Turkomans

Yörük/Türkmen kültüründe Şamanizm etkilerinin sahne göstergeleri bağlamında yorumu ve bir uygulama

Şamanizm, Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen konargöçer Yörük-Türkmen topluluklarda izlerine hala rastladığımız; Anadolu dışındaki birçok coğrafya ve kültürde de hala geniş ölçüde izleri görülen eski bir inanış biçimidir. Bu izler günümüzde konargöçer toplulukların kültüründe vegünlük yaşamında, ritüellerden, geleneklerden göreneklere, efsanelerden, destanlara, musikiye, el sanatlarına, doğal ilaçlardan şifalandırma yöntemlerine kadar ortak birçok benzerlik göstermektedir. Bu sanat çalışmasının temel amacı, Balıkesir-Edremit Körfez'i ve Kazdağı (İda Dağı) yöresi Yörük-Türkmen topluluklarda şamanist ögeleri bulmak, etkileşim noktalarını belirlemek ve benzerliklerini saptamaktır. Elde edilen göstergelerin yöreye ait Sarıkız Efsanesi'ni konu alan, araştırma- yorum-uygulama süreciyle paralel olarak Türel Ezici tarafından yazılan "İda'nın Azizesi Sarıkız'ın Hikayesi..." adlı orijinal metnin sahne performansıyla somutlanmasıdır. Metnin sahne uygulamasında çevre düzeni şaman ritüelinin Yörük-Türkmen kültüründe ve günlük yaşamında karşılığı olan gösterenler ile kurulmuştur. Uygulamanın dramaturgi ve reji yöntemi hikaye/destan anlatıcılığının teknik ve estetik özellikleri gözetilerek açık biçim, göstermeci üslup üzerinden oluşturulmuştur. Sahnelemede oyunculuk biçemi, oyuncuların bireysel ve toplu doğaçlamalarıyla elde edilerek, şamanın ses, söz, hareket kullanımının otantik hikaye/destan anlatıcılığındaki karşılıkları belirlenmiştir. Bu veriler ışığında Yörük-Türkmen kültüründe söz, ses, beden, hareket düzleminde şamanik yorum ve ifadenin olanakları araştırılmış, benzerlikler tespit edilerek şamanik göstergelerden oluşan bir sahne performansına ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Yörük-Türkmen, kültür, şamanizm, efsane, Sarıkız, performans

Şiraz nakkaşhaneleri ve resimli şehnameler (1470-1500)

Bu çalışmanın konusunu, İran edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan ve Firdevsi (ö. 411/1020) tarafından 11. yüzyılın başlarında tamamlanan Şehnamenin Şiraz kentinde 1470-1500 yılları arasında üretilen resimli örnekleri oluşturmaktadır. Belirlenen zaman aralığında hazırlanmış olan örnekler içerisinden Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi koleksiyonunda bulunan sekiz nüsha H.1515 (1478), H.1489 (1482-83), H.1506 (1486), H. 1507 (1494), R. 1542 (1494), H.1491 (1495), H.1508 (1498), H.1478 (1490) ile Staatsbibliothek zu Berlin (Berlin Eyalet Kütüphanesi)'de bulunan tek nüsha (Ms.or.fol.4255/ 18 Haziran 1489) çalışmamız kapsamına alınmıştır. Bu tez kapsamında 16. yüzyıla kadar Şiraz'daki politik durum hakkında bilgi verilmiştir. Akkoyunlu Beyliğinin (1340-1514) siyasi tarihine bakılmıştır. Önemli bir el yazması üretim merkezi olan Şiraz'ın kitap üretimindeki yerine değinilmiştir. Böylece odaklandığımız dönem için siyasi ortam tanıtılmış ve sanatsal alt yapı belirlenmiştir. Resimli Şehname geleneği 1470 yılına kadar ele alınmış ve çalışmanın odaklandığı dönemden önce var olan resimli örnekler incelenmiştir. Konu kapsamında ele aldığımız dokuz Şehname nüshasının incelemesi yapılmıştır. Nüshaların resim üslubu, sayfa tasarımları, tezhip özellikleri irdelenmiş ve değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu incelemenin önemli bir bölümünü yazmalarda yer alan resimlerin ikonografik çözümlemeleri oluşturmuştur. Yapılan incelemede, konu kapsamında ele alınan Şehname nüshalarının birbirlerine benzeyen özellikleri ortaya çıkarılmış, sahip oldukları özgün yönleri belirlenmiştir. Böylece Şiraz nakkaşhanelerinin söz konusu dönemdeki üretimi hususunda değerlendirme yapılabilmiştir.

Adana ili Aladağ ilçesi ağız incelemesi

Çalışmamızda Adana ili Aladağ ilçesi sınırlarında yaşamlarını sürdüren Yörük ve Türkmen halklarının ağız özellikleri incelenmiştir. İncelemede Aladağ ilçesi ve köylerine gidilerek çeşitli derlemeler yapılmıştır. Bugün proje halinde olan "Ağız Atlası" na katkı sağlanması amacıyla ilçede yaşayan topluluk, dil bilgisi ve kültürel yönden incelenmiştir. Çalışmamız, incelemeler sonucun da " İnceleme, Metin ve Sözlük" kısımları olarak sınıflandırılmıştır. Metinler kısmında TDK'nın belirlediği transkripsiyon alfabesi kullanılmıştır. Ayrıca, inceleme kısmında Türk Yazı Dillerinde bulunan ve bulunmayan ünlülerin kısaca açıklamasına yer verilmiştir. Son olarak sözlük kısmında da ilçe sınırları içerisinden geçmişten günümüze kadar kullanılan kelimelere yer verilmiş ve kelimelerdeki ses değişimlerinin tespiti yapılarak hazırlanmıştır. Adana ili Aladağ ilçesi Ağız incelemesi çalışmasında, Adana ilinin Aladağ Merkez ilçesi ve çeşitli köyleri incelenerek maksadımıza uygun dil verilerinin derlemesi yapılmıştır. Konuşturulan kişilerin ilçe sınırlarına çıkmayan genellikle yaşlı nine ve dedelerin olmasına dikkat edilmiştir.

