Denetim sistemleri
Bu konu başlığı altında 99 tez
İki farklı iç denetim sisteminin karşılaştırılması: Bir örnek olay çalışması
Örgütler misyon ve vizyonları doğrultusunda stratejik hedeflerini belirler ve bu hedefleri gerçekleştirmek için kendi iç süreçlerini oluşturarak bu süreçlere uygun çalışmalarını gerçekleştirirler. Ancak bu süreçlere uygun ilerlenip ilerlenmediğinin denetlenmesi gerekmektedir. Firmaların bu stratejik planlara göre belirlenen hedeflere ulaşmasında iç denetim sisteminin oldukça önemli olduğu görülmüştür. Yapılan bu çalışma ile farklı iç denetim sistemlerinin stratejik planlama üzerine olan etkisi ortaya koyulmuştur. Bu kapsamda bir savunma sanayi firmasının Proje Yönetimine ait bağımsız bir iç denetim sürecinin olduğu dönemlerdeki denetim çıktıları ile organik iç denetimin olduğu dönemlerdeki çıktılara ait veriler toplanmış ve karşılaştırılmıştır. Bağımsız denetim işlemi sonuçlarına göre yapılan iyileştirmeler de incelenerek, örgütü stratejik hedeflerine ulaşması konusunda hangi denetim sürecinin daha etkili olduğu araştırılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda bağımsız iç denetim sürecine dahil olan dönemdeki stratejik hedeflere ulaşma oranlarının, sadece dahili bir iç denetim sisteminin olduğu döneme göre daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Dolayısıyla bağımsız bir kuruluş tarafından gerçekleştirilen iç denetim sistemi, savunma sanayi firmalarının stratejik hedeflerine ulaşması konusunda daha etkilidir. Bu çalışma, stratejik hedeflere ulaşma konusunda bağımsız bir kuruluş tarafından gerçekleştirilen iç denetim sisteminin, örgüt organizasyon şemasında yer alan iç denetim birimine göre etkisini ortaya koyması nedeniyle önemlidir.
İç kontrol sisteminin bağımsız denetim açısından önemi: Akaryakıt işletmesinde bir uygulama
Bu çalışmada incelenen akaryakıt şirketinin bulunduğu akaryakıt sektörü, hem dünyada hem de Türkiye'de kamuya vergi geliri sağlamakta, istihdam alanı yaratmakta ve ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır. Bu bakımdan en önemli sektörlerden biridir. Bu yüzden sektöre ilişkin yapılacak bilimsel araştırmalar da büyük öneme sahiptir. Bunun yanında hile riski de yüksek olan akaryakıt sektörü için yeterli düzeyde çalışma mevcut değildir. Bu çalışma işletmelerin bağımsız denetiminde iç kontrol sisteminin önemini değerlendirerek açıklamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, Türkiye'de akaryakıt sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin organizasyon yapıları ve iç kontrol sistemleri incelenmektedir. Özellikle uygulama bölümünde akaryakıt sektöründe 2021 yılında bağımsız denetime tabi olmuş EPDK'dan lisanslı bir şirketin; bağımsız denetim öncesi ve sonrası oluşturulan iç kontrol sisteminin, diğer etkilerle birlikte, şirketin finansal tablo ve rasyoları üzerindeki olası etkileri Altman'ın Z-Skor modeli yöntemiyle inceleme konusu edilmektedir.
Okul müdürlerinin denetim görevlerini yerine getirme düzeylerinin belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı; öğretmen görüşlerine göre, "okul müdürlerinin denetim görevlerini yerine getirme düzeyleri"nin belirlenmesidir Araştırma, betimsel tarama modelinde nicel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini temsil edebilecek örnekleme ulaşmak için basit seçkisiz (random) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Siirt ili merkez ve merkeze bağlı ilçe, belde ve köylerde bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve ortaöğretimde görev yapan 1783 (bin yedi yüz seksen üç) öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Gündüz (2015) tarafından geliştirilen okul müdürlerinin denetim görevini yerine getirme düzeylerini belirleme ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlemesi ile öğretmenlerin görüşlerine göre, okul müdürlerinin denetim görevlerini "orta" düzeyde yerine getirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, okul müdürlerinin öğretmen görüşlerine göre sırasıyla en yüksekten en düşüğe doğru " fiziki mekânların denetimi ", "öğretmeni denetleme" ve "eğitim-öğretimi denetleme" alt boyutlarında denetim görevlerini yerine getirdikleri tespit edilmiştir.
