Yatırım kararları
Bu konu başlığı altında 99 tez
Girişim finansmanında girişim sermayesi yatırım fonlarının rolü ve önemi
Teknoloji ve inovasyon ekonomik gelişmişliğin ve sosyal refahı artırmanın en önemli parçalarını oluşturmaktadır. Günümüzde dünyanın en değerli şirketlerinin girişim sermayesi yatırımı alan şirketler olduğu görülmektedir. Girişim sermayesi yatırımları yüksek potansiyeli olan girişimlere daha fazla risk alınarak yapılan uzun vadeli finansal yatırımlardır. Bu çalışmanın amacı girişim finansmanında girişim sermayesi yatırım fonlarının rolü ve önemini açıklamak ve girişim sermayesi yatırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi anlamaktır. Tezin ilk bölümünde girişimciliğin tanımı yapılmakta olup, ikinci ve üçüncü bölümlerinde girişim finansmanı modelleri ve dünyada girişim sermayesi yatırımları anlatılmaktadır. İlerleyen bölümlerde ise ülkemizdeki girişim sermayesine ilişkin verilere yer verilmiştir. Çalışmada, mülakat nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, bu kapsamda toplam girişim sermayesi yatırımlarının %80'ini ihraç eden 12 Portföy Yönetim Şirketinden veriler toplanmıştır. Çalışmanın bulguları girişim sermayesi yatırımları ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir korelasyon olduğunu göstermekte olup, ayrıca girişim sermayesi finansmanında karşılaşılan sorunlar da tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, bu sorunların çözümüne yönelik öneriler getirilerek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Güven ve beklenti endekslerinin yatırım kararları üzerindeki etkilerinin davranışsal finans perspektifinde incelenmesi
Bu çalışmada yatırımcı duyarlılığına etki eden önemli faktörler olan güven ve beklenti ile ilgili makroekonomik göstergelerin yatırım kararlarına etkisi incelenmiştir. Çalışmada gelişmiş ülke örneği olarak Amerika Birleşik Devletleri ve gelişmekte olan ülke örneği olarak ise Türkiye ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle çoklu doğrusal regresyon modelleri ile yatırım araçlarının getiri ve değişim değerleri sonrasında da genelleştirilmiş otoregresif koşullu değişken varyans modelleri ile yatırım araçlarının oynaklıkları üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Bağımlı değişkenler olarak her iki ülke için borsa endeks getirileri (BİST100 ve S&P500) ile yerel para birimi cinsinden mevduat toplamı değişimleri kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler olarak ise her iki ülke için tüketici güven endeksi, ekonomik güven endeksi ve toplam güven endeksi ile VİX Korku Endeksi analizlere dâhil edilmiştir. Veri seti, aylık sıklıkta ele alınmış olup zaman aralığı olarak 2012 Aralık – 2022 Nisan tarihlerindeki verilerden oluşmaktadır. Getiri ve değişim tahmini modelleri sonucunda, her iki ülke için de, genel olarak bağımsız değişkenlerin yatırımlara etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Volatilite tahmini modellerinin neticesinde ise BİST100 endeksi yatırımlarında hiçbir bağımsız değişkenin etkisi bulunmazken beklenti ve güven ile ilgili değişkenlerinin diğer üç yatırım aracı üzerinde anlamlı etkilerine rastlanmıştır.
İrrasyonel yatırım kararları ve davranışsal finans
Bu çalışmada, geleneksel finansın eksikliklerinden bahsedilerek davranışsal finans kavramı açıklanmaya çalışılmıştır. Davranışsal finans teoremine göre bireylerin rasyonel olmadıklarını karar alırken risk ve getiri dışında birçok etkeni göz bulundurdukları bunu yaparken de sosyoloji, psikoloji, sosyal psikoloji, antropoloji gibi bilim dallarından faydalandıkları gözlemlenmiştir. Davranışsal Finans, bireylerin içinde bulundukları durumdan etkilenerek yatırım hamlelerinde bulunduğunu finansal piyasalardaki rasyonel olmayan durumu ve yatırımcıların yanılma ihtimallerini meydana çıkarma gayretindedir. Bu alan yatırımcı davranışlarına yepyeni bir bakış açısı sunmaktadır. Geçmişten bugüne kadar olan süreçte psikolojinin pozitif bilimlere eklenmesi bir tartışma konusu olmuş bu çalışmada da olduğu gibi psikolojinin yatırımcının davranışlarını etkilediğini ve bu süreçte bireyin irrasyonel davranışlar sergilediğini, tekrarlanan yargılama hatalarına düştüğü gözlemlenmiş ve örneklerle desteklenmiştir. Bu çalışmada, davranışsal finans alanında ön plana çıkarılan temel konular sayesinde bir uygulama yapılmıştır. Anadili Arapça olan bireylerin, sosyal medya üzerinden kullandıkları kelimelerin mutluluk seviyelerini puanlayan hedenometre veri seti sayesinde mutluluk düzeyleri ölçülmüş ve tarihlere göre TADAWUL 30 endeksinin günlük borsa verileri kıyaslanmıştır. Buna göre bireylerin mutluluklarının finansal verilerle bir ilgisi olup olmadığı incelenmiş ve yatırımcıların aldığı kararlarda o gün sahip olduğu duygu durumlarının bir etkisi olup olmadığı üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Davranışsal finans, Rasyonellik, Beklenti teorisi,
Country risk assessment by applying multi-criteria decision-making methods: A case study ranking countries in the Middle East & North Africa
The Middle East and North Africa (MENA) region has been attracting many foreign investors for decades, but the current geopolitical situation has not shown a welcoming face towards them. Consequences of war, terror, riots and political changes in the region have forced many international companies to reconsider their future plans in the region or withdraw their investments from the region. On the other hand, there are also companies that have faith in the emerging market of the MENA with fewer competitors in the region. It should be hereby emphasized that narrowing down the best possible investment decision or decisions on future cooperation need accurate research on the current situation as well as an analysis and forecast of the upcoming situation in terms of various factors within the country concerned and also the region. The Multi-Criteria Decision Making (MCDM) analysis can help investors to choose the best alternative from a set of relevant criteria. In this research, three well-known MCDM methods, TOPSIS, ELECTRE, and PROMETHEE, were used to rank twenty-three countries based on twenty key indicators. The data required for this study was collected from the accessible databanks comprising the numbers published by the governments within the years 2000-2015. The outcome of these findings provides a set of country rankings for an interested group of decision makers, policy makers, stakeholders, researchers and other involved parties who are interested in the Middle East and North Africa region which is constantly on the move in the so-called Arab Spring or post-Arab Spring environment.
