Tourist guides
72 theses under this subject heading
Developing intercultural communicative competence (ICC) based curriculum for tourism guidance departments
Intercultural communicative competence refers to the ability to interact with people from different cultures using a common language, in this case English. Culture has been incorporated in EFL courses to develop intercultural competence among L2 speakers of English. However, in ESP courses the integration of intercultural communicative competence is neglected due to various reasons. Among these reasons, the lack of a course curriculum specifically developed for the related profession, instructors' lack of knowledge and skills in subject area or language teaching pedagogy and lack of instructional materials that incorporate ICC could be listed. On the other hand, professions such as tourist guiding requires ICC more than other fields because tourist guides are constantly are subject to intercultural encounters. But, it is one of the fields where ICC is not emphasized sufficiently. Therefore, the main purpose of this study is to develop an ICC-based ESP course curriculum for tourist guiding bachelor's degree program students at Sinop University in Türkiye. To achieve this goal, a mixed-method approach was adopted as a research approach. Data were collected through ICC questionnaire, semi structured interviews with students and instructors, and a document analysis during the needs assessment stage. The findings obtained from piloting phase yielded the conclusion that the suggested course curriculum is appropriate for the target learners and it can benefit the development of ICC in ESP courses.
Zaman yönetiminin algılanan yenilenme üzerindeki etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma
Gelişen dünyada insanlar için zaman oldukça önemli bir etkiye sahiptir. Başarıyı hedefleyen bireyler önceden belirlemiş oldukları planlama dahilinde hareket eder. Bu planlama zaman yönetimi kapsamında gerçekleştirilmektedir. Zaman yönetilemez ancak zaman dilimi içerisindeki eylemler bireyler tarafından yönetilebilir. Zaman yönetimi bu yönde kişilere olumlu kazanımlar sağlamaktadır. Yenilenme, insanoğlunda kaybolan canlılığın, enerjinin, mutluluğun neticesinde kendini iyileştirebilme sonucunda edinebildiği yeni duygular ve kazanımlardır. Bu araştırmanın temel amacı; Turist Rehberler Birliği (TUREB)'ne bağlı turist rehberlerinin zaman yönetiminin algılanan yenilenme üzerindeki etkisini araştırmaktır. İlgili değişkenlerle (zaman yönetimi,yenilenme) ilgili hipotez hazırlanmış ve araştırma modeli tasarlanmıştır. Bu araştırmada anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın pandemi dönemine denk gelmesi sebebiyle anket internet üzerinden (çevrimiçi) toplanmıştır. Anketler kolayda örnekleme tekniği ile 30 Temmuz 2021- 04 Ekim 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Anket sonucunda 200 katılımcıdan elde edilen veriler istatiksel programlarla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular neticesinde zaman yönetiminin yenilenmeyi olumlu anlamda etkilediği belirlenmiştir. İlerde bu konuyu ele alıp araştıracak bilim insanlarına farklı bir örneklem grubu üzerinde (turist, acente çalışanları, otel çalışanları, turizm sektöründe yer alan bireyler ve diğer sektörde çalışan bireyler) araştırma yapması önerilmektedir.
Duygusal zekâ ve iş performansı arasındaki ilişkinin turist rehberleri açısından değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, turist rehberlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile iş performansları arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığının saptanması, duygusal zekâ ve iş performansı düzeylerinin belirlenmesi; duygusal zekâ boyutları ile iş performansı arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve bu ilişkinin turist rehberleri açısından değerlendirilmesidir. Araştırmanın evrenini Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki turist rehberleri oluşturmaktadır. 155 kişiye anket uygulanmıştır. Anketler yüz yüze ve Google form uzantısıyla olmak üzere iki şekilde uygulanmıştır. Üç bölümden oluşan anket formu demografik özellikler, duygusal zekâ boyutları ve iş performans ifadelerini içermektedir. Veri analizinde SPSS 22 programı kullanılmıştır. İlk iki bölümde ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır, son bölüm ise uygulamalı olarak birincil kaynaklardan toplanan verilerin bilgisayar ortamında analiz edilmesiyle yazılmıştır. Sonuç olarak turist rehberlerinin yüksek duygusal zekâya sahip oldukları ve duygusal zekâ ile iş performansı düzeyleri arasında düşük ve pozitif bir ilişki olduğu, tespit edilmiştir.
Rehber eşliğinde gezmenin ziyaretçilerin müze deneyimine olan etkisinin araştırılması: Sadberk Hanım Müzesi örneği
Tez çalışması sırasında 5 ay süresince Sadberk Hanım Müzesi'ne gelen ziyaretçilerin rastlantısal bir bölümüne rehberli tur hizmeti verilmiştir. Turlar sonucunda, çalışmayı katılmayı kabul eden 360 kişi ile anket çalışması yapılmıştır. Aynı süre zarfında müzeyi rehber eşliği olmadan gezen ziyaretçilerin arasından rastlantısal olarak seçilen 371 kişi ile de anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmalarının sonuçları SPSS programı ile analiz edilmiş ve rehberli gezen ziyaretçiler ile rehbersiz gezen ziyaretçilerin "Memnuniyet", "İlgi", "Deneyim" ve "Olumsuz Duygular" sorularına verdikleri cevaplar ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Rehberli turlara katıldıktan sonra yapılan anketlerin sonuçlarının yaş grupları, eğitim seviyesi ve cinsiyete göre fark yaratıp yaratmadığına bakılmıştır. Yaş grupları baz alınarak bakıldığında deneyim ve memnuniyet ortalamaları en yüksek çıkan grubu 39-48 yaşları arasındaki kişilerin oluşturduğu, olumsuz duygu ortalamaları en yüksek çıkan grubu ise 18 yaşın altında olan kişilerin oluşturduğu gözlenmiştir. Eğitim seviyeleri baz alınarak bakıldığında memnuniyet ve deneyim ortalamaları en yüksek çıkan grubu üniversite seviyesinde eğitim görmüş kişilerin oluşturduğu, olumsuz duygu ortalamaları en yüksek olan grubu ise ilköğretim seviyesinde eğitim görmüş kişilerin oluşturduğu tespit edilmiştir. Rehberli turların sonucunda kadın ziyaretçilerin memnuniyet ve deneyim ortalamaları erkek ziyaretçilerinkinden daha yüksek çıkmış fakat olumsuz duygu ortalamalarının kadın ve erkek ziyaretçiler için aynı olduğu gözlenmiştir.