İntegral dönüşümleri ile elde edilen transfer fonksiyonlar
Elektrik elektronik ve kontrol mühendisliğinde herhangi bir sistemin davranışını veya karakteristik özelliğini anlamak için o sistemi matematiksel denklemlerle ifade etmek gerekir. Fakat bu matematiksel ifadeler çoğu zaman anlaşılması zor ve karmaşık bir yapıdadır. Bu ifadeler hakkında fikir yürütmek için bunların daha sade bir forma dönüştürülmesi gerekir. İşte bu noktada matematiksel olarak bazı dönüşümlere ihtiyaç duyulur. Bunlardan en çok kullanılanı Laplace dönüşümüdür. Fakat son yıllarda Sumudu dönüşümünün bulunması farklı bir bakış açısı getirmiştir. İster istemez "Sumudu dönüşümü Laplace dönüşümüne alternatif mi olacak?" sorusu akla geliyor. Laplace ile Sumudu arasında bir ilişkinin varlığı beraberinde bazı farklılıkları da getirmiştir. Örneğin tek olan bir fonksiyonunun Laplace dönüşümü alındığında fonksiyon çift oluyor. Ancak tek fonksiyonların Sumudu dönüşümü tektir. Çift fonksiyonların Sumudu dönüşümü de yine çifttir. Sumudu dönüşümünün kendisi bir lineer dönüşüm olduğundan dolayı fonksiyonların lineerlik özelliğini bozmaz. Bu çalışmada elektrik elektronik mühendisliğinde kullanılan devrelerin/sistemlerin transfer fonksiyonlarının elde edilişi, kararlılık analizleri, sistemin davranışları hem Laplace dönüşümü ile hem de Sumudu dönüşümü ile yapılmıştır. MATLAB/Simulink programında simülasyonları gerçekleştirilmiştir. Sistemin çıkış grafikleri her iki dönüşüm ile gerçekleştirilmiş ve karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde sistemler ve sınıflandırılmaları verilerek üçüncü bölümde kontrol sistemleri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde elektrik elektronik sistemlerin matematiksel modellerinin elde edilişi anlatılarak, beşinci ve altıncı bölümde transfer fonksiyonları için gerekli olan Laplace ve ters Laplace dönüşümünden bahsedilmiştir. Yedinci bölümde transfer fonksiyonları anlatılarak elektrik elektronik sistemlerin transfer fonksiyonlarının Laplace dönüşümü ile elde edilişi üzerinde durulmuştur. Sekizinci bölümde kontrol sistemlerinin kararlılık analizlerinden bahsedilmiştir. Dokuzuncu bölümde Sumudu dönüşümü ile elektrik elektronik devrelerin/sistemlerin transfer fonksiyonlarının elde edilişi anlatılarak Laplace dönüşümü ile karşılaştırılmıştır. Her iki dönüşüm ile transfer fonksiyonu elde edilen devrelerin/sistemlerin simülasyonları MATLAB/Simulink programında gerçekleştirilmiştir. Daha sonra çeşitli girişler uygulanarak çıkış grafikleri ve bode diyagramları elde edilmiştir. Hem Laplace hem de Sumudu ile elde edilen grafikler karşılaştırılmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca her iki dönüşüm ile elde edilen transfer fonksiyonlarının kararlılık analizi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kararlılık analizi, Kontrol sistemleri, Laplace ve Sumudu ilişkisi, Routh-Hurwitz kriteri, Sumudu dönüşümü, Sumudu ile transfer fonksiyonu bulma
Yenilenebilir enerji uygulamaları için MEMS teknolojisi tabanlı DC/AC güç invertörünün modellenmesi ve tasarımı
Mikro-elektromekanik sistemler (MEMS), büyük ölçekli elektronik cihazları küçük ölçekli elektronik cihazlara dönüştürmemizi sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında, yenilenebilir enerji uygulamalarında kullanılan DC/AC invertörlere MEMS teknolojisi uygulandı. Yenilenebilir enerji uygulamalarında MEMS teknolojisi kullanmamızın en temel nedeni düşük güç harcayarak yüksek verimlilikte DC gerilimi AC gerilime dönüştürmektir. Tez çalışmasında kapasitif MEMS DC/AC inverter tasarlanırken şehir şebekesinde kullanılan 50 Hz ve 220V AC gerilim uygulanmıştır. Deneysel çalışmalarda frekans 50 Hz sabit alınmıştır. Ayrıca klasik MEMS yerleşim alanı tercih edilmiştir. Deneysel çalışmalarda, MEMS tarak yapısı, kapasitans, elektrostatik kuvvet, elektriksel potansiyel ve yer değiştirmenin invertöre etkileri incelendi. 0.5V ve 24V DC gerilimde analizleri yapıldı ve mükemmele yakın gerilim dönüşümü elde edildi. Önerilen güç invertörü, kapasitif özelliği nedeni ile sıfır güç tüketimi sağlamaktadır. Bu tez çalışmasıyla düşük güç uygulamaları ile DC/AC dönüşümün mümkün olacağı görüldü. İleriki çalışmalarda, uygun yarı iletkenler, tarak sayısı, tarak uzunluğu, uygun giriş gerilimi ve kapasitansı seçilerek yüksek verimli DC/AC invertör veya MEMS teknolojisinin uygulanabileceği elektronik cihazlar tasarlanabilecektir.
Belediyelerde iç kontrol sisteminin 5018 sayılı Kanuna göre değerlendirilmesi
Günümüzde iç kontrol ve uygulaması ile ilgili küresel düzeyde standartlar oluşturulmuş olup; Türk kamu yönetiminde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yürürlüğe girerek uygulanmaya başlanmıştır. Söz konusu bu kanun Türkiye'deki kamu kurumlarının kamu kaynaklarını ekonomik, verimlilik ve etkililik kriterlerine uymasını sağlamak adına düzenlemeler yapılmıştır. Bu tez çalışmamda kamu kurumlarının bir kolu olan Belediyelerde iç kontrol sistemi ile ilgili mevzuatlar neticesinde bilgilendirme yapmayı ve bu iç kontrol sisteminin kurumun hem iç hem dış sistemlerinde neler meydana geldiği araştırması yapılmış ve konuyla ilgili ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Tüm bu çalışmalar yapılırken Belediyelerde iç kontrol sisteminin uygulaması açısından hangi noktada olduğu anlaşılması adına Türkiye'de iç kontrol sisteminin merkezi uyumlaştırma görevi olarak Maliye Bakanlığı verileri incelenmiş ve gerekli rehberler dikkate alınarak çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca bazı belediyelerin iç kontrol uyum ve eylem planları gözden geçirilmiş ve sayıştayın iç kontrol üzerindeki rolü incelenmiştir. Yine İç Kontrol Uyum Eylem Planı rehberleri doğrultusunda iç kontrol aşamaları hakkında bilgiler verilmiş ve bunun merkezi uyumlaştırma noktasında yaşanan sorunlardan bahsedilmiştir. Türk kamu yönetiminde iç kontrolün doğru tanımlanması, sağlıklı kurulması ve etkin uygulanması süreçlerinin birbirilerini tamamlamaları gerektiği hakkında bilgiler verilmiştir. Tüm bu veriler ışığında iç kontrol ile ilgili Türkiye'de ileriye dönük neler yapılabileceği, Avrupa Birliği normları da dikkate alınarak irdelenmiştir ve çözüm önerileri getirilmiştir Anahtar Kelimeler : İç Kontrol, İç Denetim, Ön Mali Kontrol, İç Kontrol Eylem Planı.