Yatırım projelerinin analizi ve proje risklerinin yatırım kararına etkisi: Isıtma sektörü uygulaması
Dünya'da enerji kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle enerji modern yaşamla birlikte başta gelişmekte olan ülkeler açısından ülke refahı, ekonomik kalkınma, servet göstergesi, yatırım, sanayileşme, siyasi ve bölgesel güç olma gibi çok büyük bir öneme sahip olmaktadır. Türkiye'nin enerjide dışa bağımlı olması ile birlikte ülkemizde faaliyet gösteren işletmeler açısından mevcut kıt kaynakların ve kıt kaynakların en önemli unsuru olan enerjinin etkin ve verimli kullanılması ile birlikte katma değer sağlayacak doğru yatırım projelerine aktarılması oldukça büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmanın ilk bölümlerinde Dünya'da ve Türkiye'de bulunan ve kullanılan enerji kaynakları ve yakıtları, ısıtma elemanları hakkında genel bilgilendirmenin yanı sıra yatırım projelerinin planlanması, hazırlanması (fizibilite çalışması), finansmanı ve değerlendirilmesi konusunda temel bilgilere yer verilmiştir. Proje değerlendirme bölümünde konu kapsamında konuyu özetleyen örneklerle desteklenmiştir. Çalışmanın son bölümünde bir alan ısıtma yatırım projesi kapsamında örnek bir işletmede farklı enerji yakıt türü ve ısıtma elemanı ile yapılan bir alan ısıtma yatırım projesi değerlemesi yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda farklı yakıt ve ısıtma elemanı ile yapılan yatırım projesinin proje değerleme yöntemlerine göre karşılaştırılması hesapları yapılmıştır. Aynı zamanda Türkiye'nin Marmara bölgesinde faaliyette bulunan farklı sektörlerdeki işletmelerde ısıtma sistemi yatırım projelerinde proje risklerinin ve seçim kararını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesine dair bir anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen buluğular kapsamında farklı enerji yakıtlarının ve ısıtma elemanlarının sanayide bulunan farklı sektördeki işletmelerde kullanıldığı görülmektedir. Çalışma, yatırım projeleri ve alan ısıtma yatırım projelerinin değerlendirilmesi ile birlikte doğru ısıtma elamanı ve yakıt türü seçimi konusunda bilgi edinmek isteyenlere gerekli bilgileri sunmaktadır.
A practical multiple factor index model for shopping center investment decisions in Istanbul
Istanbul shopping center market is currently dealing with problems in the social and environmental spheres, in addition to its challenges at the commercial side. This thesis presents a genuine multi-factor evaluation model that can be used by all stakeholders of the market. While doing so, the model has its base on the paradigm of strong sustainability and the principles of sustainable development. First of all, an extensive literature review has been conducted in this respect. Accordingly, the model is built on Commercial, Social and Environmental Pillars and their industry-related sub-factors (nine sub-factors that are corresponding to a total of twenty-six underlying headlines) are determined. Afterwards, an analytical hierarchy process (AHP) survey model has been developed based on these pillars, sub-factors and underlying headlines and it is performed face-to-face on the top decision-makers of twenty-one (out of twenty-five eligible entities that answered back) members of the Council of Shopping Centers Turkey (AYD) which have at least one self-developed Istanbul shopping center in their portfolio. Commercial Pillar has been selected by the decision-makers as the most important component with %58.1; while Social and Environmental pillars stayed behind with 22.8% and 19.1% respectively. Following this result, another primary research setup has been formulated in order to create a more objective ground. This time, a panel comprised of three experts working on the field of sustainability is assembled and individual structured face-to-face interviews which included two open-ended questions are conducted and recorded with each participant. As a result of the constructive insights that have been in line with the literature review, assigning ethical protection to the Social and Environmental Pillars of the model is deemed reasonable. This decision is also reflected in the visualization of the model. The model also offers an open source, practical Project Checklist. This thesis also acts as an overview of the foundations of sustainability, development of shopping centers, Istanbul's urban development and its shopping center market.
Intermittent resources assessment on power grid under an hourly scaled bottom-up model
This study aims to model and examine the Turkish electricity sector by using TIMES modeling framework. It attempts to investigate the decisions of the proposed model under various scenarios. As the energy need grows globally, Turkey's need is also rising each year with the increase in population and industrialization. Properly planned investment decisions are needed to satisfy this need in future periods without facing increased costs or system instabilities. The current electricity sector is modeled in the reference scenario. Other scenarios for regional investment options for wind and solar power plants have been carried out. The policies about government incentives are applied in other scenarios. In the end, a system-wide analysis for cost and investment decisions is done. The results of the proposed scenarios are compared with the reference scenario. The potential pathways to the future electricity sector are underlined.