1958-2017 yılları arasında Kerkük Türkmenlerinin asimilasyon sorunu

Günümüzde Irak olarak bilinen bölge, yaklaşık 1400 yıl önce Müslümanlar tarafından fethedilmiştir. Bu tarihlerden itibaren bölgede Türkmen varlığı söz konusudur. Kerkük ise; Türkmenlerin, Irak içinde en yoğun olarak yerleştiği bölgedir. Bu nedenle, Kerkük pek çok kaynak tarafından, Türkmen kenti olarak adlandırılmaktadır. Ancak Kerkük Türkmenleri Osmanlı Devleti'nin bölgeden ayrılmasından sonra pek çok asimilasyon politikasına maruz kalmıştır. Bu baskıların en büyükleri 1924 Kerkük Katliamı, 1946 Gavurbağ Katliamı ve 1959 Kerkük Katliamlarıdır. Bu katliam ve asimilasyon politikalarının baş aktörleri genel olarak aynı bölgelerde azınlık olarak yaşayan Kürtler ve diğer etnik halklar olmakla birlikte, Irak devleti de olaylara müdahalelerdeki başarısızlığı ve suçluları cezalandırmadaki yetersizliği nedeni ile bu sorunların derinleşmesine katkıda bulunmuştur. Günümüze gelindiğinde Kerkük Türkmenleri etnik temizlik gibi fiziksel saldırılara maruz kalmasa da, siyasi kimliğine yapılan "görmezden gelme" gibi fiillere maruz kalmaya devam etmektedir. Kerkük Türkmenlerinin maruz kaldığı baskı ve asimilasyonun bir devlet politikası haline gelmesi Irak'ta 1958 yılında Cumhuriyet rejiminin ilan edilmesi ile başlamıştır. Bu tarihten, 2017 yılındaki Kürt Yönetim Bölgesinin Irak Merkezi Yönetiminden ayrılması için yapılan referanduma kadar geçen süreçte Kerkük Türkmenleri bir taraftan Kürt Yönetimi, diğer taraftan DAEŞ gibi silahlı grupların tehditleri ile yüzleşirken, Irak merkezi yönetimi tarafından da dikkate alınmamışlardır. Bu bilgiler ışığında, çalışmada Kerkük Türkmenleri'nin yaşadığı asimilasyonun neden ve sonuçları, 1958 ve 2017 yılları arasındaki süreci kapsayacak şekilde incelenmiştir.

Karacakurt Türkmen köylüsünün sosyal yaşamındaki insan ve mekân algısının incelenmesi: "Etnografik çalışma"

Bu araştırma Anadolu'yu yurt edilen onlarca Türkmen aşiretinden biri olan Karacakurt Türkmen köylüsünün yaşam biçimini ve kültürel anlayışını ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Anadolu'nun Türkleşmesi sürecinde önemli rol alan Karacakurt Türkmen Köylülerinin geçmişten günümüze insan ve mekân algılama biçimleri ile tarihi geçmişini, günümüzle bağlantısını tespit etmek amaçlanmıştır. Karacakurt Türkmen köylerini temsilen seçilen 3(üç) köy (Hasanlar, Karaovalar ve Sadık) ile bu köylerde yaşayan dokuz kişi bu araştırmanın çalışma grubudur. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik desen kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak doküman taraması, gözlem ve görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, dokümanlardan ve gözlemlerden elde edilen verilerle karşılaştırılmış, elde edilen tüm bulgu ve sonuçlar betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Karacakurt Türkmen köylüsü geçen uzun yıllar sürecinde insan ve mekân algısının birbiriyle bağlantılı şekilde ana kaynağa bağlı kalarak sürekli bir değişim ve gelişim içerisinde olduğu sonucuna varılmıştır. Konar-göçer Türkmen köylerinin genelinde olduğu gibi Karacakurt Türkmen köylüsü de kalıcı olarak yerleştikleri, yurt edindikleri yerleşim yerlerine ana yurt Orta Asya'da var olan coğrafi kavramları taşıdıklarını görülmüştür. Karacakurt Türkmen aşiretine komşu ve akraba olan Herikli, Yabanlı gibi diğer Türkmen aşiretlerinin insan ve mekân algılama becerilerini inceleyen başkaca bilimsel çalışmalar yapılmalı ve kültürel faaliyetler artırılmalıdır.

