2000 sonrası Türk sinemasında kadın yönetmenlerin filmlerinde kadın temsillerine feminist bakış: Yeşim Ustaoğlu ve Çiğdem Vitrinel sinemasından örnek incelemeler

Feminist akımların hepsi farklı yöntem ve eylem biçimleriyle ataerki ile mücadele etme amacıyla süreç içerisinde ortaya çıkmıştır. Feministler için mücadele alanlarında biri de toplumsallaşma sürecini etkileyen ve toplumdaki var olan cinsiyetçi kalıpları yeniden üretmede kullanılan bir pratik olarak sinemadır. Feminist film teorisyenleri bu yeniden üretime katkıda bulunan ana akım sinemaya karşı kendi kuramlarını ve filmlerini üretmişlerdir. Ayrıca sinemayı kadının özgürleşmesi ve feminist bilincin yerleşmesi açısından kullanılabilecek önemli bir mecra olarak kullanmışlardır. Bu açıdan sinemayı feminizm için araçsallaştırmışlardır denilebilir. Türkiye'de ise kadın sorunu sinemanın gündemine çok geç girmiştir. Ayrıca kadın yönetmenlerin sinema üretimine katılma tarihleri de çok eskilere dayanmamaktadır. Türkiye sinemasında özellikle kadın yönetmenlerin çektiği ve kadın karakterlerin ön planda olduğu filmlere 2000 yılı sonrasında rastlamak mümkündür. Bu çalışmada da bu bağlamda 2012 yapımlı Geriye Kalan ve Araf filmleri yönetmenleri kadın olduğundan ve başrol olarak kadın karakterler oynadığından feminist film kuramına göre analiz edilmişlerdir. Filmlerin ataerkil düzeni yeniden mi ürettiği yoksa feminist bir sinema ürünü olarak mı ortaya konulduğu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın bütününde kadın hareketinin doğuşundan feminist akımlara, medyada ve sinemada kadın temsillerine, feminist film kuramına ve Türk Sineması'nda kadın sorunlarına değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ataerki, feminizm, feminist film kuramı, feminist sinema, psikanaliz