Bireylerin finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat bağlamında incelenmesi: Sağlık çalışanları örneği
Davranışsal iktisat, geleneksel iktisat anlayışının aksine yatırımcıların yatırım kararları alırken rasyonel davranmadıkları ve insan psikolojisinin yatırım kararları üzerindeki etkisini incelemesi sonucu günümüzde oldukça yaygın ve popüler bir konu haline gelmiştir. Davranışsal iktisat, bireylerin yatırım kararlarındaki rasyonellikten uzak davranışlarını incelemeyi amaçlamaktadır ve yatırımcıların psikoloji ve duygu durumlarının yatırım kararları üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Davranışsal iktisat, insanların ekonomik davranışlarını konu edinirken, psikolojik faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak iktisat disiplinine farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Yapılan çalışmada sağlık çalışanlarının finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat alanıyla olan ilişkisi incelenmek istenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak davranışsal iktisadın temel argümanları incelenmiş, davranışsal iktisadın geçmişten günümüze nasıl evrildiği ve davranışsal iktisat bağlamında bireylerin kararlarını etkileyen mekanizmaların neler olduğu ele alınmıştır. Bununla birlikte bireysel yatırımcı kavramı üzerinde durularak, bireysel yatırımcıların kararlarını etkileyen süreçler ve eğilimler incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında 90 sağlık çalışanının katılım sağladığı anket uygulamasıyla araştırma verileri elde edilmiştir. Anket uygulaması beşli likert ölçeğiyle yapılmış olup, anket sonucunda elde edilen veriler ışığında çeşitli istatiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler, geleneksel iktisat anlayışının aksine, bireylerin rasyonel kararlar almadıklarını, alınan kararların davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri tarafından etkilendiğini göstermektedir. Birtakım davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri arasında anlamlı farklar oluşsa da birtakım eğilimlerde anlamlı farklar oluşmadığı tespit edilmiştir. Geleneksel iktisat anlayışında her bir yatırımcının rasyonel davranışlar sergilediği savunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Finansal Yatırım, Yatırımcı
İnşaat endüstrisinde çok amaçlı karar verme ile yatırım kararları
İnşaat sektörü yüzlerce iş kolunu bünyesinde barındırmasıyla üretim ve istihdam süreçlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Ulusal ve uluslararası alanda büyük bir potansiyele sahip olan inşaat sektörü, kendisiyle bağlantılı 200'den fazla alt sektörü (inşaat malzemeleri, finans, iş ve inşaat makineleri, teknik danışmanlık hizmetleri vs.) aktif harekete geçirebilmektedir. Aynı zamanda inşaat sektörü, farklı meslek dalları içerisinde de istihdam imkânı sağlamaktadır. İnşaat sektörü, oluşturduğu katma değer ve iş olanakları ile ülke ekonomisinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu tez çalışmasında inşaat sektöründe yapılabilir olan Yap-Sat, Birim fiyat taahhütlü ve Anahtar teslim taahhütlü projeler için en iyi yatırım kararı alırken dikkat edilmesi gereken kısıtlar ve konular incelenmiştir. Hazırlanan çalışma da projelerin hangi kısıtlar altında hangi projenin yapılabilirliğine karar vermeye fayda sağladığı görülmektedir. En iyi yatırım kararı verilmesini sağlamak için çok kriterli karar verme yöntemleri incelenmiştir. Bu amaçla 8 uzman kamu, özel sektör ve proje yöneticilerine anket uygulanmıştır. Anket ve kısıtlardan yola çıkarak verilerin kullanabilir hale getirilmesi ve bu verilerin tutarlı olup olmadığını incelemesiyle sübjektifliği azaltmasından dolayı AHP yöntemi, projelerin birbirleri arasındaki farklılıkları, uzaklıkları kıyaslamasından dolayı TOPSIS yöntemi tercih edilmiştir. Veri analizinin yapılmasıyla şirketlerin kendi bünyesinde önemli gördükleri kısıtlar altında en iyi proje yatırım kararını almasına yardımcı olacak sonuçlar sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Analitik Hiyerarşi Prosesi, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, İnşaat Yatırım Kararları, Proje Seçimi, TOPSIS.
Davranışsal finans perspektifinde bireysel yatırımcı kararları ve 2008 Küresel Finans Krizi üzerine bir değerlendirme
Geleneksel finans, insanları rasyonel kabul eden, karar alırken rasyonel davranan, hata yapmayan, hata yaparsa hatasının farkına varıp tekrarlamayan, duygularından arındırılmış bir düşünce sisteminden bahseder. Geleneksel finans teorisi, temel olarak beklenen fayda teorisi üzerine kurgulanmıştır. Ancak her zaman insanların rasyonel davranamayacağı bazı hatalarını tekrarlayabileceği görülmüş ve eleştiri almıştır. Psikoloji ve sosyoloji gibi bilim dallarından faydalanarak davranışsal finans, geliştirilmiştir. Davranışsal finans teorisinde, insanların rasyonel olamayacağı, duyguları ve psikolojik eğilimlerinin olduğu bu gibi faktörlerden etkilendiği varsayılmaktadır. Davranışsal finans, temel olarak beklenti teorisi üzerine kurgulanmış bir teoridir. İnsanların, bir robot gibi matematiksel hesaplamalar yaparak karar alması mümkün görünmemektedir. İnsanlar, ekonomik hayatta karar alırken gelir durumu ve içinde bulunduğu çevre gibi faktörlerden etkilenmektedirler. Bu faktörler görmezden gelinerek, kurulan modellerden doğru sonuca ulaşılması düşük bir olasılık gibi görünmektedir. Bu tezde, bireysel yatırımcıların, yatırım davranışları ve yatırım kararları üzerinde rol oynayan ekonomik ve psikolojik etmenler, 2007'nin sonlarında başlayan 2008'de ivme kazanan ve 2009'un başlarına kadar etkileri devam eden 2008 küresel finans krizi de göz önünde bulundurularak araştırılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan doküman incelenmesi yapılarak birincil ve ikincil kaynaklar incelenmiş, betimleyici analiz yöntemi kullanılmış ve yorumlanmıştır. Sonuç itibariyle, bireysel yatırımcıların yatırım yaparken psikolojik eğilimlerden, etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Davranışsal finans bağlamında banka çalışanlarının yatırım tercihlerinin incelenmesi, İstanbul ili örneği
