Internationalization
Bu konu başlığı altında 76 tez
İşletmelerin uluslararasılaşmasında bir değişim aktörü olarak sivil toplum kuruluşlarının rolü
Uluslararası pazarlara açılma eğiliminde olan işletmelerin, başarılı olabilmesi için ülkelerin farklı kültürel yapıları, farklı davranış şekilleri, ekonomisi, demografik özellikleri, hukuki, politik ve ticari yapılarına yönelik doğru verilerin elde edilerek, en iyi şekilde analiz yapılıp, karar alınması gerekmektedir. Bu doğru verilerin elde edilmesi de ancak farklı ülkeler hakkında yeterli bilgiye sahip olan bir değişim ve aracı rolü üstlenen kişi ya da kurumlar tarafından yerine getirilmektedir. Sivil toplum kuruluşları, devlet etkisinden uzak, bağımsız, toplum yararına hizmet eden, kâr amacı gütmeyen "üçüncü sektör" olarak uluslararası pazarlara girmek isteyen ya da uluslararası pazarlarda hali hazırda faaliyet gösterip kendisini geliştirmek isteyen, ancak kendisine üye olan işletmelere, farklı ülkeler hakkında bilgi elde etme, yeniliği uyarlama, bağlantılar kurma, etkinlikler düzenleme, eğitim verme ve danışmanlık yapma gibi faaliyetler ile bir değişik aktörü durumundadır. Bu çalışma, STK'ların, işletmelerin uluslararası pazarlara açılmasında ve uluslararası faaliyetlerini sürdürmesinde bir değişim aktörü olarak rollerini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın ilk iki bölümünde, uluslararasılaşma ve STK ile ilgili kavramlar geniş bir şekilde açıklanmış, yazına uygun olarak bir alt yapı kurulmuştur. Üçüncü bölümde, işletmelerin uluslararasılaşmasında STK rolleri açıklanmıştır. Daha sonra Ege ve Batı Akdeniz Sanayicileri ve İşadamları Federasyonu "ESİDEF"e üye olup yurtdışı faaliyetlerde bulunan işletmelerde yapılan anketten elde edilen veriler çerçevesinde analiz yapılarak yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sivil Toplum Kuruluşları, Uluslararasılaşma, Değişim Aktörü, Ticari Birlikler, Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolleri
Firma kaynakları, ihracat stratejileri ve uluslararasılaşma derecesi: Küçük ve orta boy işletmeler üzerine bir araştırma
Anket yöntemi kullanılarak Küçük ve Orta Ölçekli isletmeleri Gelistirme Birligi'nin (KOSGEB) KOBİ bilgi sisteminde kayıtlı olan ihracatçı KOBİ'ler üzerine yapılan bu çalısmada, uluslararasılasma derecesi ve ihracat performansı üzerinde firma özellikleri ve üst düzey yöneticilerin girisimcilik özelliklerinin etkisi arastırılmaktadır. Arastırma sonuçları, firma büyüklügü ve üst düzey yöneticinin girisimcilik özellikleriyle uluslararasılasma derecesi arasında iliski bulunmadıgını göstermektedir. Buna karsın, firmanın teknoloji düzeyi ve ihracat desteklerinden yararlanabilme yetenegiyle uluslararasılasma derecesi arasında kısmen pozitif yönde bir iliski oldugu görülmektedir. Benzer sekilde, firma büyüklügü ile ihracat performansı arasında herhangi bir iliski bulunmamaktır. Buna karsın, üst düzey yöneticilerin girisimcilik özellikleri, firmanın teknolojik düzeyi, ihracat desteklerinden yararlanma yetenegi ve uluslararasılasma derecesiyle ihracat performansı arasında pozitif yönde bir iliski oldugu görülmektedir. Bu çerçevede, arastırmada elde edilen bulgular, firma özellikleri ile üst düzey yöneticilerin girisimcilik özelliklerinin uluslararasılasma derecesi ve ihracat performansı üzerinde etkileri açısından degerlendirilmekte ve çesitli önerilerde bulunulmaktadır. Anahtar Kelimeler : Firma nitelikleri, girisimcilik özellikleri, uluslararasılasma, ihracat, ihracat performansı.
Uluslararasılaşmanın inovasyon üzerine etkisi: Türkiye örneği
Her geçen gün küreselleşme ve inovasyon (yenilik) faaliyetleri yoğunluk kazanmakta, çeşitlenmekte ve karmaşık hale gelmektedir. Bu durum her alanda olduğu gibi ekonomi alanında da kendini göstermektedir. Ulusal sınırlar aşılarak diğer milletler ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, ülkede mikro ve makro açıdan inovasyon stratejilerine yön verilmesinde etkili olabilmektedir. İşte tam olarak bu noktada çalışmanın amacı belirmektedir; ülke (firma) ekonomilerinin uluslararasılaşma faaliyetlerinin, inovasyon üzerine etkisinin olup olmadığı ve eğer varsa nasıl ve hangi yönde etkilediği hususunu Türkiye açısından ampiriksel bir çalışma ile irdelemektir. Dünya Bankası, EBRD ve TOBB iş birliğiyle Türkiye'de çeşitli yıllarda (2002, 2005, 2008 ve 2012) yapılan anketler ve bu anketlere firmaların vermiş olduğu cevaplarda inovasyon, ihracat, ithalat ve doğrudan yabancı yatırım konularıyla ilgili olanlar -bu konular aynı zamanda çalışmanın modelini oluşturan değişkenlerdir- alınarak çalışmanın amacı doğrultusunda veri tabanı düzenlenip Yatay Kesit analizine tabi tutulmuştur. Ayrıca çalışmada kontrol değişkenleri (firma boyutu ve firma sektörü) de yer almaktadır. Yöntem olarak Lojistik Regresyon Analiz yöntemi bu çalışmada modelleme sürecinde kullanılmıştır. Bu yöntem doğrultusunda elde edilen sonuç; Türkiye'de firmaların uluslararasılaşması ile inovasyon faaliyetleri arasında bir ilişkinin mevcut olduğudur. Bu bağlamda, firmalar uluslararasılaştıkça inovasyon kapasitelerinin arttığı gözlemlenmiştir.
İhracata yönelik devlet teşvik ve desteklerinin ihracat performansı ve uluslararasılaşma düzeyi üzerine etkisi
Küreselleşmenin her alanda hissedildiği günümüz dünyasında, gerek ülke ekonomisine katkıları açısından gerekse firmalara sağlamış olduğu avantajlar bakımından ihracat oldukça önem kazanmıştır. Dış pazarlara açılmak veya dış pazarlardaki pazar paylarını arttırmak isteyen firmalar; hedef pazarla ilgili bilgi eksikliği, finansal yetersizlik, pazarlardaki rekabet koşulları gibi ihracatı engelleyici birtakım sorunlarla karşılaşmakta ve bazen bu sorunları çözmede kendi kendilerine yeterli olamamaktadırlar. Bu sebeple kamu otoritesi, firmaları ihracata özendirmek ve ihracatlarında artış sağlamak amacıyla çeşitli teşvik ve destek araçları oluşturmuştur. Bu bağlamda çalışma, ihracata yönelik devlet teşvik ve desteklerinden yararlanma düzeyleri, firmaların ihracat performansı ve uluslararasılaşma düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ayrıca, ihracat için ana motivasyon kaynağı, ihracatta karşılaşılan başlıca zorluklar ve firmaların kişisel bağ, network ve bağlantıları değişkenleri de araştırma modeline dahil edilmiştir. Çalışmada veri toplama yöntemi olarak anket yöntemi uygulanmış ve araştırma hipotezleri "korelasyon" ve "regresyon" analizleri ile test edilmiştir. Yapılan analizler, ihracata yönelik destekler ile ihracat performansı ve ihracatta karşılaşılan zorluklar arasında anlamlı ilişkiler bulgulamıştır.