Vergi denetiminde yapısal dönüşüm: Vergi Denetim Kurulu
Kamu harcamalarını finanse etmek, ekonomik hayatı düzenlemek amacıyla zorunlu, nihai ve karşılıksız olarak gerçek ve tüzel kişilerden vergi toplanmaktadır. Anayasaya göre vatandaşlık görevi olan vergi sağlık, adalet, güvenlik, ulaşım, eğitim gibi kamusal hizmetlerin bedelidir. Türk vergi sisteminde mükellefler verginin konusuna giren işlem ve gelirlerini; vergi kanunları ile belirlenmiş olan kurallar çerçevesinde beyan etmekte ve hesaplanan vergilerini ödemektedirler. Vergi mükellefleri, ödemekle yükümlü oldukları vergileri çeşitli sebep ve yöntemlerle eksik beyan edebilmekte veya tamamen kayıtdışı bırakabilmektedirler. Mükelleflerce başvurulan vergi gizleme ve kaçırma yöntemlerine karşı devletin oluşturduğu temel müessese vergi denetim müessesesidir. Devlet mükelleflerin ödemek üzere beyan etmiş oldukları vergilerin doğruluğunu ve kayıt ve beyan dışı bırakılmış olayları tespit etmek ve kanunlarla hüküm altına almış olduğu cezai müeyyideleri uygulamak için vergi denetim birimlerini ihdas etmiştir. Osmanlı Devleti'nin son döneminde ilk denetim birimi olarak Maliye Teftiş Kurulu kurulmuş, Cumhuriyet'in kuruluşu sonrası modern vergi kanunlarının kabulünün yanısıra 1936 yılında Gelirler Kontrolörleri ve Vergi Denetmenlerinin temelleri oluşturulmuş ve 1945 yılında Hesap Uzmanları Kurulu kurulmuştur. Türkiye'de uzun yıllar boyunca sözkonusu dört denetim birimi vergi inceleme ve denetim çalışmalarına imza atmış ve maliye ve ekonomi bürokrasisine çok değerli insan kaynağı oluşturmuştur. Diğer taraftan bu çok başlı yapı, vergi denetiminde koordinasyonun ve etkinliğin sağlanmasını güçleştirmiştir. 10/07/2011 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 646 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı kurularak sözkonusu dört denetim birimi tek çatı altına toplanmış ve Maliye Müfettişi, Hesap Uzmanı, Gelirler Kontrolörü, Vergi Denetmeni unvanları kaldırılarak Vergi Müfettişi unvanında birleştirilmiştir. Bu çalışmada 646 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile birlikte vergi denetim birimlerinde meydana gelen yapısal dönüşüm öncesinde ve sonrasında Türkiye'deki vergi denetim birimlerinin neler olduğuna, yapılarına, görevlerine, yaptıkları çalışmaların istatistiki sonuçlarına, değişiklik sonrası yapılan düzenlemelere, getirilen standartlara, risk odaklı denetim çalışmalarına yer verilmiş ve bahse konu dönüşüm öncesinin ve sonrasını genel olarak değerlendirilmesi amaçlanmış ve vergi incelemelerinde karşılaşılan hata ve hilelerin neler olduğuna yer verilmiştir.
KOBİ'lerde iç kontrol sisteminin hileyi önlemedeki rolü
Küreselleşen dünyada KOBİ'ler esnek yapıları, istihdama katkıları, yeniliğe açık yapılarıyla ekonomide önemli aktör haline gelmişlerdir. Hızla gelişmekte olan KOBİ'lerin aynı zamanda küresel ölçekte yarattığı iş fırsatları ekonomideki yerinin önemli olduğunun bir göstergesidir. Türkiye'de KOBİ'ler mevcut işletmeler içerisinde büyük bir orana sahiptir. KOBİ'ler yarattıkları istihdam, vergi gelirlerinde artış ile ekonominin gelişmesinde önemli katkılar sağlamaktadır. Türkiye'deki KOBİ'ler rekabetçi ve esnek yapıları sayesinde dünyaya açılarak Türkiye'ye ihracat geliri kazandırmaktadır. İç kontrol sistemi, işletmelerin faaliyetlerinin aksamaması ve belirlenen hedeflere ulaşmak için oluşturulması gereken bir sistemdir. Etkin iç kontrol sistemi ile KOBİ'lerin varlıklarının korunması, etkin ve verimli kullanılması, finansal tabloların güvenilirliğinin sağlanması, işletmelerde hile ve yolsuzluk riskinin azaltılması sağlanmaktadır. Bu çalışmada İstanbul ilinde KOBİ ölçeğindeki işletmelerin yöneticilerine KOBİ'lerde iç kontrolün hileyi önlemedeki rolü ile ilgili anket uygulanmış, elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Bulgulara göre, etkin ve verimli bir iç kontrol sisteminin hileyi önlemede pozitif yönlü etkisi olduğu görülmüştür. İç kontrol sisteminin yeterliliği arttıkça hilenin azaldığına ilişkin görüşün KOBİ'lerde de hakim olduğu gözlemlenmiştir.
İç kontrol sisteminin değerlendirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik öneriler
Gün geçtikçe işlemlerin karmaşıklaşması ve bilgi teknolojilerinin gelişmesi işletmelerde hata ve hilelerin yaşanmaması için önlem almayı zorunlu kılmıştır. Küreselleşen ve sürekli gelişen sistemler için bir kontrol mekanizmasına önceki yıllara göre daha fazla ihtiyaç duyulur olmuştur. İşletmeler kendi içlerinde tutarlı bilgiler elde edebilmek, işletmenin performansını etkileyecek tehditleri önceden saptayabilmek, değişen çevre koşullarına uyum sağlayabilmek ve tüm bunların neticesinde mali tablolarında güvenilir bilgiler sunabilmek için iç kontrol sistemi oluşturmaktadırlar. İç kontrol sistemi içerisinde işletmenin personelinden yöneticisine her biri makul güvence sağlamak için bu sistemin birer parçasını oluşturur. Bu çalışmada işletmelerin iç kontrol sisteminin tarihsel gelişimi, yapısı, etkinliği ve firmaların iç kontrol sistemine olan gereksinimleri açıklandıktan sonra baz alınan bir firmanın iç kontrol sistemi incelenip, bu sistemin sağladığı faydaların yanında eksik kaldığı alanlarda da ortaya çıkan olumsuz yönleri açıklanmaya çalışılmıştır.