Ekonomik dünya içerisinde yatırımcıların ve yatırım yapılan kurumların beklentileri farklı sonuçlar doğurmaktadır. Tüketiciler bağlamında bakıldığı zaman geleceğe yönelik olumlu beklentiler içinde olan bireyler yatırımlarını daha çok arttırırken, kötümser olanlar ise yatırım yapmaktan çekinmektedirler. Çalışma temel olarak davranışsal finans tanımı, finansal okuryazarlık kavramı, yatırımcı davranışlarının incelenmesi ve son bölümde de banka çalışanları örneklemi bağlamında davranışsal finansın yatırımcılara olan etkilerinin tespit edilmesi bölümlerinden oluşmaktadır. Bu tespit yapılırken SPSS programından faydalanılmıştır. Bu uygulama 2021 bahar dönemini kapsamaktadır. Yatırımcı olarak banka çalışanları örnekleminin seçilmesindeki amaç çalışmada çıkacak olan sonucun daha pozitif olmasını sağlamak ve bankacıların her ne kadar bilgi birikimi yüksek, finansal okuryazarlık derecesi gelişmiş ve verilere ulaşımları kolay olsa da insan faktörlerinin ön plana çıkarak rasyonellikten sapmalarını göstermek olmuştur. Bu çalışmada, tüketici güven endekslerinde meydana gelen değişikliklerin davranışsal finans bağlamında yatırımlara olan etkilerinin tespit edilmesi, İstanbul ilinde görev yapan bankacıların davranışsal finansa ilişkin görüşlerinin tespit edilmesi ve finansal okuryazarlık seviyelerinin buna etkisi incelenmektedir. Bu amaçla Bu doğrultuda, İstanbul ilindeki toplam 200 bankacı üzerinde anket çalışması uygulanarak davranışsal finans ölçeğinden faydalanılarak bu tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte çalışmada kullanılan davranışsal finans ölçeğinin ne oranda güvenilir olduğunu tespit etmek adına Cronbach iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına Cronbach iç tutarlılık katsayısı 0.70 olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Söz konusu bu sonuç çalışmada elde edilen sonuçların güvenilir olduğunu ifade etmektedir. Öte yandan araştırma sonucunda katılımcıların davranışsal finansa ilişkin görüşlere 3.31'lik düzeyinde bir katılım sağladığı tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin analizinde, Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Varyans (ANOVA) Analizi testinden yararlanılmıştır. Bununla birlikte farklılık kaynağının çalışmada ele alınan gruplardan hangisinden kaynaklandığının tespiti için ise Post Hoc testlerinden Games-Howell testi yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, katılımcıların davranışsal finansa ilişkin görüşleri ile "cinsiyet, çocuk sayısı, aynı evde yaşayan kişi sayısı" değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüş iken; "medeni durum, eğitim seviyesi, iş tecrübesi, yaş" değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür.
Investment decision making in hpp projects: Comparison of domestic and international practices
Energy has been a very important value in the development of modern world. Nations that have been using the energy resources efficiently have successfully increased their welfare. It is often speculated that energy resources are the main factors of the global political debates. Energy resources have continuously been searched. Consequently, thermal, hydro, wind and solar energy are widely being harvested all around the world. Each of these has several advantages and disadvantages, but all have one point in common: mankind needs to use them, and every little piece (single watt) has become more and more valuable. Obviously, the value always comes with a price, which means an investment should be done. The main focus of this study is Hydro Power Plants (HPP?s). The objective is to analyze the lifecycle costing of these projects and investigate the challenges at the feasibility stage, which shapes the major part of the costs. In this respect, domestic and international practices in terms of feasibility reports have been investigated through an extensive literature survey. In order to further examine the differences, several interviews were performed with experts and a number of actual feasibility reports were reviewed. In addition, other international practices which have been available from the literature survey have been reviewed including many countries all over the world such as USA, Australia, Georgia, Albenia, Spain, etc. One of the main objectives of this thesis has been to compare the domestic and international practices to provide recommendations for Turkish Feasibility Reports (TFRs). To achieve the objectives of this thesis, several feasibility reports have been reviewed and these are presented as case studies. The shortcomings and the root causes of problems were searched, and the findings were evaluated. One of the key findings is that investors do not realize the importance of the initial steps of a HPP project. The necessary funding for site exploration and engineering consultancy works is not being allocated in the earlier stages of the project.
