Dicle University
Discipline

Economics

Dicle University

86

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
DoctorateOpen AccessTR

İşsizlik sorunu ve uygulanan istihdam politikaları: Kuzey Makedonya örneği

Ülke 1991 yılında Yugoslavya'nın dağılmasıyla Makedonya ismi ile bağımsızlığını ilan etmiştir. Diğer uluslararası örgütler olan Avrupa Birliği, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, Uluslararası Para Fonu, Avrupa Yayın Birliği ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi gibi örgütler de ülkeyi Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti (EYMC) adıyla tanımışlardır. Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti ismiyle (FYROM) tanıyan NATO teşkilatına ait ve içinde Makedonya geçen tilin belgelerde, metinde "FYROM" kısaltması geçerken belgenin sonundaki bir dipnotta NATO ülkeleri Makedonya'yı anayasal ismi ile tanıdığı ayrıca belirtilmiştir. 2018 Haziran ayında Yunanistan'la yapılan uzun görüşmeler neticesinde Makedonya'nın resmi adının "Kuzey Makedonya Cumhuriyeti" olması konusunda mutabakata varılmıştır. Günümüzde de bütün Uluslararası örgütler, ülkeyi ''Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'' olarak adlandırmaktadır. İşsizlik çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri alanında yapılan çalışmalarda en çok sonuçlar yaratmaktadır. Halkın satın alma gücündeki düşüşe bağlı olarak ülkenin üretim kapasitesi azalmakta ve işçinin yaşam standarttı düşmekte dolayısıyla işçi psikolojik sorunlar yaşamaktadır. Bütün bunlardan toplum huzuru da olumsuz yönde etkilenmektedir. Hatta işsizlik sorununun ötesinde asıl tartışılması gereken konu işsizlikle mücadele yöntemleridir. Uzun yıllardan beri çeşitli araştırmalara konu olan işsizlik. bireysel ve toplumsal düzeyde sorunlara yol açtığından mücadele edilmesi gereken bir alanı oluşturmaktadır. İşsizlik ile kendi başına mücadele edilmesi zor olduğundan; devlet işsiz kalmış kişilere gerek işsiz kaldığı dönemi daha az sorunla geçirmesi, gerekse yeniden iş bulabilmesi sağlanması amacıyla çeşitli politikalar uygulamaktadır. Literatürde ve uygulamada aktif ve pasif işgücü piyasası politikaları olarak tanımlanan politikalar daha geniş bir çerçevede devletin uyguladığı makroekonomik ve sosyal politikaların altında yer almaktadır. İşsizlik oranını düşürmek ve fiyat istikrarını sağlamak gibi makroekonomik politika hedefleri zaman zaman birbiri ile çelişmektedi Çalışmamızda kısaca Kuzey Makedonya ekonomisi endüstri sektörünün yapısındaki olumsuzlukları, teknoloji yetersizliği, ihracatın düşük seviyede seyretmesi, üretim ve tüketimde ithalat mallara olan talep artışları, yüksek işsizlik gibi sorunlarla karşı karşıya kalındığını, bunlara ne şekilde çözümlerin üretilebileceğini, Bağımsızlıktan ( 1991 'den) sonra Makedonya ekonomisi yüksek işsizlik ile nasıl mücadele edildiğini edinilen ampirik bulgular, bilimsel çerçevede sorgulanarak tartışılacaktır. Anahtar Kelimeler: İstihdam, İşsizlik, Yabancı Yatırımlar, İşgücü Piyasası

Yabancı sermaye yatırımlarıYabancı yatırımlarİstihdam+2
Mükrem Şaban
Trakya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessEN

Political economy of tax evasion under probabilistic voting

Using a theoretical model of political competition, we study the conditions under which tax evasion persists as a political equilibrium outcome. In the model, voters belong to one of the two income classes: high (H) and low (L). Each member of a given income class receives the same income. There is an income tax levied at a flat rate. The tax proceedings are used to finance the single public good and the tax enforcement efforts, if any. Due to the sources of their income, some of the taxpayers from income class H can report their income as low. If there is any enforcement, it is to prevent those tax payers from under reporting. Both the equilibrium tax rate and equilibrium level of enforcement is determined endogenously, in the equilibrium of a two-party political competition game with probabilistic voting. The objective of each political party is to maximize its chance of an election victory. We found that in the ensuing political equilibrium neither party proposes any tax enforcement. This result is robust to variations in the (i) fraction of high income voters in the society, (ii) fraction of the high income voters who can evade, (iii) the cost of tax enforcement and, (iv) the relative political power of the two income classes. Keywords: Tax evasion, Election, Probabilistic Voting, Enforcement

Political economicsPoliticsTax evasion+1
Fatih Dinçsoy
TOBB Economics and Technology University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Kırılgan 8'li ülkelerinde ikiz açık hipotezinin geçerliliğine ilişkin bir ampirik analiz

1980'li yıllardan itibaren özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve birçok gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkede, bütçe açıklarının artış göstermesi ve bu durumun cari işlemler açıklarıyla eş zamanlı olarak ortaya çıkması, ikiz açık hipotezi olarak adlandırılan bir kavramın gelişmesine yol açmıştır. İkiz açık hipotezi, bütçe açıkları ile cari işlemler dengesi arasında bir ilişki olabileceğini öne sürmektedir. Bir ekonomide aynı anda hem bütçe açığının hem de cari işlemler açığının bulunması, ikiz açık durumu olarak ifade edilmektedir. Geleneksel anlamda bu hipotez, bütçe açıklarının cari işlemler dengesinde bozulmaya neden olabileceğini öne sürer. İkiz açık kavramı, 1980'lerden itibaren ekonomistlerin, politikacıların ve akademisyenlerin dikkatini çeken önemli bir makroekonomik konu haline gelmiştir. Bu çalışmada, kırılgan sekizli ülkelerinde (Brezilya, Endonezya, Güney Afrika, Hindistan, Türkiye, Arjantin, Rusya ve Şili) bütçe açığı ile cari işlemler açığı arasındaki ilişki incelenmek istenmiştir. Ancak Rusya, ilgili verilerin yetersizliği nedeniyle çalışmaya dahil edilememiştir. 2002-2019 yılları arasındaki veriler dikkate alınarak, bu ülkelerde ikiz açık hipotezinin geçerliliği araştırılmıştır. Panel nedensellik testine göre analiz yapılmıştır. Bulgular, cari açıktan bütçe açığına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle, cari işlemler açığının bütçe açığını etkilediği, fakat tersi bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir. Lawrence H. Summers tarafından 1988 yılında ortaya atılan Cari İşlemler Hedeflemesi görüşü, bu bulgularla uyumlu olarak desteklenmiştir. Summers'ın görüşüne göre, cari işlemler dengesi hükümetlerin ekonomik politikalarıyla hedef alınmalı ve bütçe açıkları üzerinde doğrudan bir etkisi olabileceği düşünülmelidir. Bu sonuçlar, özellikle kırılgan ekonomilerde cari işlemler açığının, bütçe açığı üzerinde daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu ve bu ülkelerin dış ticaret ve finansman politikalarını gözden geçirmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.

Ayşe Engin
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Finansal yeniliklerin yeşil ürünlere etkileri üzerine bir inceleme

Çevre duyarlılığının artmasıyla birlikte yeşil ürün kavramı gündeme gelmiş ve bu kavram zamanla yenilikçi finans sektöründe somut ürünlere dönüşmüştür. Çalışmanın ilk bölümünde yeşil ürün kavramı, geleneksel ürünlerden farkları, türleri, sınıflandırmaları ve yenilenebilir enerji ile ilişkisi ele alınmış; AB Yeşil Mutabakatı, Paris Anlaşması ve çevresel etiketleme sistemleri gibi uluslararası düzenlemelerin etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca, yeşil inovasyon ve çevresel Ar-Ge yatırımlarının sürdürülebilirliğe katkısı incelenmiştir. İkinci bölümde, yeşil finans kavramı ve finansal yenilikler kapsamında yeşil dönüşümün finansal altyapısı analiz edilmiş; yeşil krediler, tahviller ve çevre dostu dijital finans araçları ile çevresel vergilendirme ve karbon fiyatlandırma mekanizmaları değerlendirilmiştir. Uygulama kısmında, Malmquist Data Envelopment Analysis (DEA) ve Total Factor Productivity (TFP) yöntemleri ile AB'ye üye 22 ülke ve Türkiye'nin çevre dostu teknoloji verimliliği incelenmiştir. İlk modelde çevre dostu teknolojiler çıktı, finansal gelişmişlik, GSYH, çevre vergileri ve enerji tüketimi girdi olarak alınırken; ikinci modelde karbon emisyonları istenmeyen çıktı olarak eklenmiştir. Sonuçlar, ülkeler arası etkinlik farklarını ve finansal gelişmişliğin bu verimlilik üzerindeki etkisini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, yeşil ürünlerin finansal sistemle ilişkisini teorik ve ampirik yönleriyle inceleyerek sürdürülebilir ekonomi politikalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Doğal çevreKentsel çevreKullanılabilir enerji+4
Meryem Nalbantoğlu
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Organize sanayi bölgelerinin kent istihdamına katkısı: Batman örneği

18. yüzyılda İngiltere de meydana gelen sanayi devrimi insanlık için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Sanayi alanındaki gelişmeler, üretim alanında yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bölgesel Sanayi kavramı ilk defa ABD'de gündeme gelmiş olsa bile Organize Sanayi Bölgelerinin ilk örneği İngiltere de kurulmuştur. Organize Sanayi bölgeleri; Farklı veya aynı sektörlerde faaliyet gösteren firmaların bir araya gelmesiyle oluşturdukları kümeleşme alanlarıdır. Organize Sanayi Bölgelerinin temel amacı planlı bir sanayinin yanında organize bir yapılaşmayı meydana getirmektir. Türkiye de 1960'lı yıllar da uygulamaya konulan Organize Sanayi Bölgelerinin amacı; İstihdam yaratıp işsizliği azaltmak, sanayi alanındaki yatırmaları hızlandırmak ve üretimde kalite standartlarını yükseltmek olmuştur. Dünyada organize sanayi bölgelerinin yaygınlaşması özellikle 1970'li yıllardan sonra dünya ekonomilerinde yaşanan değişimlerle birlikte, sanayi alanında gelişimini tamamlayamamış ülkelere imalat sanayinin kaydırılması ve dünya pazarı için üretim, teknoloji geliştirme, ürün pazarlama amacıyla OSB'ler yaygınlaşmıştır. Bu çalışmanın amacı Organize Sanayi Bölgelerinin kent istihdamına katkısı; Batman ili esas alınarak, Batman Organize Sanayi Bölgesinin kent istihdamına katkısı araştırılmıştır. Çalışma neticesinde Organize Sanayi Bölgesinde faaliyette bulunan firmaların kent istihdamına katkıda bulunulduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanayi, Organize Sanayi Bölgesi, Sanayi Devrimi, Batman Organize Sanayi Bölgesi

BatmanEndüstri DevrimiOrganize endüstri bölgesi+2
İdris Durmaz
Siirt University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Tüketici karar verme sürecinde çıpalama etkisinin deneysel analizi

Neo-klasik iktisatta geçerli olan tam rasyonellik kavramını kabul etmeyen deneysel iktisat, karar verici olan tüketicilerin karar verme aşamasında bağımsız olmadıklarını sahip oldukları dil, kültür ve inançlardan etkilendikleri savunmuştur. Deneysel iktisat insan davranışlarını kontrol edilebilir bir ortamda inceleyerek, insanların tam rasyonel bir şekilde karar verip vermediklerini deneysel yollarla ispatlamaya çalışmaktadır. Bu çalışmanın amacı, bireylerin karar verme sürecinde tam rasyonel davranışlardan ziyade irrasyonel davranışsal sergilediklerini ve irrasyonel davranışlar sergilemelerine neden olan piyasadaki tuzaklardan etkilenip etkilenmediklerini belirlemektir. Bu amaçla Şırnak Üniversitesinde eğitim gören 392 öğrenciye anket uygulanmıştır. Deneyde piyasadaki çıpalama tuzağı kullanılarak bireylerin karar verme sürecinde tuzaklardan etkilenip etkilenmedikleri test edilmeye çalışılmıştır. Ankete katılım sağlayan erkek ve kadın öğrencileri karma bir şekilde kontrol ve deney grubu diye ikiye ayırılarak, çıpalama tuzağını test etmek adına kontrol grubuna bir çıpa verilmezken deney grubuna çıpa olarak telefon numaralarının son üç hanesi sorulmuştur. Öncelikle anket yöntemi ile toplanan verilerin normal dağılım gösterip göstermediği kontrol edilmiştir. Daha sonra verilen çıpa ile ürünlere ödemek istedikleri tutar arasında bir korelasyon olup olmadığı analiz edilmiştir. Ayrıca Mann-Whitney U testiyle çıpalama ile bireylerin ödemeye razı oldukları fiyatlar arasında kontrol ve deney grupları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda bireylerin ödemeye razı oldukları fiyatlar ile çıpa arasında zayıfta olsa pozitif bir korelasyonun olduğu belirlenmiştir. Çıpalama etkisi sonucunda ise literatürdeki çalışmalarla paralel bir şekilde bazı ürünlerde çıpalama etkisinin geçerli olduğu, bazı ürünlerde ise olmadığı belirlenmiştir.