Sigorta acentelerinde iç kontrol sistemi ve sürdürülebilir etkinliğinin sağlanması
ÖZET Ülkemiz ve dünyadaki ekonomik dalgalanmalar ve değişiklikler sebebiyle şirketlerin güçlü kontrol mekanizmaları kurma isteği, hızlı büyüyen şirketlerin büyümlerini istikrarlı ve sürdürülebilir hale getirme gayreti ve kurumsallaşma çabaları iç kontrol sisteminin kurulmasını bir ihtiyaç haline getirmiştir. Çalışmada sigorta acentelerinde iç kontrol sistemi ve sürdürülebilir etkinliğinin sağlanmasını uygulamalı olarak detaylıca açıklamaya çalıştık. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sigortanın temel kavramları, sigortacılığın tarihsel gelişimi ve Türkiye'de sigortacılık sistemindeki kurum ve kuruluşlar açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde iç kontrolün tanımı, kapsamı, amacı, iç kontrolde yetki ve sorumluluk, iç kontrolün yapısı, işleyişi, temel ilkeleri, iç kontrol bileşenleri ve iç denetim açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde uygulamaya yer verilmiştir. İnceleme yapılan sigorta acentesinde iç kontrol sisteminin durumu, kurulması için yapılması gerekenler hakkında tavsiyelere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sigorta, İç Kontrol Sistemi, Acente, İnsan Kaynakları, Kurumsallaşma, İç Denetim
Türkiye'de kayıt dışı ekonominin önlenmesinde vergi denetiminin rolü
Bünyesinde birçok sorunu barındıran kayıt dışı ekonomi, gerek tanımının yapılması ve büyüklüğünün ölçülmesi, gerekse alınacak önlemlerin belirlenmesi açısından zorluklara sebep olmaktadır. Boyutları giderek artan kayıt dışı ekonomi, bugün bütün dünyada önemli bir sorun haline gelmekle birlikte, özellikle gelişmekte olan ülkelerde etkisini çok daha fazla hissettirmektedir. Devlet tarafından sunulan mal ve hizmetlerin finansmanının ucuz bir kaynak olan vergi gelirleri ile karşılanması arzulanan bir durumdur. Günümüzde çağdaş vergi sistemleri beyan esasına dayanmaktadır. Beyan esası yapısı gereği bir takım riskleri de içinde barındırır. Mükelleflerin gerçek gelirlerini beyan etmelerini sağlayabilmek için iyi örgütlenmiş bir gelir idaresi ile etkin ve verimli bir vergi denetimi ön koşuldur. Aksi takdirde kişilerin kayıt dışında faaliyetlerini yürütmeleri kaçınılmaz bir sonuç olacaktır. Hakkında sık sık seminerler ve toplantılar düzenlenen, birçok makale ve teze konu olan kayıt dışı ekonominin özellikle vergi oranları ve vergi yükü ile doğrudan ilişkili olduğu birçok araştırmacı tarafından ortaya konulmaktadır. Çalışmada, öncelikle kayıt dışı ekonomi kavramının tanımı yapılıp, özellikleri ve nedenleri açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye'de vergi denetiminin öneminden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise vergi denetiminin Kayıt Dışı ekonomiyi önlemedeki rolü üzerinde durulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kayıt dışı ekonomi, vergi denetimi, vergi kaçakçılığı,vergi kaybı
Muhasebe denetim sürecinde kullanılan bilişim teknolojisi ölçümleme yöntemleri ve CAP uygulaması
Firmalar, hem firma içi ve hem de firma dışı yurutulen faaliyetleri ile alakalı finansal karşılıklarını muhasebe bilgi sistemi ekseninde kayda alırlar. Söz konusu işlem günümüz şartlarında tamamıyla bilgisayar vasıtasıyla yapılmaktadır. Bilgisayarların kayda alma işleminde aracı görevi üstlenmesinin sebebi, şüphe götürmez bir şekilde işlemlerden elde edilen bilgilerin muhasebe defterlerine el ile kayda alınması mümkün olmayacak şekilde hem çoğalması hem de karmaşık bir yapıya kavuşmasıdir Elektronik platformlarda oluşturulan bilgilerin, asıl olanı gösterip göstermediğinin kontrolü ve denetlenme süreçlerinin, yine elektronik platformda meydana getirilmesi kaçınılmazdır.Gelişen bilgisayar yazılımlarının yardımıyla hem zamandan hem de personelden tasarruf elde edilerek, bilgiler kayda alınır. Denetimin amaci, söz konusu yazılımlarla aynı şekilde tasarruf elde etme ve daha çok gerçeği yansıtan neticeler oluşturmaktır. Denetimi yapan kişinin, denetimini yürüttüğü firmaya ilişkin muhasebe ile ilgili kayıtları irdelerken, uyması gereken denetim prosedürlerini ve sonuç olarak bir araya getireceği denetime ait kanıtları, belli bir süre zarfında tamamlayıp raporlama yapması gerekir. Tabii olarak denetimi yapan kişi, denetim işlemini klasik yöntemler kullanarak oluşturduğunda bilhassa zaman kısıdı sebebiyle örneklem yoluna gitmek suretiyle bulgu riskini çoğaltacaktır. Halbuki bilgisayarlı denetim yazılımlarıyla az zamanda bilgilerin hepsi testten geçirilip incelenmek suretiyle denetimi yapan kişinin asıl olana ya da en yakın neticeye ulaşmasına imkan sağlanabilir.Çalışmanın amacı; bilgisayarlı denetim programlarının, elektronik platformdaki muhasebeyle ilgili bilgilerin denetiminde etkinliğin sağlanması adına gerekliliğini kanitlamaktir.Çalışmada ele alınan uygulama, örnek olarak ülkemizin kanunları ve uygulamalarına dönük tasarlanan, ülkemizdeki denetim işletmeleri ve denetimi yapanlara yararlı çözümleri sunabilecek ilk ve tek denetim programı olan CAP'ı irdelemiştir. Anahtar Kelimeler: Muhasebe Bilgi Sistemi,Muhasebe Denetimi,Bilgisayarlı Denetim Programı