Turist rehberlerinin duygusal zeka ile rehberlik stilleri ilişkisi
Araştırmada, Türkiye'deki turist rehberlerinin rehberlik stilleri (RS) ve duygusal zeka yetenekleri arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Öncelikle duygusal zeka, turist rehberliği, rehberlik stilleri hakkında alanyazın taraması yapılmıştır. Alanyazın taramasından sonra turist rehberlerinin rehberlik stillerini, duygusal zeka boyutlarını ve bu boyutlar arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik oluşturulmuş 75 maddeden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Rehberlerin duygusal zeka yetilerini ölçmeye yönelik ölçek Min'in 2012'de Tourism Management dergisinde yayınlanan "Duygusal Becerileri Değerlendirme Süreci-Yoğunlaştırılmış Versiyonu'ndan" (ESAP-CV), rehberlik stillerini ölçmeye yönelik ölçek ise Tsaur ve Teng (2017) tarafından yapılan yine aynı dergide yayınlanan makalelerindeki "Tur Liderlerinin Rehberlik Stilleri" (TLGS) adlı ölçekten dil eşdeğerliliği sağlanarak uyarlanmıştır. Araştırmanın evrenini TUREB'ten alınan bilgilere göre 2017 yılının Ocak ayı itibariyle Türkiye'de bulunan 10189 turist rehberi oluşturmaktadır. Çalışmada alan araştırması yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, maliyet, zaman ve ulaşabilirliğin kısıtlı olması nedeniyle uygulama alanı sınırlandırılarak, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemine gidilmiştir. Anketler 2017 yaz sezonundan itibaren uygulanmış ve çalışma sonucunda kullanılabilir 381 anket elde edilmiştir. Turist rehberlerine uygulanan anketlerden elde edilen veriler istatistiksel analizler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Analizler için sosyal bilimler için geliştirilmiş olan istatistik programı kullanılmıştır. Öncelikle anketi cevaplayanların demografik özelliklerine ilişkin frekans analizi yapılmıştır. Ölçeklerin boyut sayısını belirlemek amaçlı Horn'un (1965) paralel analizi yapılmış ve belirlenen boyutların hangi verilerden 96 oluştuğunu tespit etmek amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Rehberlik stilleri boyutları ile duygusal zeka boyutları arasında istatistiksel olarak ilişkinin olup olmadığını saptamak için korelasyon analizi tercih edilmiş, boyutlar ve katılımcıların demografik değişkenleri arasındaki farklılığın belirlenmesi amacıyla ise t-testi, ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi) ve Kruskall-Wallis H Testi kullanılmıştır. Verilerin analizleri sonucunda, turist rehberlerinin rehberlik stillerine dair dört boyut (Müşteri Öncelikli RS, Gelişmiş İletişimsel Yeteneğine Sahip RS, Sorumluluklarının Farkında Olan RS, Detaylara Önem Veren RS), duygusal zeka yeteneklerine dair ise üç boyut (Problem Çözme, Sosyal Yeterlilik, Mesleki Motivasyon) elde edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; turist rehberlerinin Sosyal Yeterlilik boyutu ile Sorumluluklarının Farkında Olan RS, Müşteri Öncelikli RS, Gelişmiş İletişimsel Yeteneğine Sahip RS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise elde edilen boyutların demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Turist rehberlerinin cinsiyetleri ile duygusal zeka yetenekleri arasında farklılık gözlenmezken, rehberlik stilleri ile cinsiyetleri arasında farklılık saptanmıştır. Ayrıca iki ölçekten elde edilen boyutların eğitim durumu, yaş, rehberlik mesleğini icra etme yılları, lisans eğitimi gibi değişkenlere göre farklılık gösterdiği elde edilen bulgular arasındadır. Anahtar Kelimeler: 1) Turist rehberliği 2) Rehberlik stilleri 3) Duygusal zeka
Turist rehberlerinin duygusal zekâları ile iş doyumları arasındaki ilişki
Turist rehberliği mesleği, turistler ve turizm paydaşlarıyla iletişimde halinde olan ve bu sebeple duyguların da önemli olduğu bir meslek grubu olup ülkenin tanıtımında büyük rol oynamaktadır. Turist rehberliği mesleği, turist rehberinin turistler ve işbirliği içerisinde olduğu diğer yetkili çalışanlar ile iletişimde olup, hem turistin memnuniyeti hem de turist rehberinin işten alacağı doyum açısından önem taşımaktadır. Turist rehberliği mesleğini icra ederken hangi duygu durumlarının kullanılacağının bilinmesi profesyonellik için ön plana çıkmaktadır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde giriş, araştırmanın tanımı, hipotezler, varsayım ve sınırlılık yer almaktadır. İkinci bölümde çalışmanın kavramsal çerçevesi üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde araştırmanın evren ve örneklemi, araştırma modeli açıklanmıştır. Bu bölümde veri toplama araçları; Minnesota iş doyum ölçeği, duygusal zekâ özelliği ölçeği (DZÖÖ-KS) ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Dördüncü bölümde araştırmanın bulgu ve yorumlarına yer verilmiştir. Son bölüm ise araştırmanın sonuç ve öneriler kısmından oluşmaktadır. Bu araştırmanın amacı turist rehberlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Araştırmaya yönelik literatür taraması yapılıp kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini eylemli turist rehberleri oluşturmaktadır. Araştırma evrenini temsil eden örneklem kitlesi oluşturulmuş olup kolayda örneklem metodu kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama yöntemlerinden anket tekniği kullanılmış olup, duygusal zekâ özellik ölçeği (DZÖÖ-KS) ve Minnesota İş doyum ölçeği kullanılmıştır. Anketler Şubat 2021-Temmuz 2021 tarihleri arasında gönüllülük esaslı olarak yüz yüze ve çevrimiçi olarak toplanılmıştır. Çalışmanın anketi 370 eylemli turist rehberi katılımcıya uygulanmış olup veriler SPSS 23.0 programında analiz edilmiştir. Analiz sırasında ortalama, frekans, ikili değişkenler için t testi, ikiden fazla değişkenlerin analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA), değişkenler arası ilişkiyi tespit etmek amacıyla korelasyon ve değişkenler arası ilişkiyi tespit etmek amacıyla basit doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda katılımcı turist rehberlerinin duygusal zekâları ile iş doyumları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Turist rehberlerinin duygusal zekâları, onların iş doyumlarını etkilemekte olduğu tespit edilmiştir. Turist rehberlerinin duygusal zekâları arttıkça iş doyumlarının da arttığı tespit edilmiştir.
Turist rehberlerinin kişilik özellikleri ve yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeylerine etkisi
Tez çalışmasının amacı, turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin ve yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeylerine etkisini tespit etmektir. Araştırma, nicel araştırma yönteminde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de çalışan profesyonel turist rehberleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yönteminden yararlanılmıştır. Anket formu, araştırmacı tarafından katılımcılara kolayda örnekleme yöntemi ile gönüllülük esasına dayalı ve online olarak, 08.11.2021-28.12.2021 tarihleri arasında uygulanmıştır. Toplam 226 anket toplanmıştır. Veriler, istatistik paket programına (SPSS) aktarılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım analizlerinden sonra, güvenirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi ve araştırmanın amacına uygun korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgulara göre, rehberlerin, kişilik özellikleri beş alt boyut olarak belirlenmiştir. Bu boyutlar literatüre paralel olarak dışadönüklük, duygusal dengelilik, deneyime açıklık, sorumluluk ve yumuşak başlılık olarak adlandırılmıştır. Yaşam tarzı ölçeğinin; ölçeğin gayret edenler, düşünenler, yapıcılar, başarılılar, yenilikçiler, tecrübeliler ve "inananlar olmak üzere yedi alt boyut altında toplanmıştır. Yenilikleri benimsemeye ait tutum ölçeğinin de erken davrananlar, erken benimseyenler, geç kalanlar, geciken çoğunluk ve yenilikçi düşünenler olmak üzere beş alt boyut altında toplanmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin rehberlerin yenilikçilik düzeylerini etkilediği belirlenmiştir. Kişilik özellikleri alt boyutlarının yenilikçilik düzeyleri alt boyutları üzerindeki etkisine bakıldığında ise; erken benimseyenler boyutu duygusal dengeden (β=,151) ve geç kalanlar boyutu da yumuşak başlılık (β=,212), duygusal denge (β= -,115) ve dışa dönüklükten (β= -,122) etkilenmektedir. Öte yandan, yenilikçiler boyutu da duygusal denge (β= ,136) ve dışa dönüklükten (β= ,112) etkilenmektedir. Yaşam tarzının turist rehberlerinin yenilikçilik düzeylerine olan etkisine bakıldığında ise, turist rehberlerinin yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeyleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Turist rehberlerinin yenilikçilik düzeyleri alt boyutlarının yaşam tarzı alt boyutlarından nasıl etkilendiğine bakıldığında ise; erken davrananlar boyutunun gayret edenler (β= ,486), başarılılar (β= ,142) ve yenilikçilerden (β= ,104); erken benimseyenlerin gayret edenler (β= -,086), düşünenler (β= ,138), yapıcılar (β= ,172) ve başarılılardan (β= ,148) etkilendiği belirlenmiştir. Geç kalanlar faktörü başarılılardan (β= ,275); geciken çoğunluk faktörü başarılılar (β= ,208) ve inananlardan (β= ,100) ve yenilikçiler faktörü de düşünenler (β= ,318), yapıcılar (β= ,133), başarılılar (β= ,153) ve tecrübelilerden (β= ,249) etkilenmektedir.