Fatma Hüseyni
Şırnak University · Institute of Graduate Studies
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Sağlığın iktisadi büyümeye etkisi: Türkiye için üretim fonksiyonu yaklaşımı

İktisadi büyüme tarih boyunca iktisatçıların ilgi alanlarının başında gelmiştir. Bununla birlikte; Mankiw, Romer ve Weil tarafından geliştirilen Genişletilmiş Neo-Klasik Büyüme Modeli'ne kadar, büyüme kuramları beşeri sermaye faktörünü göz ardı etmişlerdir. Bu çalışma; beşeri sermayenin de dâhil edildiği bir üretim fonksiyonu yardımıyla, 1960-2014 dönemi Türkiye ekonomisinde sağlığın iktisadi büyüme üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Üretim fonksiyonunda, sağlığın yanında beşeri sermayenin diğer temel bileşeni olan eğitime de yer verilmiştir. Sağlığı temsil etmek üzere doğuşta beklenen yaşam süresi, eğitimi temsil etmek üzere ise öğretmen ve öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısı kullanılmıştır. Çalışmanın odak noktası büyüme olduğu için, emeğin kalitesini ve üretkenliğini arttıran eğitim önem kazanmaktadır. Bu sebeple, beşeri sermayenin eğitim ayağını temsil etmek üzere; mesleki ve teknik ortaöğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ve yükseköğretimde öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısı kullanılmıştır. Ampirik analizde yöntem olarak Çok Değişkenli Ardışık Bağlanımlı Gecikmesi Dağıtılmış (ARDL) Sınır Testi seçilmiştir. Analiz sonucunda, değişkenler arasında anlamlı bir uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Ayrıca sonuçlar; doğuşta beklenen yaşam süresindeki %1 artışın gayri safi yurt içi hasılayı yaklaşık olarak %0,67 arttırdığını, mesleki ve teknik ortaöğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısındaki %1 artışın gayri safi yurt içi hasılayı yaklaşık olarak %0,21 azalttığını, yükseköğretimde öğretim elemanı başına düşen öğrenci sayısındaki %1 artışın ise gayri safi yurt içi hasılayı yaklaşık olarak %0,21 arttırdığını göstermektedir.

ARDL Sınır TestiBüyümeDoğuşta yaşam beklentisi+6
Halim Can Avcı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımların belirleyicileri

Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınması önünde ciddi bir engel sermaye yetersizliğidir. Gelişmekte olan ülkelerin sermaye yetersizliğini gidermesinin bir yolu doğrudan yabancı sermaye yatırımlardır. Bu çalışmada 1998-2016 çeyreklik veriler kullanılarak Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımların belirleyicileri araştırılmıştır. Bu amaçla önce serilerin durağan olup olmadığını test etmek için ADF testi ve PP testi kullanılmış, sonra da eş-bütünleşme testi, Granger nedensellik testi ve VAR metodu uygulanmıştır. Ampirik bulgularda GSYİH, dışa açıklık oranı, reel efektif döviz kuru ve faiz oranı ile doğrudan yabancı sermaye yatırımlar arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur, diğer taraftan tüketici fiyat endeksi ile doğrudan yabancı sermaye yatırımlar arasında negatif yönlü bir ilişki çıkmıştır.

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıGelişmekte olan ülkelerGranger Nedensellik Testi+5
Xamse Musa
Ege University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

İktisadi büyüme beşeri sermaye ve Türkiye`nin kalkınma sürecinde beşeri sermayenin gelişimi

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU İKTİSADİ BÜYÜMEDE BEŞERİ SERMAYE YE TÜRKİYE'NİN KALKINMA SÜRECİNDE BEŞERİ SERMAYENİN GELİŞİMİ M. Tuba TÜRKER İktisat Anahilinı Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eylül 2000 Danışman: Prof. Dr. Ergül HAN Beşeri sermaye, bireye mal olmuş hünerler ve kazanılmış niteliklerin değeri olarak tanımlanmaktadıcBeşeri sermayenin geliştirilmesi sadece bireysel düzeyde değil, ekonomi genelinde de yarar sağlar. Ülkeler bireyler gibi, var olan potansiyellerim insana özgü bilgi ve hüner olmaksızın gerçekleştiremezler. Bireyin niteliğim ve verimliliğini geliştirmeye yönelik eğitinvsağlık^ beslenme, konut ve göç için yapılan yatırımlar; hızlı, etkili, sürekli, eşit ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında en önemli faaliyetler arasındadır. Türkiye'nin önemli bir nüfus ve insan potansiyeline sahip olduğu da göz önüne alındığında, nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi ve beşeri sermayeye yatırımın gerekliliği açıktır. Bu bağlamda, çalışmada iktisadi büyüme ve beşeri sermaye ilişkisi ile iktisadi büyüme teorilerinde beşeri sermayenin yeri ve önemi açıklandıktan sonra, Türkiye'nin kalkınma sürecinde beşeri sermaye birikiminin gelişimi incelenmiştir.

Beşeri sermayeEkonomik kalkınma
M. Tuba Türker
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2000
00
Master'sOpen AccessTR

Türk sanayinde enerji verimliliği ve yoğunluğunun analizi

Bu çalışmada ülkelerin ekonomik ve sosyal yaşamını etkileyen, toplumsalrefahın artmasında önemli bir unsur olan enerji konusu incelenmiştir. Dünyada veTürkiye'de enerji verimliliği uygulamaları ele alınmıştır. Türkiye'de sanayi sektörününenerji verimliliği ve yoğunluğu incelenmiş, dünya ülkeleri ile karşılaştırma yapılmıştır.Türkiye'de özellikle sanayi sektöründe enerjinin verimliliğini arttırmaya yöneliköneriler ve çözüm yolları açıklanmıştır.Dünya genelinde nüfusun giderek artış göstermesi, gelişmekte olan ülkelerinsanayileşme çabaları, teknolojinin yaygınlaşması, ekonomik ve sosyal kalkınmaarayışları gibi sebeplerden dolayı, tüm sektörler için girdi kaynağı olan enerjinin,ülkeler için önemi her geçen gün artmaktadır.Enerjiye olan ihtiyacın sürekli arttığı buna karşılık kaynakların gittikçe azaldığıdünyada, bütün enerji kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılması büyük önemtaşımaktadır. Özellikle sanayi sektöründe ana girdi kaynağını oluşturan enerjininverimli kullanılması, uluslararası ticarette rekabet ortamının arttığı günümüzdemaliyetleri düşürerek, mal ve hizmetlerin daha ucuza elde edilmesini sağlayacaktır.Bu bağlamda enerjinin önemi, çeşitleri belirtilmiş, enerji verimliliği veyoğunluğu kavramları açıklanmış, enerjinin ekonomik büyüme, sürdürülebilir kalkınmaile ilişkileri ele alınmıştır. Dünyada ve Türkiye'de enerji üretim ve tüketimi belirtilmiş,enerji verimliliği uygulamaları ele alınmıştır. Sanayi sektöründe enerjinin etkinkullanımı ele alınmış, Türkiye için enerji verimliliği stratejisi açıklanmıştır. Türksanayinin alt dalları itibariyle enerji verimliliği analiz edilmiş, dünya ülkeleri ile enerjiyoğunlukları bakımından karşılaştırma yapılmıştır. Sanayi sektöründe enerjininverimliliğini arttırmak için çözüm önerileri sunulmuştur.

Ceyhun Haydaroğlu
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2006
00
Master'sOpen AccessTR

Bir sürdürülebilir kalkınma göstergesi olarak ekolojik ayak izi ve Türkiye

Sürdürülebilir kalkınma, bugünkü toplulukların ihtiyacı olan ekonomik gelişmenin gelecekte dünya üzerinde yaşayacak olan toplulukların ihtiyaçlarını karşılamada engel oluşturmayacak şekilde olmasını gerektirmektedir. Geleneksel enerji üretim ve tüketim alışkanlıklarının çevre ve doğal kaynaklar üzerinde yerel, bölgesel ve küresel ölçekte olumsuz etkilere neden olduğu bilinmektedir. Fosil yakıtların kullanımına bağlı olarak başta karbondioksit olmak üzere sera etkisi yaratan gazların atmosferde hızla artması insanlığın karbon ayak izini arttırmakta ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmiş ve gelişmekte olan bir çok ülkede ekolojik açık sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin karbon ayak izini azaltmaya yönelik yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmesinin ne derece gerekli olduğuna vurgu yapılmıştır. Temiz enerji üretim ve tüketiminin yaratacağı pozitif etkilerin çevresel, sosyal ve ekonomik yönleri sürdürülebilirlik yolunda büyük değer kazanmaktadır. Bu doğrultuda enerji kaynaklarından gerçekleştirilen enerji üretiminin yüksek verim ve temiz teknolojilerle gerçekleştirilmesi, fosil yakıtların yerine çevre dostu yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılmasının teşvik edilmesi günümüzün en önemli hedefleri arasında yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, Ekolojik Ayak İzi, Karbon Ayak İzi, Türkiye

Ekolojik ayak iziKalkınmaKalkınma politikaları+5
Ahmet Dinç
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
10
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de cari işlemler açığı sorunu: Nedenleri, ekonomiye etkileri ve çözüm önerileri

YİĞİT, Hamiyet. Türkiye'de Cari İşlemler Açığı Sorunu: Nedenleri, Ekonomiye Etkileri ve Çözüm Önerileri, Yüksek Lisans Tezi, Çorum, 2018. Cari açık dünyada birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeyi ilgilendiren önemli sorunlardan biridir. II. Dünya Savaşından sonra, uluslararası ticarette artan serbestleşme ve küreselleşmeyle birlikte cari açık, birçok ülke için önemli bir sorun haline gelmiştir. Öte taraftan 1970'li yıllardan itibaren ise, küresel finansal piyasalarda yaşanan serbestleşmenin de etkisiyle, cari açıkları sürdürülemez boyutlara ulaşan ülkeler ekonomik krizlerle karşı karşıya kalmıştır. Cari açık probleminin önemi Türkiye için finansal serbestleşme yılları olan 1990'lardan sonra daha da netleşmiştir. Cari açığa yol açan birçok unsur olmakla birlikte, özellikle 2000'li yıllardan itibaren Türkiye ekonomisinde, cari açığın sebepleri değişmeye başlamış, ara ve sermaye mallarında, enerjide ithalata olan bağımlılık ve düşük tasarruf oranları gibi yapısal sorunlar, cari açık üzerinde daha fazla belirleyici olmuştur. Cari açık, başta ekonomik büyüme ve istikrar olmak üzere ülkemizin makro ekonomik göstergeleri açısından daha fazla önem arz etmeye başlamıştır. Bu çalışmada 2000'li yıllarda Türkiye ekonomisinde cari açığa yol açan unsurlar, bunların ekonomik etkileri ve çözüm önerileri ele alınmıştır. Ara ve sermaye mallarında ve enerjide dışa bağımlılık, ihracatın düşüklüğü ve yapısı, tasarruf açığı, borçlanma olanakları, döviz kuru politikaları, kısa vadeli sermaye akımları, ekonomik istikrarsızlık gibi birçok yapısal faktör Türkiye'nin cari açık sorununda rol oynamaktadır. Cari açık problemine neden olan unsurların gözden geçirilerek bunların düzeltilmesi için öneriler oluşturulması, problemin çözümünde kritik öneme sahiptir. Bu doğrultuda, sanayileşme stratejileri, ulusal enerji politikaları, doğrudan yabancı yatırımlar, tasarruf-yatırım dengesi, faiz ve kur politikaları, turizm ve teknolojik gelişme gibi konular ele alınmış ve değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma boyunca veri toplama, belge ya da rapor inceleme, içerik çözümleyerek değerlendirmede bulunma yöntemleri izlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ödemeler Bilançosu, Cari İşlemler Hesabı, Ekonomik Büyüme.

Cari açıkCari işlemlerCari işlemler dengesi+4
Hamiyet Yiğit
Hitit University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

COVID-19 salgınının Türkiye'de gelir dağılımına etkisi

Gelir dağılımı birçok makroekonomik faktörden etkilendiği gibi salgın hastalıklardan da etkilenmektedir. Salgın hastalıklar gerek sosyal gerek ekonomik yıkıcı etkilerinden kaynaklı olarak krizlere sebep olmaktadır. 2019 yılında küresel kriz yaratan Covid-19 pandemisinin yarattığı yıkıcı etkilerle ülkelerin ekonomilerinde daralmalar meydana gelmiştir. Bu salgın ile mücadelede ülkeler birbirinden farklı kısıtlamalar ve yasaklarla çeşitli tedbirler almıştır. Alınan bu tedbirler, üretim-tedarik zincirlerini olumsuz etkilemiştir. Firmalarda ve üretimde meydana gelen duraklama ile birlikte arz-talep şokları yaşanmıştır. Ülke ekonomisini derinden etkileyen bu gelişmeler; istihdamı azaltmış, işsizliği artırmış, dış ticareti azaltmış, döviz kurlarında dalgalanmalara sebep olmuş ve enflasyon oranlarını artırmıştır. Gelir dağılımını etkileyen makroekonomik faktörlerin pandemi sürecinden bu denli olumsuz etkilenmesiyle gelir dağılımındaki adaletsizlik son yıllarda artış göstermiştir. Bu çalışmada gelir dağılımının belirleyicileri olan makroekonomik değişkenlerin Covid-19 pandemisiyle nasıl şekillendiği ele alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler doğrultusunda gelir dağılımının ve makroekonomik değişkenlerin Covid-19 pandemisinden olumsuz etkilendiği ve dolayısıyla adaletsizliğin arttığı sonucuna varılmıştır.

COVID 19Ekonomik etkiEkonomik kriz+3
Gamze Arslan
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Ar-ge harcamaları, patent başvuru sayısı ve ekonomik büyüme: OECD ülkeleri üzerine bir uygulama

Bu çalışma, seçili 23 OECD ülkesi (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) için 1995 – 2013 yıllık verilerini kullanarak, Ar-Ge harcamalarının ve patent başvuru sayılarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi ile Ar-Ge harcamalarının patent başvuru sayıları üzerindeki etkisini panel veri analiziyle test etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik çalışmada üç model kurulmuş ve bu modeller dört aşamalı ekonometrik yöntemle araştırılmıştır. İlk aşamada, değişkenler arasında yatay kesit bağımlılığını araştırmak için Friedman, Frees ve Pesaran testleri uygulanmıştır. Yatay kesit bağımlılık testlerinin üçü de kurulan üç model için değişkenler arasında yatay kesit bağımlılığın olduğunu göstermiştir. İkinci aşamada değişkenlerin durağanlık analizi Im Pesaran ve Shin ve Pesaran testleri ile yapılmıştır. Sabit ve trendsiz Im Pesaran ve Shin ile Pesaran birim kök testleri değişkenlerin düzey değerlerde birim kök içerdiğini, birinci farkları alındığında ise %1 anlamlılık düzeyinde durağan olduklarını göstermektedir. Üçüncü aşamada ise değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin varlığı Westerlund Panel Eşbütünleşme testleriyle araştırılmıştır. Eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Dördüncü aşamada ise panel bazında değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli katsayılar Ortalama Grup Tahmincisi (MGE) ve Havuzlanmış Ortalama Grup Tahmincisi (PMGE) yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Ekonometrik analiz sonucunda panel genelinde değerlendirildiğinde Ar-Ge harcamaları ve patent başvuru sayılarının ekonomik büyüme üzerindeki uzun dönem etkisi ile Ar-ge harcamalarının patent başvuru sayıları üzerindeki uzun dönem etkisi istatistiki olarak anlamlı ve pozitiftir. Buna karşın kısa dönem katsayıları pozitif fakat istatistiki olarak anlamlı değildir.