Vakıf üniversitelerinde iç kontrol ve iç denetim sisteminin etkinliği ve bir uygulama
İç kontrol ve iç denetim mekanizmalarının düzenli ve sistematik olarak gerçekleştiği kurum veya kuruluşlarda, olası riskler önceden belirlenerek, gerekli tüm önlemler alınmakta olup, hata, yolsuzluk, hile gibi olumsuz faktörlerle karşı karşıya kalma durumları en aza inmektedir. Belirli standartlar çerçevesinde yürütülen iç kontrol ve iç denetimler, kuruma değer katarken, üst yönetimin kararlarına rehberlik edecek bir yönetim anlayışını da beraberinde getirmektedir. Vakıf üniversiteleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanuna hükümlerine tabi olmasalar da, kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları nedeniyle kaynaklarını ve faaliyetlerini etkili ve verimli bir şekilde yönetmek, şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerini gerçekleştirebilmek, amacıyla kurum içerisinde düzenli olarak izleyebilecekleri bir yapıya ihtiyaç duymaktadır. Söz konusu yapı, vakıf üniversitelerinde iç kontrol ve iç denetimler ile gerçekleştirilmektedir. İç kontrol ve iç denetim faaliyetleri, dış denetimlerden önce, üniversitenin kendi eksiklerini, hatalarını düzeltmeye, olası risklerini yönetmesine yarar sağlamaktadır. Akademik ve yönetsel faaliyetlerinde ya da mali işlemlerinde sürekli izlemeler yapılarak, iyileştirilme sürecine katkı sağlayan bu faaliyetler, kalite yönetim sistemi bünyesinde vakıf üniversitelerinde uygulanmaktadır. Bu çalışmada, vakıf üniversitelerinde iç denetim ve iç kontrol sistemlerinin, üniversitenin faaliyetlerini, akademik ve yönetsel süreçlerini nasıl denetlediği, bu denetim ve kontrollerle hangi sonuçlara ulaşıldığı, hangi iç denetim ve iç kontrol faaliyetlerinin uygulandığı detaylarıyla incelenmiştir. Anahtar kelimeler: İç Kontrol, İç Denetim, Vakıf Üniversiteleri
Perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisi: D&R örneği
Bu çalışmanın amacı, perakende mağazacılık sektöründe iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisini, COSO iç kontrol bileşenleri ve D&R mağazaları üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Çalışmada ayrıca iç kontrol sisteminin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık arz edip etmediğinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Dolayısıyla "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performans algısı üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkisinin olduğu" çalışmamızın 1.Hipotezi olarak; "iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algıların demografik özelliklere göre farklılık göstermediği" ise çalışmamızın 2.Hipotezini oluşturmuştur. Ayrıca her bir hipotez için beş, toplamda 10 adet alt hipotez oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri betimsel tarama modeline dayalı nicel anket yöntemi kullanılmak suretiyle toplanmıştır. Çalışmanın evrenini D&R bünyesindeki tüm çalışanlar (1540 kişi) oluşturmuştur. Örneklemini ise anketi cevaplayan 302 personel oluşturmuştur. Seçilen örneklem % 95 güven aralığına ve % 5 örnekleme hata payına tekabül etmektedir. Anket soruları 5'li likert ölçeklemesine uygun hazırlanmıştır. Elde edilen verilerin analizi, SPSS 22.0 bilgisayar programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Ölçeklerin ve verilerin güvenilirlik analizi için Cronbach's Alpha testi, verilerin normal dağılıp dağılmadığının ölçülmesinde de Skewness ve Kurtosis testi uygulanmıştır. Ayrıca, çalışmanın 1.Ana Hipotezine yönelik olarak korelasyon testi; çoklu düzeylerdeki ilişkilerin incelenmesinde ise Regresyon testi uygulanmıştır. 2.Ana Hipoteze yönelik olarak ise T-testi, Varyans Analizi (Tek Yönlü ANOVA) ve Post-hoc (Scheffe) testi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde; 1.Hipotezi kabul edecek tarzda, COSO bütünleşik iç kontrol sistemi ve bileşenlerinin mağaza performans algısı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca 2.Hipotezi reddedecek şekilde, iç kontrol sisteminin mağazanın finansal ve finansal olmayan performansı üzerindeki etkisine yönelik algının demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, demografik özelliklerden cinsiyet, unvan ve mesleki tecrübe yılı açısından, çalışanların algılarında farklılıklar olduğu, yaş ve eğitim durumlarına göre ise bir farklılık olmadığı gözlemlenmiştir.