Irak'ta azınlık medyası: Türkmen basının tarihsel gelişimi

Azınlık kavramının kesin bir tanım verilmemiş ancak içerdiği anlam zaman içinde hızla genişlemiş ve yeni özellikler eklenmiş. Azınlık kavramı sosyolojik, hukuksal, siyasal farklı yorumlar yapılmıştır ancak batı litaratünde etnik, dini, dilsel ve kültürel faktörlerin etkisiyle ele alınırken osmanlı başta olmak üzere bazı toplumlarda din temel belirleyici faktördür. Dolayısyla azınlık kavramı içeriği ve kapsam konusunda kesin bir uzlaşma yoktur. Azınlık kavramı hukuksal ve sosyolojik yönden değerlendirilir; azınlık türleri ise etnik azınlık,dini azınlık, dil azınlığı ve ulusal azınlık olarak türlere ayrılır.azınlıklar için kitle iletişim araçları çok önemlidir çünkü kendi kültürel ,dinsel,dilsel ve etnik yapıların korunması özerk iletişimsel alanların yaratılması yolu ile olur ve varoluşların anlamladırmasında büyül role sahiptir .Azınlık olarak Türkmenlerin basın faaliyetlerin ise Irak'ın kuruluşundan günümüze kadar var olma mücadelesi vermiştir. kraliyet döneminde yayın yapan üç gazete var Kerkük gazetesi, İleri gazetesi ve Afak gazetesidir.Cumhuriyet döneminde ise (1958 -2003) Beşir gazetesi ,Kardeşilk dergisi,Tükmeneli gazetesidir.2003 işgal sonrası dönem ise yayını gümüze kadar devam eden gazeteler şöyledir;(Türkmeneli,Aksu,İnci Diyale,TEBA).devam eden dergiler ise (Kardeşlik,Elfanar,Kurtuluş,Muharip,Elkatip Altukmanı).ancak kısa dönem yayın yapan sonra kapatılan gazeteler ise,Kerkük,Altın Köprü,karar,Alsadık,Almesir,Meclis, ufuk ,Almizan,Türkmen Times,zahab El Esvet,Ayna,Tercüman,El-wefa,babagürgür,şafa babagürgür,El-Beşir,Kale).

Irak Türkmen ağzı kifri yöresi karşılaştırmalı biçim bilgisi

"Irak Türkmen Ağzı Kifri Yöresi Karşılaştırmalı Biçim Bilgisi" adlı bu yüksek lisans tezi, Oğuz grubunun güney-batı kolunda yer alan Kifri Türkmen ağzını, biçim bilgisi açısından ele alıp incelemiştir. Kifrili olduğum ve Kerkük Erbil'de yaşadığımdan dolayı her üç bölgenin karşılaştırmalı biçim bilgisi çalışmasına karar verilmiştir. Çalışmada ele alınan konunun incelenmesi ve sonuçları bakımından literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bölgede yaşanan siyasi ve sosyal olaylar, kitlesel göç hareketleri ve bölge içerisinde uygulanan politikalar neticesinde kaybolma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Özellikle eğitimde Latin alfabesine geçilmesi; dili bilen ve kullanan yerli halkın sayısının azalması ile beraber ağızların özellikleri kaybolmaya başlamıştır. Dolayısıyla Irak Türkmen ağızlarının çekim morfolojisi, türetim morfolojisi ve sözcük türlerini ele alarak ağızlarda zamanla oluşan değişikliği ve ortaya çıkan benzerliklerin ve farklılıkların tespit edilmesi çalışmanın önemini oluşturmaktadır. Bu bağlamda bölgede en yaygın ağız olan Kifri bölgesinde yaşayan farklı yaştaki insanlarla yapılan derleme sonucunda elde edilen ses kayıtları çeviri yazı işaretleriyle yazıya çevrilmiştir. Bunun yanı sıra Arapça eserlere ve dilin asıl kaynağı olan kişilere ulaşılmış ve kaynaklar analiz edilmiştir. Sonuçta, Kifri yöresi ağzının, diğer ağızlarla karşılaştırıldığında biçim bilgisi açısından genel olarak ortak özellikler gösterdiği bazı durumlarda ise farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Diyalektoloji, Irak Türkmen Ağzı, Kifri Türkmen Ağzı, Biçim Bilgisi, Çekim Biçim Bilgisi, Türetim Biçim Bilgisi, Sözcük Türleri, Derleme, Sözlük

IRAQI-Turkish relations 1990-2014

This thesis is planned to examine diplomatic relations between Iraq and Turkey during the period 1990-2014. It also makes an inquiry for the crucial historical developments which affected the relations between the two countries since the establishment of Iraq and Turkey. The question of Mosul which settled in 1926 and the Iraqi-Turkish relations which witnessed rapprochement with the signature of the Sadabad Pact of 1937 and then the Baghdad Pact of 1955 are examined in detail. From 1960 onwards Iraqi- Turkish were further improved as security concerns took priority in their relations and this continued till 1990s. During the 1990s Turkey supported for the international alliance against Iraq and participated in creating "no fly zone" in north Iraq to safe the Kurds from Saddam regime. Turkey herself also suffered from the economic embargo imposed on Iraq from 1990 onwards. Though Iraqi-Turkey's relations suffered from economic and political setbacks their relations swiftly recovered afterwards. Their relations have improved in different areas as both Iraq and Turkey recognized the need for each other to cooperate in security, economy, and energy fields. From 2002 onwards the most important events which affected Iraqi-Turkey's relations were election of the new Turkish government and the American War on Iraq in 2003. This was because the Turkish Justice and Development Government (JDG) adopted a new active foreign policy towards Iraq and the neighboring Arab countries. Iraq was one of the main pillars of this policy. Also, the relations between Turkey and Kurdistan Regional Government (KRG) was developed because of the fundamental changes took place in Iraq's internal, regional and international environments. During this period "Zero Problem" policy adopted between Iraq and Turkey reached its peak during 2006-2011. For instance "High level Strategic Cooperation Council" was established between Iraq and Turkey in 2008 besides 48 memoranda were signed. However these fertile political and economic grounds were soon to replace by many obstacles and difficulties stemming from Arab uprisings and the rising of ISIS since 2011. This situation was more or less to continue in the same manner until 2014. Keywords: Iraq, Turkey, Energy, Iraqi Kurds, Turkmens, Gulf Wars.

