Zerzevan Kalesi ok uçları

Üst Paleotik Dönem'den günümüzün modern silah kullanımların olduğu dönemlere kadar avlanma, savaş, idman amaçlı olarak kullanılan ok uçları, farklı malzeme ve yapım teknikleri ile tarih boyunca yoğun bir üretim ve kullanım görmüştür. Askeri teçhizatlar arasında saldırı araçları içinde yer alan ok uçları, uzak mesafe silahlarından en çok üretilen ve kullanılan olmuştur. Savaşta saldırı esnasında atıldığı yerde kalan ve daha sonra kullanılmayıp askeri olayların geçtiği yerlerde yapılan arkeolojik kazılar ile gün yüzüne çıkartılarak dönemin siyasi, askeri ve kültürel ilişkileri hakkında bilgiler vermektedir.Yüksek Lisans tez çalışmasının ana materyalini oluşturan Zerzevan Kalesi, Roma ve Parth / Sasani arasındaki mücadelede yer alan garnizonlardan biridir. Yerleşimde 2014 – 2018 yıllarında gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan 95 adet demir ok ucu incelenmiştir. Arkeolojik çalışmalar ışığında elde edilen verilerden ok uçlarının değerlendirilmesi, incelenmesi ve yorumlanması yapılmıştır. Zerzevan Kalesi kazısına başlandığı ilk günden itibaren bulunan farklı tür ve nitelikteki ok uçları, bu çalışmanın oluşmasında esas faktörlerden biri olmuştur. Yapılan çalışmalarda elde edilen ok uçları demir malzemesinden olup, buluntu kontekstlerine göre belli dönemlere tarihlendirilmektedir. Çalışma ve incelemeler çerçevesinde yerleşimde bulunan ok uçlarının, kaynaklarda yayımlanmış olan benzerleriyle mukayese yapılıp, kontekslerdeki eş bilgilerin yardımıyla kataloglardaki bölümlerin tarihlenmesi de yapılmıştır. Zerzevan Kalesi'ndeki ok uçlarının hem Roma hem de Sasani'nin egemen oldukları alanlardaki benzerleri ile inceleme esnasında iki egemen güce ait ok uçları oldukları anlaşılmıştır. Tarihlemelerde ya benzerlerinin tarihlendiği dönemler ya da aynı seviyedeki buluntu konumlarındaki paralel bilgilerde dikkate alınarak tarihleme yapılmıştır. Bu tez ile beraber Zerzevan Kalesi Kazısı'nda ortaya çıkarılan ok uçlarının terminoloji, tarihlendirme ve işlev gibi sorularına çözüm aranmıştır.