Ücretin denetim bağımsızlığı üzerindeki etkisi
Bu çalışma, ücretin bağımsız denetim üzerindeki etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Son yıllarda yeni TTK sonrası bağımsız denetim kıstasları gereği genel ölçütler her geçen sene düşürülmüş bulunmaktadır. Bu kıstasların aşağı çekilmesi ile birlikte bağımsız denetim hizmetine olan talep artmıştır. Dünya çapında ise bağımsız denetim yıllardan beri önemi yadsınamaz bir gerçektir. Bu talep artışı ile birlikte bağımsız denetimin ücreti ve denetimin bağımsızlığı konusu daha fazla sorgulanmaya başlanmıştır. Ayrıca, 2000'li yılların başında yaşanan büyük muhasebe skandalları denetime olan güveni sarsmış ve denetçi bağımsızlığını sorgulanır hale getirmiştir. Bu kapsamda, bu çalışma ile bağımsız denetim sürecinde bağımsızlık ve ücretin bu konu üzerindeki etkisinin tespiti amaçlanmaktadır. Bu kapsamda çalışmanın ilk bölümlerinde araştırmanın amacı, kapsamı ve önemi belirtilmiştir. İkinci bölümde ise denetim kavramı, ücret kavramı, genel standartlar ve tanımlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise çalışmanın önemli kısmını oluşturan bağımsızlık kavramına, bunu etkileyen ve zedeleyen hususlara aynı zamanda denetçinin bağımsızlığını tehdit eden faktörlere değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise çalışmanın Türkiye'de denetim hizmetleri üzerindeki etkisi ve piyasa şartları incelenmiştir. Türkiye'de denetim hizmetleri piyasasındaki gelirlerin dağılımına bakılmış, bunun ücret ve bağımsızlık üzerindeki etkisi irdelenmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmanın amaç ve hedefi doğrultusunda çeşitli pozisyonlardaki bağımsız denetçilere internet üzerinden anket uygulanmak suretiyle konuya açıklık getirilmiştir. Araştırma sonucunda bağımsız denetim bağımsızlığının sadece ücrete bağlanmasının doğru olmaması ile birlikte bağımsız denetimin ücretini ve bağımsızlığı birçok etmenin belirlediği saptanmıştır. Bağımsız denetimin sadece ücret faktörü ile doğrudan bağının olamayacağı, ücret dışında başka birçok faktörün var olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca denetim ücretinin hizmet kalitesi açısından önemli bir faktör olduğu, denetim ücretinin kamu otoritesi tarafından belirlenmesinin bağımsızlığın sağlanması yönünden bir alternatif olabileceği ancak dünyada ve ülkemizdeki mevcut uygulamada gözetim ve etik kuralların belirleyici rol oynadığı tespit edilmiştir.
İdarenin yargı dışı denetim yollarının etkinliği
Hukuk devleti ilkesi, idarenin hukuka aykırı hareket etmesini önlemek maksadıyla denetim faaliyetinin varlığını zorunlu görmektedir. İdarenin denetlenmesi mecburiyeti idari işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanmasına engel olmaz. Bu sebeple hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve icrai işlem gerçekleştirme yetkisine sahip olan idarenin gerçekleştireceği eylem ve işlemlerin denetlenmesi hukuken zorunludur. Söz konusu denetimin esası yargılamaya dayansa da günümüzde yargı dışı denetim yolları kendi varlıklarını göstermekte ve önemini artırmaktadır. Ancak yargı dışı denetim yolları kural olarak kararlarında bağlayıcılık taşımasa da yargısal denetime kıyasla cazip imkânlar sunmaktadır. Bu nedenle başta Batı hukuk sistemlerinde ombudsmanlık kurumu ve benzer insan hakları kurumları etkinliklerini pekiştirmektedir. Bu gelişmeler karşısında Türkiye, yargı dışı denetim yolları arasında yer alan idari ve siyasi denetimlerde işlevsel açıdan katkılara sahipken ulusal düzeyde insan hakları kurumlarının oluşturulmasında geç kalmıştır. Özellikle son on yılda ülkemizde yeni insan hakları kurumları kurulmuş olmasına rağmen söz konusu kurumların yapısal ve işlevsel açıdan bazı eksiklikleri bulunmaktadır. Bu çalışma idarenin yargısal ve yargı dışı yollarla denetim farkları kapsamında yargı dışı denetim yollarının (özellikle kurulan yeni insan hakları kurumlarının) yapısal ve işlevsel etkinliklerini konu edinmektedir.
Hesaplamalı zeka temelli yeni bir üstsezgisel algoritma: demokrasi optimizasyonu
Demokrasi Optimizasyonu, yüksek güvenirlik ve dayanım odaklı yeni bir Hesaplamalı Zeka temelli üstsezgisel algoritma ve optimizasyon yöntemi olarak kavramsal ve matematiksel tasarımları ve gerçekleştirilen yazılım aracıyla birlikte sunulmuştur. Tasarlanan algoritmada arama ajanları için tanımlanan karakter özellikleri ile ajanlarının hareketlerine kalıcı bir yatay çeşitlendirme getirilmiştir. Yine arama ajanlarına atanan hiyerarşik rol özellikleri ile ajanlarının hareketlerine geçici bir dikey çeşitlendirme getirilmiştir. Bu özelliklerin tasarıma beraber dahil edilmesiyle birlikte, literatürde ilk kez özdeş arama ajanlarının hareketleri dinamik bir matris düzeninde çeşitlendirilmiştir. Hesaplamalı Zeka temelli algoritmada sağlanan bu yenilik ile keşif ve faydalanma işlevlerinin dengelenerek, yöntemin başarım ve güvenirliğinin artırılması sağlanmıştır. Algoritmada olasılıksal ve koşullu olasılıksal verilen kararlar ile arama mekanizmalarına belirli düzeyde rastgelelik dahil edilmiş ve yöntemin dayanımına katkıda bulunulmuştur. Algoritmanın yazılımsal olarak gerçekleştirilmesiyle birlikte optimizasyon yazılım aracı ortaya çıkmıştır. Yöntemin gerçeklenmesi için önce yazılım aracının düzgün çalışırlığı doğrulanmıştır. Sonrasında ise belirlenen 16 gösterge fonksiyonu ile yüzer kez sınanmıştır. Sınamaların sonucunda optimizasyon performansları ölçülmüş ve iyi bilinen bir yöntem ile kıyaslanmıştır. Elde edilen performansların değerlendirilmesiyle, yöntemin tasarım odağı doğrultusunda yüksek güvenirlik ve dayanım ile çalışırlığı gösterilerek geçerliliği ve yeterliliği ortaya konulmuştur. Yöntem ile bir finansal piyasa tahminleme çalışmasında hiper-parametre ayarlaması uygulamıştır ve yöntemin gerçek optimizasyon problemlerinde kullanılabilirliği de gösterilerek, yöntem gerçeklenmiştir. Böylece, matris düzeninde çeşitlendirilen özgün arama mekanizmalarını içeren tasarımıyla Demokrasi Optimizasyonu yöntemi ve algoritması ile Hesaplamalı Zeka ve optimizasyon literatürlerine önemli bir katkı sağlanmıştır.