Everyday interactions between local and refugee women in a Turkish town: Identity construction and negotiation

This doctoral project investigates the dynamics of everyday interaction between refugee and local women residing in a mid-size Turkish city. Focusing on social gatherings of local and Iraqi Turkmen refugee women in domestic spaces for one year, the linguistic ethnographic study undertaken in this project explores the dialogical processes through which these women construct and negotiate their stances and identity positions. Regular field observations were supplemented by a total of 70-hour of audio-recordings of spontaneous interactions in Turkish in informal social gatherings, interviews, and home visits. Findings reveal how these interactions were observed to be normative and stance-saturated, and the hegemonic nationalist, religious and patriarchal discourses were all-pervasive. They also show that while the Iraqi Turkmen women's efforts to capitalise on the shared identities resulted in the emergence of "brief moments of tight but temporary and ephemeral groupness" (Blommaert, 2017, p. 35), in the long run, their refugee identity overshadowed other identities which they claimed for themselves.

Nuhun Tupanı Türkmen Türkçesi romanı: Dil incelemesi-metin-çeviri-sözlük

İlkokul düzeyindeki Türkmen sığınmacı çocukların barış, güven ve vatan kavramlarına ilişkin algıları

İlkokul Düzeyindeki Türkmen Sığınmacı Çocukların Barış, Güven ve Vatan Kavramlarına İlişkin Algıları Bu çalışmanın amacı ilkokul düzeyindeki Türkmen sığınmacı çocukların barış, güven ve vatan algılarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan olgubilim araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları Ankara ilinin Mamak ilçesinde ikamet eden ilköğretim çağındaki 21 Türkmen sığınmacı ve mülteci çocuklardan oluşmaktadır. Çalışmanın veri toplama süreci iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada katılımcılara barış, güven ve vatan kavramlarına ilişkin resim çizdirilmiştir. Daha sonra resim çizen katılımcılarla resimleri hakkında görüşme yapılmıştır. İkinci aşamada çocuklarla barış, güven ve vatan kavramlarıyla ilgili yarı-yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Resimlerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların resimlerindeki barış algılarını ilişkiler boyutunda ve Türkiye'ye yönelik olumlu algıları şeklinde; güven algılarını emniyette olma, kişilere güven ve mekansal güven konularında; vatan algılarını Irak'a yönelik aidiyetleri, Türkiye'ye yönelik olumlu vatan algıları, Irak ve Türkiye'ye yönelik olumlu vatan algıları ve Türkmen aidiyeti konularıyla yansıttıklarına ulaşılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerin sonucunda katılımcıların barış algılarını kişiler arası ilişkiler ve negatif barış; güven algılarını tehlikelerden uzak olma, ilişkiler boyutu ve mekansal güven; vatan algılarını ihtiyaçların sağlanması ve aidiyet algısı şeklinde ifade ettiklerine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Barış, güven, sığınmacı, vatan.

Iraq ,Turkmens and Kirkuk after British Occupation in 1918

Across the world, there are very few communities that have lost their sovereignty and rights in a region and become minority by constitution in less than a hundred years. Evaluating the history of the world from past to present, it can be observed that many communities started to claim their rights and establish their countries after the French revolution. The Iraqi Turkmen are one of the rare communities in history who lost their rights in a short time since they completed their identity formation processes late. Another reason for losing their rights in such a short time is that they reside in a geography that harbors conflicts of interest among great powers of the world. By the late 19th century, the majority of the population in Kirkuk and Mosul consisted of the Turkmen who adopted the principle of living peacefully with minorities in the society. Nevertheless, they began to lose their constitutional rights as of the 20th century due to the collapse of the Ottoman Empire and the eastern policies of the Great Britain and the United States. And today, they are accepted only in minority status in the current Iraqi Constitution. This postgraduate thesis will elaborate on how Kirkuk and the Turkmen have suffered losses in terms of their constitutional rights since the beginning of the 20th century. In addition, answers of the following questions will be sought: What kind of foreign policies were followed by Turkey in this process with regard to the Turkmen and Kirkuk? At what stage did the Kirkuk Turkmen suffer loss of rights? What was the situation of the Turkmen in the region as the Iraqi governments had changed over time?

