Lösemi tedavisi sırasında görülen hepatik komplikasyonların gelişiminde etkili olan risk faktörleri

Giriş ve amaç: Lösemi tedavisi sırasında gelişen akut hepatik kemoterapinin uygulanmasını, hastanın performans statusunu ve yaşam süresini etkileyen önemli bir komplikasyondur. Çalışmamızın amacı kliniğimizde lösemi tanısıyla tedavi edilen hastaların tedavisi sırasında gelişen akut hepatit sıklığını saptamak ve gelişiminde etkili olabilen risk faktörlerini belirlemektir. Materyal ve metot: Çalışmamıza 2008-2013 tarihleri arasında hastanemiz Hematoloji kliniğinde lösemi tanısıyla tedavi edilen hastalar alındı. Hastaların kliniğe yatışından kemoterapi protokolünün bitimine kadar olan verileri retrospektif olarak kaydedildi. Hastaların demografik özellikleri, asıl tanısı, tedavi öncesi ve tedavi sırasındaki karaciğer fonksiyon testleri, hepatit markerleri, uygulanan tedavi şemaları, verilen kan ürünlerinin miktarı, alınan kültürlerin sonuçları ve tedavi sırasında gelişen komplikasyonlar kaydedildi. Kemoterapi sırasında ve/veya sonrasında ALT ve/veya AST düzeyleri kemoterapi öncesine göre iki kat veya daha fazla artış gösteren hasta grubu akut hepatit olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 45.2 olan toplam 125 (62 erkek) lösemi hastası alındı. Hastaların 63?ü (%50.4) akut myeloblastik lösemi, 17?si (%13.6) akut lenfoblastik lösemi, 21?i (%16.8) kronik myelositer lösemi ve 24?ü (%19.2) kronik lenfositer lösemi tanılarını almıştı. Yetmiş üç (%58.4) hastada tedaviye bağlı akut hepatit gelişmişti. Akut lösemi tanısı olan 80 hastanın 56 (%70)?sında akut hepatit geliştiği halde, kronik lösemili 45 hastanın 17 (%37.7)?sinde akut hepatit gelişti. Kronik lösemiye göre akut lösemililerde anlamlı olarak akut hepatit daha sık gelişmişti (p=0.001). Tedavi öncesi HBsAg?i pozitif olan 8 vakanın tamamında akut hepatit gelişti. Akut hepatit gelişimi ile cinsiyet arasında ilişki saptanmadığı halde, akut hepatit gelişenlerin ortalama yaşı akut hepatit gelişmeyenlere göre anlamlı olarak daha küçüktü (42,11±17,9 vs. 49,9±19 yıl; p=0.021). Akut hepatit gelişen hastaların aldığı eritrosit süspansiyonu ve trombosit miktarı akut hepatit gelişmeyenlere göre anlamlı olarak daha fazlaydı (sıra ile 9,3±7,7 vs 5,6±7,4 ünite; p=0.008, 8,2±8,6 vs 4,8±7,6 ünite; p=0.027). Hastaların takibi süresince akut hepatit gelişen ve gelişmeyenlerin mortalitesi bakımından anlamlı fark saptanmadı (% 30,1 vs.%17,3; p=0.141). Akut hepatit gelişen hastalarda gelişmeyenlere göre kan kültüründe anlamlı derecede daha fazla üreme saptandı (%46,2 vs 24,2; p=0.048). Sonuç: Lösemi hastalarında tedavi sırasında akut hepatit gelişimi ile düşük yaş, akut lösemi varlığı, HBsAg pozitifliği, alınan kan ürünleri miktarı ve kan kültürlerinde üreme olması arasında ilişki olmakla beraber, lamivudin tedavisi alanlarda akut hepatit gelişiminin mortalite üzerine önemli bir etkisinin olmadığı görülmektedir. Anahtar kelimeler: Akut hepatit, Lösemi.