Ege bölgesindeki üniversitelerin uluslararasılaşma stratejisi: Uluslararası ilişkiler ofislerinin rolü
Bu çalışmada, Ege bölgesindeki üniversitelerin uluslararası ilişkiler ofislerinin 'uluslararasılaşma' sürecinde oynadığı rol süreç yaklaşımı çerçevesinde ele alınmıştır. Olgubilimsel bir nitel araştırma desenini benimseyen bu çalışmada amaca yönelik örneklem yöntemiyle seçilen, çalışma grubundaki üniversitelerin uluslararasılaşma süreçlerini yürüten, 7 uluslararası ilişkiler ofis yöneticisiyle uluslararasılaşma hakkındaki deneyimleri üzerine derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, uluslararasılaşma sürecinde uluslararası ilişkiler ofislerinin önemli bir rolü olduğunu göstermektedir. Ancak etkin bir faaliyet yürütebilmek adına, ofislere yönetim desteğinin sağlanması ve birimler arası koordinasyonun gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, çalışmada, uluslararasılaşma sürecinde karşılaşılan yabancı dil, politik nedenler ve fiziki koşullar gibi sorunlara dikkat çekilmiş ve bu sorunlara yönelik de çeşitli çözüm önerileri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Uluslararasılaşma, Süreç Yaklaşımı, Uluslararası İlişkiler Ofisi
Marka yaratma ve uluslararasılaşma süreçlerinde Turquality odaklı bir araştırma: Afgan halı sektörü örneği
Günümüzde küreselleşme ile birlikte yaşanan değişim rüzgarları, tüm sektörleri etkilemekte ve rekabet boyutunda zorlu mücadeleleri beraberinde getirmektedir. İşletmelerin uluslararası arenada farklı ve özgün uygulamalar ile müşterinin zihninde güçlü, kalıcı ve güvenilir bir şekilde konumlanmaları ancak markalaşma sürecine yönelik uygulamalara verilen önem doğrultusunda gerçekleşebilecektir. İşletmelerin güçlü bir markaya sahip olması daha yüksek pazar payı ve yüksek kar marji gibi avantajlar yaratarak sürdürülebilir rekabet açısından önemli kazanımları beraberinde getirecektir. Bunların yanı sıra güçlü markalar, ait oldukları ülkeleri temsil etme boyutunda, olumlu bir ülke imajı ile tüketici tercihleri bağlamında da önemli etkiler yaratabileceklerdir. Bu görüşlerden yola çıkıldığında çalışmanın amacı; uygulama örneği olarak seçilen Afgan halı sektöründe uluslararasılaşma süreçlerini incelemek, Afganistan Devleti'nin marka yaratma konusundaki desteklerini değerlendirmek ve bu yönde önemli kazanımlar yaratabilecek Turquality marka destek programının Afganistan açısından uygulanabilirliği yönünde bir analiz gerçekleştirmektir. Çalışmanın birinci bölümünde; marka kavramı, türleri, önemi, bileşenleri ve genel markalaşma sorunları ele alınarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise; işletmeler açısından uluslararasılaşma kavramı, modelleri ve süreci etkileyen faktörler ile Afganistan halı sektörüne yönelik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bu bölümde ayrıca Turquality marka destek programı ele alınarak programa ilişkin misyon, vizyon ve hedefler açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde konuyla ilgili olarak yapılan bir araştırma araştırma kapsamında Afganistan halı sektöründe markalaşma ve Turqualıty marka destek programının uygulanabilirliğine yönelik olarak Afgan halı ihracatçısı/üreticisi konumunda olan üst düzey yetkililer ile anket çalışması gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiş ve bulgular ışığında öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Marka, Markalaşma, Uluslararasılaşma, Afgan Halı Sektörü, Turquality Marka Destek Programı
Hazır giyim sektöründeki çok kanallı ve e-perakendecilerin uluslararasılaşma süreçlerinin incelenmesi üzerine karşılaştırmalı bir vaka çalışması
Bu çalışma ile uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren çok kanallı hazır giyim perakendecileri ile sadece e-ticaret ile hizmet veren hazır giyim perakendecilerinin dış pazarlara genişleme, dış pazardaki operasyonlarının yönetimi ve başarısı konularındaki stratejileri keşfedilerek hem literatüre katkı sağlamak hem de hazır giyim sektöründe dış pazarlara açılmak isteyen firmalara rehberlik etmek amaçlanmıştır. Çalışma nitel bir araştırma olup, bütüncül çoklu örnek olay deseni benimsenmiştir. Çalışmaya katılacak işletmeler, web sitesi trafikleri dikkate alınarak ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırma verileri, doküman incelemesi ve araştırmaya katılan perakendecileri temsil eden 5 katılımcı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşme ve görüşme formu yaklaşımı ile elde edilmiştir. Söz konusu işletmeler, uluslararasılaşma süreçlerinin altında yatan motivasyonlar, dış pazar seçimi, pazara giriş yöntemleri ve dış pazarlardaki operasyonlarına dair kritik başarı faktörleri açısından incelenmiştir. İşletmelerin uluslararasılaşma sürecindeki stratejileri, oluşturulan temalar çerçevesinde içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak bu süreci etkileyen unsurların ve farklılıkların neler olduğu belirlenmiştir.
Küresel doğan işletmelerin erken uluslararasılaşmasını etkileyen faktörler
Bu çalışmada Küresel Doğan işletmelerin (KDİ) erken uluslararasılaşmasını etkileyen faktörler incelenmiştir. Bu tür işletmelerin diğer işletmelerden daha hızlı uluslararasılaşmasına etki eden en önemli faktör girişimcilik faktörüdür. Ayrıca bu girişimcilik faktöründe yenilikçilik adında bir fonksiyon vardır. Bu fonksiyon girişimcilik yönelimi açısından KDİ'ler için oldukça büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda tezde genel olarak işletmelerin uluslararasılaşma süreçleri, geleneksel yaklaşımlar ve KDİ'lerin ortaya çıkışı ve kurulma nedenleri, KDİ'lerle ilgili çeşitli teorik yaklaşımlar ve KDİ'lerin erken uluslararasılaşma sürecine etki eden etmenler ve sebepleri araştırılmıştır. Bu konu ile ilgili yeterli çalışmanın olmaması nedeni ile bu çalışmanın öncü araştırmalardan biri olması beklenmektedir. Çalışmanın analiz bölümünde ihracatta önemli bir yere sahip olan Kütahya, İzmir ve Manisa'da yer alan 10 uluslararasılaşma sürecinde küresel doğan işletme seçilmiş, işletmelerle yüzyüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Mülakat şeklinde yapılan görüşmelerden elde edilen veriler ilgili literatür çerçevesinde kavramsallaştırılarak 10 kategori altında 38 tema ve 65 alt temaya ulaşılmıştır. Oluşturulan temalar MAXQDA programı ile nitel olarak analiz edilmiştir. Çalışmada firmaların uluslararası faaliyetlere katılma nedenlerinin farklılaştığı görülmektedir. Alan araştırması sonucunda verilen cevapları, köken ülkenin itici faktörleri ve hedef ülkenin çekici faktörleri şeklinde gruplandırmak mümkündür. Köken ülkenin jeopolitik durumu ile iç piyasa şartları firmaları baskılarken dışsal faktörlerin ise çekici rol oynadığı görülmektedir.