Profesyonel turist rehberlerinin ekonomik kaygı düzeylerinin performanslarına etkisinde işle ilgili gelişmeleri kaçırma korkusu ve işle ilgili sosyal medya kullanımının aracı rolü
Turist rehberleri, turizm operasyonlarını sürdürmede en önemli paydaşlardan biridir. Tur programlarının başarısını ve turistlerin memnuniyetini sağlayan unsurlar, turist rehberinin emeklerinden oluşmaktadır. Turlar, turist rehberlerinin iletişimi, bir bölgeye ilişkin bilgi ve yorumlamaları ve hizmet sunma becerileri sayesinde bir deneyime dönüştürmektedir. Dolayısıyla rehberlerin psikolojik kaygı durumları ve bu durumların performanslarına nasıl etki ettiği önemli bir konudur. Turist rehberlerinin işlevlerini etkili biçimde yerine getirebilmesi de çalışma motivasyonlarının yüksek, işleriyle ilgili kaygı ve korku düzeylerinin düşük olmasına bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, turist rehberlerinin ekonomik kaygı düzeylerinin performanslarına olan etkisini ve işle ilgili gelişmeleri kaçırma korkusu (GKK) ve işle ilgili sosyal medya kullanımının bu ilişkideki aracı rolünün tespit edilmesidir. Bu amaçla kuramsal bir model oluşturulmuş ve araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Türkiye'deki turist rehberlerinin temsili, oranlı tabakalı örnekleme yoluyla belirlenmiştir ve araştırmanın örneklemini, Türkiye'de faaliyet gösteren 363 eylemli turist rehberi oluşturmaktadır. Araştırmada frekans dağılımı, ölçeklerin geçerliğini ve güvenirliğini ortaya koymak için analizler ve aracı etkiyi belirlemek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda turist rehberlerinin yaşadıkları ekonomik kaygının performanslarını pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Rehberlerin yaşadıkları ekonomik kaygı, işle ilgili GKK ve işle ilgili sosyal medya kullanımı da arttırmaktadır. Ayrıca işle ilgili GKK'nin performansa herhangi bir etkisi bulunmazken, işle ilgili sosyal medya kullanımının performansı arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Turist rehberlerinin yaşadıkları ekonomik kaygıların performanslarına olan etkisinde ise işle ilgili GKK'nin herhangi bir aracı etkisi bulunamamıştır. Fakat işle ilgili sosyal medya kullanımının bu ilişkide güçlendirici bir aracı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Nihai olarak çalışmada elde edilen bu bulgular doğrultusunda diğer turizm paydaşlarına birtakım önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Turist Rehberi, Ekonomik Kaygı, İşle İlgili Gelişmeleri Kaçırma Korkusu, İşle İlgili Sosyal Medya Kullanımı, Performans
Turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutumlarının incelenmesi
Yapılan bu çalışmada turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında betimsel çalışma desenlerinden olan tarama tipi araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmaya Nevşehir rehberler odasına kayıtlı olan 94 kadın ve 178 erkek olmak üzere toplam 272 turist rehberi katılmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde "Kişisel Bilgi Formu" ve "Somut Olmayan Kültürel Miras Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analiz sürecinde ise SPSS 22.0 programında Independent Samples T Test ile One Way ANOVA analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa ilişkin geleneksel sanatlar, sözlü gelenekler, doğa ve evren üzerine bilgi ve uygulamalar ile toplam tutum düzeylerinin orta seviyede olduğu, sosyal hayat ve kültürel bilince ilişkin tutum düzeylerinin ise orta seviyenin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutumlarının eğitim düzeylerine, çalışma kartlarına ve somut olmayan kültürel miras konusunda eğitim alma durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0.05). Buna karşılık turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutumlarının cinsiyetlerine, yaş gruplarına, medeni durumlarına, mesleki deneyim sürelerine göre ve mesleği icra etme şekillerine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0.05). Sonuç olarak, turist rehberlerinin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutumlarının olumlu olduğu, bunun yanında bazı demografik değişkenlerin somut olmayan kültürel mirasa yönelik tutum düzeyini etkilediği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Turizm, turist rehberliği, somut olmayan kültürel miras
Turistlerin hediyelik eşya satın almalarında turist rehberinin ve özgünlük algısının rolü: Planlı davranış teorisi bağlamında incelenmesi
Bu çalışmanın temel amacı, turistlerin rehberli tur programı kapsamında ziyaret etmiş oldukları hediyelik eşya atölyelerindeki (Halı, Seramik, Kuyum, Ebru Sanatı ve Deri Mağazası) eşyalara ilişkin satın alma niyetlerini planlı davranış teorisi (PDT) kapsamında incelemektir. İkinci amacı, rehberli turlar kapsamında Kapadokya bölgesini ziyaret eden turistlerin PDT boyutları (Tutum, Öznel Norm, Algılanan Davranışsal Kontrol) ile hediyelik eşya satın alma niyetleri üzerinde turist rehberi performansı ve turistlerin hediyelik eşyalara ilişkin özgünlük algılamalarının düzenleyici rolünü belirlemektir. Bu amaçlarla, araştırma kapsamında turistlerin hediyelik eşya satın alma niyetlerini belirlemek için PDT modeline turist rehberi performansı ve özgünlük algılamaları eklenerek yeni bir model önerilmiştir. Oluşturulan bu modelde değişkenleri ölçmek için daha önceden geliştirilen ölçeklerden faydalanılmıştır. Bu kapsamda araştırmada nicel araştırma yönteminden yararlanılmış ve anket tekniği aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın kapsamını Nevşehir ilini ziyaret eden ve rehberli turlara katılan yabancı turistler oluştururken, örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Bu doğrultuda 2024 Mart – Haziran tarihleri arasında Nevşehir ili ve genelinde gerçekleşen rehberli turlara katılan 397 turiste araştırmacı tarafından anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (KEKK-YEM) yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, turist rehberi performansı, turistlerin özgünlük algılamaları ve tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol ile satın alma niyeti arasındaki ilişkilerde düzenleyici etkisini incelerken, iki-aşamalı yaklaşım tercih edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, PDT boyutları olan tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrolün satın alma niyeti üzerinde, satın alma niyetinin de satın alma davranışı üzerindeki etkisinin pozitif ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, turist rehberi performansının algılanan davranışsal kontrol ve satın alma niyeti arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin pozitif ve anlamlı olduğu bulgulanmıştır.
