2000 sonrası Türkiye'nin ulusal ve uluslararası güvenliğine yönelik tehditlerin oluşum analizi

Devlet ile güvenlik arasındaki ilişki çok eskilere dayanmaktadır. Özellikle toplum ve devlet için güvenlik vazgeçilmez bir niteliğe sahiptir. Bu kadar önemli bir ihtiyacın sağlanma biçimleri, bunu sağlayan organlar ve izlenen metotlar dolayısıyla güvenliğe ilişkin tüm unsurlar devlet yapısıyla doğrudan bir ilişki halindedir. Bu sebeple devletin ortaya çıkışında güvenliğin yeri ayrı bir önem arz etmektedir. Ancak devlet ile güvenlik arasındaki ilişki her zaman aynı olmamıştır. Bu çerçevede uluslararası güvenlik teorilerindeki yaşanan değişim ve dönüşüm ise iki farklı boyuttan ele alınmıştır. Bunlardan ilki devleti ön planda tutan "klasik güvenlik teorileridir". Diğeri ise modernleşen dünya ile güvenlik kavramının devletten bireye doğru indirgenerek incelendiği "modern güvenlik teorileridir". Bu boyutların açıklanmasının ardından ise Türkiye'nin tehdit algılamaları tarihi ve kültürel etmenler ile jeopolitik ve jeostratejik etmenlere göre açıklanmıştır. Terör olgusu her dönem uluslararası alanda etkili olmuştur. Ancak özellikle teknolojinin artması ve ideolojik faktörlerle birlikte 21. Yüzyılda da en önemli sorunlarının başında gelmektedir. Geçmişte bölgesel düzeyde faaliyetlerini sürdüren terörizm kavramı özellikle küreselleşme ile zamanla uluslararası bir niteliğe dönüşüm geçirmiştir ve devletleri hiç beklemedikleri anda vurmuştur. Bu çerçevede Türkiye'nin özellikle ulusal güvenliğini tehdit eden en büyük güvenlik sorunu terör olgusu olmuştur. Türkiye'de 2000'den günümüze kadar etkili olan beş farklı terör örgütü bulunmaktadır. Bunlar PKK, TAK, DHKP-C, EL-KAİDE ve DEAŞ'tır. Yapılan çalışmada bu terör örgütlerinin 2000'den günümüze kadar yapmış olduğu tüm saldırıların yerine intihar saldırıları çerçevesinde sınırlandırılmıştır. Ancak Türkiye'nin ulusal güvenliğini tehdit eden olgular yalnızca terörle de sınırlı değildir. Uyuşturucu ve kaçakçılık, yasadışı göç ve mülteci sorunu, siber saldırılar ve kitle imha silahlarını da ulusal güvenliğe yönelik birtakım tehditler oluşturmaktadır. Ayrıca güvenliğe yönelik bir tehdit olarak irtica kavramı FETÖ üzerinden açıklanmıştır. Soğuk Savaş'ın ardından Dünya'da ortaya çıkan güç boşluğu nedeniyle, birtakım istikrarsızlıklar ve belirsizliklerle yeni bir uluslararası ortam oluşmuş, yeni tehditler ve sorunlar yaşanmıştır. Türkiye ise jeopolitik konumu nedeniyle bu sorunlu bölgelerin tam ortasında yer almıştır. 2002'de AK Parti'nin iktidara gelmesi sonucunda Türkiye'nin Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu'daki ilgi ve etki alanlarını genişlemiştir. Ancak bu genişlemeler güvenlik risklerini ve tehdit algılamalarını da yanında getirmiştir. Dış politikada özellikle liberal ve yumuşak gücü savunan bir politika izlerken gerek iç gerekse dış müdahaleler sonucunda Türkiye'ye yönelik tehditleri ortadan kalkmamış, hatta çeşitlendirmiş ve daha karmaşık hale getirmiştir. Özellikle Arap Baharı sonrasında Türkiye'nin değişen ve giderek realist bir perspektife dönüşen dış politikası sonucunda Türkiye uluslararası arenada yalnız bırakılmıştır. Bu durumu telafi edebilmek ve bölgesel bir güç olarak uluslararası sistemde yer almak adına ise kimi zamanlarda denge politikasına başvurmuştur. Özellikle COVID-19 sonrasında uygulamış olduğu insani veya kamu diplomasisiyle hali hazırda kötü olan ilişkileri tekrardan yumuşak güç kullanarak iyileştirme yoluna girmiştir.