Kripto paraların finansal tüketicilere etkisine yönelik bir inceleme: Nevşehir ili örneği
Günümüzde kripto para kullanımı Dünya genelinde ve özellikle ülkemizde giderek kullanımı yaygınlaşmaktadır. Araştırmada, kripto paraların finansal tüketiciler üzerinde finansal kararlar alırken etkisinin olup olmadığı ölçülmeye çalışılmaktadır. Çalışmada örnekleme alınan Nevşehir ilinde ki yatırımcıların sosyo-demografik özellikleri, finansal profilleri, davranışsal eğilimleriyle ilgili önermeler değerlendirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Bu amaçla Nevşehir ilinde internet ortamında hazırlanan form ile 430 kişi üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Anket soruları kripto para sektörüne uyarlanarak hazırlanmıştır. Çalışmada verilerin analizi için SPSS 22 yazılım sistemi kullanılmaktadır. Elde edilen sonuçlar uygun istatistiksel testler kullanılarak kıyaslanmıştır. İnternet üzerinden sosyal medya uygulamaları ile uygulanan anketin sonuçları analiz edildiğinde; güvenilirlik testi (cronbach alfa değeri), gözlenen ve beklenen frekanslar arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı belirlemek amacıyla ki-kare testi, grup ortalamaları ve (gruplar içi ve gruplar arası varyasyon gibi) bunlara bağlı olan işlemleri analiz etmek için kullanılan bir istatistiksel modeller koleksiyonu olan varyans analizi ve son olarak da iki bağımsız grup arasında ortalamalara bakarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için kullanılan bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır. Çalışmamız dört bölümden oluşturulmuş olup birinci bölümde tüketici ve finansal tüketici kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde para ve Kripto para kavramları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde Dünya'da ve Türkiye'de kripto para ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Son bölümde ise araştırmanın analiz çalışması yapılmıştır. Çalışma neticesinde, Nevşehir ilinde ki finansal tüketiciler üzerinde kripto paraların etkisinin olduğu ve yatırım kararları alırken bunu göz önünde bulundurdukları sonucuna ulaşılmaktadır. Sonuç olarak, Nevşehir ilinde kripto paraya yatırım yapanların çoğunluğunun kamu çalışanı oldukları ayrıca yatırım yaparken sermayeyi koruma arzusu içerisinde olduklarını ve yüksek gelir beklediklerini ön planda tuttukları görülmektedir
Retail investors' investment decision-making process from a behavioral finance perspective with a focus on confirmation and overconfidence biases
This study implemented a quantitative analysis method to evaluate how overconfidence and confirmation biases have an influence on the decision-making process of retail investors. The study's sample population comprises 329 individuals who have prior experience in investing and come from various demographic backgrounds. In the financial markets, the research intends to investigate how these psychological biases are linked to the decision-making patterns observed among retail investors. The study's outcomes indicate that retail investors' tendency to overestimate their abilities significantly influences their investment choices. Retail investors often misjudge their capability and downplay the risks associated with their investments. This pattern of excessive self-assurance ultimately results in suboptimal trading behavior, inadequate portfolio variation, and heightened possibilities of making unwise investment choices. Retail investors' decision-making processes are significantly influenced by confirmation bias. According to research, they have a tendency to only consider information that validates their beliefs and opinions while ignoring or undermining contradictory data. This bias reinforces their already existing overconfidence, which can result in a lack of analytical thinking and predispose them to biased investment choices. The study suggests that retail investors should be conscious of how their overconfidence and inclination to confirm their own beliefs can affect their decision-making process. They should strive for rational and objective thinking to make wise investment choices.
Xu030 endeksinde yer alan hisselerin periyodik getirileri ile teknik analiz göstegeleri arasında karşılaştırma, geleneksel MACD değerleri ile kodlanmış parametreleri arasında getiri karşılaştırması
Bu çalışmanın amacı; finansal piyasalarda borsa (pay) senetlerinde yatırım yapmak isteyen bireysel veya kurumsal yatırımcıların yatırım kararları alırken kullandıkları teknik analiz indikatörlerinin XU030 endeksinde yer alan hisse senetleri üzerinde etkilerini incelemek olmuştur. Bu amaç doğrultusunda XU030 endeksinde yer alan hisselerin 2021, 2022 ve 2023 yılının ilk 4 ayındaki getirileri incelenmiştir. Hisselerin getirileri karşısında teknik analizde kullanılan teknik göstergelerden hareketli ortalamanın bir alt dalı olan Üssel hareketli ortalama ve Hareketli ortalamaların mesafesi olarak kullanılan iki adet gösterge kullanılmıştır. Hisselerin periyodik getirileri karşısında göstergelerin hangi parametreleri ile kombinasyon oluşturulduğunda en iyi getirileri elde ettikleri tespit edilmiştir. Hisselerin periyodik zaman parametrelerinde 30, 60, 120, 180 ve 240 dakikalık periyotları filtrelenmiştir. Hareketli ortalama teknik göstergesinde 50, 100 ve 200 parametreleri kullanılmıştır. MACD indikatöründe 9, 12 ve 26 parametreleri kullanılmıştır. Çalışmanın diğer bölümünde ise geleneksel teknik göstergelerin parametreleri üzerinde kombinasyon güncellemesi gerçekleştirerek daha iyi getiriler elde edilebilir mi olmuştur. Bu kapsam da elde edilen sonuçlar incelendiğinde MACD göstergesinde 34, 144 ve 9 parametreleri kullanarak geleneksel MACD değerlerinden daha iyi getiriler elde edildiği görülmüştür. Bu çerçevede finansal piyasalarda yatırım kararı verecek yatırımcıların, uygulama sonuçlarını değerlendirerek daha yüksek getirili yatırım fırsatları yakalayabilmektedirler.
Hukuki açıdan sermaye piyasasında özel durum açıklamaları
Özel durum açıklamaları, sermaye piyasalarında kamunun derhal ve sürekli olarak aydınlatılması amacına hizmet etmektedir. Hukukumuzda özel durum açıklamalarının genel çerçevesi, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 15. maddesi ile belirlenmiştir. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından anılan madde uyarınca, II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği ve II-15.2 sayılı Payları Borsada İşlem Görmeyen Ortaklıklara İlişkin Özel Durumlar Tebliği çıkarılmıştır. Çalışmamızın konusunu, anılan düzenlemelerle belirlenen özel durum açıklamaları oluşturmaktadır. Çalışmamızın birinci bölümünde, öncelikle kamuyu aydınlatma ilkesi kısaca incelenmiş ve ardından özel durum açıklamalarının kamuyu aydınlatma ilkesi içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda özel durum açıklamalarının tarihsel süreç içerisinde Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve Türk hukukundaki gelişimi ortaya konulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde, özel durum açıklamalarına konu olan bilgiler ve bunların özellikleri incelenmiştir. Bu kapsamda ilk olarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan içsel ve sürekli bilgi ayrımı irdelenmiş, ardından bu bilgilerin özellikleri belirlenmeye çalışılmış ve son olarak içsel ve sürekli bilgi niteliği taşıyan özel durumlar sınıflandırılarak örneklendirilmiştir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise, Türk sermaye piyasası hukuku bakımından özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin esaslara yer verilmiştir. Bu bölümde, öncelikle özel durum açıklaması yapma yükümlülüğünün uygulama alanı ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesinde dikkate alınması gereken ilkeler ile uyulması gereken esaslar belirlenmeye çalışılmış, ardından içsel bilgiler ile sürekli bilgilerin açıklanma esasları ayrıca incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Özel Durum Açıklaması, İçsel Bilgi, Sürekli Bilgi, Sermaye Piyasası Araçlarının Fiyatı, Yatırım Kararları, Kamuyu Aydınlatma İlkesi.