Orta Avrupa ülkelerinin ekoturizm kapsamında incelenmesi
Ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonlarda gelişen turizmin yönetilmesi günümüzde nerdeyse zorunlu bir ihtiyaç haline gelmiştir. Dolayısıyla, dünyanın çeşitli destinasyonlarında ekoturizm ile ilgili faaliyetler çeşitlenmiştir. Küresel anlamda, ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonların koşullarına göre geliştirilen çözümlere ve iyi uygulamalara (best practice) odaklanan araştırmalar yapılmıştır. Tez çalışmasının amacı Orta Avrupa ülkelerinde (Almanya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Lihtenştayn, Macaristan, Polonya, Slovakya, Slovenya ve İsviçre) ekoturizm faaliyetlerinin incelenmesidir. Tez nitel bir çalışmadır. İkincil veriler ve fotoğraflar tez kapsamındaki ülkelerin resmi sitelerinden elde edilmiştir. Araştırmanın uygulama bölümünde tez kapsamındaki ülkeler tek tek ekoturizm bağlamında incelenmiştir. Bu ülkelerde gerçekleştirilen ekoturizm faaliyetleri dağ turizmi, yamaç paraşütü, yaban hayatı gözleme, kamp-karavan turizmi, kuş gözlemciliği, inanç turizmi, avcılık, doğa yürüyüşü, foto safari, yayla turizmi, mağara turizmi, festivaller, su sporları, botanik turizm, ekogastronomi turizmi, yöresel ürünler, sportif olta balıkçılığı, termal turizm, kültür turizmi gibi ekoturizm türleri kapsamında incelenmiştir.
Turist rehberlerinin performanslarına yönelik şikayetler: Paket tur tüketicileri üzerine bir inceleme
Yapılan çalışmanın amacını turist rehberlerinin performanslarına yönelik paket tur tüketici şikayetlerini belirlemek ve bu kapsamda turist rehberlerinin performans açısından farkındalıklarını arttırmak oluşturmaktadır. Çalışmanın diğer amaçları ise turist rehberi performansı ile genel tüketici memnuniyeti arasındaki ilişkiyi belirlemek ve turist rehberleri performansına yönelik memnuniyetsizlikleri karşısında tüketicilerin tutumlarını incelemektir. Araştırma amacı kapsamında öncelikle alanyazın taraması yapılmış daha sonra anket aracılığıyla birincil verilerin toplanması aşamasına geçilmiştir. Araştırmanın evrenini daha önce Türkiye'de paket tura katılmış olan ve turist rehberi performansına yönelik şikayeti bulunan yerli tüketiciler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi 384 yerli paket tur tüketicisi olarak hedeflenmiş ancak 460 kişiye ulaşılmıştır. Anketler, ilkbahar ve yaz aylarında paket tur tüketici sayısı arttığından ve tüketicilere ulaşılması daha kolay olduğundan bu aylarda tüketicilere uygulanmıştır. Dolayısıyla 2022 Mart ayında başlayan anket uygulaması 2022 Ekim ayında sonlandırılmıştır. Basılı anket formları İzmir ve Muğla illerindeki paket tur tüketicilerine tur sonrası araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Online olarak hazırlanan anket formlarının linkleri turist rehberleri aracılığı ile tüketicilere ulaştırılmıştır. Tüketicilere ulaştırılan anket formlarının doldurulmasından önce tüketicilere anket ve çalışmanın amacı hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Online ve basılı anket formları toplam 460 paket tur tüketicisine ulaşılmış ancak 393 anket formu değerlendirmeye alınmıştır. Yerli paket tur tüketicilerinin turist rehberinin performansına yönelik ilk beş şikayeti sırasıyla en çok turist rehberinin kibar olmamasına, turist rehberinin saygılı olmamasına, turist rehberinin güvenilir alışveriş mağazaları hakkında bilgilendirme yapmamasına, turist rehberinin tur programında vaat edilenleri yerine getirmemesine ve turist rehberinin dakik olmamasına yönelik olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları ayrıca tüketicilerin turun geneline yönelik memnuniyetlerinin yüksek olduğunu ve turun geneline yönelik memnuniyet derecelerine turist rehberinin oldukça fazla etkisi olduğunu göstermektedir. Tüketicilerin büyük çoğunluğunun turist rehberi nedeniyle yaşadıkları memnuniyetsizliğin önemsiz olduğunu düşündüğü görülmektedir. Ayrıca tüketiciler çoğunlukla şikayet etmelerinin bir işe yaramayacağını düşündüklerinden herhangi bir şikayet davranışında bulunmamaktadır. Şikayet davranışında bulunanların ise daha genç tüketiciler olduğu saptanmıştır. Çalışma beş kısımdan oluşmaktadır. İlk kısım araştırmanın konusu, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve tanımları içermektedir. Araştırmanın ikinci kısmını kavramsal çerçeve oluşturmaktadır. Üçüncü kısımda ise araştırmanın veri toplama araç ve yöntemlerini, evren ve örneklemini içeren araştırmanın yöntemi bulunmaktadır. Dördüncü kısımda araştırmanın bulguları ve yorumlarına yer verilmiştir. Araştırmanın beşinci kısmı ise sonuçlar ve önerilerden oluşturmaktadır.
Turlarda grup uyumunun sağlanmasında turist rehberlerinin uyguladıkları etkinlikleri belirlemeye yönelik bir araştırma
Tur deneyiminin bir parçası olarak grup üyeleri birbirleriyle etkileşime girerek aralarında bağ kurabilmekte ve grup uyumu geliştirebilmektedir. Turlarda grup uyumunun sağlanması ise misafirler için uygun bir iletişim ortamı yaratma ve duygusal açıdan kendilerini daha iyi, huzurlu ve güvende hissetmelerinin yanında turun zamanında tamamlanmasını, ortaya çıkan problemlerin hızlı bir biçimde çözümlenmesini, turun başarısının artmasını ve tur deneyiminin en üst seviyede yaşanmasını mümkün kılmaktadır. Bu doğrultuda turun lideri olarak turist rehberlerine büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu çalışmanın amacı turlarda grup uyumunun sağlanmasında turist rehberlerinin uyguladıkları etkinliklerin belirlenmesidir. Bu bağlamda çalışma kartı bulunan eylemli turist rehberleri araştırmanın evreni olarak belirlenmiş ve çalışmaya katılan 63 turist rehberinden yarı yapılandırılmış soru formlarıyla veriler toplanmıştır. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde; araştırmanın problemi, amacı, önemi, varsayımları ve sınırlılıkları yer almaktadır. İlgili alanyazını oluşturan ikinci bölümde, kuramsal çerçeveyi oluşturan turist rehberliği, grup ve grup uyumu kavramları irdelenmiş ve konu ile ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Yöntem başlığı altındaki üçüncü bölümde; araştırmanın hipotezleri, evren ve örneklemi, veri toplama araç ve teknikleri ile veri toplama süreci hakkında bilgiler bulunmaktadır. Araştırmanın bulguları ve yorumları dördüncü bölümde sunulmuş, beşinci bölümde ise bulgulardan elde edilen sonuçlar ve sonuçlara yönelik önerilere yer verilmiştir. Araştırmanın sonucunda, turist rehberlerinin turlarda grup uyumunu sağlamaya önem verdiği ve yönettikleri turlarda grup uyumunu sağlamak için çeşitli stratejiler, etkinlikler kullandıkları ve grup uyumun sağlanmasında liderlik, arabuluculuk, bilgilendirme, aracılık ve kültür elçisi rollerinin önem taşıdığı ortaya çıkmıştır. Bir turun başarı ile sonlanmasında grup uyumunun turist, turist rehberi ve ülke turizmi üzerinde önemli etkilerinin olduğu, grup uyumunu sağlamanın milliyetlere ve demografik özelikler ile tur ve grup çeşidine göre değişiklik gösterdiği, grup uyumunu zorlaştıran etkenlerin insan özelliklerinden, davranışlarından ve operasyonel eksikliklerden kaynaklı olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca grup uyumunun sağlanmasında grup motivasyonunun önemli olduğu ve turist rehberlerinin grup motivasyonunu sağlamak için misafirlerle etkileşim halinde olup onların memnuniyetini sağlayacak etkinliklerde bulunduğu ve grup içi çatışmaların yönetilmesinde ise turist rehberlerinin liderlik, arabuluculuk ve bilgilendirici rollerinin önemli olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Turist Rehberliği, Grup Kavramı, Grup Motivasyonu, Grup Uyumu, Turlarda Grup Uyumu