Development of a methodology on a ship smart internal audit system (SSAS)
This study proposes a systematic methodology to deeply analyze the multi-source database of inspection/audit findings of merchant ships (i.e., PSC, external audits, etc.). The benchmarking database consists of Company-A's internal audit findings from 16 different dry bulk fleets and comprehensive external audit findings. The methodology is mainly based on a combination of statistical trend analysis and cognitive mapping techniques. A well-known industrial framework, the marine systematic cause analysis technique (M-SCAT), has also been adapted to the methodology to strengthen the causality phase and allow for more meticulous analysis. The technique detailed in the methodology was applied specifically to a company operating a fleet in the Black Sea and the Mediterranean Sea to show possible relationships between causality and subsequent inspection programs. The analysis aims to obtain detailed indicators under cause priorities, root causes, and audit item priorities to reconstruct the future audit checklist. The company's revised audit checklist and pre-identified root causes are ingeniously linked with preventive action recommendations. As a result, the study encourages shipping company managers to focus on the preparation of dry bulk carriers as a very current quality standard for the dry cargo industry.
Evaluating and designing an internal control system for information systems using control self-assessment method
Information systems take its crucial role in the heart of business life today. Most of the business operations are held via information technology. Achievement of business objectives are strictly related with information systems (IS) internal control system in order to create effective and efficient business processes. It is very important for organizations to prevent undesirable events and operate activities effectively and efficiently in achieving business objectives. Fraud events took place in some of reputable organizations and the reasons for these events are concluded to be the lack of risk management and effective internal control system. After these fraudulent events in organizations, frameworks developed to manage risks and reconstruct their internal control systems. Designing an effective risk management and an internal control system is proposed as a solution for more effective and efficient operations. Recently, information systems became very important in operational activities since most of them are done by information technology. This dependency forced organizations to manage risks related with information systems and establish an IS internal control system. Control objectives for minimizing risks, their control practices and test steps of these controls are provided in reference guides. Control objectives are located under the IS processes. Risk and control specialists deal with risks in these processes and controls to minimize them. They are expected to work on making organizations compliant with related laws and regulations as well as internal policies and rules by designing controls. Several information can be found about importance of complying with the standards, frameworks, IS internal control system, control objectives, control practices. However, studies lack the answer for "How" to design internal control system in compliance with related frameworks and standards. This thesis provides an answer for the question of "How to design IS internal control system?" In this study "Control Self-Assessment Method" is proposed as an effective method by mentioning essential critical IS processes. Control Self-Assessment method is selected since it provides a flexible solution which is especially appropriate for designing an internal control system to achieve changing objectives of the companies.
İntegral sınırlı lineer olmayan kontrol sistemlerin erişim kümeleri
ÖZET Doktora Tezi INTEGRAL SINIRLI LİNEER OLMAYAN KONTROL SİSTEMLERİN ERİŞİM KÜMELERİ EMRAH AKYAR Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Matematik Anabilim Dalı Danışmanlar: Doç. Dr. Halig HÜSEYİNOV, Prof. Dr. Orhan ÖZER 2002, 108 Sayfa Bu tezde, kontrol fonksiyonları integral sınırlı, lineer olmayan kontrol sistemlerin erişim kümeleri incelenmiştir. Erişim kümelerinin, kapalılık, kompaktlık özellikleri ve verilen başlangıç koşullarına bağımlılığı araştırılmıştır. Integral sınırlı kontrol sistemler, karmaşık sınırlı kontrol sistemler ile değiştirilerek, integral sınırlı kontrol sistemlerin erişim kümelerinin bulunması için, bir yaklaşım yöntemi elde edilmiştir. Elde edilen yaklaşım yöntemi yardımıyla bir algoritma geliştirilerek, çeşitli örnekler için erişim kümeleri nümerik olarak hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kontrol Sistem, Yaklaşım Yöntemi, Erişim Kümesi, Integral Sınırlılık
Elektrik güç sistemlerinde güç bölgeleri arasındaki salınımların kontrolü
Bu tez çalışmasında güç sistemlerinde güç bölgeleri arasında yük dengesizlikleri, uzun iletim hatları ve yüksek değerde güç iletimi nedeniyle meydana gelen küçük genlikli ve düşük frekanslı elektro-mekaniksel salınımların sönümlenmesi için Katsayı Diyagram Metodu (KDM) olarak adlandırılan bir polinomsal yaklaşım kullanılarak kontrolör tasarlanmıştır.Literatürde, birbirine bağlı sistemlerde bu tür salınımların kontrolü için birçok kontrol yöntemi tasarlanıp uygulanmıştır. Bu kontrolörlerden pratikte en çok kullanılan PID ve kesirli dereceli PID kontrolörleri ile önerilen KDM kullanılarak tasarlanan kontrolörün MATLAB'da benzetimleri ile basamak cevapları elde edilmiş ve sonuçların karşılaştırılması yapılmıştır.Birbirine bağlı sistemler için KDM kullanılarak tasarlanan kontrolörün kısa yerleşme süresine ve kapalı çevrimli sistemin zaman cevabının PID ve kesirli dereceli PID kontrolörlere oranla aşımsız özelliğe sahip olduğu sonuçlardan görülmüştür. Bu sonuçlar gösteriyor ki, güç sistemlerinde meydana gelen alanlar arası salınımların kontrol edilmesinde KDM uygundur.