Rasyonel olmayan yatırımcı davranışlarının davranışsal finans açısından incelenmesi: TR-63 Bölgesinde bireysel yatırımcılar üzerinde ankete dayalı bir değerlendirme
Yatırımcıların kararlarında rasyonel davrandıkları görüşüne dayanan "Geleneksel Finans Teorileri", yapılan araştırmalar sonucunda tespit edilen irrasyonel davranışları açıklamada yetersiz kalmıştır. Bu irrasyonel davranışları açıklamak için psikoloji ve sosyoloji gibi bilim dallarının desteğiyle gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda "Davranışsal Finans" adıyla yeni bir alan ortaya çıkmıştır. Davranışsal finans, rasyonelliğin kısıtlı olduğu durumlarda bireysel yatırımcıların kararlarını ve bu kararların finansal olaylar üzerindeki etkisini incelemekle birlikte insan davranışlarının yatırım kararı verirken nasıl etkili oluğu ile ilgilenmektedir. Bu çalışmada bireysel yatırımcıların davranışlarını etkileyen psikolojik faktörler ve davranışsal eğilimler çeşitli demografik özelliklerinden yararlanılarak incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma, TR-63 bölgesindeki bireysel yatırımcılar baz alınarak, tesadüfi örnekleme yöntemi ile farklı meslek gruplarından rassal olarak seçilen 525 kişiye yüz yüze anket tekniği kullanılarak yapılmıştır. Elde edilen veriler Pearson Ki-kare analizi kullanılarak değerlendirilmiş, neticede bireysel yatırımcıların psikolojik ön yargıların etkisinde kaldıkları ve davranışsal eğilimleri kuvvetli ölçüde taşıdıkları bu nedenle rasyonel davranamadıkları gözlenmiştir. Çalışma, sonucu itibariyle bu alanda yapılmış benzer çalışmaların sonuçları ile paralellik göstermekle birlikte, davranışsal finans alanında güvenilir bir kaynak olmaya aday niteliğindedir.
Yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinin bireysel yatırımcı kararlarına göre incelenmesi: Muğla ilindeki turizm işletmeleri yöneticileri üzerinde bir araştırma
Davranışsal finans, son yıllarda sıklıkla tartışılan, akademik çevrelerce araştırılan bir kavram haline gelmiştir. Finansal kararlarda, belirli tahmin ve beklentilerden daha çok davranışsal eğilimlerin etkili olduğunun anlaşılması bu eğilimlerin tespitini, araştırılmasını, işleyişini anlamayı ve faktörlere ait sonuçların değerlendirmesini zaruri hale getirmiştir. Bireysel yatırımcıların finansal piyasalarda her zaman rasyonel çizgide hareket ettiğini söylemek mümkün değildir. Geleneksel finansın ortaya koyduğu varsayımlar, bireylerin verdiği finansal yatırım kararlarını açıklamaya yetmemekte, bireysel yatırımcı kararları önyargıların ve psikolojik eğilimlerin fazlasıyla etkisi altında kalmaktadır. Bazen psikolojik yapıdan ve kişilikten kaynaklanan unsurlar, bazen de bireyin etkileşimde bulunduğu sosyal faktörler bireylerin yatırım kararları üzerinde etkili olabilmektedir. Davranışsal finans, rasyonel karar vermenin mümkün olmadığı durumlarda bireylerin verdikleri kararları ve bu kararların finansal etkilerini araştıran bir alan olmuştur. Araştırmanın amacı; yatırımcıların davranışsal finans eğilimlerinin bireysel yatırım tercihlerine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma için Muğla ilindeki turizm sektöründe faaliyet gösteren seyahat acentalarının, bir, iki, üç, dört ve beş yıldızlı otellerin ve butik otellerin yönetici kademesindeki çalışanlar seçilmiştir. Çalışma alanı olarak turizm sektörünün seçilmesini nedeni ülke ekonomisinde önemli bir yer tutan turizm sektöründe istihdam edilen yöneticilerin bireysel yatırımlarıyla ilgili gerek mevcut gerekse gelecekteki davranışsal eğilimlerinin belirlenmesinin önemli olduğu düşüncesidir. Alt, orta ve üst yönetim kademesinde istihdam edilen yöneticilerin gelirleri, tasarrufları aracılığıyla ülke ekonomisine döndüğünden, turizm işletme yöneticilerinin davranışsal finans eğilimlerinin tespiti oldukça önemlidir. Bu kapsamda turizm işletmeleri yöneticileriyle anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu anketi tam ve eksiksiz yanıtlayan 548 yöneticiden veri toplanmıştır. Çalışmada bireysel yatırımcıların sosyodemografik özellikleri, yatırım yapma süresi, yatırım yaparken faydalanılan bilgi kaynakları, yatırım tercihleri, yatırımlarını hangi aralıklarla gözden geçirdikleri ve yatırım yaparken esas alınan faktörler incelenmiş, elde edilen bulgular analiz edilmiştir. Buna göre; davranışsal finans eğilimleri, yararlanılan bilgi kaynakları, yatırım tercihleri, yatırım süresi, yatırım yaparken esas alınan faktörler, gelir durumu, yatırımları gözden geçirme sıklığı, gelirden ayrılan yıllık paya göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Çalışma sonunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde geliştirilen 10 faktörlük davranışsal finans ölçeğinin, yatırımcıların yatırım kararlarındaki davranışsal finans eğilimlerini tespit etmeye yönelik olarak bundan sonra yapılacak çalışmalara katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Bunun yanında turizm sektöründe istihdam edilen yöneticilerin göstermiş olduğu davranışsal finans eğilimlerinin, farklı sektörlerde istihdam edilen bireylerin davranışsal finans eğilimleri ile karşılaştırması literatüre önemli bir katkı sağlayacaktır. Farklı sektör geçmişlerine ve birikimlerine sahip bireylerin davranışsal finans eğilimlerinin ve bu eğilimlerin finansal kararlarla olan ilişkisinin öngörülebilmesinin, davranışsal finans literatürünü zenginleştireceği düşünülmektedir.