Araştırma-geliştirmeEkonometrik analizEkonomik büyüme+4
Pınar Özer
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de bölgelerarasi sosyo-ekonomik dengesizliklerin mukayeseli incelenmesi

Dünya üzerinde doğal ve toplumsal kaynaklar mekân üzerinde eşit bir şekilde dağılmadığından dolayı sosyo-ekonomik gelişmeler zaman ve mekân bakımından farklılık göstermektedir. Bu durum ülkeler arasında sosyo-ekonomik yönden gelişme farklılıklarının yaşanmasına ve gelişmiş, az gelişmiş, gelişmekte olan ve geri kalmış ülkeler gibi sınıflandırmalar yapılmasına sebep olmaktadır. Ülkeler ve bölgelerarası yaşanan gelişme faklılıkları Merkantilizm dönemine dayanmakla birlikte, ulusal bir sorun olarak ülkelerin gündemine oturması Sanayi Devrimi sonrası döneme denk gelmektedir. Sanayi Devrimini gerçekleştiren ülkeler sanayileşme yolunda hızlı adımlarla ilerlerken, devrimi gerçekleştiremeyen ülkeler geri kalmış ve sanayileşmiş ülkelerin sömürgesi haline gelmiştir. Sanayi Devrimi, 1740 Kapitülasyonları ve 1838 Serbest Ticaret Antlaşması Osmanlı İmparatorluğunun, devrime ayak uyduramayıp devrimi gerçekleştiren ülkelerin açık pazarı haline gelmesine sebep olmuştur.Bu açıklamalardan anlaşılacağı Cumhuriyet yönetimine çok zayıf bir ekonomik yapı kalmıştır. Bu dönemde bölgelerarası sosyo-ekonomik dengesizlikleri ortadan kaldırabilmek için uygulanan tüm politikalar bir önceki döneme reaksiyon olarak ortaya çıkmıştır. 1923'ten günümüze kadar, Planlı Dönem dâhil olmak üzere asıl amaçlanan, ulusal ekonomiyi canlandırmak ve batıyla entegrasyonu sağlayarak bölgelerarası sos-ekonomik dengesizlikleri ortadan kaldırmaktır.Araştırtmamıza konu olan ve 1980 sonrası verilerden oluşan değişkenler ortaya koymaktadır ki, Marmara Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi ve Ege Bölgesi tarihsel ve coğrafi avantajları sebebiyle bölgelerde ekonomik faaliyetlerin yoğunlaşmasına ve bölgelerde yıldan yıla sosyo-ekonomik yönden gelişmesine sebep olmuştur. Karadeniz Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi tarihsel ve bölgelerde yaşanan birçok sosyo-ekonomik problemler sebebiyle düşük gelişme seviyesi gösteren, Türkiye'nin geri kalmış bölgeleri olduğu ortaya çıkmıştır. Akdeniz Bölgesi ise tüm sosyo-ekonomik değişkenler incelendiğinde sosyo-ekonomik gelişme seviyesi bakımından ortalama bir bölge olduğu ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler : Beş Yıllık Kalkınma Planı, Bölgelerarası Dengesizlik, Bölgesel Kalkınma Ajansı, Sanayi Devrimi, Sosyo-Ekonomik Dengesizlik.

Ülkü Aras Tantan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2008
00
DoctorateOpen AccessTR

Politik rekabette siyasi parti finansmanının rolü: Türkiye örneği

Siyasi partiler, modern demokratik toplumlarda farklı talepleri temsil ederek sistemin devamlılığını sağlayan ve değişik halk kitlelerini ortak bir zeminde buluşturan kurumlardır. Siyasi partilerin varlıklarını sürdürebilmesi için önemli ölçüde finansman desteğine ihtiyaçları vardır. Geleneksel olarak siyasi partilerin gelirlerinin önemli bir bölümü hazine yardımı, özel bağışlar ve üyelik aidatlarından oluşmaktadır. Hazine yardımları, devletin ve siyasi partilerin kayıtlarına girerken, özel bağışların bir bölümünün kayıt dışı olarak yapılma olasılığı bulunmaktadır. Doğal olarak, eğer varsa, bu tür kayıt dışı gelirlere ait bilgiler kamuoyu ile paylaşılmamaktadır. Bu durum siyasi partilerin gelir ve giderleri bakımından yeterince şeffaf olmadıklarının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Bu nedenle, siyasi parti finansmanı sorunu sadece Türkiye'de değil, birçok ülkede çözülmesi gereken önemli bir sorun olarak görülmektedir.Bu çalışmanın amacı, siyasi partilerin finansman sorununun hangi noktalarda oluştuğu, yasal para kaynaklarının siyasi süreçte etkin olup olmadığı sistemdeki kayıt dışılığın rolü ve finansman yöntemleri ile siyasal partilerin oy oranları arasındaki ilişkilerin analiz edilmesidir. Çalışmada teorik analizlerin yanı sıra anket, röportaj ve ekonometrik analizler yardımıyla çözüm önerileri geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Siyaset, Demokrasi, Siyasi Parti, Finansman, Şeffaflık.

FinansmanRekabetSiyaset+2
Muhammed Veysel Kaya
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Tüketici kredilerinin belirleyicileri üzerine bir inceleme: 2006-2011 Türkiye uygulaması

Tüketici kredileri, ticari amaç gütmeksizin mal ve hizmet alımında tüketiciye tanınan bir kredi türüdür. 2001 ekonomik krizinin Türkiye?deki olumsuz etkilerinin ortadan kalkmaya başladığı dönemden itibaren tüketici kredilerinin arttığı gözlenmektedir. Tüketici kredileri artarken bu kredilerin en önemli belirleyicileri olduğu düşünülen faiz, enflasyon, ekonomik büyüme ve beklentiler gibi faktörlerde ciddi değişimler yaşanmıştır. Yapılan bu çalışmada 2006-2011 yılları arasında Türkiye de enflasyon ve ekonomik büyüme oranlarının bireylerin kullandıkları tüketici kredilerine etkisi incelenmiştir. Çalışmanın iki hipotezi bulunmaktadır. Birincisi, enflasyon oranındaki artış tüketici kredilerinin kullanım miktarını etkilemektedir. İkincisi, ekonomik büyüme oranındaki artış tüketici kredilerinin kullanım miktarını etkilemektedir. Bu doğrultuda 2006-2011 yılları arasında enflasyon ve ekonomik büyüme oranlarının tüketici kredilerine etkisi johansen eşbütünleşme analizi, granger nedensellik analizi ve çoklu regresyon analizi yardımıyla incelenmiştir. Değişkenlerin seçiminde tüketici fiyat endeksi (enflasyon), harcamalar yöntemi gayri safi yurtiçi hasıla (ekonomik büyüme) ve katılım bankalarının kullandırdığı tüketici kredileri (tüketici kredileri) verileri kullanılmıştır. Analiz sonrasında hipotezler test edildiğinde birinci hipotezin doğrulanamadığı görülmüş yani enflasyon oranının tüketici kredilerini etkilemediği fakat ikinci hipotezin doğrulandığı yani ekonomik büyümenin tüketici kredilerini attırıcı etkisi nedeniyle ülke ekonomisini pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Finansal Sistem, Banka, Bankacılık Kredi, Kredi Türleri, Tüketici Kredileri, Enflasyon, Ekonomik Büyüme, Regresyon Analizi.

Ekonomik büyümeEkonomik etkiEnflasyon+5
Huzeyfe Mert
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Türk Cumhuriyetleri arasında bir iktisadi işbirliği ortamının araştırılması

Günümüz dünyasında ülkeler bölgeselleşmeye, coğrafi, sosyo - ekonomik ve kalkınma düzeyi bakımından yakın oldukları ülkelerle işbirliği kurmaya yönelik girişimlerde bulunmaktadırlar. Bu da dünyanın şeklinin değişmesine neden olmaktadır. SSCB'nin dağılmasından sonra bağımsızlıklarına kavuşan Azerbaycan ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri de dünyanın bu değişiminden geri kalmamak ve yeni dünya düzenine ayak uydurmaları için girişimlerde bulunmakta ve stratejiler geliştirmektedirler. Bu konudaki arayışlardan birisi de adı geçen ülkelerin Türkiye ile birlikte belli iktisadi işbirliği organizasyonları şeklinde görülmektedir. Türk Cumhuriyetleri'nin coğrafi, sosyo-ekonomik durumlarının ve aralarında iktisadi işbirliğinin sözkonusu olabilirliği tarafımızdan araştırılmış, ayrıca dünyadaki işbirliği modelleri ve uygulama örnekleri incelenmiştir. Yukarıda söylenenlerden hareketle Türk Cumhuriyetleri arasında bir işbirliği olasılılığı araştırılmış ve uzun vadede Türk Cumhuriyetleri arasında başarılı bir ekonomik işbirliğinin kurulabilmesinin şartlarının mevcut olduğu kanaatine varılmıştır.

AzerbaycanEkonomiEkonomik iş birliği+4
Fuad Salamov
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2002
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye ekonomisinde cari işlemler dengesi ve büyümenin karşılıklı etkileşimi (Zaman serisi analizi)

Türkiye ve Türkiye gibi birçok gelişmekte olan ülkelerde, son yıllarda, iktisat literatüründe cari denge ve ekonomik büyüme konuları arasındaki ilişki birçok araştırmacı tarafından çalışma konusu olmuştur. Bu konunun bu kadar önemsenmesinin en büyük sebebi, Türkiye ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümeye önem vererek ihracat oranlarını artırmak istemesi fakat ihracat yapılırken hammadde temini ve üretim yapılması için gereken ürünlerin ithalat yoluyla sağlanmasının cari dengede olumsuz etki yapıp yapmadığının araştırılmasıdır. Yapılan analiz ve araştırmaların bir bölümünde, cari denge ve büyüme değişkenlerinin birbirleriyle etkileşimleri ve etkileşimlerin hangi yönde oldukları cevaplanmaya çalışılmıştır. Benzer şekilde, cari açıklar için yapılan diğer çalışmalarda, cari açığın sürdürülebilirliği konusu araştırmacılar tarafından yoğun şekilde analiz yapılsa da bu konuda kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. Bazı yüksek cari açık veren ülkelerde "sürdürülebilir cari açık" bulunurken, bazı düşük cari açık veren ülkelerde "sürdürülemez cari açık" sonuçları ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada ise, Türkiye için cari açık ve milli gelir arasındaki ilişkiyi açıklamak amacıyla zaman serisi analizi kullanılarak 1998Q1-2021Q2 dönemleri için VAR analizi ve Gramer nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, cari işlemler açığından milli gelire doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Sonuç olarak bizim analiz sonuçlarımıza göre, Türkiye ekonomisi cari açık vererek büyümeyi sağlayabilmektedir.

Cari işlemler dengesiEkonomik büyümeTürk ekonomisi+2
Ali Yuşa Toprakçı
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

1980 sonrası Uzak Doğu Asya Ülkeleri ve Türkiye'de dış ticaretin serbestleştrilmesi

Bir ülkenin dış ticaretinde, genellikle, ithal ikameci-korumacı strateji veya ihracata yönelik sanayileşme stratejisi uygulanır. Merkantilizm, ithal ikameci strateji ve ihracata yönelik stratejinin bir arada uygulanmasından yana olup ithalatın mümkün olduğu kadar az, ihracatın da mümkün olduğu kadar fazla olmasına önem verir. Merkantilizme karşı şekillenen liberalizm ise dış ticarette serbestleşmeden yana olmuştur. Dış ticareti serbestleştirmenin ülke ekonomisi üzerinde olumlu etkiler olduğuna yönelik, liberal doktrinin ortaya çıkmasından günümüze kadar, iyimser bir yaklaşım sözkonusudur. Liberal doktrinde, dış ticareti serbestleştirmenin büyümeyi olumlu şekilde etkilediği düşünülür. İkinci Dünya savaşı'nın sona ermesinden günümüze kadar geçen otuz yıllık süre içerisinde, Uzak Doğu Asya ülkeleri dış ticarette uyguladıkları politikalarla, "Uzak Doğu Asya Mucizesi"ni yaratmışlardır. Çoğu gözlemciye göre, "Uzak Doğu Asya Mucizesi" dış ticarette serbestleşme sonucunda gerçekleşmiştir. Uzak Doğu Asya Ülkelerinde Dış Ticaretin Serbestleştirilmesini kapsayan bu çalışmanın amacı kısaca şöyle özetlenebilir. Uzak Doğu Asya ülkelerinin, dış ticareti serbestleştirme politikaları uygulayarak, ekonomik büyüme göstergelerini iyileştirmelerinin ardındaki "belirleyici koşulları" aydınlatmaya çalışmak. Diğer taraftan, bazı dönemlerde ara vermiş olmakla Uzak Doğu Asya ülkeleri ile hemen hemen aynı dönemde dış ticareti serbestleştirme politikası uygulayan Türkiye'nin ekonomik büyüme göstergelerini iyileştirememesine neden olan koşulları ve uygulama hatalarını belirlemeye çalışmak. Çalışmanın sonucunda, Uzak Doğu Asya ülkelerinin dış ticarette nispi anlamda bir serbestleşmeye sahip oldukları, ancak bunun yanında istikrarlı bir siyasi yapıya sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Türkiye'nin ise çok partili sistem uygulamasına geçtiği 1950'den günümüze kadar siyasi istikrarı sağlayamadığı sonucuna varılmıştır.