Uluslararasılaşma derecesi, pazar, inovasyon ve girişimci yönlülüğün KOBİ'lerin ihracat performansına etkisinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında ihracat faaliyetleri yürüten KOBİ'lerin uluslararasılaşma derecelerinin, pazar yönlülüklerinin, inovasyon yönlülüklerinin ve girişimci yönlülüklerinin üzerindeki etkisinin ölçülmesi ve bu faktörlerin KOBİ'lerin ihracat performansına etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaçla araştırma verileri, Adana ilinde yerleşik, imalat sektöründe faaliyet gösteren, imalatçı ve ihracatçı KOBİ'lerden çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. 121 kullanılabilir veri istatistiksel paket programdan yararlanılarak analiz edilmiştir. Regresyon analizi sonucunda, analiz bulguları KOBİ'lerin uluslararasılaşma derecelerinin pazar ve girişimci yönlülükleri üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisi olduğu gösterirken, inovasyon yönlülükleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilememiştir. Ayrıca KOBİ'lerin pazar, girişimci ve inovasyon yönlülüklerinin KOBİ'lerin ihracat performansı üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir.
Markalaşmanın uluslararasılaşmaya etkisi: Turquality örneği
Günümüz dünyasında ekonomik ve teknolojik koşullar her geçen gün gelişmekte ve değişmektedir. Küreselleşme olgusu ülkeler arasındaki sınırların kalkması ile birlikte malların, hizmetlerin ve sermaye akımlarının serbestleşmesini dolayısıyla işletmelerin uluslararası pazarlarda faaliyet göstermelerini kaçınılmaz bir hale getirmiştir. İşletmelerin küresel ağır rekabet ortamında rakiplerinden farklılaşması ve tüketici zihninde konumlanması güçlü bir markalaşma ile sağlanmaktadır. Güçlü bir marka işletmeler için daha yüksek pazar payı ve yüksek satış anlamına gelmektedir. Bu doğrultuda küresel ve güçlü markalara sahip olan ülkeler tüketicinin gözünde olumlu bir ülke imajı oluşturmaktadır. Bu araştırma teori ve uygulama olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Teori kısmında araştırmanın temelini oluşturan marka, markalaşma ve uluslararasılaşma kavramları detaylı bir şekilde ele alınarak incelenmiştir. Uygulama kısmında ise Turquality Marka Destek Programları ile markalaşma süreçlerini başlatmış üç işletme ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilerek veriler toplanmıştır. Çalışmanın temel amacı Turquality Programları kapsamında faaliyet gösteren işletmelerin markalaşma ve uluslararasılaşma süreçlerinin incelenmesi ve programa başvuruda bulunup markalaşmak isteyen işletmelere bir yol haritası sunulmasıdır. Gerçekleştirilen görüşmeler değerlendirildiğinde Turquality programları kapsamında işletmelerin markalaşma süreçlerini kolaylaştırdıklarını, sağlanan ekonomik desteklerin yanı sıra Ar-Ge ve eğitim destekleri ile işletmelerin ihracatlarını ve dış pazarlardaki faaliyet düzeylerini arttırdıkları tespit edilmiştir. Program kapsamındaki işletmelerin yönetim kadrolarına yönelik verilen eğitimlerin stratejik karar mekanizmalarının küresel boyutlu karar alma süreçlerine olumlu katkılar sağladığı görülmüştür. Ayrıca Turquality Programlarının dış pazarlarda Türk Malı imajını oluşturma konusunda ilerleme kaydettiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Marka, Markalaşma, Turquality, Uluslararasılaşma
Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma sürecinde örgütsel kabiliyetleri ve bunların ihracat performansına etkileri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma
Küresel Doğan İşletmeler (KDİ), Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ), sınırlı kaynak ve uluslararası deneyimlerine rağmen, kurulduktan kısa bir süre sonra uluslararası pazarlarlarda faaliyet gösterebileceklerini anlatmak için kullanılan bir kavram olup, aşamalı/geleneksel uluslararasılaşma modellerine bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. KDİ'lerin bu erken ve hızlı uluslararasılaşma süreci, ilgili literatürde, genellikle; girişimci, işletme ve çevresel faktörlerle açıklanmaya çalışılmış, söz konusu faktörleri desteklemeye ve derinleştirmeye yönelik çeşitli teorik yaklaşımlarla değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmada işletme temelli faktörlerden yola çıkılarak, kaynak temelli yaklaşım ve kabiliyetler perspektifinden hareketle, KDİ'lerin dış pazarlara erken ve hızlı açılmalarına etki ettiği düşünülen örgütsel kabiliyetlerin (uluslararası girişimcilik yönelimlilik, uluslararası pazar yönelimlilik, uluslararası pazarlama kabiliyeti, uluslararası ağ bağlantıları kabiliyeti, teknoloji kabiliyeti, örgütsel/yönetsel kabiliyetler, finansman kabiliyeti, bilgi teknolojileri kabiliyeti), Geleneksel İşletme/İhracatçı (Gİ) (yavaş ve aşamalı bir şekilde uluslararasılaşan işletmeler) olarak sınıflandırılan KOBİ'lerden farklılık gösterip göstermediği, işletmelerin KDİ veya Gİ olarak sınıflandırılma ihtimali üzerindeki belirleyicilikleri ile farklı düzeylerde (bütün işletmeler, KDİ'ler ve Gİ'ler) ihracat performansı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma Ege İhracatçı Birlikleri listesindeki 112 ihracatçı KOBİ (61'i KDİ ve 51'Gİ) ile yapılan bir anket ile yürütülmüştür. Örgütsel kabiliyetlerin öncelikle bir bütün olarak ve daha sonra uluslararası işletmecilik (uluslararası girişimcilik yönelimlilik, uluslararası pazar yönelimlilik-müşteri yönelimlilik, rakip yönelimlilik, fonksiyonel yönelimlilik-, uluslararası pazarlama kabiliyeti, uluslararası ağ bağlantıları kabiliyeti) ve fonksiyonel kabiliyetler (teknoloji kabiliyeti, örgütsel/yönetsel kabiliyetler, finansman kabiliyeti, bilgi teknolojileri kabiliyeti) olarak sınıflandırıldığı ve çeşitli araştırma modellerinin geliştirildiği çalışmada, literatüre katkı sağlayacak pek çok bulguya ulaşılmıştır. Yapılan t-testi, KDİ'lerin; uluslararası girişimcilik yönelimlilik, uluslararası pazar yönelimliliğin alt boyutları, uluslararası pazarlama kabiliyeti, uluslararası ağ bağlantıları kabiliyeti ve teknoloji kabiliyeti açısından Gİ'lerden farklı olduğunu göstermiştir. Lojistik regresyon analizi ile; uluslararası girişimcilik yönelimlilik, uluslararası ağ bağlantıları ve teknoloji kabiliyetlerinin KDİ'leri Gİ'lerden ayıran en önemli özellikleri olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel kabiliyetlerin öncelikle bir bütün olarak ele alındığı ve işletmelerin ihracat performansı üzerindeki etkilerine bakıldığı doğrusal regresyon analizi; uluslararası girişimcilik yönelimlilik, uluslararası ağ bağlantıları ve finansman kabiliyetlerinin, işletmelerin ihracat performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye, teknoloji kabiliyetinin ise negatif yönlü ve anlamlı etkiye sahip olduğunu göstermiştir. KDİ'lerde uluslararası pazarlama kabiliyeti ve finansman kabiliyeti, ihracat performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahipken, bilgi teknolojileri kabiliyeti açısından negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Gİ'lerde ise hiçbir örgütsel kabiliyetin ihracat performansı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Sadece uluslararası işletmecilik kabiliyetlerinin işletmelerin ihracat performansı üzerindeki etkilerine bakıldığı modellerde; uluslararası