Bireysel yatırımcıların yatırım stratejisini belirlemede gri tahmin ve oyun teorisi yöntemlerinin uygulanması üzerine bir çalışma
Bireysel yatırımcılar elde ettiği gelirlerinin bir kısmını tüketime bir kısmını da yatırıma ayırmaktadırlar. Geleceğini güvence altına almayı hedefleyen bireysel yatırımcı, gelecek dönemlerde iyi bir getiri elde etme amacını taşımaktadır. Bireysel yatırımcıların en büyük sorunlarından biri hangi yatırım araçlarına ve ne oranda yatırım yapmaları gerektiğine doğru karar vermeleridir. Bu sorun önemli bir problemi karşımıza çıkarmaktadır. Çünkü karar vermek gelecek ile ilgilidir. Ancak geleceğin bize kesin sonuçlar vermediği gibi tahmin yöntemleri de yeterli bilgiyi sağlamakta yararlı olmamaktadır. İstenilen kesin sonuçlar ise sadece geçmiş verilerden belirlenebilmektedir. Buradan yola çıkarak, bireysel yatırımcıların doğru karar vermesini sağlamak için oluşturulacak tahmin modelinin ve karar verme yönteminin birlikte kullanılması ve minimum risk ve maksimum getirinin elde edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Dolar, Euro, Gram Altın, Bitcoin, Mevzuat Faiz Oranı, BIST 100 ve Konut Fiyat Endeksi (KFE) olmak üzere 7 farklı yatırım aracının 2018 Temmuz-2019 Haziran aylık kapanış değerleri kullanılarak 2019'un son altı ayına ait verileri gri tahmin yöntemiyle tahmin edilmiş ve hata oranları belirlenmiştir. Oyun teorisi yöntemiyle minimum risk ve maksimum getiri oranına sahip portföyler her bir yatırım dönemi için ayrı ayrı oluşturulmuştur. Sonuç olarak veri dönemi çeşitliliğinin her bir yatırım aracı için farklılık gösterdiği ve oyun teorisi ile oluşturulan portföylere bakıldığında tam stratejinin hakim olmadığı, karma stratejinin hakim olduğunu belirlenmiştir.
Dinamik kili al/sat yatırım stratejisinin yatırım kararlarında kullanılması: BİST'te bir uygulama
Finans dünyasında yer alan akademisyenler, yatırımcılar ve piyasa profesyonelleri arasında karlı yatırım stratejilerini bulma çabası popüler ve devam eden bir çabadır. Geliştirilen tüm stratejiler içinde popüler olan stratejilerden biri olan ikili al/sat stratejisi dünyada çok sayıda hedge fon tarafından kullanılmaktadır. İkili al/sat stratejisi piyasaya duyarsız bir stratejidir ve piyasaya duyarsız stratejiler aynı anda hem alış hem de satış pozisyonu alarak piyasa riskini elimine etmeye çalışırlar. İkili al/sat stratejisi göreceli arbitraj stratejilerinden biridir ve varlıklara ait geçmiş fiyat verilerini kullanır ve istatistiksel arbitraj stratejisi olarak da sınıflandırılır. Çalışmanın amacı ikili al/sat stratejisinin Borsa İstanbul'da karlı olup olmadığının test edilmesidir. Çalışmada 15 bankanın, 2007-2013 dönemine ait, düzeltilmiş günlük kapanış fiyatları kullanılmıştır. Hisse senetlerinin ikili olarak eşleştirilmesinde uzaklık yöntemi kullanılmış, eşik değer olarak 1.5'ten 3.0'e kadar çeşitli eşik değerler ele alınmıştır. Çalışmada 125 günden 1000 güne kadar değişik oluşturma periyotları incelenmiştir. Çalışma sonuçları ikili al/sat stratejisinin Borsa İstanbul'da uygulandığında karlı olduğunu göstermektedir.