Kültürel mirasın aktarılmasında turist rehberliği mesleğinin etkileri
Somut ve Somut Olmayan Kültür kavramları, UNESCO tarafından ortaya atılmış ve bu konuda korumayı sağlayabilmek için adımlar atmaya başlanmıştır. İlk kez 2008 yılında kabul edilmeye başlanan Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde Türkiye'den Meddahlık ve Mevlevi Sema Törenleri unsurları eklenmiştir. Bu çalışmada her bir kültürel mirasa tek tek yer verilmiştir. Bu kültürlerin ve mekanların bilgisini tam ve doğru olarak verebilecek mesleklerden birisi de turist rehberliği mesleğidir. İlk yapıldığı andan bugüne araştırılan ve zaman geçtikçe farklı roller atfedilen turist rehberliği, kültürel mirası koruyan mesleklerin başında gelmektedir. Araştırma evrenini T.C Kültür ve turizm Bakanlığı'na bağlı turist rehberleri oluşturmaktadır. Veriler, anket aracılığı ile 2023 Mayıs ayında 402 rehberden elde edilmiştir. Veriler analiz edilirken güvenilirlik analizi, dağılım analizi normallik testi, açıklayıcı faktör analizi ve farklılık testleri uygulanmıştır. Çalışma sonucunda turist rehberlerinin kültür elçisi olduğu belirlenmiştir. Çalışma maddeleri üç boyutta incelenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda ise, kültürel etkilerin aktarılmasında cinsiyete bağlı bir değişim söz konusu olduğu belirlenmiştir.
Turist rehberlerinin kariyer planlamalarında uzmanlaşma eğilimlerinin, uzmanlık alan seçimlerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Turist rehberleri, planlanan tur organizasyonlarını gerçekleştiren, ülkeyi ziyarete gelenlere yol gösteren, ülkenin imajının gelişmesine katkıda bulunan ve seyahatçilere bir sonraki turu planlamaları için onları teşvik eden kişilerdir. Turist rehberlerinin mesleklerini icra etmeleri için bu rollerini yerine getirebilmeleri çok önemlidir. Turist rehberliği mesleği, pek çok bilgiyi barındıran emeğin ve becerinin en üst düzeyde gerçekleştirilmesi beklenen mesleklerden biridir. Turist rehberleri, yüksek standartlarda gerçekleştirilmesi gerekli sektörel beklentileri karşılamak ve mesleki açıdan bu donanımlara erişebilmek için kariyerlerinde çeşitli uzmanlık alanlarına yönelmekte ve uzmanlaşma eğilimleri göstermektedir. Bu doğrultuda turist rehberlerinin kariyer planlamaları, uzmanlık alan seçimleri ve uzmanlaşma eğilimleri önemli bir konu haline gelmiştir. Araştırmanın amacı, turist rehberlerinin kariyer planlamalarında uzmanlaşma eğilimlerinin, uzmanlık alan seçimlerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Bu amaçla, turist rehberleri araştırmanın evreni olarak belirlenmiş, araştırmanın çalışma grubunu oluşturan 39 turist rehberi ile yarı yapılandırılmış anket formu aracılığı ile veriler toplanmıştır. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, araştırmanın problemi, amacı, önemi, varsayımları ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde alanyazın taraması yapılarak araştırmanın kavramsal çerçevesi yazılmıştır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi açıklanmış, dördüncü bölümde çalışmanın bulgularına ve yorumlarına yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise araştırmanın sonuçları incelenmiş ve araştırmada tespit edilen problemlere ilişkin öneriler sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda, turist rehberlerinin kariyer planlamalarında uzmanlaşma eğilimlerinin ve uzmanlık alan seçimlerini etkileyen faktörlerin, iş alanında tercih sebebini oluşturması, diğer turizm paydaşlarıyla ortak ve başarılı hizmet yürütülmesi, ziyaretçilerden alınan geri dönüşler sayesinde tanınan ve marka rehber haline gelinmesi, mesleki tecrübeye yönelik alınan eğitimler ile olumlu katkılar sağlanması olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca, uzmanlaşmada rehberlerin öncelikle çevresine, ilgi alanlarına ve ihtiyaç duyulan alanlara yönelik durum değerlendirmesi yaparak bu alanlara yönelmeleri gerektiğinin önemli olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Turist rehberi, Turist rehberliği, Kariyer planlaması, Uzmanlaşma, Uzmanlık alan seçimi
Turist rehberlerinin performansının ve hizmet verme yatkınlığının davranışsal niyet üzerindeki etkisi: Yerli turistler üzerinde bir araştırma
Turizm sektörüne ve turistik faaliyetlere yönelik hem küresel hem ulusal çapta artan talebin karşılanmasında turizm sektörünü ilgilendiren tüm dinamiklerin sürekli bir gelişim ve adaptasyon içinde olduğu görülmektedir. Turist rehberliği mesleği ise bu dinamikler arasında turistik seyahatin başlangıcından bitişine kadar sunacağı performans ve hizmetlerle etkin bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı turist rehberlerinin performans ve hizmet verme yatkınlıklarının (HVY) yerli turistlerin davranışsal niyetleri (DN) üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada nicel bir araştırma yöntemi benimsenmiş, veri toplama amacıyla anket çalışması uygulanmıştır. Anket çalışması kapsamında örneklem yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak İzmir ilini 2022 yılı Mayıs-Ağustos ayları arasında rehberli turlarla ziyaret eden yerli turistlere, elden, acentalar ve online anket formu vasıtasıyla ulaşılmıştır. Geri dönüş alınan 460 anketten eksik ve aykırı cevaplanan formların çıkarılmasıyla, 400 katılımcıdan elde edilen anket verileriyle çalışmaya devam edilmiştir. Elde edilen veriler normallik testleri, açıklayıcı faktör analizi, regresyon, korelasyon ve farklılık analizlerine tabi tutulmuştur. Araştırma verilerinin analiz edilmesi sonucunda, turist rehberlerinin hizmet verme yatkınlıklarının ve performanslarının yerli turistlerin davranışsal niyetleri üzerinde, hizmet verme yatkınlıklarının ise gösterdikleri performansları üzerinde pozitif ve olumlu etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. T testi, Anova ve Tukey çoklu karşılaştırma testleri sonucunda demografik özelliklerden yaş, eğitim durumu, cinsiyet, ortalama gelir, medeni hal ve rehberli turlara katılma açısından ziyaretçilerin algılamalarının farklılaşmadığı bulgulanmıştır. Ziyaretçilerin mesleki durumlarına göre ise turist rehberlerine yönelik algıladıkları hizmet verme yatkınlığı, performans ve davranışsal niyet değişkenleri üzerinde anlamlı farklılıklar bulunduğu belirlenmiştir. Çalışma toplamda beş bölümden oluşmuş olup, araştırmanın amacı, sınırlılıkları, önem ve varsayımları vurgulandıktan sonra ilgili alan yazın taraması yapılmış, konu ile ilgili kavramlar ve tanımlamalar açıklanmıştır. Sonraki bölümde araştırmanın yöntemi açıklanmış, elde edilen verilerin analizleri ve bulguları hakkında bilgi verilerek yorumlanmıştır. Son olarak ise çalışmada elde edilen sonuçlar ve analizler doğrultusunda konu ile ilgili olarak mesleki kurumlara, turist rehberlerine ve sonraki araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Bandırma'nın kent turizmi potansiyelinin belirlenmesi