Çanakkale yöresinde Türkmen folkloru üzerine bir araştırma (saha çalışması)

Tahtacı denilen Alevi Türkmenler, ülkemizde güney,orta ve batı Anadolu'nun ormanlık bölgelerinde ve yöremizde de Kaz Dağı eteklerinde toplu halde yerleşik hayatlarını sürdürmektedirler. Çanakkale yöresinde yaşayan Türkmenlerle sınırlı tuttuğumuz saha çalışmamızla zengin folklor değerlerimizi kayda alma imkanı bulduk. Türkmenlerde görülen pek çok inanış ve davranış biçimi, Türklerin Samanlık dönemlerine kadar uzanmaktadır. Türk toplumunun her kesiminde az çok görülebilen bu unsurların,Alevi Türkmen toplumunda töreleşmiş bir halde İslami cila allında yaşatıldığını görüyoruz. Türkmenlerde Dede dini bir lider,mürşiddir.Eskinin Şaman'ı "Dede" sıfatıyla yaşamaktadır denilebilir. Toplumda oto kontrolü sağlayan kurallarıyla yakın zamanımıza kadar mahkeme yüzü görmeden birlik ve düzenlerini sağlamışlardır. Bektaşi felsefesindeki "eline,diline,beline sahip ol" prensibi ile dürüstlük,namus,kardeşlik,sevgi ve saygı üzerine bir hayat tarzı ile yasaya gelmişlerdir. Eserimizde,doğum ve çocukluk dönemi adetleri,gençlik dönemi adetleri,ölüm ve cenaze gömme adetleri,insan ilişkileri ve dayanışma adetleri,dini hayat,bazı hastalıkların tedavileri ve inanışlar,giyim kuşam bölümler halinde ele alınmıştır. Dua,nefes,mani gibi örnekler,ilgili konuyla beraber verilmiştir. Bu çalışmamızla milli kültürümüzün yöremizde yaşatılan ancak unutulmaya yüz tutan bir bölümünü ilmi metotlarla ortaya koymaya gayret sarfettik.Böylece milli kültürümüze katkıda bulunmuş sayılırsak kendimizi son derece mutlu sayacağız.

Hazar ötesi üzerine hakimiyet mücadeleler ve Rusların Türkmen bölgesi işgali

Bu çalışmada amaç; 19. yüzyılda bölgeye gelen Rusların Türkistan'da yer alan zengin bölgelerin ve Hazar Ötesi Türkmenleri üzerinde yürüttükleri çalışmaları analiz etmektir. Rusların yürüttüğü bir takım ilmi, bilimi ve askeri çalışmalar ile Rus tarihçi ve devlet adamlarının Türkmenler hakkındaki düşünceleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. İşgal sırasında bölgede yaşanmış olaylar ve akabinde gelişen işgalin Türkmen toplumu ve kültürü üzerindeki etkisine değinilmiştir. Türkmenlerin "Göktepe"de aldıkları mağlubiyet gibi yaşanan hadiseler ile hemen ardından yükselen Rus hâkimiyeti sürecinin bölge üzerindeki etkisi, Rusların Türkmenler üzerinde hâkimiyet kurabilmek için yaptığı uygulamalar hakkında bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmada konuyla ilgili yapılmış çalışmalardan faydalanılmakla beraber öncelikle çalışmaya kaynaklık edecek olan söz konusu Rusça kaynakların çevirisi yapılarak kaynaklar arasında yer verilmiş ve içerikleri analiz yöntemi ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma iki ana bölümden oluşmakla birlikte bu başlıklara bağlı olarak alt başlıklar yer almaktadır. Birinci bölümde Rusların işgal öncesi Türkmen toprakları üzerinde yaptığı bazı faaliyetler ve bölgenin işgal altına alınma sürecinde yaşanan olaylar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yine aynı bölümde Türkmenlerin yaşadığı coğrafya, Türkmenlerin kişilik özellikleri gibi konular üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Çarlık Rusya'nın işgalinin ardından yaşanan süreç ve bölgeye getirmiş olduğu yeni sistem hakkında bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde Rusların kendi çıkarları için bölgeyi ekonomik anlamda sömürge altına alma, Türkmenleri kendilerine has eğitim ve kültür anlayışlarından uzaklaştırma çabası aktarılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: General Skobelev, Göktepe Savaşı, Türkmenler, Rus Seyyahları

Irak Türkmen Türkçesi Amerli ağzı üzerine bir inceleme

Batı Türkçesinin Doğu kanadında yer alan ve Türkçenin Azeri sahasına dâhil olan Irak Türkmen Türkçesi, Irak Türkleri tarafından konuşulan ağızları kapsamaktadır. Irak Türkmen Türkçesini konuşan iller, ilçeler ve kasabalar arasında ortaya çıkan ve tasnif niteliği taşıyan en belirgin fark, teklik ve çokluk 2. kişi iyelik eklerinde kendini göstermektedir. Türkmeneli'deki bazı bölgeler; 2. kişi teklik iyelik ekini [+v], 2. kişi çokluk iyelik ekini [+vIz] biçiminde kullanırken diğer bölgeler 2. kişi teklik iyelik ekini [+y], 2. kişi çokluk iyelik ekini [+yIz] biçiminde kullanmaktadır. Buradan yola çıkılarak Irak Türkmen Türkçesinin ağızları, "v" ve "y" olmak üzere başlıca iki grup altında tasnif edilmektedir. Bu çalışmada Irak Türkmen Türkçesinin "y" grubuna dâhil olan Amerli ağzının ses ve şekil bilgisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Tez, Amerli bölgesinin ağzıyla sınırlı olup söz konusu ağzın ses ve şekil bilgisini kapsamaktadır. Üzerinde incelemelerin yapıldığı dil malzemesi, Amerli bölgesindeki kaynak kişilerle mülakat şeklinde görüşmeler yapılarak derlenip kayıt altına alınmıştır. Ardından bu ses kayıtları, dijital ortamda deşifre edildikten sonra incelenerek Amerli ağzının hususiyetleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ses bilgisi bölümünün gerekli kısımlarında sözcüklerin gelişim evrelerini tespit etmek suretiyle Tarihî Türk Lehçelerine başvurulmuştur. Tezin birinci bölümü giriş ve genel bilgiler, ikinci bölümü ses bilgisi(fonetik), üçüncü bölümü şekil bilgisi(morfoloji), dördüncü bölümü ise sonuç, metinler ve Amerli ağzının söz varlığını kapsayan karşılaştırmalı sözlükten oluşmaktadır. Çalışmada; Amerli ağzının fonetiğini ve morfolojisini ortaya koyarak Irak Türklerinin dillerinde kalan kültürel mirası kayıt altına almak; böylece adı geçen ağza ilişkin dil malzemesinin dokümantasyonunu yapmak amaçlanmıştır. Bunların yanı sıra bu çalışma, Amerli ağzıyla ilgili bilimsel veriler sunduğundan dolayı Amerli ağzının diğer Türk ağızlarıyla karşılaştırılmasına yönelik yapılan çalışmalara temel oluşturacağı açısından önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Amerli Ağzı, Irak Türkmen Türkçesi, Oğuz Dil Grubu, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi.