Çalışma hayatında denetimin etkinliği ve yeni denetim sistemi model önerisi
Çalışma hayatı, Türk idare sisteminde ve toplumunda her zaman önemli bir yer edinmiştir. Denetim konusu çalışma hayatının ayrılmaz bir parçasıdır. Çalışma hayatının denetiminin tam olarak sağlanamamasının bir sonucu olarak ortaya çıkabilecek risklerin artacağından hareketle, denetim olgusu çalışma yaşamının önemli bir ayağını oluşturmaktadır. Güncel durumda sosyal güvenlik denetmenliği, sosyal güvenlik müfettişliği ve bakanlık iş müfettişliği gibi üçlü parçalı bir yapıda denetim organizasyonu yürürlüktedir. Bu anlayışın yerine kamu yararını da düşünerek çalışma hayatının denetiminde tekliğin sağlanması, çalışanların ve sigortalıların çalışma yaşamı içerisinde karşılaştıkları problemlerin çözüme kavuşturulması noktasında başvurulacak mercii belirsizliğinin ortadan kaldırılması, çalışma yaşamında birbirleri ile benzer yada bağlantılı olan başta sigortalılık, ölümlü ve yaralanmalı iş kazaları, ücret, ihbar ve kıdem tazminatı, yıllık izin ve kayıt dışı istihdam gibi birçok konuda tek denetim elemanı ile muhatap olunması, çalışma yaşamında yer alan işverenlerin üç farklı denetim elemanın incelemesine maruz kalması nedeniyle ortaya çıkan denetim baskısının ortadan kaldırılması, sigortalılar bakımından bu sorunların devletin tek bir denetim birimi ile ve daha kısa zaman dilimi içerisinde çözülebilmesi gerektiği açıktır. Çalışmamız bağlamında; Bakanlık Teftiş Kurulunun yeniden kurulması, idari teftiş ile çalışma yaşamının denetiminin birbirinden ayrıştırılması önerilmektedir. SGK denetmenliği, SGK müfettişliği ve Bakanlık iş müfettişliğinin "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Rehberlik ve Denetim Başkanlığı" çatısı altında "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müfettişi" ünvanıyla birleştirilmesi ile denetim grup başkanlıklarının bir hizmet birimi olarak kurulması esas alınmalıdır.
Krom cevher üretimi ve hazırlık galerisi yapım işleri risk değerlendirmesi
Yapılan çalışmada Elazığ'da bulunan Guleman bölgesindeki krom ocaklarında belirlenen tehlike faktörlerine göre L tipi 5×5 Matris yöntemiyle tehlikelerin meydana gelme olasılıkları ve etkileri detaylı olarak incelenmiş ve tespitler ortaya konulmuştur. Saha çalışmaları kapsamında belirlenen tehlikeler ve sebep olacağı risklerin azaltılmasına yönelik önleyici faaliyetler planlanmıştır. Bu değerlendirmeler ile birlikte tehlikenin ve riskin tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmasa da, riskin azaltılması, uygulanan kontrol sistemleriyle sağlanabilmektedir. Bu önlemlerde asıl amaç çalışan personellerin yaşanabilecek iş kazaları ve oluşabilecek meslek hastalıklarına karşı vücut sağlığının korunması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında yapılan risk analizinde risk minimum seviyelere indirilip, tehlikeler, olasılıklar ve yapılan iyileştirmeler ile sonuçları detaylı olarak risk değerlendirme çizelgesinde verilmiştir. Bu çalışma kapsamında, ocağın risk değerlendirme analizinde bina ve eklentiler, atölye ve şantiye sahası, yeraltı maden işleri, yükleme ve nakliyat, psikososyal risk etmenleri, iş makinaları ve ekipmanları, elektrik, acil durum, çevre faktörü ve salgın hastalık önlemleri gibi bölümlere ayrılarak tespit edilen riskler ve alınması gereken tedbirler ayrıntılı bir şekilde ele alınılmıştır. İşletmedeki 192 taneden 51 tanesi yüksek riskler gerekli düzenlemelerle kabul edilebilir düzeye indirilmesi sağlanmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız krom ocağı sektöründe oluşabilecek riskler ve iş kazalarının giderilmesi yönünde yapılan risk değerlendirme analizinde gerekli önlemlerle riskler kabul edilebilir seviyeye indirilmesini sağlayarak personellerin daha güvenilir bir ortamda çalışması amaçlanmaktadır.
Anonim şirketlerde özel denetim isteme hakkı
6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda tek madde olarak düzenlenen özel denetim isteme hakkı, uygulamada yaşanılan aksaklıklar ve doktrindeki tartışmalar sonucu 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Yürürlükten kaldırılan Kanun döneminde 348. Maddede düzenlenen özel denetim isteme hakkı, TTK'nın 438 ila 444. maddeler arasında düzenlenmiştir. Yeni Kanun ile bu hakkı kimlerin kullanabileceği, hakkın kullanımının sonuçları, özel denetçinin kimin tarafından seçileceği, özel denetim talebinin genel kurulda reddi halinde başvurulacak kanun yolları, özel denetim süreci, özel denetim raporu ve özel denetim masraflarının kim tarafından karşılanacağı ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu tez çalışması ile özel denetim isteme hakkının amacı, bu hakkın pay sahipleri açısından önemi, özel denetimin işlevi, özel denetçinin hak ve yükümlülükleri açıklanacaktır. Anonim şirketlerde özel denetim isteme hakkı, genel kurulun bu istemi kabulü ve reddi halinde ayrı ayrı incelenmiştir. Bu açıklamalara ek olarak uygulamadaki aksaklıklar ve yeni Kanun ile bu aksaklıklara bulunan çözümlere değinilmiştir. Anonim Şirketler, Azınlık Hakları, Denetim, Denetçiler, Özel Denetçi