Turizmin yılın on iki ayına yayılması ve kentlerin sahip olduğu turistik çekiciliklerin etkin bir şekilde vurgulanması amacıyla atılan stratejik adımlardan biri, kentlerin markalaşmasına yönelik çalışmalardır. Bu kapsamda geliştirilen projelerle, yerli ve yabancı turistlere farklı deneyimler sunacak yeni ziyaret noktaları belirlenmesi hedeflenmektedir. Ancak, yeni bir kent markası oluşturma süreci oldukça karmaşık ve çok yönlü olduğundan, bu alanda ciddi ve disiplinli bir planlama yapılması zorunludur. Ayrıca, kentin tüm paydaşlarının (yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, işletmeler ve yerel halk) fikirlerinin ve katkılarının alınması, sürecin başarıyla yürütülmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Bu tez çalışmasının temel amacı, Bandırma kentinin turizm potansiyelini kapsamlı biçimde analiz ederek, söz konusu potansiyelin etkin şekilde değerlendirilmesi yoluyla kent markalaşması sürecine katkı sağlayabilecek nitelikli veriler üretmektir. Bu amaç doğrultusunda, Bandırma kent merkezi ve yakın çevresini kapsayan özgün turistik güzergâhlar tasarlanmış; öne çıkan ziyaret noktaları tespit edilmiş ve bu noktalara ilişkin ayrıntılı rota önerileri geliştirilmiştir. Ayrıca, turist rehberlerinin kullanımlarına yönelik tematik anlatım içeriklerinin temel yapı taşları da bu çalışma kapsamında oluşturulmuştur. Çalışmanın, gelecekte Bandırma için uygulanacak kent markası geliştirme projelerine bilimsel ve pratik katkılar sunacağı öngörülmektedir. Gerçekleştirilen anket çalışmasıyla, yerel halkın, yerel yönetim temsilcilerinin, öğrencilerin ve ziyaretçilerin bakış açılarından kentin turizm potansiyeline ilişkin düşünceleri araştırılmıştır. Uygulanan anket aracılığıyla 301 katılımcıdan veri toplanmıştır. Anket analizlerinden ve alanyazından elde edilen verilere göre; Bandırma'nın en güçlü yönünün erişilebilirlik (ulaşım olanakları) ile çok katmanlı tarihî ve doğal mirası olduğu, ancak altyapı–üstyapı, konaklama kapasitesi, temizlik/peyzaj, tanıtım ve organize tur paketleri başta olmak üzere yapısal eksikliklerin belirgin olduğu saptanmıştır. Katılımcıların önemli bir bölümü kenti marka kent olarak görmemektedir. Logo/sembol tercihlerinde Bandırma Vapuru, Kuş Cenneti Milli Parkı, Son Kurşun Anıtı ve deniz temalarının öne çıktığı belirlenmiştir. Çalışmada geliştirilen yarım günlük, bir günlük ve konaklamalı örnek tur programları uygulanabilir bulunmuş, kentin yürünebilir merkez dokusunun kısa süreli ziyaretler için avantaj sunduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, Bandırma'nın bölgesel entegrasyon (Erdek, Gönen, Manyas vb.) ve sürdürülebilir/tematik turizm türleri (gastronomi, ekoturizm, kuş gözlemciliği, bisiklet vb.) üzerinden markalaşma ve bütüncül bir destinasyon yönetimi stratejisine ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Bu araştırma, beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, çalışmanın amacı, önemi, temel varsayımları ve sınırlılıkları detaylandırılmıştır. İkinci bölüm, araştırmanın teorik temelini oluşturan kavramsal çerçeveye odaklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise çalışmanın metodolojisi açıklanmıştır; bu kısımda veri toplama araç ve teknikleri, araştırma evreni ve örneklemi ile verilerin analiz yöntemleri başlıkları altında araştırmanın yöntemi açıklanmıştır. Dördüncü bölüm, araştırmadan elde edilen bulguları ve bu bulgulara ilişkin analiz ve yorumları içermektedir. Son bölüm olan beşinci bölümde ise çalışmanın sonuçları sunulmuş ve gelecekteki araştırmalar veya uygulamalar için öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bandırma, Kent Markası, Kent Turizmi, Tur Rotası, Turist Rehberi
Mardin turlarına rehberlik eden turist rehberlerinin Mardin mutfağına ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesine dönük bir araştırma
Bir turizm destinasyonun doğal, tarihi, kültürel ve yerel unsurlarını turiste aktaran turist rehberleri, turist memnuniyeti ve destinasyonun sürdürülebilirliği noktasında önemli bir konumdadır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen araştırmanın amacı, Mardin turlarına rehberlik eden turist rehberlerinin demografik özelliklerinin, yöresel mutfak bilgisinin, yöresel mutfağa eğilimin, yöresel mutfağın tur planına dahil edilip/edilmediğinin, turist rehberlerinin görüşlerinin ve Mardin mutfağına ilişkin görüşlerinin tespit edilmesidir. Tez kapsamında, Mardin turlarına rehberlik eden turist rehberleri üzerinde verilerin anket formu yoluyla elde edildiği tarama tipinde tasarlanmış bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, turist rehberleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise rehberlik faaliyeti süresince Mardin turuna en az bir kere rehberlik yapmış olan turist rehberleri oluşturmaktadır. 413 turist rehberinin katıldığı araştırmada elde edilen veriler; turist rehberlerinin %45,7'sinin 30-39 yaş aralığında, %79,2'sinin erkek, %85,2'sinin serbest çalışan ve %75,8'inin ülkesel karta sahip olduğunu göstermektedir. Turist rehberleri, 5 yıl ve üzerinde mesleki deneyime sahiptir ancak tur düzenleme sıklığına bakıldığında %67,8'inin 26 ve üzerinde Mardin'e tur düzenlediği belirlenmiştir. Çalışmada, turist rehberlerinin görüşlerinin; yerel mutfağı tanıtıcı rolü, yerel mutfağın turistik deneyimlenmesi ve yöresel kültüre katkı başlıklarında incelenebileceği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, turist rehberlerinin Mardin mutfağına ilişkin görüşlerinin; Mardin mutfağı kimliği ve tanıtım, gastronomi turizmi ve damak tadı boyutlarında incelenebileceği tespit edilmiştir. Mardin turlarına rehberlik eden turist rehberlerinin mesleki rollerine ilişkin görüşleri ve Mardin mutfağına ilişkin görüşleri arasındaki ilişki genel olarak değerlendirildiğinde, yerel mutfağı tanıtmada ve kimliği dışa vurmada yerel mutfağın damak tadına uygunluğu ve yöresel mutfağın turistik deneyimlenmesinin önemli etkileri olduğunu ifade etmek mümkündür. Turist rehberleri, rehber odaları, TUREB, turizm paydaşları ve turizm planlayıcılarının iş birliği ve iştirakleri destinasyon bağlamında turizmin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. Tez çalışması, rehberlere, meslek odalarına ve turizm paydaşlarına yönelik öneriler ile son bulmaktadır.
