyal yaşamında halen daha varlığını devam ettiren geleneksel sohbet toplantıları hakkında açıklayıcı bilgiler verilip, Şanlıurfa'nın sosyo-kültürel durumu ve müzik kültürü hakkında genel bir değerlendirme yapılarak bu kültürün temsilcilerinden olan mahalli ustalar hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; tez çalışmasında kullanılan kaynaklara ait özetlere yer verilmiş olup bu kaynaklar kitap, makale ve tez olmak üzere üç başlık altında değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde; Şanlıurfa kültürü ve bu kültür kapsamında Sıra Gecesi geleneği ve bu gelenek dahlinde müzik kültürü ve bu kültürün geleneksel sohbet toplantıları ile olan ilişkisi incelenirken, bir yandan da Sıra Gecesi geleneğinin genel yapısı kuralları ile icra edildiği mekânlar, görev alan kişiler ve bu kişilerin görevleri hakkında bilgiler verilmiş, bu tür gecelerde icra edilen müzikler ve geleneksel makam geleneği ve gecede yapılan ikramlar ile bunların sunum şekillerine ilişkin bilgiler verilmiş olup Geleneksel sohbet toplantıları bağlamında Sıra Gecelerinde süreç içerisinde meydana gelen olumlu ve olumsuz değişiklikler ele alınarak sosyal ve kültürel açıdan oluşan yeni uygulamalara ilişkin bilgiler verilmiştir.
Elazığ türkülerindeki ahlaki değerler
Türküler, bir yörenin kültürel özelliklerini içeren en önemli sözlü ve yazılı kültür unsurlarından biridir. Türkülerde kullanılan semboller, işlenen konular, anlatılan duygular; o yörenin sahip olduğu gelenekleri, sosyolojik özellikleri ve kültürü hakkında çok önemli fikirler vermektedir. Türküler, Türk toplumunun sahip olduğu özelliklerini, tarihini, gelenek ve göreneklerini en güzel şekilde yansıtan unsurlardandır. İnsana ait tüm duyguları, hisleri içeren türküler, aynı zamanda Türk toplumunun kültürel ve sosyo-ekonomik yaşamını yansıtan değerlerdir. Elazığ-Harput türküleri de Türk Halk Müziği içerisinde çok önemli bir yere sahiptir. Elazığ-Harput yöresinin eski bir yerleşim bölgesi ve içinde birçok etnik kökeni barındırması sebebiyle Türk kültürü içerisinde çok önemli bir yere sahiptir ve birçok yöreyi de kültürüyle etkilemiştir Sevgi, saygı, dürüstlük, dostluk, vefa, adalet, hoşgörü, alçakgönüllülük gibi pek çok değeri kapsayan değerler eğitimi konusu, eğitimin duyuşsal boyutunda yer almaktadır. Değerler eğitiminin öğretimi bilişsel hedeflerin öğretimi kadar kolay değildir. Zira içeriğinde göreceli olarak toplumda olması gereken ideal insani değerlerin somutlaştırılması söz konusudur. Türk kültürünün önemli kaynaklarından biri olan türkülerin; halkın değer yargılarını, yaşam biçimini, acılarını, sevinçlerini, inançlarını, örf ve âdetlerini, gelenek ve göreneklerini nesilden nesillere aktardığı görülür. Popüler kültürün etkisiyle bugünlerde öğrencilerin uzak kaldığı türkülerin; öğrencilere içeriğiyle değer yargılarını kazandırmada, ezgisiyle değerleri somutlaştırmada etkili olabileceği düşünülmektedir. Türk milli eğitim sisteminin genel amaçlarında da yer aldığı gibi eğitimin duyuşsal boyutunun en az bilişsel boyutu kadar önemli olduğu söylenmektedir. Araştırmada halk edebiyatının seçkin örneklerinden Elazığ-Harput türküleri, sevgi, saygı, sabır, vefa, hoşgörü, kanaatkârlık gibi değerler bakımından incelenmiş ve öğrencilere değerler eğitimini aktarmada işlevsel bir boyut kazandırabileceği düşünülmüştür. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi, sorumluluk sahibi, toplumsal olaylara duyarlı, kültürel değerlerinin farkında olan ve bunları yaşatan nesiller yetiştirmeyi amaçlar. Toplumun var olabilmesi ve varlığını devam ettirebilmesini sağlayan temel faktörlerden biri, değerlerini korumak ve nesilden nesillere aktarmaktır. Bu amaç doğrultusunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde ve hayatta sıkça gerekli olan değerlerin aktarımında kullanabileceğimiz Elazığ türkülerindeki değerler tespit edilerek anlatılabileceğimiz konularla ilişki kurulmuştur. Bu çalışma, türkülerden yararlanarak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde değer eğitiminin mümkün olup olmadığını ve değer eğitiminde türkülerin etkisini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu durumu açıklamak için çalışmanın Giriş kısmında Elazığ-Harput bölgesinin fiziki, sosyo-ekonomik ve musikisi ile alakalı malumatın akabinde, birinci bölümde türkü ve değerlerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise Elazığ-Harput bölgesine ait türkülerde değerler tespit edilmiş ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde kullanımı hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde de çalışma neticesinde elde edilen veriler genel olarak değerlendirilmiştir.
İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde türkülerle değer kazanımı (Kütahya türküleri özelinde)
Sözlü ve yazılı edebiyatımızın en önemli türlerinden biri de türkülerdir. Anadolu insanı, asırlardır sevincini, üzüntüsünü, derdini, öfkesini, hasretini türkülerle anlatmış ve anlatmaya da devam etmektedir. Böylece türküler, içinde barındırdığı değerleri ve kültürel ögeleri nesilden nesile taşıyarak kültür aktarımı sağlamaktadır. Bu kültür aktarımını zengin bir kültürel mirastan beslenen Kütahya türkülerinde de görmek mümkündür. İnsanı insan yapan en önemli unsurların başında hiç şüphesiz değerler gelir. Değerler sayesinde merhametli, yardımsever, hoşgörülü bireyler yetişir. Değerler sadece bireyin değil toplumun da gelişimini olumlu yönde etkiler. Bu sebeple daha sağlıklı nesillerin ve toplumların yetişmesi için değerler eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır. Eğitimin duyuşsal boyutu içerisinde yer alan değerlerin kazandırılmasında ve somutlaştırılmasında farklı yöntem ve tekniklerin kullanılması önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışmamızda İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi'nde türkülerin kullanılmasının hem kültür aktarımı sağlaması hem de değer kazanımını kolaylaştırması açısından önemi gösterilmeye çalışılmıştır.
Kırım Tatar edebiyatında göç: Şiirler ve türküler
Kırım Tatar göçleri sebep ve sonuçları ile büyük etkiler bırakan olaylardır. Bu göçler farklı yüzyıllarda büyük kitleler hâlinde gerçekleşmiştir. Kırım'dan farklı ülkelere göç etmek zorunda bırakılan birçok aile göç ettikleri yerlerde kültürlerini korumuş, çocuklarına Kırım'ı ve vatan sevgisini öğretmişlerdir. Bu atmosfer içinde büyüyen şair ve yazarlar yaşananları şiir, roman ve hikâye gibi eserlere aksettirmiştir. Göçler sırasında vatanlarını terk ederek bilinmezliğe doğru yola çıkan göçmenler farklı duygularla pek çok türkü yakmış ve bu türküler günümüze kadar gelerek varlığını korumuştur. Göç esnasında veya sonrasında verilen tüm bu eserler ile Kırım Tatarlarının göç edebiyatı oluşmuştur. Vatanlarından koparılan ve gittikleri ülkelerde doğup vatanlarını hiç görmeden büyüyen şairler ve yazarlarda oluşan ve korunan milli kimlik bilinci eserlerde dikkat çeken unsurlardır. Bu çalışmada, Kırım Tatar göç edebiyatının oluşum süreci, göç olgusunun toplum hayatına etkisi ve şiirlere yansıması sorgulanmıştır. Şiirler, Kurtumerov, E.E., Useinov, T.B., Xaraxadı, A.M.'nın 2002 yılında yayımlanan "Къырымтатар иджрет эдебияты" adlı kitabından alınmıştır. Asıl konuya geçilmeden önce, Kırım Tatar tarihi ve göç nedenleri üzerine kısaca söz edilmiştir. Göç konulu şiirler incelenmiş ve göçmen şairlerin milli kimlik bilinci ve Kırım Tatar milletinde inşa edilmek istenen milli kimlik unsurları belirlenmiştir. Şiirler konuyla ilgili felsefe, psikoloji ve sosyoloji kaynaklarından yararlanılarak incelenmiştir.
Türkü kültüründe değişim süreci ve Musa Eroğlu
Temelde bir sözlü kültür ürünü olan türkü, doğası gereği dinamik bir yapıya sahiptir ve bu nedenle de geleneksel özelliklerini korumakla birlikte sürekli olarak değişime açıktır. Bu çerçevede türkünün edebî ve müzikal özelliklerinde olduğu kadar toplumun türkü algısında ve türküye yüklediği anlamda da değişim yaşanabilmektedir.Türkü Kültüründe Değişim Süreci ve Musa Eroğlu adını taşıyan bu araştırma, türkü kültüründe 1868'den itibaren meydana gelen değişimleri, evrelere ayırarak incelemeye ve bu değişim sürecinde türkü sanatçısı Musa Eroğlu'nun yerini belirlemeye çalışmaktadır. Çalışmada, türkü kültüründeki değişimin genel olarak 4 evrede gerçekleştiği ortaya konulmuştur. Bu evreler sırasıyla şöyledir: a. Hazırlık Evresi (1868-1922), b. Romantik-Politik Evre (1922-1952), c. Egzotik Evre (1952-1990), d. Popüler Evre (1990 Sonrası).Türkü kültüründeki değişim sürecinin Popüler Evre'sinde doğan ve aynı dönemde bağlama çalıp türkü söylemeye başlayan Musa Eroğlu, Egzotik Evre boyunca çalışmalarını sürdürür. Ancak onun türkü kültüründeki değişim açısından asıl önemi, yaptığı çalışmalarla, Egzotik Evre'nin sonlanmasında ve Popüler Evre'nin oluşup gelişmesinde öncü rolü üstlenmiş olmasıdır. Çalışmada, türkü kültüründeki değişim sürecinin evreleri ve özellikle son iki evrede önemli bir aktör olarak öne çıkan Musa Eroğlu'nun konumu ayrıntılı bir şekilde ele alınmaktadır.Anahtar Sözcükler1.Türkü2.Türkü Algısı3.Müzik4.Değişim5.Musa Eroğlu