girişimcilik yönelimlilik, rakip yönelimlilik ve uluslararası ağ bağlantıları kabiliyetlerinin işletmelerin ihracat performansı üzerinde etkili olduğu, bu örgütsel kabiliyetlerden hiç birinin KDİ'lerin ihracat performansını açıklamazken, sadece rakip yönelimliliğin, Gİ'lerin ihracat performansı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Sadece fonksiyonel kabiliyetlerin işletmelerin ihracat performansı üzerindeki etkilerinin incelendiği modellerde ise, finansman kabiliyetinin her düzeyde incelenen işletmede etkili olduğu, ek olarak KDİ'lerde negatif yönlü olmak üzere bilgi teknolojileri kabiliyetinin, Gİ'lerde ise örgütsel/yönetsel kabiliyetlerin ihracat performansları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Araştırma, erken ve hızlı uluslararasılaşma literatüründe ele alınmış olan farklı örgütsel kabiliyetleri bütünleştirmesi, hem uluslararası işletmecilik ve fonksiyonel kabiliyetler, hem de farklı uluslararasılaşma düzeylerinde bulunan işletmeler bağlamında bütüncül ve karşılaştırmalı bakış açıları sunması bakımından literatüre önemli katkılar sağlayabilir. Araştırmanın, ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde; KOBİ'lerin, erken uluslararasılaşma ve yüksek ihracat performansı sağlayabilmeleri adına geliştirmeleri gereken kabiliyetleri ortaya koyma, bu anlamda verilebilecek devlet desteklerinin nitelikleri hakkında yol gösterme ve gelecekteki çalışmalara ışık tutma noktasında katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Türkiye'deki ihracatçı işletmelerin uluslararası pazarlara girişinde kurumsal web sitelerinin rolü
İnternet, uluslararası ticaretteki sınırların çoğunu ortadan kaldırmak için kullanılabilecek muazzam bir teknolojidir. İnternet teknolojisi sayesinde bir alıcının dünyanın herhangi bir yerinde bulunan bir ürünü edinebilmesi kolaylaşmıştır. Öte yandan internet, işletmelerin yabancı pazarlara girişini hızlandırmaktadır. İşletmeler böyle bir imkânı mümkün olduğunca etkin şekilde değerlendirirlerse pazarlama faaliyetlerini arttırabilirler. Kurumsal web sitesi, bir işletmenin uluslararasılaşma sürecini etkileyen bir unsurdur. Genellikle alıcılar, kendine yakın hissettikleri işletmelerle iletişime geçmektedirler. Bu yüzden kurumsal web sitesindeki dil, kültür, renk, tasarım vb. etkenler önem teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ihracat yapan işletmelerin kurumsal web sitelerini ne ölçüde uluslararasılaştırdıklarını araştırmak ve ihracat yapan firmaların kurumsal web siteleri arasında farklılıklar olup olmadığını tespit etmektir. Çalışmanın birinci bölümü uluslararasılaşmayla ilgili kavramları içermektedir. İkinci bölümde elektronik ticarete ve kurumsal web sitelerine değinilmiştir. Son bölümde ise ihracat yapan işletmeleri inceleyen bir uygulama yapılmıştır. Uygulamada işletmelerin kurumsal web siteleri içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çapraz tablo analizi ve ki-kare testiyle ihracat yapan işletmelerin kurumsal web siteleri arasında farklılık olup olmadığı belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda Türkiye'de ihracat yapan işletmelerin kurumsal web sitelerinin uluslararasılaşma düzeylerinin yetersiz olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca geleneksel sektörlerde ihracat yapan işletmeler ile geleneksel olmayan sektörlerde ihracat yapan işletmelerin kurumsal web siteleri arasında kayda değer bir farklılık saptanmamıştır.
Küresel doğan işletmelerin uluslararalılaşma sürecine etki eden girişimcilik yönelimi boyutları ve girişimci özellikleri
Uluslararası pazarlama ve uluslararası girişimcilik literatürlerinin ortak kavramı olan küresel doğan işletmeler, geleneksel uluslararasılaşma modellerinin aksine hızlı ve ivmeli uluslararasılaşma gerçekleştirmeleri nedeni ile birçok araştırmaya konu edilmiştir. Küresel doğan işletmelerle ilgili araştırmalar; küresel doğan işletmelerin kuruluşuna endüstrinin, küreselleşmenin, şebekelerin ve girişimcinin etki ettiğini belirtmektedir. Karar verici olması ve uluslararasılaşmanın başlatıcı unsuru olması nedeniyle, girişimci diğer etmenlere nazaran daha ön plana çıkmaktadır. Özellikle küresel doğan işletme girişimcilerinin sahip olduğu girişimcilik yönelimi sayesinde, küresel doğan işletmeler çok daha hızlı uluslarasılaşabilmektedirler. Dolayısıyla, küresel doğan işletme girişimcisinin girişimcilik yöneliminin üç unsurunu taşıması, bir diğer ifade ile risk alması, proaktif ve yenilikçi olması, küresel doğan işletmeyi rekabette üst konuma taşımakta ve uluslararası arenada var olmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla, çalışmada küresel doğan işletmelerin hızlı uluslararasılaşmalarına neden olan girişimcilik yönelimi boyutları ve girişimci özellikleri irdelenmiştir. Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerine etki eden girişimci özelliklerini belirlemek amacıyla Ankara?da yer alan küresel doğan işletmeler üzerinde nitel araştırma yapılmıştır. Yüz yüze görüşmelerde katılımcılardan elde edilen veriler daha sonra kodlanarak analiz edilmiş ve girişimcilerin sahip oldukları özelliklere ulaşılmıştır. Bu özellikler taksonomi ile ağaç diyagramına yerleştirilerek araştırma modeli oluşturulmuştur. 354 Çalışmada küresel doğan işletmelerde praoktiflik, risk alma ve yenilikçilik faktörlerinden oluşan girişimcilik yönelimi üzerinde durulmuştur. Girişimcilerin proaktiflik, risk alma ve yenilikçilik faktörleri ile ilgili sahip oldukları genel özellikler anket çalışması doğrultusunda tespit edilmiştir. Girişimcilerin genel özelliklerinin küresel doğan işletmelerde girişimcilik yönelimine pozitif ve negatif etkilerinin olduğu sonucuna varılmıştır. Küresel doğan işletmelerde girişimcilik yönelimine pozitif yönde etki eden girişimcinin sahip olduğu genel özelliklerden bazıları şunlardır: Rekabet odaklılık, yenilikçi olma, öncü olma, iyimser olma, gözü kara olma, engel tanımama, başarısızlıktan ders çıkarma, kararlılık, özgün olma, azim, yenilikçi olarak tanınma, rasyonel davranış. Küresel doğan işletmelerde girişimcilik yönelimine negatif yönde etki eden girişimcinin sahip olduğu genel özelliklerden bazıları şunlardır: Dar bakış açısı, kadercilik, sağlamcı olma, rasyonel davranış, kanaatkârlık, kopyalama, çok yönlü düşünme. Anahtar Sözcükler: 1. Küresel Doğan İşletmeler 2. Uluslararası Girişimcilik 3. Girişimcilik Yönelimi 4. Girişimcilerin Sahip Oldukları Özellikler 5. Nitel Araştırma
Kültürel ve kurumsal mesafenin ihracat üzerine etkisi: Türkiye örneği