COVID-19 pandemisinin turist rehberleri üzerinde sektörde kalma ve ayrılma niyeti yönündeki etkileri
Turizm sektörü doğası gereği krizlere karşı hassasiyet ve duyarlılık gösterir. Savaş, ekonomik kriz, doğal afet ve salgın gibi olayların turizm sektöründe öngörülemeyen krizlere neden olduğu söylenebilir. Yakın zamanda yaşanan Covid-19 Pandemisinin insan sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra, pandemi kapsamında alınan tedbirler de turizm sektöründe derin yaralar açmış ve durgunlukların yaşanmasına sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı turizm sektörünün bir bileşeni olan turizm rehberlerinin, Covid-19 Pandemisinden ne derecede etkilendiklerini, mesleklerini yapmaya devam etme ve meslekten ayrılma niyeti yönündeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışmanın amacı doğrultusunda nitel araştırma tekniğinden faydalanılmış, veriler Türkiye'de faaliyet gösteren eylemli profesyonel turist rehberleriyle yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Çalışmanın sonucunda Covid-19 Pandemisinin oluşturduğu olumsuz etkilere karşın turizm rehberlerinin mesleklerini bırakmayı düşünmedikleri, turizm rehberliği mesleğiyle ilgili tatmin düzeylerinin yüksek seviyede olduğu, bununla birlikte pandemi gibi öngörülemeyen kriz durumlarında hayatlarını idame ettirebilmek amacıyla ikinci bir meslek edinme eğiliminde oldukları kanaatine varılmıştır.
Farklı gezi türlerine göre turist rehberlerinin rollerinin misafir yorumları üzerinden değerlendirilmesi
Turist rehberleri, turizm sektörünün gelişmesinde önemli bir işleve sahiptir. Aynı zamanda turist rehberleri, turistler ile en sık etkileşim kuran kişiler olarak görülmektedir. Bunun yanında, yaptıkları mesleğin gerekliliği olarak turistler ile bir arada iken çeşitli roller üstlenmektedirler. Üstlendikleri her rol ise turların türüne ve turistik bölgeye göre değişiklik göstermektedir. Söz konusu rollerin belirlenmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve mevcut turist rehberliği eğitiminin geliştirilmesi bakımından önem arz etmektedir. Buradan hareketle, yapılan bu araştırmada turist rehberlerinin farklı turizm turlarında üstlendikleri rolleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, özellikle Avrupa şehirlerinde farklı turlar ve rehberler ile hizmet sunan bir çevrimiçi seyahat işletmesi olan Withlocals'da yer alan Avrupa'da en çok ziyaret edilen şehirler arasında bulunan on şehir ve beş farklı tur türüne ilişkin (aile, alışveriş, gastronomi, şehir ve müze) çevrimiçi 2450 yorum incelenmiştir. Turlar belirlenirken birden fazla rehberin hizmet verdiği turlar tercih edilmiştir. Turist rehberlerinin bu turlarda hangi rolleri üstlendiklerini belirlemek için nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum deseni yöntemi benimsenmiştir. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi, verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Turistler açısından turist rehberinin bilgi verici ve ev sahibi rolünün en önemli roller olduğu ortaya konmuştur. Araştırmanın sonucunda turist rehberlerinin rollerinin turlara göre değişiklik gösterdiği görülmüştür. Çalışmanın önemli bir sonucu olarak tavsiye verici rol ve uzman rolü olmak üzere iki yeni rol daha tanımlanmıştır. Yeni tanımlanan bu rollerin turistlerin gezi deneyimlerinde ve memnuniyetlerinde önemli bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Çalışma sonucunda ortaya konan rollerin, rehberlik eğitiminde kullanılması ile birlikte turist rehberlerinin niteliklerinin artacağı düşünülmektedir.
Turizm rehberliği eğitiminde sanal gerçeklik uygulamaları kullanımının akademik başarı ve kalıcılığa etkisi
Nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma yaklaşımının uygulandığı bu çalışmada, sanal gerçeklik uygulamalarının turizm rehberliği eğitiminde kullanılmasının öğrencilerin akademik başarılarına ve kalıcılık düzeyleri üzerindeki sonuçlarına dair deneysel sonuçlar elde etmek; öğrenciler ve öğretim elemanları tarafından sanal gerçeklik uygulamalarının turizm rehberliği eğitiminde kullanımının nasıl değerlendirildiğini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Arkeoloji dersi uygulama dersi olarak belirlenmiş ve nicel veri toplama aracı olarak 31 soruluk başarı testi kullanılmıştır. Gönüllülük esasına göre belirlenen iki deney grubu ve iki kontrol grubundan oluşan toplamda 70 öğrenci ile dört haftalık dersler gerçekleştirilmiştir. Solomon Dörtlü Grup Tasarımı'nın kullanıldığı bu çalışmada bir deney ve bir kontrol grubunda yer alan 30 öğrenciye dersler başlamadan önce bir öntest uygulanmıştır. Dört haftalık derslerin sonunda tüm öğrencilere sontest ve sontestten üç hafta sonra yine tüm öğrencilere kalıcılık testi uygulanmıştır. Daha sonra uzman görüşünden yararlanarak hazırlanan açık uçlu soru formları ile 35 deney grubu öğrencisinden ve 13 turizm rehberliği bölümü öğretim elemanından nitel veriler toplanmıştır. Toplanan nicel verilere bağımlı örneklem t testi, bağımsız örneklem t testi ve kovaryans analizi uygulanmıştır. Nitel verilere ise içerik analizi yapılmış ve kodlamalar sonucunda temalar oluşturulmuştur. Nicel verilerden elde edilen bulgular sonucunda deney grubu öğrencilerinin başarı puanlarının kontrol grubu öğrencilerine göre anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencilerden toplanan nitel verilerden elde edilen bulgular sonucunda ise öğrencilerin sanal gerçekliğin turizm rehberliği eğitiminde kullanımına yönelik olumlu görüşlerinin olduğu belirlenmiştir ve görsel ortam ve kalıcı öğrenme; bulunma hissi ve ilgi çekicilik; teknik sorunlar ve fizyolojik sorunlar olmak üzere üç adet tema oluşturulmuştur. Öğretim elemanlarının da turizm rehberliği eğitiminde sanal gerçeklik uygulamalarının kullanımına yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir ve görsel materyal; deneyimleme; teknolojik uyum; alt yapı yetersizliği olmak üzere dört adet tema oluşturulmuştur. Araştırmada son olarak nicel ve nitel veri analizlerinden elde edilen bulguların ortak gösterimi gerçekleştirilmiştir. Ortak gösterim neticesinde, deney grubu öğrencilerinin akademik başarı ve kalıcılık düzeylerinin kontrol grubuna göre daha yüksek oluşunun öğrencilerden ve öğretim elemanlarından toplanan verilerle desteklendiği ortaya koyulmuştur. Böylece, ileride bu alanda yapılacak akademik çalışmalara ve turizm rehberliği eğitimi veren kurumlara sanal gerçeklik uygulamalarının turizm rehberliği eğitiminde kullanımına yönelik bir takım öneriler getirilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Sanal Gerçeklik, Eğitimde Sanal Gerçeklik, Turizm Rehberliği Eğitimi, Turizm Rehberliği Eğitiminde Sanal Gerçeklik
Tüketicilerin seyahat motivasyonlarının geliştirilmesinde gastrorehberliğin rolüne ilişkin model önerisi: Türkiye örneği