Yıldız Sağlam
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1998
00
DoctorateOpen AccessTR

Kamu açıklarının makro ekonomik etkileri: Türkiye çalışması

Kamu kesimi mali politikalarının geleneksel amaçlarından biri de ekonomide uzundönemde dengeli bir büyüme sağlamaktır. Gözlenen gelişmeler, dünya ekonomisindekamu kesimi açıklarının, bu ülkelerin kararlı makro denge içinde büyümelerine engelolacak bir yapı meydana getirdiğini sergilemektedir.Geçen son on yılda, ekonomi politikasında hiçbir konu kamunun bütçe açıklarınınetkileri kadar tartışılmamıştır. Farklı ideolojilerden politikacılar, açığı azaltmanın tümekonomilerin geleceği açısından önemini tartıştılar. Her ne kadar ekonomistler konuylailgili olarak farklı yönlere ayrılsalar da, bir çok iktisatçı açıkların zararlı görüşünüpaylaşmaktadır. Bu çalışmada da Türkiye Ekonomisi'nin 1990-2003 yılları arasıdönemde kamu borçlarının temel ekonomik değişkenler üzerinde oluşturduğu makroekonomik etkiler incelenecektir. Çalışmanın ilk bölümünde konuya teorik bazdayaklaşılacak, ikinci bölümünde ise adı geçen yıllar için istatistiksel uygulamayapılacaktır. Uygulama çalışmasında Johansen Kointegrasyon (Eşbütünleşim) Analizive Vektör Otoregresif Analiz yapılacaktır. Çalışmanın amacı 1990-2003 yıllarıarasındaki dönemde kamu bütçe açığı değişkeninin ekonominin temel değişkenleriüzerindeki etkisini tespit etmektir.Bu çalışmada yapılan analizler sonucunda bütçe açıklarının milli geliri arttırdığınım2'deki artışın milli geliri azalttığını, faiz hadlerindeki artışın, döviz kurundaki artışınve son olarak da cari işlemler açığındaki bir artışın milli geliri arttırıcı yönde etkilediğibulunmuştur. Konu ile ilgili yapılan bir çok çalışmada farklı ülkelerden farklı sonuçlarelde edilmiştir. Ancak genel bir değerlendirme yapıldığında bütçe açıklarının ekonomikdengeleri bozucu sonuçları kaçınılmazdır.Anahtar Kelimeler: Bütçe Açığı, Türkiye, Makro Ekonomik Etki.

Tuba Direkçi
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2006
00
Master'sOpen AccessTR

Karbon emisyonu ve enerji tüketiminin büyüme üzerindeki etkileri: MIST ülkeleri karşılaştırması

Tezin amacı, yeni bir uluslararası oluşum olan MIST ülkelerinde (Meksika, Endonezya, Güney Kore ve Türkiye), karbon emisyonu ve enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasında nedensellik ilişkisinin test edilmesidir. Bu amaçla, MIST ülkelerinin her biri için, 1971-2010 dönemi için, kişi başına düşen karbondioksit emisyonu, enerji tüketimi ve Gayrisafi Yurt İçi Hasıla yıllık verilerine, önce Birim kök testi, daha sonra Johansen Eşbütünleşme testi ve son olarak da Granger Nedensellik Testi yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, MIST ülkelerinde ekonomik büyümeden karbon emisyonu ve enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik olduğu bulgusu elde edilmiştir. Ters yönlü, yani karbon emisyonu ve enerji tüketiminden ekonomik büyümeye doğru bir nedensellik eğilimi ortaya çıkmamıştır. Diğer bir deyişle ekonomik büyümedeki değişimler karbon emisyonu ve enerji tüketimindeki değişimlerden önce gelmektedir.

BüyümeElektrik enerjisiEmisyon+7
Mustafa Güllü
Çankırı Karatekin Üniversitesi · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de genç işsizliğinin sosyo-ekonomik belirleyicileri üzerine bir analiz

İşsizlik, dünya genelinde birçok ülkede toplumun sosyo-ekonomik düzeyini yansıtan önemli göstergelerden biridir. Genç nüfusun iş bulamama durumunu ifade eden genç işsizlik, Türkiye gibi gelişmekte olan ve yüksek genç nüfus potansiyeline sahip ülkelerde sosyo-ekonomik boyutta birçok soruna yol açmaktadır. Bu tezin temel motivasyonu, Türkiye'de genç işsizliği sorununun çözülebilmesi için genç işsizliğin sosyo-ekonomik profilinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda, Türkiye'de 15-29 yaş aralığındaki gençlerin işsiz kalmalarını etkileyen sosyo-ekonomik belirleyicilerin neler olduğu ve bu faktörlerin gençlerin işsiz kalma olasılığını hangi yönde ve ne kadar etkilediğinin belirlenmesi bu tezin temel amacını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmasının 2013 ve 2017 yıllarına ait mikro-kesit verileri kullanılarak, genç bireylerin işsizliği üzerinde belirleyici olan faktörler logit model ile analiz edilmiştir. Elde edilen analiz bulgularına göre, genç bireylerin eğitim düzeyleri yükseldikçe işsiz olma olasılıklarının arttığı, yaş gruplarına göre gençlerin yaşları arttıkça işsiz olma olasılıklarının azaldığı, sağlık durumları kötüleştikçe ve hanenin geçinebilme durumu zorlaştıkça genç bireylerin işsiz olma olasılıklarının arttığı, genç bireylerin sosyalleşmeleri ve kültürel faaliyetlere katılmalarının işsiz olma olasılıklarını azalttığı, yaşanılan çevrede suç, şiddet ve çevresel sorunların olmasının ve gencin yaşadığı hanenin kalabalık olmasının gencin işsiz olma olasılığını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

GençlerLogit modeliSosyoekonomi+5
Özlem Serap Öztürk
Çankırı Karatekin Üniversitesi · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Gelişmekte olan ülkelerde tüketim harcamaları

Toplam talebin en önemli ve en büyük bileşeni olan tüketim harcamaları ayrıca ekonomik büyümenin de ana kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülke (GOÜ)'lerde tüketim harcamalarının belirleyicilerinin tahmini ekonomik dinamikler ve uygun politika üretimi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı farklı gelir gruplarına ve bölgelere göre gelişmekte olan ülkelerde tüketim teorilerine dayalı bazı tüketim fonksiyonlarını tahmin etmektir. Bu kapsamda ilk olarak üç farklı gelir grubu ve bölgelere göre seçilmiş 73 ülke için Keynesyen tüketim fonksiyonu tahmin edilmiştir. Sonrasında ise rasyonel beklentiler altında Yaşam Boyu-Sürekli Gelir (RB-YBSG) Hipotezi gelir gruplarına ayrılan 54 ülke için test edilmiştir. Çalışmada 2000-2011 dönemi yıllık verileri ile dengeli panel veri analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre gelir düzeyi tüm gelir ve bölge gruplarında tüketimin anlamlı bir belirleyicisi durumundadır. Marjinal ve ortalama tüketim eğilimleri düşük gelir grubundan üst orta gelir grubuna doğru azalmaktadır. Bölgesel olarak ise en yüksek tüketim eğilimleri Afrika bölgesi için tahmin edilmiştir. GOÜ'lerde RB-YBSG hipotezi geçerli değildir. Bu durum incelenen ülkelerin sermaye piyasalarının az gelişmişliğinden kaynaklı likidite kısıtı, belirsizlikten kaynaklı ihtiyati tasarruf güdüsü ve hane halkının yeterince rasyonel karar almayışından kaynaklı miyopluk etkilerine dayandırılmaktadır. Çalışmanın genel sonuçları, ele alınan ülkeler için sermaye piyasalarının etkinliğini artırıcı ve belirsizliklerin neden olduğu ülke riskini azaltıcı politikaların önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tüketim harcamaları, gelişmekte olan ülkeler (GOÜ'ler), sürekli gelir, likidite kısıtı, panel veri analizi

Gelişmekte olan ülkelerPanel veri modelleriSürekli gelir hipotezi+1
İpek Tekin
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2014
00
DoctorateOpen AccessTR

Yoksullukla mücadelede kamu kurumu ve sivil toplum kuruluşlarının rolü

İnsanlık tarihi kadar eski bir konu olan yoksulluk, kalkınma sürecinin en önemli gündem maddelerinden birisidir. Bir taraftan farklı perspektifler doğrultusunda yoksulluk olgusu ve yoksulluğun ölçülmesiyle ilgili çabalar, diğer taraftan da gelir dağılımı eşitsizliği ve yoksulluk sorununu ortadan kaldırmaya yönelik uygulanan politikaların etkinliği tartışılmaktadır. Günümüzde iktisadi eşitsizlikleri açıklamakta önemli bir gösterge olarak kullanılan gelir dağılımı eşitsizliğinin vardığı boyutlar devletin gelir dağılımına müdahale etme gereğini zorunlu hale getirmiştir. Kamu kesiminin gelir eşitsizliği sorununu ortadan kaldırmaya yönelik uyguladığı politikalarla etkin bir rol üstlendiği ve önemli bir sosyal politika aracı olarak kullanılan sosyal yardımlara ayrılan kaynağın artmasıyla yoksulluk oranında azalmalar görülmektedir. Ekonomik, sosyal, siyasal ve toplumsal boyutlarıyla bir kısım sorunların da kaynağını oluşturan gelir dağılımı eşitsizliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik kamu kesiminin yanı sıra çok sayıda sivil toplum kuruluşu mevcuttur. Bu kuruluşlar, yoksullukla mücadelede önemli işlevler yerine getirmekle beraber, kaynaklarının yetersizliği ve yerel yönetimlerle gerekli koordinasyonun sağlanamaması sebebiyle yeterli olmamaktadırlar. Bu çalışmanın amacı analize konu olan döneme ait sosyal yardım harcamalarının yoksulluk üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda yoksulluk ve sosyal yardımlar arasındaki ilişkiler 1987-2014 dönemine ait verilerle kısa ve uzun dönem için ARDL sınır testi yaklaşımı ile incelenmiş ve VECM Granger nedensellik testi ile bu iki değişken arasındaki ilişkinin yönü belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre yoksulluk ve çalışmada kullanılan diğer kontrol değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket etmekte olduğu, kısa dönemde ekonomik büyüme ve sosyal yardım harcamalarının hane halkı tüketim harcamalarını arttırarak yoksulluğu azaltan bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Gelir Dağılımı, Yoksullukla Mücadele

Gelir dağılımıKamu kuruluşlarıSivil toplum örgütleri+1
Özge Özdemir
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

COVİD-19 pandemi sürecinde 65 yaş ve üstü tüketicilerin alışveriş eğilimleri

Bu çalışma, Covid-19 pandemi sürecinde uygulanan kısıtlamaların 65 yaş ve üzeri tüketicilerin alışveriş davranışlarında yol açtığı dönüşümü ve bu değişimin kalıcılığını davranışsal iktisat perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Salgın öncesi dönemde fiziksel market ve pazar gibi geleneksel perakende kanallarını tercih eden bu demografik grup, sağlık riski ve sokağa çıkma yasakları gibi karantina koşullarının zorlamasıyla dijital alışveriş platformlarına zorunlu olarak yönelmiştir. Bu zorunlu yönelimin bir alışkanlık değişimine yol açıp açmadığı ve online alışveriş kullanımının salgın sonrası normalleşme sürecinde sürdürülüp sürdürülmediği bu çalışmanın temel analiz konusunu oluşturmaktadır. Bu tezin metodolojik çerçevesi, söz konusu deneyimi ve arkasındaki nedenleri derinlemesine anlamak amacıyla nitel araştırma paradigmasına ve fenomenoloji (olgubilim) desenine dayanmaktadır. Bu kapsamda, Türkiye'nin farklı kentsel bölgelerinde yaşayan n=30 (otuz) 65 yaş ve üstü tüketici ile ortalama 40-50 dakika süren yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen transkriptler, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın temel bulguları, 65+ yaş grubunun karar mekanizmalarının rasyonel fayda maksimizasyonu (Homo economicus) yerine, Birinci Bölüm'de incelenen davranışsal risk optimizasyonu (Homo sapiens) ile şekillendiğini göstermiştir. Bulgular, ilgili grubun birbiriyle çelişen üç temel kayıp algısını yönetmeye çalıştığını ortaya koymuştur: (1) sağlık kaybı (virüs korkusu), (2) finansal kayıp (dolandırıcılık endişesi) ve (3) performans kaybı (ürün kalitesi/tazelik korkusu). Pandeminin statüko önyargısını (geleneksel alışveriş) aile baskısı ve kısıtlamalar yoluyla kırdığı, ancak bu dijital adaptasyonun kalıcılığının, gönüllü veya zorunlu adaptasyon motivasyonuna bağlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın temel bulgusu, bu yaş grubunda alışverişin sosyal faydasının (esnafla sohbet, hayata katılma), online alışverişin rasyonel faydasından (konfor, fiyat) daha belirleyici olmasıdır. Bu durum, pandemi sonrası fiziksel mağazalara geri dönüşü tetiklemiştir. Araştırma, cinsiyet rollerinin ters dönüşü (temizlik yerine sağlık harcamaları) ve pasif gelir çelişkisi gibi özgün çapraz analiz bulgularıyla literatüre önemli katkılar sunmaktadır. Bu sonuçlar, yaşlı nüfusa yönelik dijital pazarlama stratejileri geliştiren perakende sektörüne ve dijital okuryazarlık politikaları oluşturan kamu kurumları ile diğer paydaşlara stratejik bilgiler sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Tüketici Davranışları, Covid-19 Pandemisi, 65 Yaş ve Üzeri Tüketiciler, Nitel Araştırma, Dijital Adaptasyon, Statüko Önyargısı. 2025, 192 Sayfa

Çağdaş Türbedaroğlu
Manisa Celal Bayar University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de ekonomik büyüme ve petrol fiyatları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Enerji, insanoğlunun bir yere yerleşme yani göçebe olmaktan vazgeçmesinden sonra önem arz etmeye başlamıştır. Bu ihtiyaç beslenme, barınma, aydınlanma, ulaşım gibi günlük ihtiyaçların giderilmesi açısından önemlidir. Dünya genelinde zamanla artan teknoloji, nüfus, şehirleşme ve endüstrileşmeye paralel olarak insanoğlunun enerjiye olan gereksinimi de sürekli artmıştır. İnsanoğlunun bu bitmek bilmeyen enerji gereksinimin büyük bir kısmı günümüzde yenilenemeyen enerji kaynakları tarafından karşılamaktadır. Sürekli artan bu enerji tüketimi ülkelerin ekonomilerini büyütmektedir. Ülke ekonomilerinin büyümesi kişi başına düşen gelirlerin ve refahın artmasının yanı sıra dünya iklimi bozulmakta, küresel ısınma meydana gelmekte ve karbondioksit salınımı her geçen gün artmaktadır. Bu durum büyük ölçüde çevre kirlilikleri gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Yenilenemeyen enerji kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı farklılık göstermektedir. Bu durum bazı ülkelerin lehine bazı ülkelerin ise aleyhine sonuçlar arz etmektedir. Enerji kaynaklarının rezervleri tüketildikçe azalmakta ve yeni rezerv arayışları içerisine girilmektedir. Bu kaynakların üretimi ve talebi sürekli artmaktadır. Yapılan bu çalışmada enerji kaynakları ve bu kaynakların dünya üzerindeki rezervleri, üretim ve talep miktarları değerlendirilecektir. Enerji kaynaklarının olumsuz ektilerini en aza indiren alternatif enerji kaynaklarının kullanımı üzerinde durulacaktır. TÜİK, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve British Petroleum(BP) 2018 raporu verileri kullanılacaktır. Bu verilere dayalı olarak yıllar itibariyle seçilmiş ülkeler ve Türkiye'nin enerji rezervi, üretimi ve talebi ortaya konularak durum değerlendirmesi yapılacak sonuç, analiz ve değerlendirmelere yer verilecektir.