Küreselleşmenin son zamanlarda hız kazanması ile birlikte ülkeler arasındaki sermaye hareketliliği de oldukça önemli hale gelmiştir. Bu noktada gelişmiş ülkelerin belli başlı alanlarda avantajları olmasına rağmen; gelişmekte olan ülkelerin ekonomik gelişimlerini gerçekleştirmek adına daha atılgan bir rol üstlenmesi beklenmektedir. İşletmelerin ticari faaliyetlerini ulusal alanlardan uluslararası alanlara taşıması ile başlayan uluslararasılaşma hareketi; uluslararası ticarette ilgi gören bir konudur. Bu konu üzerinde, işletmelerin uluslararasılaşması bağlamında sıklıkla çalışılan, gelişmiş ülke odaklı çalışmaların yanında gelişmekte olan ülke odaklı çalışmaların yapılması da oldukça önemlidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı gelişmekte olan ülke, Türkiye bağlamında kültürel ve kurumsal mesafenin ihracat üzerine etkisinin belirlenmeye çalışılmasıdır. Çalışmada bu temel amaçla beraber, kültürel ve kurumsal mesafenin doğrudan etkisinin yanı sıra alt boyutlarının bağımlı değişken üzerindeki etkisinin incelenmesine odaklanılmaktadır. Bu bağlamda bağımsız değişkenler çerçevesinde Türkiye'nin ihracat gerçekleştirdiği 75 ülke örneklem olarak belirlenmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak uluslararasılaşma stratejilerinden biri olan ihracat verileri dikkate alınmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde etkisinin test edilebilmesi için iki ana hipotez belirlenmiş ve gelişmekte olan bir ekonomiye sahip Türkiye bağlamında çalışma tasarlanmasından dolayı ülkelerin gelişmişlik durumları göz önüne alınarak üçüncü hipotez ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre kültürel mesafe alt boyutlarından "bireysellik" bağımlı değişken üzerinde anlamlı etkiye sahip iken; diğerlerinin anlamlı etkiye sahip olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte kurumsal mesafe değişkenlerinin hepsinin bağımlı değişken üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu ve ihracat miktarının ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Küresel doğan işletmelerin erken uluslararasılaşmasını tetikleyen kurucu ve/veya yönetici özellikleri
Uluslararasılaşma süreci yaklaşımlarına karşıt bir görüş olarak, işletmelerin kurulur kurulmaz ya da kurulmalarını takiben kısa süre sonunda uluslararası pazarlara açılabildiğini öne süren, küresel doğan işletme yaklaşımı birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir.Küresel doğan işletmelerin özellikli yapıları üzerine odaklanan araştırmacılar yönetici / girişimci özelliklerinin işletmelerin ihracat davranışı üzerinde etkisi olduğunu sıklıkla gündeme getirmişlerdir. Buradan hareketle araştırma Türkiye'deki küresel doğan işletmelerin yöneticilerine odaklanarak, yöneticilerin sahip olduğu özelliklerin neler olduğunu tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.Çalışmaya küresel doğan öncesi yaklaşımlar, küresel doğan işletmelerin ortaya çıkışında etkili olan faktörler ve küresel doğan işletmelerin özellikleri ile giriş yapılmıştır. Daha sonra yönetici özelliklerine yönelik kavramsal çerçeve oluşturularak araştırmaya geçilmiştir.Küresel doğan işletmelerin yönetici özelliklerine odaklanan çalışmanın doğası gereği nitel araştırma yöntemleri kullanılmış olup, Ankara'da bulunan altı küresel doğan işletme örnek olay deseni ile incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında yöneticilerin sahip olduğu özellikler taksonomi ile ağaç diyagramına yerleştirilerek araştırma modeline ulaşılmıştır.Araştırma sonucunda Türkiye'deki küresel doğan işletme yöneticilerinin / girişimcilerinin sahip olduğu özellikler önceki çalışmaların bulguları ile karşılaştırılmıştır. Bulunan bazı özellikler alan yazınla örtüşürken, medeni hal, sosyal sorumluluk bilinci ve ülke sevgisi gibi bazı özellikler ilk defa bu çalışmada ortaya çıkmış ve yazına yeni katkılar sağlanmıştır.
KOSGEB yurt dışı fuar desteklerinin KOBİ'lerin uluslararasılaşma sürecine etkisinin irdelenmesi
1980'li yıllardan sonra çok hızlı bir şekilde ilerleyen küreselleşmenin sonucunda uluslararasılaşma süreci işletmeler için daha kolay hale gelmiştir. Esnek yapıları ile küreselleşmenin dinamiklerine uyum sağlamada öne çıkan KOBİ'lerin uluslararasılaşma sürecinde karşılaştıkları sorunların çözümüne yönelik olarak Türkiye'de çok sayıda kamu kurum ve kuruluşu tarafından destekler verilmektedir. Bu çalışmada, doğru uygulandığında KOBİ'lerin uluslararasılaşma sürecindeki en önemli araçları arasında yer alan yurt dışı fuar katılımına yönelik olarak KOSGEB tarafından verilen yurt dışı fuar desteğinin etkisi analiz edilmektedir. Araştırma kapsamında yapılan anket çalışması sonucunda, 2006 yılında KOSGEB yurt dışı fuar desteğinden faydalanan KOBİ'lerin üç yıllık dönemde yurt dışı fuarlara katılımlarına yönelik memnuniyet düzeylerinin yüksek olduğu ve bu işletmelerin tamamının fuara katılma amacının ihracata başlamak/ihracatı arttırmak olduğu tespit edilmiştir. KOSGEB yurt dışı fuar desteğinden faydalanan işletmelerin üç yıllık ihracat verileri, bu işletmelerle eşleştirme yapılan kontrol grubu işletmelerinin verileriyle farkların farkı yöntemi kullanılarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş olup yurt dışı fuar desteklerinin ihracat rakamlarına etkisinin sadece fuara katılım sağlanan yıl içerisinde artışa sebep olduğu görülmektedir. KOBİ'lerin yurt dışındaki fuarlara katılımına yönelik desteklerin etkisi, bilgi eksikliklerinin giderilmesi ve desteklenmek üzere doğru KOBİ'lerin seçilmesiyle genişletilerek arttırılabilecektir.Anahtar Sözcükler1. KOBİ2. Uluslarasılaşma3. Devlet destekleri4. Fuarlar5. Etki analizi
Konaklama işletmelerinin uluslararasılaşması üzerine bir değerlendirme: Antalya örneği
Araştırmada, konaklama işletmelerinin uluslararasılaşma süreci, yöntemi ve bu yöntemin seçilmesine etkisi olan faktörlerin neler olduğu değerlendirilmiştir.Tanımlayıcı olan çalışmanın amacı, konaklama işletmelerinin temel özelliklerini belirlemek, uluslararasılaşma sürecinde hangi yolları izledikleri; geleneksel uluslararasılaşma teorilerine uygun aşamaları mı izledikleri yoksa küresel mi doğduklarını ortaya koymaktır.Araştırmanın evrenini, Antalya'da bulunan 4 ve 5 yıldızlı konaklama işletmeleri ile bunların üst düzey yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmada, literatürden yararlanarak geliştirilen anket formu kullanılmıştır. Uygulamaya başlanılan Haziran 2008 tarihi itibariyle Antalya'daki hedef işletme sayısı 310'dur. Örneklem hacmi ise 82 işletmedir. Elde edilen bilgiler açıklamalı tablolarla verilmiş, işletmelerin temel özellikleri ile yöneticilerin demografik ve mesleki bilgileri sıklık ve yüzde olarak ortaya konulmuştur. Ayrıca, bağımsız değişkenlere uygun olacak şekilde t-test veya ANOVA analizleri yapılmış, hata payı %5 olarak alınmıştır.Çalışmada yer alan işletmelerin; kuruluş yeri ve yılı ile ilk kez yabancı ziyaretçi ağırlamaya başladıkları yıl, satış yapılan dış pazar sayısı, işletme büyüklükleri, müşteri profiline göre hizmetlerini uyumlaştırma dereceleri gibi özelliklerinin yanı sıra üst düzey yöneticilerinin yurtdışında eğitim görüp görmedikleri, deneyim süreleri, yabancı dil bilgisi, işletmelerin iç ve dış çevresi ile içinde bulundukları şebeke ve yabancı pazarlara ilişkin algılamaları ölçülmüştür. Elde edilen veriler doğrultusunda, işletmelerin uluslararasılaşma davranışı belirlenerek, küresel doğup doğmadıkları ve söz konusu işletmeler ile yöneticilerinin hangi özelliklerinin bu uluslararasılaşma yöntemine etkisi olduğu ölçülmeye çalışılmıştır. Ayrıca, çalışmanın sonuçları ile literatür kıyaslanmış, bu sonuçların literatüre etkisi ile hükümet ve karar vericiler açısından önemine değinilmiştir. Bundan sonra yapılacak çalışmalar içinse, işletmelerin kuruluş yeri ve içinde bulundukları şebeke bağlamında, farklı örneklemler üzerinde çalışma yapılarak konuyla ilgili araştırma sayısının artırılması önerilmiştir.