Dünya üzerindeki farklı uygarlıkların sahip oldukları etnik ve yerel kültürler neticesinde ülkeler, birbirinden zengin mutfak içeriklerine sahip olmuşlardır. Ülkelerin zengin içeriğe sahip oldukları bu mutfaklar, turizm sektörü içerisinde alternatif bir turizm çeşidi olarak sunulmakta, doğrudan ve dolaylı olarak ülkelere döviz getirisi sağlamaktadır. Artan kıyasıya rekabet koşulları ve hızlı gelişen teknoloji göz önünde bulundurulduğunda da sahip olunan kültürel ve yöresel değerlerin ön plana çıkarılması için etkili bir tanıtıma ve zengin içerikli sunumlara ihtiyaç duyulmaktadır. Etkili sunum ve tanıtımlar sadece medya, fuar, panel, sempozyum vb. aracılığıyla değil, aynı zamanda ülkelerin turizm elçileri rolünde görev alan ve birebir turistlerle iletişim içerisinde bulunan turist rehberleri aracılığıyla da yapılmaktadır. Çalışma bu kapsamda; ülkenin en önemli turizm elçilerinden biri olan profesyonel turist rehberlerinin, hızla gelişen ve ülkelere döviz girdisi sağlayan gastronomi alanında etkili hizmet sunabilmeleri adına gastrorehberliğe yönelik model önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Daha önce konuyu bu bağlamda inceleyen bir tez çalışmasına rastlanılamamış olması, konunun özgünlüğünü koruması ve ilgili alanyazında yeterince yer verilmemesi araştırmanın ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu açıdan çalışmada model önerisi geliştirmek için detaylı ve derinlemesine saha araştırmasına gerek duyulduğundan dolayı yöntem olarak nitel araştırma yöntemi kullanılması tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında faal olarak turlara çıkan gastrorehberler, gastronomi turları düzenleyen seyahat acentaları, gastroturistler ve rehber-akademisyenler ile yarı yapılandırılmış sorular eşliğinde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeye katılan katılımcılar alanında uzman ve bilirkişi kimselerden amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Farklı örneklemler ile yapılan görüşmelerde konunun detaylı incelenmesi ve model önerisi geliştirilmesi amacıyla katılımcılara yönelik birbirinden çoğunlukla bağımsız, toplamda 55 soru sorulmuştur. Bu sorulardan belirli kesimleri gastrorehberliğe yönelik model önerisi geliştirmek için ortak soru biçiminde sorulmuş, ayrı örneklemden katılımcıların farklı görüş ve önerileri alınmıştır. Ayrıca katılımcı gözlem ile gastronomi turlarına dahil olunmuş, daha önceki bireysel tecrübelerden faydalanılmıştır. Araştırma neticesinde elde edilen veriler, betimsel yöntem ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre birçok tema ve kod belirlenmiş ancak model önerisi için gastrorehberlerin sahip olması gereken nitelik ve özellikler, bilgi ve beceriler, roller ve eğitimler olmak üzere 4 farklı tema oluşturulmuştur. Gastrorehberliğe yönelik oluşturulan modelde, gastrorehberlerin daha çok tanıtım ve aktarım rollerinin olduğu, yeme-içmeye yönelik kendilerinin de teorik ve uygulamalı eğitimlere sahip olması gerektiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, genel mutfak bilgisi ile ürün bilgisine ve yeme-içme tarihi hakkında bilgiye sahip olmaları, kendilerinin de yeme-içmeye meraklı ve kaşif olmaları gerektiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Gastrorehberlik, Seyahat Motivasyonu, Turist Rehberi, Turizm.
Kültür turizminin sürdürülebilirliğinde profesyonel turist rehberlerinin rolü: Ankara örneği
Dünyanın en hızlı gelişen sektörlerinden olan turizmin temel taşını turistler oluşturmaktadır. Konumları gereği, turistlerle neredeyse 24 saat birlikte olan turist rehberlerinin, turist davranışları üzerinde önemli etkileri olmaktadır. Dolayısıyla, profesyonel turist rehberlerinin turist davranışlarını yönlendirmede son derece önemli ayrıcalıklara sahip olduğu söylenebilir. Bu bağlamda, kültürel değerlerin korunmasında ve sürekliliğinin sağlanmasında da turist rehberlerine önemli görevler düşmektedir. Bu nedenle, turist rehberlerinin, kendileri, turistler ve seyahat acentası yöneticileri tarafından bir kültür elçisi olarak algılanıp algılanmadıkları sorusu ile bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, turist rehberleri için tesadüfî, turistler için kotalı, seyahat acentası yöneticileri için kolayda örnekleme tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinde, turist rehberlerine ve turistlere ilişkin veri setine Kruskal Wallis testi, seyahat acentası yöneticilerine ilişkin veri setine ise ANOVA testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, her örneklem grubunun turist rehberlerini bir kültür elçisi olarak algıladığı belirlenmiştir. Ancak turist rehberlerinin kendileri ile ilgili algılamalarının, turistler ve acenta yöneticilerine göre daha yüksek tercih sıralamasında yer alması dikkat çekicidir.
Turist rehberlerinin performans kriterlerini belirlemeye yönelik bir çalışma: Turist rehberliği performans ölçeği geliştirilmesi
Turlar, seyahat sektöründe sunulan önemli ürünlerdendir. İnsanların kendi başlarına gezmek yerine tura katılımı tercih etmelerinde turist rehberlerinin önemli etkisi vardır. Temel görevi seyahat işletmesi adına tur programını yürütmek ve turistlere bilgi vermek olan turist rehberleri günümüzde destinasyonlar, sürdürülebilirlik, arabuluculuk ve deneyim yaşatma gibi çok yönlü misyonlara sahiptir. Rehberler, adına çalıştıkları işletmeye farklı açılardan etki etmektedir. Turist rehberleri seyahat işletmelerinde çalışan diğer personele kıyasla turist memnuniyeti, müşteri sadakati vb. konularda daha önemli bir role sahiptir. Çünkü turist rehberleri turistlerle en çok etkileşimde bulunan çalışanlardır. Bu etkileşimde en önemli unsur ise turist rehberliği hizmetidir. Bu hizmet, rehberin tur esnasında gösterdiği performansla şekillenir. Rehberin performansı ise yükümlü olduğu eylemleri yerine getirmesi ile ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada öncelikle seyahat sektörü ve sektör kurum/kuruluşları, turizm endüstrisinde turist rehberliği mesleğinin yeri, turist rehberliği meslek örgütleri, mesleğe ilişkin çalışma esasları ve turist rehberlerinin performansına ilişkin kavramsal bir çerçeve sunulmuştur. Ardından, turist rehberlerinin performansını inceleyen çalışma sayısının az olması, rehber performansını ölçmek için geliştirilen ölçeklerin sınırlı sayıda olması, Türkiye'de gerçekleştirilen rehberli turların ve Türk turist rehberlerinin sunduğu hizmetin niteliklerini gözeterek geliştirilen özgün bir ölçeğe rastlanılmaması üzerine bu çalışmada turist rehberliği performans ölçeği geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda öncelikle nitel bir araştırma yürütülerek rehber performansına ilişkin kriterler belirlenmiş, ardından bu kriterlerden oluşturulan anket formu nicel bir araştırma sürecine dâhil edilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri neticesinde üç faktörlü ve 18 değişkene sahip turist rehberliği performans ölçeği geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Seyahat Sektörü, Turist Rehberleri, Turist Rehberi Performansı,Performans Ölçeği, Ölçek Geliştirmede Geçerlik-Güvenirlik