Vadeli işlemler piyasası araçlarına yatırım kararı oluşturmada çapraz kesit ve zaman serisi momentum stratejilerinin kullanılması: Borsa İstanbul uygulaması
Finans alanında momentum oldukça önem gösterilen bir konu haline gelmiştir. Klasik olarak momentum çapraz kesit üzerinden oluşturulan bir stratejiyi belirtmektedir. Çapraz kesit stratejilerinin yanında son dönemde zaman serisi stratejileri ortaya çıkmıştır. Vadeli işlemler piyasası sözleşmeleri momentum stratejilerinde uygun araçlar olabilmektedir. Türkiye açısından momentum stratejileri hisse senedi piyasası bağlamında az sayıda çalışma tarafından incelenmiş ve anlamlı bulgular elde edilememiştir. Bu farklılığın vadeli işlemler piyasasında yeni geliştirilen stratejiler ışığında ele alınması literatüre önemli katkılarda bulunabilecektir. Çalışmada stratejilerin karlı bir şekilde uygulanabilirliğinin sınanması amacıyla pozitif anormal getirilerin varlığının testi gerçekleştirilmiştir. Olağan en küçük kareler, Bootstrap ve MM tahmini yöntemleri kullanılarak regresyon denklemleri üzerinden varlık fiyatlamada Dört Faktörlü Model'de yer alan alfa katsayılarının anlamlılığı analiz edilmiştir. Analiz bulgularında sadece bazı gözlem ve yatırım dönemleri için momentum stratejileri pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Pasif stratejinin ise tüm tahmin yöntemlerinde bütün bazda strateji üzerinden ve BİST 30 sözleşmesi için anlamlı getiri sağladığı bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları momentumun etkin piyasalara karşı bir anomali olarak adlandırılması bulgularını güçlü bir şekilde destekler nitelikte değildir. Araştırma, pasif stratejilerin anlamlı olarak geçerliliğini öne sürmüştür. Türkiye açısından literatürle uyumlu bulgular elde edilmiştir. Yatırımcıların, momentum stratejilerinde Türkiye vadeli işlemler piyasası varlıklarını dahil ederken temkinli olmaları gerektiği anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Momentum Stratejileri, Vadeli İşlemler Piyasası, Anormal Getiriler, Dört Faktörlü Model
Davranışsal finansın yatırım teorisine katkısı üzerine bir değerlendirme
İktisat ve finans alanlarının büyük bir kısmı insanların rasyonel hareket ettikleri ve ister yatırım isterse de diğer iktisadi karar alma süreçlerinde tam bilgiye sahip oldukları esasına dayanmaktadır. Bu açıdan şimdiye kadar birçok teori ve modeller geliştirilmiştir. Bundan farklı olarak birçok çalışmalarda da insanların irrasyonel davrandıklarını ve böylece iktisadi ve finansal teorilerin piyasayla uyuşmadığı saptanmıştır. Bu çerçevede davranışsallık olgusu gelişerek, kendisine ekonomik kavramların içinde önemli bir yer edinmiştir. Bireylerin rasyonel değil, dış faktörlerden etkilenen, duygu ve düşüncelerine yenik düşebilen bir varlık kabul edilmesi gerektiğini, yatırımcı bireylerin, yatırım kararları alırken sadece risk ve getiriye odaklanmayıp diğer değişkenleri de işin içine katması gerektiğini ve bu kararların fayda maksimizasyonu ilkesine göre değil, olabilecek en iyi ihtimalle verilmesi gerektiğini varsayım olarak nitelendirmiştir. Davranışsal finansta bireyin dış faktörlerden etkilenerek yatırım kararlarında psikolojik ve bilişsel eğilimler sergilemesi, bu kararların verilmesinde önemli bir etken olmuş ve bu eğilimlere karşı stratejilerin oluşturulması bireylerin yatırım kararlarına ışık tutulabileceğine inanılmaktadır.
Kurumsal yönetimin; finansman, yatırım kararları ve firma performansı üzerindeki etkisi: BİST kurumsal yönetim endeksinde bir uygulama
İşletmeler açısından, kurumsal yönetimin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Kurumsal yönetim anlayışına sahip işletmelerde, kurumsal yönetim uygulamalarının doğrudan ve dolaylı olarak firma performansı, finansman ve yatırım kararları üzerindeki etkisi bulunmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, kurumsal yönetim uygulamalarının firma performansı, finansman ve yatırım kararları üzerindeki etkisinin araştırılıp incelenmesidir. Bu çalışmada, diğer çalışmalardan farklı olarak kurumsal yönetim puanı da değişken olarak hesaplanmıştır. Bu amaç ile BIST Kurumsal Yönetim Endeksinde bulunan imalat sektöründeki 11 adet işletmenin 2013-2021 yılları arasındaki bilanço ve gelir tablosu verileri kullanılarak finansal oranlar hesaplanmış ve söz konusu veriler panel veri analizi yöntemi ile test edilmiştir.. Yapılan analiz sonucunda, kurumsal yönetimin, firma performansına, finansman ve yatırım kararlarına etkisinin olduğu saptanmıştır.
Gelişmekte olan ülkelerde uygulanan vergi politikalarının yatırım kararlarına etkisi: Türkiye örneği
Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkelerde maliye politikası amaçlarına ulaşma yolunda bir ara amaç olan toplam yatırım artışının, vergi politikasından nasıl etkilendiğini açıklamaktır. Bu nedenle öncelikle vergi politikasına, vergi politikasının etkilerine, yatırım kavramına ve yatırım kavramı ile vergi politikası ilişkisine yönelik teorik bir değerlendirme yapılmıştır. Ardından vergi politikası yoluyla bir ülkede yatırım artışını sağlayan, seçilmiş ülke örneklerine ve bu ülkelere ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur. Son olarak; gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye'de 2000 yılı sonrası yatırımları artırmaya yönelik uygulanan vergi politikalarına, bu politikalar neticesinde ülkede gerçekleşen Ar-Ge yatırımları ile sosyoekonomik verilere yer verilmiştir. Diğer ülkelerle karşılaştırmalı olarak bir değerlendirme yapıldığında; yüksek katma değerli üretim alanlarını geliştirecek olan Ar-Ge yatırımlarının öneminin Türkiye'de yeterince anlaşılamaması ve vergi politikası başarısını önemli ölçüde artıracak olan mali kuralların vergi sisteminde yer almaması, uygulanan yatırımları artırmaya yönelik vergi politikalarının kendinden bekleneni tam anlamıyla veremediğini göstermektedir. Bu sebeple vergi sistemi Ar-Ge yatırımlarını artıracak şekilde revize edilmeli ve bu işlem vergi politikası başarısını artırmanın yanında, kamu maliyesini de disipline edecek anayasal mali kurallara bağlı olarak gerçekleşmelidir.