Ekonomi politikalarıEkonomik büyümeEnerji+6
Okan Özdemir
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Şehir ekonomilerinin küreselleşme dinamikleri

Küreselleşme ile birlikte dünya ekonomisi köklü bir değişim ve dönüşüm süreci geçirmiş ve tarihin her döneminde değişimin merkezi konumundaki şehirler de süreçten payını almıştır. Küreselleşme sonucu ulus devletin geri plana düşmesi, sermayenin aşırı birikimi ve bilgi toplumunun ön plana çıkması şehirlerin dönüşümüne zemin hazırlamıştır. Böylece ortaya, rekabeti esas alan ve mekânın kullanımını piyasa kurallarına göre belirleyen şehirler çıkmıştır. Bu dönüşüm, şehirlerin küreselleşme perspektifinden bakmasına neden olmuş ve "küresel şehir" kavramı ortaya atılmıştır. Buna göre uluslararası ticaret ve finans merkezi olan küresel şehirlerin ilk özelliği; dünya ekonomik düzeninin kontrol merkezi haline gelmeleridir. İkinci özelliği dünyanın önde gelen finans ve hizmet sektörünün kritik üretim noktaları olmalarıdır. Üçüncü özellikleri piyasada lider endüstrilerin yenilikçi üretim mekânları durumuna gelmeleri ve dördüncüsü ise imal edilen yeni ürünlerin pazar yerleri haline dönüşmesidir. Bu dört fonksiyon, şehirlere geniş kaynakları kontrol edebilme gücü kazandırmakta ve şehirler ekonomik, siyasi ve sosyokültürel açıdan temel aktörlere dönüşmektedir. Bu şehirleri farklı kılan en büyük özellikleri, fonksiyonlarını bir ağ sistemi içerisinde faaliyete geçirmeleridir. Hiyerarşik bir sıralamaya tabi tutulan bu ağ sistemi içerisindeki şehirlerin, ekonomik güçleri, yenilikçi özelikleri, ulus ötesi politik rolleri, uluslararası bilgi dolaşımındaki payları, beşeri sermaye potansiyeli, kültürel gelişmişlik düzeyi ve yaşam kalitesi gibi özellikleri hiyerarşik ağ içindeki konumlarında belirleyici olmuştur. Bu çalışma tüm bu temellere dayandırılarak küresel şehir ağları ile birbirine bağlanan şehirlerin küreselleşme dinamiklerinin benzeşmesi varsayımlarından yola çıkmaktadır. Bu bağlamda 2015-2018 dönemine ait veriler ile hiyerarşik sıralamadaki ilk 40 şehrin küresel şehir dinamiklerinin bir ağ içerisinde çalışması ve bu nedenle zaman içinde yakınsaması varsayımından yola çıkılarak, 16 değişken incelenmiştir. Bu değişkenlerin altısı ekonomik, ikisi yenilik, üçü kültürel, ikisi yaşanabilirlik, biri çevresel ve ikisi de ulaşılabilirlik yönünden şehirleri yansıtmaktadır. Sonuçlara göre küresel şehirlerin ekonomik, Ar-Ge ve kültürel özellikleri küresel şehir ağı içerisinde çalışan bu şehirlerde benzerlik göstermektedir. Ancak küresel şehirler yaşanabilirlik, ulaşılabilirlik ve çevresel özellikler açısından benzerlik taşımamaktadır. Elde edilen bulgular, şehirlerin hiyerarşik düzende küresel coğrafi konumunun belirlenmesi, buna göre rekabet gücü ve potansiyeli planlama sürecinin düzenlenmesi bakımından önem arz etmektedir. Anahtar kelimeler: Küreselleşme, küresel şehir, yakınsama.

EkonomiEkonomi politikalarıKüreselleşme+2
Gürçem Özaytürk
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

İşbaşı eğitim programının işgücü piyasası ile uyumu: Kırşehir ili örneği

Bu çalışma Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) işgücü eğitim programlarının işgücü piyasasının gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığını araştırmayı amaçlamaktadır. Bu program istihdam ve işsizlik konusunda Türkiye'nin asıl sorunu olan eğitimli işsizlerin oluşturduğu büyük çoğunluğu kapsamamaktadır. İşbaşında verilen eğitim uygulaması, niteliksiz gruplara mesleki nitelik kazandırarak istihdama katılımlarını sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Fakat uygulama becerisine ihtiyaç duyan gruplardan çok, işbaşında eğitime ihtiyacı olmayan meslek gruplarını kapsayacak şekilde kurslar açılmıştır. Özellikle programa talepleri yüksek olan yükseköğretim mezunu kişilerin nitelik gerektirmeyen kurslarla işbaşı eğitimde mesleki deneyim kazanması konusunda yapılan bir uygulamanın istihdam üzerinde kalıcı bir etkisinin olmadığı görülmüştür.Çalışmada istihdamı artırmaya, işsizliği azaltmaya yönelik uygulanan işbaşı eğitim programının işgücü piyasasının ihtiyaçları ile uyumlu olmadığı dolayısıyla istihdama etkisinin sadece kısa dönemli olduğu uzun vadede istihdam düzeyi üzerinde etkili olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Binnaz Doğan
Kırşehir Ahi Evran University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Cari açığın Türkiye ekonomisine etkileri

Türkiye ekonomisinde büyüyen cari açığın, ekonomiyi kırılgan hale getirdiği açıktır. Değer kazanan yerli para, ithalatın ihracattan daha fazla artması ve ticaret açığının büyümesi sonucunu doğurmaktadır. Uluslararası piyasalardaki sorunlar nedeniyle yurtdışından fon sağlama imkânlarının büyük ölçüde daralması ve sermaye çıkışlarının ivme kazanması önümüzdeki dönemde cari açığın finansmanına ilişkin güçlük oluşturabilecek unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Diğer taraftan, iç ve dış talepteki olası gerilemenin ve bunlara bağlı olarak büyümedeki görece yavaşlamanın cari açığın doğal bir daralma sürecine girmesine ve dolayısıyla dış finansman ihtiyacının azalmasına yol açacağı öngörülebilir. Türkiye'de 2002-2005 yılları arasında sıcak para girişlerinin artış göstermesi finansman kalitesinin düşüklüğünü göstermektedir. Buna karşın, cari işlemler açığının finansman yapısında özellikle 2006-2008 döneminde doğrudan yatırımlar ve uzun vadeli kredi kullanımları artış göstermiştir. Ancak doğrudan yabancı yatırımların bir türü olarak değerlendirilen özelleştirmelerin yabancı yatırımlardaki payı, açığın finansmanını sorgulanır hale getirmiştir. Nitekim özelleştirmenin sürekli bir finansman kaynağı olarak algılanması ekonomiye zarar verebilir. Yatırımların mevcut üretim birimlerinin mülkiyet değiştirmesi şeklinde değil, yenilerinin oluşturulması şeklinde gerçekleşmesi daha fazla önem taşımaktadır. Bu kapsamda, özel sektör tasarruflarındaki azalma ve enerji fiyatlarındaki yükselişin tetiklediği cari açığın uzun vadede çözümü için rekabet gücünün artırılması, enerji alanında reform ve tasarrufun teşvik edilmesi gibi yapısal politikalar önümüzdeki dönemde büyük önem arz edecektir. Özellikle Türkiye gibi yüksek cari açık veren ülkelerde uluslararası mali krizin olumsuz yansımalarını en aza indirebilmek için mali disiplinin kararlıkla sürdürülmesi ön plana çıkmaktadır. Bu anlamda çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde özellikle son yıllarda artış gösteren cari açığı ödemeler dengesi kalemleri yardımıyla irdeleyerek yıllar itibariyle gösterdiği gelişimi ve Türkiye deneyimi ışığında cari açığın yapısal nedenlerini araştırmak; cari açık ve cari açık sorununun nedenleri, dünyada cari açık sorunu, cari açığın yapısal nedenleri ile ekonomik etkileri, cari açık ile krizleri ve cari açığın finansmanı sorununu finansmanı noktasındaki politikaları analiz etmektir.

AçıklıkCari açıkCari işlemler dengesi+6
Mehmet Zeki Şaşmaz
Hasan Kalyoncu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2015
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de katılım bankaları ve geleneksel bankaların iletişimsel-rasyonellik açısından karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı, Habermas'ın iletişimsel-rasyonellik ilkeleri açısından Türkiye'deki katılım bankaları ile geleneksel bankaların kendi çalışanlarına ve müşterilerine nasıl yaklaştıklarını ve davrandıklarını kıyaslamaktır. Bu çalışma ile özellikle yönetici kesim tarafından firma ailesini oluşturan çalışanların, müşterilerin ve tedarikçilerin insanî değerlerinin, demokratik haklarının, özgürlüklerinin (negatif-pozitif), onurlarının ve kimliklerinin hangi ölçüde dikkate alındıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, iletişimsel-rasyonellik bakımından bankaların durumunun tespitine gayret edilmiştir. Veriler, nitel çalışmalarda kullanılan kolay ulaşabilirlik yöntemine göre Rize ilinden elde edilmiştir. Veriler hem banka yöneticileriyle hem de banka müşterileriyle yarı yapılandırılmış görüşme formları ile mülâkatlar yapılarak toplanmıştır. Daha sonra veriler; içerik ve betimsel analiz sürecinden geçirilerek amaçsal ve iletişimsel rasyonellik ana faktörleri altında alt temalar belirlenmiştir. Tüm bu kavramsal analizde Habermas'ın iletişimsel-rasyonellik kuramı temel alınmıştır. Analiz sonucunda, geleneksel bankalar içerisinde, kamu sermayeli bankaların diğer banka türlerine göre iletişimsel-rasyonellik özelliklerine daha yakın olduğu, geleneksel ve katılım bankaları açısından bakıldığında ise kamu bankalarının bu varsayıma daha yakın olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kapitalist sistem içerisinde, müşterilerin araçsal bir meta olmaktan çıkarılıp onların bir amaç hâline getirilebilmesi için tüm bankacılık sektörü tarafından iletişimsel-rasyonel eylemlerin daha çok tercih edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bankacılık sektörüBankalarHabermas, Jürgen+4
Akif Ziya Bayrak
Manisa Celal Bayar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de enflasyon, işsizlik ve dış ticaret ilişkisi: 2014-2019

Ortalama fiyat düzeyinin hissedilebilir derecede ve istikrarlı bir şekilde artması, enflasyon şeklinde tanımlanabilir. Enflasyon, makro iktisat alanındaki en temel göstergelerdendir. Türkiye'de de enflasyon, uzun yıllardan beri ekonomik alanda yaşanan problemlerin başında gelmektedir. Enflasyonun olumsuz etkileri toplumsal hayata da yansımaktadır. Enflasyon kavramı esas olarak ekonomi literatürüne ait bir kavram olmasına rağmen bireylerin günlük hayatlarında kullanır hale geldikleri bir kavram olarak dikkat çekmektedir. Bir diğer ekonomik sorun olan işsizlik de insanlar üzerinde gerek fiziksel ve psikolojik gerekse sosyal açıdan olumsuz birtakım etkiler bırakmaktadır. İşsizlik, günümüzde gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerinde ciddi sıkıntılara sebebiyet veren önemli bir problem konumundadır. İhracata bağlı olarak ekonomiye giren para miktarının ithalat sebebiyle ekonomiden çıkan para miktarından daha az olması da dış ticaret açığını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, ekonomi açısından büyük önem ifade eden enflasyon, işsizlik ve dış ticaret kavramları açıklanarak bunlar arasındaki ilişki ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

EnflasyonTicaretUluslararası ticaret+2
Simge Helin Öksüzler
Hasan Kalyoncu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

2002-2018 yılları arasında Türkiye'de seçili illerin dış ticaret analizi

Bu çalışmada 2002:Q1-2018:Q4 yıllarında Türkiye'nin; İstanbul, Kocaeli, Ankara, Bursa, İzmir, Gaziantep, Sakarya, Hatay, Denizli ve Manisa illerinin gerçekleştirmiş olduğu ihracatın ve ithalatın değişkenlerinin birbirlerine bağımlı olup olmadıkları araştırılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde; dış ticaret ve dış ticaretin önemi ile ilgili genel bilgilerden söz edilmiştir, daha sonra uluslararası dış ticaret teorileri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde; Türkiye'nin seçili on ilinin 2002-2018 yılları arasındaki ihracatı ve ithalatı incelenmiş ve illerin 2002-2018 yıllarında karşılaştırmalı olarak ihraç ve ithal ettiği fasıl ürünleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde; Türkiye'nin seçili on ilinin ihracat ve ithalat değerlerinin birbirine bağımlılıkları araştırılmıştır. İlk olarak ihracat ve ithalat değişkenleri mevsimsellikten arındırılmış ve daha sonra bu değişkenlerin logaritması alınmıştır. İhracat ve ithalat değişkenlerinin birim kök içerdiği tespit edilmiştir. Bu serilerin birinci farkları alınarak durağan hale getirilmiştir. Ayrıca ihracat ve ithalat değişkenleri arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymak için Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Bu test sonucunda ihracat ve ithalat değişkenleri arasında farklı nedensellik yönleri ortaya çıkmıştır. İhracat ve ithalat değişkenlerinin birbirlerine olan ilişkilerin anlamlı olup olmadığını test etmek için en küçük kareler (EKK) yöntemi uygulanmıştır. Bu analiz sonucunda on ilin ihracat ve ithalat değişkenlerinin anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır.