Uluslararası rekabette en etkin kümenin endüstri 4.0 olgunluk seviyesinin belirlenmesi
Dünya, yüzyıl önce yaşanan senaryodan çok farklı bir senaryonun içerisinde, çok farklı değişkenlerin olduğu, dengelerin sürekli değiştiği bir devinim halindedir. Bölgesel hareketlilik ve dalgalanma yerini pandemiden kaynaklı küresel durgunluğa ve bilinmezliğe bırakırken en çok etkilenen kesim ekonominin yapı taşı olan işletmelerdir. Firmalar, sürdürülebilir şekilde güçlü olmanın yollarını küresel ekonominin ürün, sermaye ve bilgi akışına bırakarak bulmaya çalışırken gelinen noktada ayakta kalmak için ticari, iş gücü ve finansal entegrasyona muhtaç olmuşlardır. Bu kaostan kurtulmanın ve ayakta kalma stratejisinin yeni adı "kümelenme"dir. Güçlü bir tümevarım mantığı ile firmalar ve destek kuruluşları birleşerek daha güçlü yapılar oluşturmakta, tek başlarına söz sahibi olamadıkları uluslararası pazarlarda kümelenme organizasyonları sayesinde daha güçlü şekilde yer almaktadırlar. Başka bir deyişle firmalar birleşerek içe dönük yerel kümeleri, kümeler yaptıkları hazırlıklar ve ağ çalışmaları ile uluslararasılaşmış dışa dönük global kümeleri oluşturmaktadır. Bu güçlü yapının katalizörü teknolojidir. Uluslararasılaşmış kümeler üretimden lojistiğe, iletişimden, satışa kadar tüm süreçlerde dijital dönüşüm felsefesini benimseyerek, Endüstri 4.0 stratejisini uygulayarak başarıya ulaşabilirler. Endüstri 4.0 sadece sistemleri değil, insanları ve yaşam tarzlarını da değiştirecektir. Başka bir deyişle dijital dönüşüm ekosisteminde bulunan her nesneyi başkalaştırma yeteneğine sahip bilinmezlikleriyle birlikte yeni çağın habercisidir. Çalışmada Türkiye'deki 356 küme detaylı şekilde incelenmiş, karar verme teknikleri kullanılarak küme olmayı başarmış ve uluslararasılaşmış en uygun küme seçilmiş, bu kümenin Endüstri 4.0'a uyumluluğu 6 ana kritere ve 18 alt kritere sahip Impuls Olgunluk Modeli ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme kapsamında belirlenen uluslararasılaşmış kümenin Endüstri 4.0'a uygunluğu için mevcut durumu, uyum sürecindeki eksikleri ve dijital dönüşümü tamamlayabilmek adına yapılması gerekenler saptanmıştır.
Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve hayatta kalma stratejileri
Bu çalışmanın temel amacı, küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları, bu zorluklar karşısında nasıl hayatta kaldıklarını ve bu süreçte izledikleri stratejileri araştırmaktır. Bu kapsamda, küresel doğan işletme niteliği taşıyan 9 Türk küresel doğan işletme belirlenmiştir. Gerçekleştirilen araştırmada, nitel metodoloji takip edilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu olan işletmelerin yönetici ve/veya kurucularıyla yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir ve görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular sonucunda, söz konusu işletmelerin karşılaştıkları zorluklar; finansal zorluklar, kültürel farklılıklar, network eksikliği, insan sermayesi zorlukları, pazar bilgisi eksikliği, yabancı ülke politikaları hakkında bilgi eksikliği, satış aşamasındaki zorluklar ve bulunulan ülke içerisindeki hükümet politikalarından kaynaklı zorluklar olmak üzere 8 başlık altında toplanmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında, küresel doğan işletmelerin karşılaştıkları zorlukların üstesinden gelebilmek ve hayatta kalabilmek için izledikleri stratejilere ilişkin olarak elde edilen bulgular ise, sektörel bilgi ve iş geliştirme yetkinliklerini arttırmaya yönelik stratejiler, finans kaynağı oluşturma ve sürdürülebilir gelir sağlamaya yönelik stratejiler ve işletme içerisindeki ekibin uzmanlaşmasına yönelik stratejiler olmak üzere 3 başlık altında toplanmıştır.