Irak Türkmen atasözleri üzerine halk bilimsel bir inceleme

Yaşanmışlıkların ve yaşanma ihtimali olan durumların anlatılmaya çalışıldığı atasözleri üzerine yapılan çalışmalar kültür aktarımı konusunda önemli bir yer teşkil etmektedir. Irak Türkmen söz varlığı ürünlerinden biri olan atasözleri, Irak Türkmenlerinin sözlü kültürel değerlerini gelecek nesillere aktarmada önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada bu durum gözetilerek ve atasözleri üzerine yapılan çalışmaların nitelikleri de göz önüne alınarak farklı bir yaklaşım denenmiştir. Konuyla ilgi birçok çalışma bulunmakla birlikte çalışmaların benzer nitelikte oldukları da görülmektedir. Bugüne değin Irak Türkmen atasözleri genellikle derlenmiş fakat içerikleri üzerine çalışmalar kısıtlı kalmıştır. Bu çalışmada Irak Türkmen atasözleri konularına göre sınıflandırılmış ve halk bilimsel bir inceleme yapılmıştır. Literatürde doğan bu boşluğun doldurulması adına yapılacak çalışmalara yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.

Kerkük Türkmenleri arasında yaşayan geleneksel halk hekimliği uygulamaları

Kerkük Türkmenlerinde çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan halk hekimliği yöntemleri geçmişten günümüze dek yaşamaya devam etmektedir. İnsan için en değerli unsurlardan biri sağlıktır. Sağlığın yitirilmesi çeşitli çözüm arayışlarını da beraberinde getirmiştir. Modern tıbbın olmadığı dönemlerde insanlar kendilerini, hayvanlarını yahut bitkileri tedavi etmek için çeşitli uygulamalar geliştirmişlerdir. Bu noktada yine doğadan ve onun unsurlarından faydalandıkları görülmüştür. Kerkük Türkmenleri içinde durum benzerdir. Atalarından kalan pek çok halk hekimliği uygulamasını günümüzde de devam ettirmektedirler. Bölge halkı iyileşmek için bitkisel ilaçlara, ocaklara, türbelere, kaplıcalara, aktarlara, kırık-çıkıkçılara, din adamlarına başvurmaktadırlar. Literatür tarandığında Kerkük Türkmenlerinin bu zengin halk hekimliği mirasına ilişkin kapsamlı çalışmaların bulunmadığı görülmektedir. Türk kültürünün bir bütün halinde incelenebilmesi noktasında Anadolu dışında yaşayan Türklerin kültürleri üzerine odaklanan çalışmalar önem taşımaktadır. Çalışmanın bu amaca hizmet edeceği düşünülmektedir. Halk hekimliği uygulamaları sadece insanlarla sınırlı olarak düşünülmemelidir. Halk Baytarlığı ve Halk Botaniği de uzun yıllar sonucu oluşan deneyimlerin yansımalarıdır. Bu bağlamda tezimizde Kerkük Türkmenlerinin halk hekimliği uygulamalarının yanında bitkiler ve hayvanlar için uyguladığı tedavi yöntemleri de incelenecektir.

Irak türkmenlerinin yemek kültürü

Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Irak Türkmenlerinin yemek kültürünün tespiti amaçlanmıştır. Irak Türkmenleri zengin bir mutfak kültürüne sahiptirler. Çalışmada yemek-kültür ilişkisi üzerinden Irak Türkmenlerinin halk mutfağı ele alınmıştır. Ayrıca bu kültürel zeminin halk edebiyatı ürünlerinde ve ritüellerdeki yansımaları konu edinilmiştir. Bunlara ek olarak yemek yapımında kullanılan araç ve gereçler tanıtılmış ve yemek kültürü ile ilgili inanış ve uygulamalara yer verilmiştir.