NedensellikUluslararası ticaretİhracat+1
Sinem Hafızoğlu
Manisa Celal Bayar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

İslam ekonomisi açısından gıda israfı, gıda israfının belirleyicileri

Gıda israfı, İslam ekonomisi açısından büyük bir endişe kaynağıdır. İslam ekonomisi, kaynakları verimli kullanmayı, adaleti, toplumsal dengeyi ve yardımlaşmayı vurgular. Bu çerçevede, gıda israfı İslam ekonomisinin temel prensipleriyle uyumsuzdur. İslam'da, yiyecek ve içeceklerin israf edilmesi kesinlikle hoş karşılanmaz. Bu kavram, farklı anlatımlarla Kur'ân-ı Kerîm'de çoğu yerde kullanılmıştır. Çalışmamız, bir giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın önemi, amacı ve yöntemden bahsedilmiştir Kavramsal zeminini oluşturan birinci bölümde tasarruf, tüketim israf kavramının öncelikle sözlük ve literatür anlamları verilmiş, ardından ise tüketim ve israfa bakış açılarında; kapitalizmin tüketim toplumuna ve israfa bakışı, tüketim kavramına ve israf kavramına heterodoks bakış, İslam ekonomisinde tüketim toplumu, tasarruf ve israf, İslam'da tasarruf ve israf, İsraf türlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise tezin ana çerçevesini oluşturmaktadır. Bu bölümde gıda israfı anlatılmış; dünyadaki ve Türkiye deki gıda israfı, gıda israfının nedenleri ve önleme yolları üretici ve tüketici yönünden incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın yönteminden bahsedilmiştir. Dördündü bölümde bulgular, beşinci bölümde ise sonuç ve önerilerden ele alınmıştır. Bu çalışma İslam Ekonomisi perspektifinden gıda israfını analiz etmeyi ve gıda israfını etkileyen faktörleri belirlemeyi hedeflemektedir. Yapılan ankette ilk bölümde demografik değişkenler verilmiş olup, ikinci bölümde ise gıda israfı tutumuna yönelik sorular sorulmuştur. Google Forms üzerinden anket formu hazırlanmış ve uygulanmıştır. Anketi 461 kişi katılmış olup ancak eksik ve yanlış olduğu düşünülen anketler elendikten sonra 444 tanesi değerlendirmeye alınmıştır. Kolayda örneklem yöntemi uygulanmıştır. Gıda İsrafı Ölçeği için keşfedici faktör analizi yapılmış, daha sonra faktörler arası korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda tüketicilerin gıda israfının etkileyen altı boyut ortaya çıkmıştır.

Dilek Kaya
Kastamonu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Çin Halk Cumhuriyeti ödemeler bilançosunun analizi

Tarih boyunca dünya ekonomisinde söz sahibi olan Çin Halk Cumhuriyeti Avrupa'da sanayi devriminin başlamasıyla dünya ekonomisindeki önemini kaybetmeye başlamış, 1949 yılında Mao ZEDUNG' un Çin Halk Cumhuriyeti'ni ilan etmesiyle kendi içerisine kapanarak dış dünyadan izole olmuştur. 1976 yılında Mao ZEDUNG'un ölmesi üzerine ülkenin yönetimine geçen Deng Xiaoping ekonomik ve siyasi anlamda birçok reforma imza atmış ülkeyi ve ekonomiyi dış dünyaya açarak ülkenin bugünkü duruma gelmesinde önemli rol üstlenmiştir. 1980 öncesi tarıma dayalı bir ekonomi izlenimi veren Çin, günümüzde karmaşık elektronik ürünlerin üretiminde bile söz sahibi olan ve dünyanın en büyük ekonomisi olma yolunda hızla ilerleyen bir konuma gelmiştir. Dış ticarete dayalı bir büyüme stratejisi izleyen Çin, gerek yaptığı ihracat hacmi, gerekse aldığı doğrudan yabancı sermaye miktarlarıyla her geçen gün dünya ekonomisinde önemini artırmaktadır. Birçok gelişmekte olan ülkenin aksine Çin Halk Cumhuriyeti ödemeler bilançosu dengesinde sıkıntı yaşamamış, izlenen politikaların başarılı olması sayesinde ülkenin hem Cari işlemler dengesi hem de sermaye hesabı dengesi sürekli olarak fazla vermiştir. Ülke ekonomisinde dış ticaretin önemli bir paya sahip olmasının yanı sıra ülke ekonomisinin dünya ekonomisi içerisindeki önemini her geçen gün arttırması sayesinde, ülkenin ödemeler bilançosunun seyri dünya ekonomisinin seyrine yön vermekte ve önemini her geçen gün arttırmaktadır.

Bilanço hesaplarıFinansal borçlanmaFinansal tablolar+4
Selçuk Öz
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Bankacılıkta risk yönetimi ve finansal istikrar için önemi

Bankacılık sektörü, ülkenin tasarruflarını yöneterek ve kaynakları katma değer yaratacak alanlara yönlendirerek, büyümeye finansman yönünden katkıda bulunmaktadır. Bankacılık sektöründe yaşanan sıkıntılar ekonominin birçok makro ve mikro değişkenini etkileyerek istikrarsızlığa yol açabilmektedir. Söz konusu özelliğinden dolayı sektörün etkin bir biçimde yönetiminin sağlanması ekonomik istikrar açısından önem arz etmektedir. Bankaların hem verimli bir şekilde çalışabilmelerinin hem de sağlam bir mali bünye ile belirli bir karlılık düzeyini yakalayabilmelerinin koşullarından biri de etkin risk yönetimine sahip olmalarıdır. Faaliyetleri çeşitlenen ve karmaşıklaşan bankaların faaliyetlerini sürdürürken maruz kaldıkları riskler de çeşitlenmekte ve karmaşıklaşmaktadır. Faaliyetlerin ve hizmetlerin fiyatlandırılması aşamasında risk faktörünün büyük önem kazanması bankaların risk yönetimi hususu üzerinde daha yoğun düşünmesine sebep olmaktadır. Etkin risk yönetimi bankaların, mevcut olan veya oluşabilecek risk faktörlerini analiz ederek etkili ve verimli bir şekilde çalışmalarının koşullarından biridir. Çalışmada bankacılık sektörü ve sektörün maruz kaldığı riskler incelenmiş ve Türkiye'de bankacılık sektörünün son 10 yıllık konsolide mali verileri ülkemizde yaşanan ekonomik gelişmelerle birlikte analiz edilmeye çalışılmıştır.

BankacılıkBankacılık sektörüBankacılık sistemi+6
Gökhan Köçer
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Küresel ekonomide uluslararası ekonomik kuruluşların yeni sorumluluğu ve rolü

Uluslararası ekonomik kuruluşlar, küresel ekonomiyi düzenleyen ve şekillendiren kuruluşlardır. Uluslararası ekonomik kuruluşlardan en önemlileri, hiç kuşkusuz, IMF, WB ve WTO'dur.IMF ve WB, 1944 yılında kurulmuş olup, IMF, ödemeler bilançosu ile ilgili sorunlarda ülkelere kısa vadeli kredi olanakları sağlama görevini üstlenmişken, WB ise, II. Dünya Savaşı sonrası ülkelere, kalkınmalarına yönelik krediler vermiştir. Kuruluşuna yönelik ilk adımı 1947 yılında GATT'ın oluşumu ile atılan WTO ise, belirlediği belli kurallar çerçevesinde küresel ticareti düzenleyen temel kuruluş olmuştur.II. Dünya Savaşı sonrasında, küresel ekonomide yer alan önemli ekonomik olaylara paralel olarak, uluslararası ekonomik kuruluşların rol ve sorumluluklarında, zamanla bazı değişiklikler ortaya çıkmıştır. 1980'lerde finansal piyasaların liberalizasyonu ile ortaya çıkan küreselleşme, bu rol ve sorumlulukların değişimine yol açan temel etken olmuştur. Bu dönemden itibaren, uluslararası ekonomik kuruluşlar, küresel ekonomideki konumları dolayısıyla sorgulanmaya başlanmış ve dünya genelinde küresel boyutta tepkilerle karşılaşmışlardır.Çalışmanın amacı, IMF, WB ve WTO olmak üzere üç ekonomik kuruluşun, küresel ekonomideki rol ve sorumluluklarındaki değişimlerini, küresel ekonomide vuku bulan olaylarla ilişkili bir biçimde ortaya koymak ve bu uluslararası ekonomik kuruluşların yeni rol ve sorumluluklarının ne olduğu konusunda ayna görevi üstlenmektir.

Ekonomik kuruluşlarUluslararası ekonomiUluslararası örgütler
Esma Güneş Gedik
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2011
00
Master'sOpen AccessTR

1980-2005 dönemi yabancı sermayenin büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını gerçekleştiren çok uluslu şirketlerülkelerin ticaret, sermaye birikimi ve ekonomik büyümesi üzerinde artan önemlirollerinden dolayı son yıllarda daha fazla ilgi toplar hale gelmişlerdir.Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişini etkileyen en önemlifaktörler ekonomik ve siyasal istikrarsızlıktır. Ekonomik istikrarsızlık içerisindeenflasyon, dış ticaret açığı, dış borç, piyasalardaki belirsizlik kendini gösterirken,siyasi belirsizlikte ise sürekli değişen hükümetler ve askeri darbeler önemli roloynamaktadır.Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ekonomik büyüme üzerine etkisininolup olmadığı hakkında Dünya ekonomisinde birçok ampirik çalışmalar bulunmasınakarşın Türkiye'de bu konuda fazla ampirik çalışma yoktur.Bu çalışmanın amacı Türkiye'de 1980-2005 döneminde gerçekleştirilendoğrudan yabancı sermaye yatırımlarıyla ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin olupolmadığını Granger nedensellik testi yardımıyla araştırmaktır.Bulunan sonuçlar ise; iki çeyrek yıl (altı ay) gecikme ile yabancı sermayeyatırımlarının gayrisafi yurtiçi hasılanın Granger nedeni olduğunu, bu nedensellikilişkisinin 3 çeyrek yılda (dokuz ay) zayıfladığını, bir yıl sonra da ortadan kalktığınıgöstermektedir. Ayrıca, gayrisafi yurt içi hasılanın yabancı sermaye yatırımlarınınGranger nedeni olmadığı tespit edilmiştir.

Hayrettin Kesgingöz
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2007
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de tekstil sektörü ve enformal istihdam

Emek piyasasında enformal sektörün giderek artması, enformal sektörün boyutlarının incelenmesini de zorunlu hale getirmistir. Enformal sektörün boyutlarını saptamak, onun doguracagı sonuçları anlamak ve yorumlamak açısından önemlidir. Tekstil sektörünün de imalat sanayi içindeki önemi ve bu sektörde enformal istihdamın yogun olması göz önüne alındıgında, tekstil sektörü içerisinde enformal istihdam iliskilerinin incelenmesi oldukça anlamlı olmaktadır. Bu çalısmada, enformal sektörün boyutları, tekstil sektörü açısından incelenip ortaya konulmustur. Tekstil sektörü içinde, konfeksiyon sanayi ve buradaki enformal istihdam iliskilerine bakılmıs, bu enformalitenin nedenleri ve ortadan kaldırılması için yapılması gerekenler ortaya konulmaya çalısılmıstır. Çalısmanın ilk bölümünde enformal sektör ele alınıp incelenmis, ikinci bölümünde Türkiye'de tekstil sektörü detaylı bir sekilde, geçmisten bugüne kadar ele alınmıstır. Üçüncü bölümde ise her iki bölüm bir arada incelenmis ve teze adını veren Türkiye'de tekstil sektörü içerisindeki enformal istihdam iliskilerine bakılmıstır. Bu iliskilerin daha net gözler önüne serilebilmesi için, konfeksiyon sanayinde bir alan arastırması yapılmıs ve arastırmanın sonuçları da bu bölümde ortaya konulmustur. Söz konusu çalısma, T.C. Gazi Üniversitesi, sosyal bilimler enstitüsü, ktisat anabilim dalında yazılmıs ve Yrd. Doç. Dr. Fethullah Akın'ın danısmanlıgında 2007 yılında yazılmıstır.