Küreselleşme sürecindeki KOBİ'lerde uluslararasılaşma ve performans
GENEL BİLGİLER İsim ve Soyadı: Öykü Özkandemir Anabilim Dalı: İşletme Programı: İşletme Yönetimi Tez Damşmanı: Yrd.Doç.Dr.Esra Karadeniz Tez Türü ve Tarihi: Yüksek Lisans- Haziran 2004 Anahtar Kelimeler: Uluslararasılaşma, KOBİ'ler, İhracat Yoğunluğu ÖZET Çalışmamızda ülke ekonomisinin belkemiğini oluşturan KOBİ'leri, KOBİ'lerin Küreselleşme Sürecindeki yerini, KOBİ'lerde uluslararasılaşma ve performans arasındaki ilişkiyi inceledik. İkinci bölümde ülkelere göre değişen KOBİ kavramını, KOBİ'lerin özelliklerini, ekonomideki yerini ve karşılaştıkları sorunları tartıştık. KOBİ'lerin yönetici niteliklerini geliştirerek, vizyon sahibi liderlerle çalışmaları sonucunda Türkiye ekonomisine sağlayabilecekleri faydaları araştırdık ve KOBİ'lerin karşılaştıkları sorunlara değindik. Üçüncü bölümde Küreselleşme Sürecindeki KOBİ'lerde Dış Ticaret, Doğrudan Yabancı Sermaye ve E-Ticareti inceledik. Bu bölümde KOBİ'lerin Küreselleşme Derecesine ve Küreselleşme Sürecini yakalayabilmek için Türk KOBİ'lerinin yapması gerekenlere değindik. Türk KOBİ'lerinin dış ticaretteki yerini, Türkiye'deki KOBİ'lere yabancı sermaye aktarım oranını ve yabancı sermayeyi etkileyen makro faktörleri, e-ticaretin türlerini, KOBİ'lere faydalarını ve KOBİ'lerin e-ticarette karşılaştıkları sorunları inceledik. Dördüncü bölümde ise KOBİ'lerde uluslararasılaşma kavramını, uluslararasılaşma yollarından biri olan ihracatı, KOBİ'lerin izlediği ihracat stratejilerini ve bu stratejilerle firmaların performansı arasındaki ilişkiyi araştırdık. Beşinci bölümde, Türkiye'nin uluslararasılaşma sürecinde nerede olduğunu ve KOBİ'lerin uluslararasılaşmasını etkileyen faktörlerin neler olduğunu analiz ettik. Ayrıca Türkiye'de ihracat yoğunluğunun ve yabancı sermayenin KOBİ'lerin performansı ile ilişkili olup olmadığını araştırdık. Ve sonuç olarak Türkiye'de KOBİ'lerin ihracat yoğunluğunun artmasının kârlılık oranlarını arttırmadığım bulduk.
Kurumsal itibar ile finansal performans arasındaki ilişkide inovasyon kapasitesinin aracı ve uluslararasılaşma ile aile üyeliğinin biçimleyici etkileri
Rekabetin giderek daha da hızlandığı günümüzde firmalar için iyi bir itibar, stratejik bir kaynak olabilir mi?. Firmaların sahip olduğu tüm kaynakların sürdürülebilir rekabet avantajı sağlamadığını ancak "stratejik kaynaklar" olarak değerlendirilen değerli, nadir, taklit edilemez ve ikamesiz olan kaynakların sürdürülebilir rekabet avantajı yarattığına dair yaygın bir görüş vardır. Güçlü bir kurumsal itibar firmalara pazarda pazarlık gücü sağladığı gibi anlaşmalarda da üstünlük sağlayarak işlem maliyetlerini düşürmekte ve firmanın gelirlerinin artmasına katkı sağlayarak finansal performansını iyileştireceği bilinmektedir. Bu nedenle, iyi bir kurumsal itibara sahip olma, firma performansını yakından ilgilendiren bir konu olmuştur. İlgili yazın incelendiğinde finansal performans ve kurumsal itibar arasındaki ilişki genellikle tek boyutlu ve doğrudan ele alınmıştır. Bu çalışmada ise kurumsal itibar ve finansal performans arasındaki temel ilişkinin yanı sıra bu ilişkide inovasyon kapasitesinin aracı (mediation) ve aile üyeliğinin biçimleyici (moderatör) etkileri ve kurumsal itibarla inovasyon kapasitesi arasındaki ilişkide ise uluslararasılaşma derecesinin moderatör etkisi kaynak temelli yaklaşım ve kurumsal kuramın kavramsal çerçevesi kullanılarak tek bir model altında ele alınmıştır. Bu ilişkilerin test edilmesi için biçimleyici (moderatör) ve aracılık (mediation) modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, 2014-2018 yılları arasında Brand Finance tarafından yayınlanan Turkey 100 (Türkiye'nin en İtibarlı Markalar Raporu) listesinde yer alan ve BİST'te koteli olan 35 firmaya ait 175 adet gözlemden oluşmaktadır. Çalışmada panel EKK "Havuzlanmış Regresyon Modeli" kullanılmıştır. Kaynak temelli yaklaşım ve kurumsal kuramın birlikte ele alındığı modelde ilk olarak kurumsal itibarın firmaların finansal performansları üzerindeki doğrudan etkisi araştırılmıştır. Analiz bulguları kurumsal itibar arttıkça finansal performansın (ROA) arttığını göstermektedir. Kurumsal itibarla finansal performans arasındaki ilişkide inovasyon kapasitesinin aracılık etkisine yönelik gerçekleştirilen analiz sonuçları, inovasyon kapasitesinin bu ilişkide önleyici bir aracılık etkisinin var olduğunu ortaya koymuştur. Kurumsal itibar ile inovasyon arasındaki ilişkide uluslararasılaşma derecesinin biçimleyici (moderatör) etkisinin test edildiği analiz bulguları, uluslararasılaşma derecesinin ilişkide biçimleyici etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Son olarak aile üyeliğinin varlığının kurumsal itibarla finansal performans arasındaki ilişkide bir moderatör etkisi olup olmadığına yönelik yapılan analiz sonucunda, aile üyeliği arttıkça kurumsal itibar ile finansal performans arasındaki ilişkinin de giderek güçlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Dinamik yeteneklerin uluslararasılaşma stratejileri üzerindeki etkisi: Türkiye'deki işletme grupları örneği
Global dünyanın, ülkelerin var olan sınırlarını yok etmesi ile kendilerini küresel pazarla rekabet etmek durumunda bulan işletmeler, çareyi uluslararasılaşmakta aramaktadırlar. Özellikle gelişmekte olan ülke kökenli çok uluslu işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerinin; yani uluslararasılaşma kararlarını etkileyen motivasyonların, bu kararlar neticesinde tercih edilen lokasyonların incelenmesi gerekmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye'deki öncü işletme gruplarının dışa dönük doğrudan yabancı yatırımları ile ilgili lokasyon kararlarını; uluslararasılaşma motivasyonları, dinamik yetenekler yaklaşımı ve kurumsal faktörler bağlamında incelemektir. Çalışmanın kapsamını; dışa dönük doğrudan yabancı yatırımları 100 milyon Amerikan dolarını aşan, 11 çok uluslu holding oluşturmaktadır. Bu çalışmada, hem nitel hem de nicel perspektifi yansıtmak isteyen iki aşamalı karma yöntem uygulanmıştır. Çalışmanın nitel aşaması; holdinglerin uluslararasılaşma motivasyonlarını ortaya koymak, sahip oldukları dinamik yetenekleri belirlemek amacıyla yapılan yüz yüze görüşme ve dokümanlar ile toplanan verilerin iki düzeyde içerik analizi yöntemiyle incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel aşaması ise; dinamik yetenekler ve kurumsal bağlamın düzenleyiciliğinde, uluslararasılaşma motivasyonlarının lokasyon tercihi üzerindeki etkisini ölçen analizleri içermektedir. Nitel aşama sonuçlarına göre; araştırma kapsamında yer alan holdingler pazar, stratejik varlık, kaynak ve etkinlik arama motivasyonu ile hareket etmektedir. Uluslararasılaşma kararlarında resmi kurumlar etkilidir ve holdinglerin dinamik yetenekleri; inovasyon, uluslararasılaşma, pazarlama yeteneklerinden oluşmaktadır. Nicel aşama sonuçlarına göre, kurumsal mesafe yüksek iken; dinamik yeteneklerin kaynak arama motivasyonu ile ev sahibi olarak gelişmekte olan ülkeyi tercih etme arasındaki düzenleyici etkisi kuvvetlenmektedir. Ayrıca kurumsal mesafe yüksek iken; pazarlama yeteneklerinin pazar arama motivasyonu ile gelişmekte olan ülkeyi tercih etme arasındaki ve kurumsal mesafe düşük iken uluslararasılaşma yeteneklerinin stratejik varlık arama motivasyonu ile gelişmiş ülkeyi tercih etme arasındaki düzenleyici etkisi kuvvetlenmektedir. Türkiye'deki öncü işletme gruplarını temel alan bu çalışma; hem işletme grupları hem de bağlı işletme düzeyini ele alması, hem birincil hem de ikincil kaynaklardan verilerin toplanması, hem nitel hem de nicel analizleri içermesi nedenleri ile daha önceki çalışmalardan farklılaşmakta ve yazındaki boşluğu doldurarak teorik katkı sağlamaktadır. Pratik katkı olarak işletmelere; lokasyon tercihleri, kurumsal bağlamın önemi ve sahip olunması gereken dinamik yetenekler ile ilgili çeşitli tavsiyeler sunmaktadır.