Halep Türkmenleri çocuk oyunları

Oyun, fiziksel bir aktiviteye dayanmakla birlikte içerisinde bulunduğu kültürden bağımsız olarak değerlendirilemeyeceği için kültürel bir arka plan barındırmaktadır. Dolayısıyla bir toplumun oyunları o toplumun kültürü ile ilgili veriler de sunmaktadır. Bu çalışmada Halep Türkmenlerinin çocuk oyunları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda hem Suriye hem de zorunlu göç sonrası Türkiye'nin çeşitli illerine gelen Halep Türkmenleri arasında derleme faaliyetleri gerçekleştirilmiş ve tespit edilen oyunlar çalışmanın içeriğini oluşturmuştur. Çalışmada yer verilen oyunlar, oynanma biçimi, kuralları, oyuncu sayıları gibi özellikler bakımında tanıtılmıştır. Daha sonra oyunlarda yer alan yerelleşmeye ilişkin unsurlar, ebe seçiminde kullanılan yöntemler ve oyunlarda yer alan sözlü formeller, oyunların isimlendirilmesinde etkili olan faktörler hakkında bilgiler verilmiştir.

Migration experiences of Syrian Turkmen women: The case of Gaziantep

The aim of this study is to examine the processes and experiences of Syrian Turkmen migrant women who settled in Gaziantep due to the civil war that started in Syria in 2011, before and after migration. Considering the ethnicity variable as a component to be taken into account, this study questions the stance of Syrian Turkmen women's communities in their traditions, gender roles in Syria before the war, and their struggles to become a refugee woman after migrating to Turkiye, their life experiences and cultural adaptation processes. In this process, in which migration from Syria continued, Syrian Turkmen women, who were an important group of Syrians who had ties to Turkiye before the war and migrated to Turkiye after the war, were determined as the research subjects. Syrian migrant Turkmen women are examined in the context of those in Gaziantep. In this context, in-depth interviews were conducted with 20 women from different age, education, profession and income groups. In the findings of the study, which was conducted using the qualitative research method, it was found that Syrian Turkmen migrant women had an easier and more positive experience of adaptation to immigration and social integration than other groups due to their familiarity with the language and culture. However, it was concluded that they had difficulties in their struggles as migrant women in the first stage of the migration process due to their Syrian immigration status and gender roles. Despite this, it has been observed that women should not always be perceived as victims in the migration process, and that immigrant women continue their struggle for life despite the many problems they experience.

Irak Türkmen kadın edebiyatçılar

Irak Türkmen edebiyatı, Türk edebiyatı tarihi bağlamında değerlendirildiğine belli bir geleneği ve bütünlüğü olan bir edebiyattır. Osmanlı döneminde klasik edebiyatla aynı paralelde olan Türkmen edebiyatı, özellikle hızlı değişimin görüldüğü Cumhuriyet ve sonrası dönemde farklılaşır. Tarihsel nedenlerle sınırların değişmesi, egemenlik ve dil politikalarında meydana gelen zorunlu haller, Türkmen edebiyatının Türk edebiyatı içindeki yeri ve çizgisinde kopuşlara neden olmuştur. Bu nedenle Irak Türkmen edebiyatı iki ana döneme ayrılmıştır. 1918'den önceki Türkmen edebiyatı ve 1918'den sonraki Türkmen edebiyatı şeklinde adlandırılmıştır. Türkmen kadın edebiyatçılar, 1918'den önceki Türkmen edebiyatında hemen hemen hiç varlık göstermemişlerdir. Bu dönem, erkek edebiyatçıların görüldüğü ve neredeyse kadının edebi hayatta hiçbir rolünün olmadığı bir devirdir. Fakat 1918'den sonraki Türkmen edebiyatının başlamasıyla yeni bir dönem yaşanmıştır. Bu dönemde artık yavaş yavaş kadın edebiyatçıların Türkmen edebiyatında varlık gösterdikleri tespit edilmektedir. Tanzimat sonrası dönemden günümüze kadar olan Türkmen edebiyatı çizgisini takip ederek yetişen otuzdan fazla Türkmen kadın edebiyatçı tespit edilmiştir. Bunlar, "hayat-sanat-eser" bağlamında incelmeye tabi tutulmuştur. Bu kadın edebiyatçıların çoğu şairlik kimliği taşırken, aralarında kısa öykü yazan kadın edebiyatçıları da bulunmaktadır. Bu edebiyatçıların eserleri, Türkmen edebiyatına ait edebi kaynaklarla dönemin gazete ve dergilerinde yer almaktadır. Tespit edilen kadın edebiyatçıların bir kısmı dil olarak Arapçayı seçmiş, bir kısmı da bir iki çalışma dışında eser üretmemiştir. Bu bağlamda eser veren ve sürekliliği olan edebiyatçılardan on beşi çalışmaya konu olmuştur. Kadın edebiyatçıların biyografileri, eser ve edebi kişilikleri etrafında bütüncül bir çalışma yürütülmüştür.

Kültürel belleğin taşınabilirliğinde rol alan etkenler: Çanakkale Tahtacı Türkmenlerinde Sazanderlik örneği