Tuğba Orkun
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2007
00
Master'sOpen AccessTR

Teknolojik gelişmelerin ekonomik büyümeye etkileri: BRICS-T ülkeleri üzerinden bir analiz

Bu tez çalışmasında, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika Cumhuriyeti ve Türkiye'den oluşan BRICS-T ülkelerinde teknolojik gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada, orta ve yüksek teknoloji ihracatı, patent başvuruları ve bilimsel yayınlar gibi göstergeler teknolojik gelişmenin temsilcileri olarak ele alınmış; ekonomik büyüme ise GSYİH verileri üzerinden değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, ülkeler arasında belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Çin, yüksek teknoloji ihracatındaki üstün performansı sayesinde teknolojik gelişmeyi ekonomik büyümeye en etkin şekilde dönüştüren ülke olmuştur. Hindistan, yazılım ve bilişim sektörlerindeki gelişmeler ile büyümesini desteklerken, Brezilya doğal kaynaklara dayalı ekonomisini teknoloji ile yeterince entegre edememiştir. Rusya, enerji temelli büyüme modeline bağımlı kaldığı için teknolojik yeniliklerin büyümeye katkısı sınırlı kalmıştır. Güney Afrika ise düşük teknoloji kapasitesi nedeniyle sürdürülebilir büyümede zorluklar yaşamaktadır. Türkiye, orta ve yüksek teknoloji ihracatını artırma çabalarına rağmen yapısal dönüşüm sürecinde istikrarsız bir performans sergilemiştir. Bulgular, teknolojik gelişmenin ekonomik büyüme için kritik bir unsur olduğunu, ancak bu etkinin ülkelerin kurumsal yapıları, sektör öncelikleri ve yatırım stratejilerine bağlı olarak farklılaştığını göstermektedir. Çalışma, BRICS-T ülkelerinin sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşabilmesi için yenilikçi sektörleri desteklemeleri ve teknoloji tabanlı üretim yapısına yönelmeleri gerektiğini ortaya koymuştur.

Yunus Çaparuşağı
Bingöl University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Banka kredilerinin ekonomik etkileri Türkiye üzerine bir uygulama

Gelişen dünya ekonomisinde bankların her geçen gün önemi artmaktadır. Bankalar ülke ekonomisine farklı yararlar ve dinamikler kazandırır. Krediler ise bankaların en temel ürünüdür.Kredilerin büyük bir kısmı tasarruflarını bankaya yatırmış olan tasarruf sahiplerince karşılanır. Bankalar, topladıkları mevduatları kredi olarak kullandırırlar ve bunun yanında da karlarını maksimize etmek istemektedirler. Bu durumda kredilerin zamanında geri ödenmemesi riski ile karşı karşıya kalabilirler. Geri ödenmesinde herhangi bir sorun olmaması durumunda krediler, bankalar için oldukça karlı bir durumdur. Ekonomide bazı dönemlerde yaşanan finansal olumsuzluklardan kaynaklanan ekonomik durgunluklar bankacılık sisteminde ve dolayısıyla kredi sektörünün sıkıntıya düşmesine neden olmuştur. Dolayısıyla banka kredileri özellikle ekonomik durgunluk ve kriz dönemlerinde önemli bir problem haline gelmiş ve azalmalar meydana gelmiştir.Üç bölümden oluşan bu çalışmada banka kredilerinin ekonomik etkileri incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde banka kredileri hakkında genel kavramlara yer verilmiş, kredilerin ekonomi üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde 1980 öncesi ve 1980 sonrası banka kredilerindeki gelişmeler incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise banka kredileri ile GSYH, Sabit Sermaye Yatırımları,Yurtiçi Tüketim ve Enflasyon arasındaki ilişkileri belirlemek üzere Türkiye 2003:01- 2012:03 dönemi örneği için ekonometrik bir uygulama yapılmış ve yapılan analiz sonucunda elde edilen bulgular yorumlanmıştır.Anahtar Kelimeler; Banka kredileri, Ekonomik Büyüklükler, Türkiye Ekonomisi

Banka kredileriBankalarEkonomik etki+1
İlknur Baltacı
Bilecik Şeyh Edebali Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Rusyanın Putin dönemi Avrasya enerji politikası ve uluslararası iktisadi ilişkilere etkisi

Sahip olduğu zengin enerji kaynakları ile birçok devletin ilgi alanı içerisinde yer alan Avrasya coğrafyası, Sovyetler Birliği?nin devamı niteliğindeki Rusya açısından çıkarlarının devamı için önem arz etmektedir. Putin ile birlikte çok yönlü bir dış politika izleyen Rusya yakın çevresine ilgisini arttırmıştır. Günümüzde artan enerji talebi ve devletlerin enerji tedariki noktasındaki bağımlılığı, Avrasya üzerindeki oyunun şiddetini arttırır nitelikte olmuştur. Bu kapsamda Rusya, Putin ile birlikte Sovyetler Birliği döneminde egemenliği altında olan Avrasya?da etkinliğini arttırmak amacıyla politikalar geliştirmiştir.Putin yönetimi ile Rusya, sahip olduğu enerji kaynaklarını dış politikada bir enstrüman olarak kullanmış, siyasi ve ekonomik gücüyle uluslararası sistemdeki önemli aktörler arasında yer almıştır. Bu noktada Rusya, eski Sovyet ülkeleri üzerinde enerji kozunu bir baskı aracı olarak kullanırken, Batı jeopolitiğinde ise çıkarlarını güçlendirmek ve enerji piyasasında tekel konumunda olmak adına mücadele içerisinde olmuştur. Enerjinin ekonomik büyüme açısından öneminin giderek arttığı dünyada, Bu çalışma ile Rusya?ya enerji bakımından bağımlı durumda olan ülkeler ortaya koyulmuş ve bu bağımlılığın yarattığı siyasi ve ekonomik sonuçlar ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, ülkelerin enerji ihtiyacının giderek artmasıyla birlikte Rusya?nın sahip olduğu enerji kaynaklarının uluslararası arenada bir güç unsuru olarak kullanması ve bu gücün siyasi ve ekonomik olarak Rusya?ya getirileridir. Sonuç olarak Rusya?nın enerji kozu, ekonomik ve siyasi alanda giderek güçlenmesini sağlayacak ve uluslararası arenada başat güçler arasındaki konumunu güçlendirecektir. Enerji kaynaklarına sahip olmanın avantajını iyi kullanan Rusya, ekonomik anlamda daha da güçlenecek ve dünya ekonomik sisteminde daha güçlü bir ülke olarak yer alacaktır. Anahtar Kelimeler: Avrasya, Avrupa Birliği, Boru hatları, Doğalgaz, Enerji politikası, Enerji Şirketleri, Petrol, Rusya, Sovyetler Birliği.

AvrasyaDoğal gazEnerji+6
Ulaş Nugay
Bilecik Şeyh Edebali Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Ticari bankalarda risk yönetimi ve sermaye yeterliliği

ÖZET Globalleşme, sermayenin serbest dolaşımının üzerindeki engellerin azalması, gelişen teknoloji, yaratılan yeni finansal ürünlerle birlikte bankacılık sektörünün içinde bulunduğu finans sektörünün uluslararası ve ulusal alanda karşılaştığı ve yönetmek zorunda olduğu riskler sürekli artmakta ve çeşitlenmektedir. Artan ve çeşitlenen bu risklerin tanımlanması, ölçülmesi ve kontrolü şeklinde özetlenebilecek olan risk yönetim süreci de sektör için önemli bir konu haline gelmiştir. Çünkü son yıllarda ulusal ve uluslararası finans piyasasında meydana gelen krizlerin birçoğunun nedeni olarak, etkin bir risk yönetim sisteminin bulunmayışı gösterilmektedir. Bu nedenle konu yalnızca bankaları değil, ulusal ve uluslararası finansal piyasalardaki tüm aktörleri ve aynı zamanda düzenleyici ve denetleyici kurumları da çok yakından ilgilendirmektedir. Başta Basel Komite olmak üzere uluslararası düzenleyiciler, hem bilanço içi hem de bilanço dışı faaliyetlerden kaynaklanan risklerin bir sistem dahilinde ölçülerek, bu konuda gerekli tedbirlerin alınması amacıyla, yoğun olarak çalışmaktadırlar. Türkiye'de yaşanan gelişmeler de, buna parelellik göstermektedir. Enflasyonu düşürme ve kamu borçlanma gereksiniminin azaltılması politikası ve uluslararası ve ulusal alanda yaşanan krizlerin sonucu olarak, Türkiye'deki bankalar daha az kârlı ve daha çok riskli bir rekabet ortamındadırlar. Artık bankaların, işletme olarak sürekliliklerini ve kârlılıklarını korumak için azami gayret sarfetmeleri gerekmektedir. Bu nedenlerle de, risk yönetimi ve sermaye yeterliliği daha bir önemli ve zorunlu hale gelmiştir. Ancak bankaların sıradan bir işletme olmadığı, ekonomik sistemin tamamını etkileyen ekonomik birimler olduğu da dikkate alınırsa, konunun yalnızca bir işletme politikasına indirgenemeyeceği görülür. Nitekim, son dönemlerde, Türkiye'de bankacılık sektöründe yapılan yasal ve yapısal düzenlemelerle, iç denetim, etkin risk yönetimi ve sermaye yeterliliği konularında uyulması zorunlu yeni şartlar ve düzenlemeler getirilmiş olması konunun yapısal, diğer bir deyişle sistematik boyutunun da dikkate alındığını göstermektedir.Bu nedenle, "Ticari Bankalarda Risk Yönetimi ve Sermaye Yeterliliği" isimli bu tez çalışmasının yapılmasındaki temel amaç, bu risk unsurlarının neler olduğu ya da olabileceği, ölçümüne yönelik çabalar, kontrolü ve yönetilmesi için kullanılabilecek yöntemler konusunda bilgi vermek ve bu konuda bir inceleme sunmaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde bankacılık sektörünün karşılaştığı risklerin neler olduğu kısaca ele alınmaya çalışılmıştır. Bankacılıkta karşılaşılan riskler çok ve karmaşıktır. Bu nedenle burada Basel Komite'nin kabul ettiği belli başlı riskler olan kredi riski, piyasa riski, likidite riski, operasyonel risk, yasal risk ve itibar riski temel alınmıştır. Ancak ülke riski ve transfer riski hariç tutulmuştur. ikinci bölüm risk yönetimi ve tekniklerine ayrılmıştır. Bu bölümde, önce finansal risklerin ölçümü konusu ele alınarak, Value at Risk ölçüm yöntemleri incelenmiştir. Daha sonra birinci bölümde tanımlanan belli başlı risklerin yönetimi tek tek alt başlıklar halinde ele alınmıştır. Bankalar, maruz kalabilecekleri risklerden kendilerini korumak amacıyla, yeterli sermayeye ihtiyaç duymaktadırlar. Sermaye yeterliliğini sağlamak risk yönetiminde önemli bir araçtır. Bu doğrultuda 2. Bölümün son kısmı sermaye yeterliliğine ayrılmıştır. Son bölümde ise Türkiye'de bankacılık sektöründe risk yönetimi süreci ve uygulamaları, Türk bankacılık sektöründe yaşanan gelişmeler ve sektörün yapısı ile paralellikler kurularak değerlendirilmiştir. Amaç sektörde risk yönetimi konusunda bugün gelinen noktaya nasıl gelindiğini ve bu konuda uluslararası alanda yaşanan gelişmelerin ve yapılan çalışmaların ne kadar katkısı olduğuna kısmen de olsa dikkati çekmektir. Çalışma, her üç bölümde elde edilen bulgular ve yapılan tespitlerin değerlendirildiği bir sonuç yazısıyla bitmektedir.

Sultan Sarı
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2004
00
Master'sOpen AccessTR

Yüksek teknoloji ihracatı ve iktisadi büyüme

Özellikle 20. yüzyılın sonlarında küreselleşme ve gelişmekte olan ekonomilerin global entegrasyon sürecinin hızlanması sonucu global ticaret hacmi ve uluslararası sermaye akımları büyük bir artış göstermiştir. Bu süreç, uluslararası bilgi ve inovasyon etkileşimini hızlandırarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin dış ticaret politikalarının ve dolayısıyla dış ticaret yapılarının önemli ölçüde değişmesine neden olmuş ve yerel düzeyde gerçekleşen rekabet, global bir düzeye taşınmıştır. Bu durum, beraberinde, özellikle gelişmekte olan ekonomilerin ithal ikameci anlayıştan ihracata dayalı büyüme stratejilerine yönelik dış ticaret politikalarını benimsemelerine zemin hazırlamış ve yüksek teknoloji ihracatı, ihracat çeşitliliği ve ekonomik kompleksite, iktisadi büyümeye yönelik politika ajandasının önemli başlıkları haline gelmiştir. Nitekim, teorik ve ampirik yazında da özellikle gelişmekte olan ülkeler özelinde yüksek teknoloji ihracatının ve ihracat kompozisyonunun iktisadi büyüme üzerindeki etkisinin tespitine yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Literatürde, yüksek teknoloji ihracatının daha ileri düzeyde bir teknolojik gelişmeye zemin hazırlaması ve dış ticaret gelirlerini artırması dolayısıyla iktisadi büyümeye katkı sağladığına dair genel bir kanı mevcuttur. Ancak, yüksek teknoloji ticaretinden ortaya çıkması muhtemel faydaların, ülkelerin massetme kapasitesiyle ilişkili olduğu da ifade edilebilir. Bu çerçevede, farklı gelişmişlik düzeylerinde yer alan ve farklı yapısal dinamiklere sahip ekonomilerin yüksek teknoloji ihracatından elde ettikleri kazanımlar farklılık gösterebilir. Bu kapsamda, yüksek teknoloji ihracatı ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin doğru tespitinin, uygun dış ticaret politikalarının dizaynında oldukça büyük bir öneme sahip olduğu ifade edilebilir. Bu argümanlar ışığında, mevcut çalışmada, yüksek teknoloji ihracatının iktisadi büyüme üzerindeki etkisi, 33 gelişmiş ve 60 gelişme olan ülkeye ilişkin 2007-2020 dönemi verileri kullanılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı kapsamında kullanılan statik panel veri modellerinden elde edilen ampirik bulgular, yüksek teknoloji ihracatının iktisadi büyüme üzerindeki pozitif etkisini teyit etmektedir. Analiz sonuçları, ayrıca, ileri teknoloji ihracatının iktisadi büyüme üzerindeki etkisinin gelişmiş ülkelerde daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Ekonomik büyümePanel veri modelleriYüksek teknoloji+1
Taner Sinan
Bilecik Şeyh Edebali Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Sağlık ekonomisi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi

Sağlıklı bir yaşam her bireyin en temel hakkıdır. Kişi ve toplumlar için büyük önem taşıyan sağlık, devletler için de büyük öneme sahiptir. Çünkü sağlık beşeri sermayenin önemli bir unsurudur. Sağlık alanında yapılan harcamaların bireysel faydalarının yanında toplumsal faydaları da yadsınamaz düzeydedir. Bu sebeple sağlık harcamalarının GSMH içindeki payı her geçen yıl artan bir seyir izlemektedir. Artan bu harcamaların etkinlik ve verimliliğinin analiz edilebilmesi için de ne sağlık bilimi ne de ekonomi bilimi tek başına yeterli değildir, sağlık ve ekonomi biliminin ortak çalışmasına ihtiyaç vardır. Bu sebeple artan sağlık harcamaları sonucunda ekonomi teorilerinin sağlığa uygulanması ile ilgilenen, ekonomi biliminin alt dalı olarak sağlık ekonomisi önem kazanmıştır. Sağlık harcamalarının sağlık üzerindeki pozitif etkileri sonucu beşeri sermayede meydana gelen iyileşme ekonomik büyüme üzerinde de etkilidir. Bu çalışmada YÖK'ün tez veri tabanında "sağlık ekonomisi" başlığı taratılarak ulaşılan tezler incelenmiş, sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin pozitif yönlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Ekonomik büyümeLisansüstü tezlerSağlık+4
Ebru Kurt
Bilecik Şeyh Edebali Üniversity · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Kalkınma sürecinde büyüme ve istihdam ilişkisi: Türkiye örneği

Günümüzde, ülkelerin karşılaştığı en büyük sorunlarından başında istihdam artışını sağlayamamak gelmektedir. İktisat teorisinde işgücüne olan talebi artırmanın yollarından biri ekonomiyi istikrarlı bir büyüme trendine sokmaktır. Bu noktada da büyümeyi sağlayan faktörler önem kazanmaktadır. Fakat dünya ekonomisi incelendiğinde yüksek büyüme rakamlarına rağmen istihdamın artmaması, büyüme ile istihdam arasındaki ilişki üzerinde tartışmalara yol açmaktadır. Yeni bir boyut kazanan büyüme ile istihdam arasındaki ilişki Türkiye ekonomisi için de son derece önem taşımaktadır. Türkiye'de dönem dönem görülen yüksek oranlı büyümeye rağmen istihdam artmamış ve hatta bazı dönemlerde büyümeye karşılık işsizlik artmıştır. İstihdamın azalması sonucunda işsiz sayısında meydana gelen artışlar sosyal dengeleri alt üst etmekte ve kaosa yol açmaktadır. Büyümenin istihdam yaratmaması, büyümeye rağmen işsizlik oranlarının artması refahı düşürmekte ve kalkınmışlık olgusunu ileri düzeye taşıyamamaktadır.

BüyümeBüyüme politikalarıKalkınma+5
İpek Akad
Dokuz Eylül University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Çekirdek enflasyonu : Literatür

02. Özet Son dönemlerde fiyat istikrarını temin etme ve bu istikran sürdürme merkez bankalarının öncelikli hedefleri arasında yer almaktadır. Bu hedefleri gerçekleştirmek için çeşitli politikalar uygulanmaktadır. Bu kapsamda günümüzde en yaygın olarak kullanılan politika ise enflasyon hedeflemesidir. Enflasyon hedeflemesi, belirli bir dönem için sayısal bir enflasyon hedefi ya da hedef aralığı belirlenmesi ve bunun kamuoyuna açıklanması şeklinde uygulanan bir politikadır. Hedeflenen oranlardan herhangi bir sapma olması durumunda, merkez bankaları para politikası araçlarım kullanarak bu sapmalara yol açan nedenlere müdahale etmektedirler. Enflasyon hedeflemesi rejiminin etkili bir şekilde kullanılabilmesi için güvenilir bir enflasyon ölçümüne ihtiyaç duyulmaktadır. Enflasyon Ölçümünde kullanılan Tüketici Fiyatları Endeksi ve Toptan Eşya Fiyatları Endeksi gibi geleneksel fiyat endeksleri, bünyelerinde taşıdıkları ölçüm hataları ve geçici arz şoklarının etkilerine maruz kalmaları nedeniyle güvenilir bir ölçüm sunamamaktadırlar. Bu noktada güvenilir bir enflasyon ölçümünün önemi ortaya çıkmaktadır. Çekirdek enflasyon olarak adlandırılan ve enflasyonun ölçüm hatalarından ve geçici şokların etkisinden arındırılmış daha kalıcı kısmını ifade eden bir ölçüm yönteminin son dönemlerde sıkça kullanıldığı görülmektedir. Çekirdek enflasyon, ölçülen enflasyonun kalıcı kısmı ve genelleştirilmiş kısmı olmak üzere genel iki yaklaşımla ölçülmektedir. Bu iki yaklaşım altında çok farklı yöntemler kullanılarak ölçüm yapılmaktadır. Ölçüm yöntemlerinde farklılık olmasına rağmen her iki yaklaşım da. ölçülen enflasyonun talep yönlü ve beklentilerle ilgili kısmını yansıtırken arz şoklarını dışarıda bırakmaktadır. Türkiye'de enflasyonun düşme eğilimine girmesi ve merkez bankasının enflasyon hedeflemesi politikasına geçme sinyalleri vermesi, gösterge olarak kullanılabilecek güvenilir bir çekirdek enflasyon serisini gerektirmektedir. Bu nedenle çalışmada, literatürdeki alternatif çekirdek enflasyon ölçüm yöntemlerinin tanıtılması ve çekirdek enflasyon-para politikası ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır.

EnflasyonEnflasyon hedeflemesiPara politikaları+1
Zafer Öztürk
Karadeniz Technical University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2004
00
DoctorateOpen AccessTR

Küreselleşme sürecinin ekonomi politikalarına etkilerinin analizi: Türkiye örneği

Küreselleşme, modern çağların toplumsal birikimlerinin bir sonucu olarak özellikle 1970'lerle birlikte yükselen görece yeni bir süreçtir. Her ne kadar 15. yüzyılla gelişen dünya çapında ticaretle ve/veya sonraki dönemlerde kapitalizmin gelişmesiyle açıklandığı görülse de, küreselleşme, tarihsel köklerinin oluştuğu dönemlerdekinden çok farklı niteliksel-yapısal gelişmeler göstermektedir.Küreselleşmenin açıklanmasına yönelik pek çok teorik yaklaşım söz konusudur. Bu yaklaşımlarda, küreselleşmenin bütünsel, çok boyutlu bir süreç olduğuna ve bu boyutlar arasında karmaşık bağlantılılığın bulunduğuna dikkat çekilmektedir. Küreselleşmenin ideolojik, kültürel, bilimsel-teknolojik, politik, ekonomik boyutları arasında karşılıklı olarak birbirini etkileme süreçleri yaşanmaktadır. Bu ağ ilişkisi, küresel çapta birbiriyle bağlantıda olan karar birimlerinin faaliyetlerine de yansımaktadır.Küresel kapitalizm teorisi, küreselleşmeyi açıklayan yaklaşımlardan biri olarak, küreselleşmenin özellikle ekonomik boyutuna vurgu yapmaktadır. Bu teoriye göre; küreselleşme, ulus-ötesi pratiklerle meydana gelmekte; ulus-ötesi üretim ağları ve ulus-ötesi şirketler küreselleşmenin temel özelliklerini oluşturmaktadır. Politik boyutta ulus-ötesi kapitalist sınıf ve ulus-ötesi devlet oluşumlarıyla, kültürel boyutta tüketimcilik kültürü-ideolojisi, küreselleşmenin ekonomik boyutunu tamamlamaktadır. Ulus-devletlerin ekonomi politikaları da küresel kapitalizm temelinde geliştirilmekte; küreselleşme sürecinde ekonomi politikaları niteliksel-yapısal bir değişimden geçmektedir.Küreselleşme sürecinin ekonomi politikalarına etkisi, küresel kapitalizmin işleyişine uygun ekonomik sistem-düzen politikasının geliştirilmesi eksenindedir. Ekonomik sistemin liberalleştirilmesi ilkesine destek olacak nitelikte, liberal hükümetlerin ve ulus-üstü kurumların politika yapımı söz konusu olmakta; piyasa globalizmi, ulus-üstü kurumların koşulsallığı ve ulus-ötesi kapitalist sınıfın çıkarları, politika yapımındaki temel güdüler olarak belirmektedir. Bu temeldeki ekonomi politikası yapımında, ekonomik sistemin liberalleştirilmesi ile ekonomik sürecin fiyat istikrarı ve büyüme amaçlarına öncelik verilmektedir. Bu amaçlara uygun olarak da, ekonomiyi liberalleştirici hukuk altyapısı ile sıkı para ve maliye politikaları bağlamında araçlar öne çıkarılmaktadır.1980'lerle birlikte küreselleşme sürecine daha köklü şekilde katılmaya başlayan Türkiye'de de ekonomi politikaları küresel kapitalist pratiklere ışık tutacak yönde olmuştur. 24 Ocak Kararları ile başlayan ekonomik sistem ve düzeni liberalleştirmenin kurumsal altyapısı, küresel kapitalizmle uyumlu bir sosyo-ekonomik sistem yaratmıştır. Bu süreçte, liberal programlara sahip hükümetler iktidara gelmiş, Uluslararası Para Fonu, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü gibi, küresel ekonomi politikası geliştiren uluslararası kuruluşlara verilen sözler bağlayıcı olmuş ve ulus-ötesi kapitalist sınıf ile yerli kapitalist sınıfın çıkarları ekonomi politikası yapımında baskın olmuştur.Türkiye'nin ekonomi politikası yapımına dayanan ekonomik süreç politikası amaçları olarak fiyat istikrarı ve büyüme konusunda ise, çok da başarılı olunamamıştır. Bu amaçlara yönelik sıkı para ve maliye politikaları uygulansa da, sonuçlar, 1980'ler öncesinden daha iyi olmamıştır.

Ekonomi politikalarıEkonomik etkiKüreselleşme+1
Timuçin Yalçınkaya
Dokuz Eylül University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Küreselleşme sürecinin gelismekte olan ülkelerin dış ticaret yapısı üzerine etkileri (Türkiye örneği)

Günümüz dünyasında küreselleşme kavramı öyle bir hal almış durumdadır ki neredeyse dünyada yaşanan bütün gelişmeler bu kavram ile ilişkilendirilip bu kavram üzerinden açıklamalara başvurulmaktadır. Küreselleşme yalnızca anlam ve içerik itibari ile değil, meydana getirdiği oluşumlar ve kapsamı ile de bir çok alanda etkili olmuş ve halen daha etkisini sürdürmektedir. Bu nedenle ?küreselleşme ve? ile başlayan bir çok açıklamaya literatürde rastlanmaktadır. Bunun temel nedeni, günümüz dünyasında küreselleşmenin etkilediği alanlar itibari ile çok kapsamlı bir süreç olmasıdır.Bu çalışmada küreselleşme sürecinde yaşanan gelişmeler açıklanmaya çalışılırken, küreselleşmenin dünya ticaretinde meydana getirdiği etkilerin yanı sıra Türkiye'nin ekonomisi ve dış ticareti üzerine etkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda;Çalışmanın birinci bölümünde; küreselleşme kavramına ilişkin açıklamalara, tarihsel gelişim sürecine ve teorik yaklaşımlara yer verilmiş, küreselleşmenin gelişim süreci içerisinde etkilediği politik, kültürel ve ekonomik alanlardaki değişim süreci irdelenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde; kürselleşmenin mihenk taşlarından biri olan ve dünya ticaret sisteminin ana yapısını ve seyrini etkileyen GATT'tan (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) DTÖ'ne (Dünya Ticaret Örgütü) yaşanan gelişmeler incelenmiştir. Bu çerçevede yapılan toplantılara, ticaret sistemindeki düzenlemelere ve anlaşmalara yer verilmiştir. Ayrıca küreselleşmenin dış ticareti doğrudan ve dolaylı etkileme kanalları teorik çerçevede incelenirken bu kanalların dünya ticareti üzerindeki etkileri ortaya konulmuştur.Çalışmanın üçüncü bölümünde; Küreselleşme sürecindeki gelişmelere paralel olarak Türkiye'de yaşanan ekonomik gelişmelere ve dış ticarette meydana gelen gelişmelere yer verilmiştir. 24 Ocak Ekonomik İstikrar Kararları ve Türkiye'nin 1980 sonrası dışa açılma döneminden itibaren günümüze kadar olan süreçte yaşanan dış ticaretteki gelişmeler incelenmiştir. Bunların yanı sıra, küreselleşme ile birlikte Türkiye'de yaşanan doğrudan yabancı sermaye yatırımları, portföy yatırımları ve kurlardaki gelişmelerin dış ticareti nasıl etkilediği ve dünya ticaretinde Türkiye'nin yeri ele alınmıştır.Anahtar Kelimeler: 1) Küreselleşme, 2) DTÖ ( Dünya Ticaret Örgütü )3) Dış Ticaret 4) Türkiye Ekonomisi

Dünya Ticaret ÖrgütüGelişmekte olan ülkelerKüreselleşme+2
Hüseyin Saruhan
Dokuz Eylül University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de enflasyon ve büyüme ilişkisi: 1987-2006 dönemi

Bu çalışmada Türkiye'deki enflasyon ve büyüme ilişkisi, zaman serileri analiziyle 1987-2006 dönemi üç aylık verileri kullanılarak araştırılmıştır. Modelde kullanılan orjinal veriler Türkiye İstatistik Kurumu Bilgi Edinme Sistemi'nden mail yoluyla alınmıştır. Enflasyon için Tüfe değişkeni alınmıştır. Granger nedensellik analiziyle büyümeden enflasyona doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizinin enflasyonun büyümeyi negatif etkilediği sonucuna varılmıştır. Örnek dönemde enflasyondaki her bir puanlık artışın büyümeyi 0.0033 puan azaltacağı bulunmuştur. Granger nedensellik analizi sonuçlarına göre ; TUFE'den GSYİH' ya doğru bir nedensellik ilişkisine rastlanmazken, GSYİH `dan TUFE'ye doğru nedensellik ilişkisine rastlanılmıştır. Bu durumda modelde bağımsız değişken olarak GSYİH'nın alınması modelin iktisadi olarak da anlamlı olduğu görülmüştür.

Ekonomik büyümeEnflasyonGranger Nedensellik Testi+1
Özlem Kurnaz
Aydın Adnan Menderes University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2009
00