Dikey yayılımların yerel kurumsal bağlamı: Türkiye otomotiv sanayii örneği
Bu tezde, Türkiye otomotiv sanayiinde yabancı sermayeli ana sanayii örgütleri ile yerel tedarikçi örgütler arasında kurulan alıcı-tedarikçi ilişkilerinden kaynaklanan verimlilik, yenilikçilik ve uluslararasılaşma yayılımları (dikey yayılımlar), kurumsal kuram bakış açısıyla ev sahibi ülke yerel bağlamının ve yerel örgütlerinin dinamikleri çerçevesinde açıklanmaya çalışılmaktadır. Çalışmada, geriye dönük dikey doğrudan yabancı sermaye yatırımı (DYSY) yayılımlarının taraflarından birisini temsil eden yerel tedarikçi örgütlere odaklanılmaktadır. DYSY yayılımları, gelişmekte olan ülkeler ve bu ülke örgütlerinin ihtiyaç duydukları bilgi ve teknolojilere ulaşmaları adına önemli bir dışsal kaynağı temsil etmektedir. DYSY yayılımlarıyla ilgili yazın genel olarak değerlendirildiğinde, örgütlerin yapı ve stratejilerini ve hatta örgütler arasındaki iş birliği örüntülerini şekillendiren kurumsal çevrenin göz ardı edildiği görülmektedir. Kurumsal çevreyi merkezine alarak DYSY yayılımlarını inceleyen kısıtlı sayıdaki çalışmanın ise genellikle kurumların düzenleyici çevre unsurlarına odaklandığı, kurumların normatif ve bilişsel boyutlarının yeteri kadar çalışılmadığı ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada ise ilgili yazın tarafından göz ardı edilen hem ana ülkeye hem de ana ülke kurumsal bağlamının çeşitli bileşenlerine odaklanılarak, söz konusu boşlukların doldurulmasına katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Nitel araştırma desenlerinden çoklu örnek olay çalışmasına dayanan çalışmada, amaçlı örnekleme stratejisiyle belirlenen 7 yerel otomotiv tedarikçi örgütüyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar, ikincil veriler ve gözlem notları araştırmanın veri setini oluşturmaktadır. Elde edilen veriler, içerik analizi kullanılarak analiz edilmiş ve toplam 30 kod ve bu kodların birleşmesiyle 7 tema elde edilmiştir. Analiz bulguları, DYSY'ler tarafından ev sahibi ülke yerel bağlamına sunulan değerli teknolojik ve yönetsel bilgi sayesinde ortaya çıkabilecek potansiyel verimlilik, yenilikçilik ve uluslararasılaşma yayılımlarının yerel örgütler tarafından özümsenmesinde, standartlar, üniversite-sanayii iş birlikleri, devlet kurumlarının destekleri, patron şirketi yapılanması, tedarik ilişkileri bağlamı, farkındalık, motivasyon, bilişsel kapasite ve çoklu normatif baskılar olarak isimlendirilen kurumsal çevre koşullarının önemli etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Araştırmanın temalarını da temsil eden bu kurumsal çevre koşulları, çeşitli düzenleyici, normatif ve bilişsel mekanizmalarla yerel örgütlerin DYSY girişlerinden kaynaklanan olumlu verimlilik, yenilikçilik ve uluslararasılaşma etkilerini yakalamalarını bir yandan teşvik edip diğer yandan kısıtlayarak önemli ölçüde yönlendirmektedir. Anahtar Kelimeler: DYSY Yayılımları, Yeni Kurumsal Kuram, Türkiye Otomotiv Sanayii.
Yerelleşmeden uluslararasılaşmaya: Nomadic State of Mind örneği
Günümüzde küreselleşmenin ulusal ve uluslararası pazarlarda yarattığı değişik etkiler sonucu oluşan yoğun rekabet, birçok yerel firmayı üretim ve pazarlama çabalarını dünya ölçeğinde düşünme, planlama ve yürütme zorunda bırakmaktadır. Bu bağlamda ulusal düzeyde faaliyette bulunan ve başarılı olan tüm, özellikle de küçük ve orta ölçekli işletmelerin uluslararası pazarlarda da benzer başarıyı elde edebilmeleri için nasıl ve neler yapmaları gerektiği, hangi dışa açılma yollarını deneyerek başarılı olabilecekleri soruları, bilimsel çalışmalar çerçevesinde de ele alınarak, tartışılmaktadır. Bu tartışmalar ışığında çok değişik model ve kuramsal yaklaşımların geçmişten günümüze kadar ortaya konulduğu, geliştirildiği ve hatta bazılarının güncellenerek benimsendiği de görülmektedir. Bu açıdan, örneğin "Uppsala, Yenilik-Öğrenme modeli ve Network modeli" ile bu kuramsal yaklaşımları bütünler nitelikteki Dunning tarafından ortaya konulan "Eklektik Paradigma (OLI) modeli" öne çıkanlardandır. Bu çalışmada ulusal düzeyde başarılı olan Nomadic State of Mind markasının firmasının uluslararasılaşma örneğinin ele alınarak ve söz konusu edilen dört uluslararasılaşma kuramın temel görüş ve açıklamaları doğrultusunda incelenmesinin ilginç olacağı düşünülmüştür. Ayrıca ele alınan örnek işletmeyi uluslararası pazarlara iten ve/veya çeken nedenler ile uluslararası pazarlara çıkışta hangi çıkış yolunu neden seçtiği ve hangi ülke pazarlarına yöneldiği ve bu yönelimde nelerin öncelikli olduğunu ortaya koymak yararlı olacaktır. Dolayısıyla bu çalışmanın temel amacı; farklı bir ürün konsepti, yaratıcılığı ve dizaynı ile uluslararası bir marka haline gelen Nomadic State of Mind markasının uluslararasılaşma sürecini irdelemektedir. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın ilerleyen bölümlerinde, Nomadic State of Mind markasının Türkiye pazarında yer alması çerçevesinde, uluslararasılaşma süreci ile bazı uluslararasılaşma kuramları olarak Uppsala, Yenilik-Öğrenme, Network ve Eklektik Paradigma (OLI) modellerinin görüşleri çerçevesinde, Nomadic State of Mind markasının uluslararasılaşma sürecini analiz etmektir. Anahtar Kelimeler: Uluslararasılaşma, Uluslararasılaşma Modelleri, Yerel Marka, Nomadic State of Mind.