Bu çalışmada, Çanakkale ili Tahtacı Türkmen Alevilerinde sazande(a)rlik (zakirlik) geleneğinin kültürel bellek ve sözlü aktarımda ki rolleri ele alınmaktadır. Çalışmanın metodolojisini, Çanakkale il sınırları içerisinde farklı bölgelerde yaşayan sazande(a)rler üzerine yapılan saha çalışması oluşturmaktadır. Kuramsal çerçevede nitel araştırma yöntemleri kullanılarak oluşturulan çalışma Tahtacı Türkmenleri üzerine yapılan literatür taraması ile kuvvetlendirilmiştir. Bu çerçevede kültürel bellek, geleneğin sözlü aktarımı, icranın kültürel kodlar üzerinden okunması ve "performans teori" gibi dinamik iletişimsel süreçler kuramsal kapsamda değerlendirilip çıkarımlar yapılmıştır. Sazanderlik geleneğine uygun olarak, Victor Turner'ın "liminal" ve "komünitas" kuramları üzerinden inançsal bağlamda niteliksel bir geçiş evresine değinilmektedir. Bununla birlikte Jann Assman'ın "kültürel bellek" ve geleneğin sözlü aktarımlarla yeniden inşası gibi kuramsal yaklaşımlar üzerinde durulmaktadır. Bu çerçevede Tahtacı Türkmen Alevilerinin farklı kimlik tanımlamaları ayrıntılı biçimde ele alınmış ve açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca çalışmada Tahtacı Türkmen Alevilerinin "nefes" adını verdikleri, sazanderlerin sözlü ve müzikal kültür unsurlarına dayalı performanslarına da yer verilmektedir. Yörede belli kalıp ezgiler üzerine söylenen türlerine göre farklı birkaç nefes örneği derlenmiş ve notasyona aktarılmıştır. Anadolu Aleviliğinde "zâkirlik" Tahtacı Türkmenlerinde "sazander"lik veya "sazandar"lık olarak isimlendirilen saz aşıklarının, inanç pratikleri bakımından önemli saygınlığa sahip kişiler olması yapılan saha çalışmasında elde ettiğimiz verilerdendir. Sazanderlik geleneğinin, Âyin-i Cem törenleri başta olmak üzere Tahtacı Türkmenlerinde ritüeller, kutsal addedilen günler ve gündelik olabilecek bazı pratiklerin diğer kuşaklara aktarımı, "kolektif bir bellek" oluşturması açısından önemli bir role sahip olduğu gözlemlenmiştir.

Halep Türkmenlerinde ölümle ilgili gelenekler ve inanışlar

Ölüm, insan hayatının en önemli geçiş dönemlerinden üçüncüsü ve sonuncusudur. Gerek günümüz gerekse ilkel topluluklar için hiçbir zaman yok oluş olarak sayılmamıştır. Bir dönemi tamamlayıp başka bir döneme geçiş olarak kabul edilmiştir. Bu ani ve kaçınılmaz an insanlar için korku ve gizem kaynağı olmuştur. Bilinçaltında yatan bu korku ve çaresizlik insanları tedirgin etmektedir. Çoğu kez etrafında olan bitenleri, eşyaların duruşlarını, hayvanların alelade davranışlarını ölümün ön belirtisi olarak saymıştır. Bu tedirginlik ve ölüm korkusu insanları ölümden kaçmaya, uzaklaşmaya hatta düşünmemek için bile bir takım adetlere ve uygulamalar uymaya zorlamıştır. Dolayısıyla ölümün çerçevesinde yüzlerce adet, inanç, gelenek, görenek, dinsel ve büyüsel uygulamalar oluşturmuştur. Bu çalışmamızda geçmiş dönemlerde Anadolu'dan gelip Halep ve çevresine yerleşen Halep Türkmenlerinin bu konuya kaynak olabilecek ölüm ve etrafında kümelenen uygulamaları ve inanışları araştırılarak belirlenmeye çalışılacaktır. Anahtar kelimeler: Tören, Ölüm, geçiş dönemleri, Halep Türkmenleri, İnanış

Gaziantep barakları anonim halk edebiyatı ve halk kültürü araştırması

Gaziantep Türk kültür coğrafyasının önemli kavşak noktalarından birisidir. Bu bağlamda Gaziantep, dünden bugüne çeşitli Türkmen gruplarına ev sahipliği yapmıştır. Bununla birlikte Gaziantep, güneyden gelen Türkmen grupların Anadolu'ya geçiş yollarından birisi de olmuştur. Siyasal anlamda Memlüklüler, Dulkadiroğulları Beyliği ve Osmanlı Devleti idaresi bu bölgede varlık göstermiştir. Osmanlı Devleti, doğudan gelen Türkmen gruplarını iskâna tabi tutarken Barak Türkmenlerini bugün bir bölümü Suriye topraklarında bölgeye yerleştirmiştir. Günümüzde Gaziantep merkez, Nizip, Oğuzeli ve Karkamış'ın ilçe merkezleriyle köylerinde yaşayan Baraklar, halk edebiyatı ve halk kültürü bakımından zengin kültürel varlığa sahiptir. Bu çalışmada, Gaziantep Baraklarının söz konusu bu kültür varlığı, "Gaziantep Barakları Anonim Halk Edebiyatı ve Halk Kültürü" adı altında incelenmiştir. Çalışma, dört bölümden meydana gelmektedir. Çalışmada, Gaziantep Baraklarının anonim halk edebiyatı ve halk kültürü ürünleri konularında derleme, tasnif ve değerlendirme yapılmıştır. Gaziantep Baraklarının, tespit edilen anonim halk edebiyatı ve halk kültürü ürünlerinin, genel Türk halk edebiyatı ve halk kültürü içerisindeki yeri, benzerlik ve farklılıklar bakımından ortaya konulmuştur. Çalışmanın son bölümünde Barak halk kültüründe eski kültür izleri aranmıştır. Konuyla ilgili olarak yazılı, sözlü ve elektronik kaynaklardan yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Halk kültürü, halk edebiyatı, Gaziantep, barak, barak odası