6. sınıf öğrencilerinin hedef söz varlığı ve Türkçe sözlüğü

Sözlükler geçmişten günümüze kadar insanlığın öğrenme, bilme, merak ihtiyaçlarının giderilmesinde en önemli başucu kaynaklarından biri olmuştur. Farklı ilgi, ihtiyaçların ve alanların bulunması değişik alanlarda sözlükler hazırlamasına neden olmuştur. Bu bakımdan sözlükler farklı açılardan sınırlanmış, özelleştirilmiştir. Bu sözlüklerin günümüzde en çok kullanılanları ise okul sözlüğü adı altında öğrenciler için hazırlanan sözlüklerdir. Bu sözlüklerin çoğu ise sadece isim bakımından okul ve öğrenci ile ilişki kurabilmiştir. İçerik olarak ise herhangi bir alanda araştırma yapılmadan, hedef kitlesi net olarak belirlenmeden hazırlandığı için öğrencilerin beklentilerini ve ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak kalmıştır. Bu durum ise öğretim durumlarını olumsuz etkilemiş ve beklentileri karşılayan, ihtiyaçlara cevap veren sözlüklerin hazırlanmasını gerekli kılmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin öğrenme yaşantılarını yansıtan ve bu yaşantıların en önemli parçası olan ders ve çalışma kitaplarını temel alan sözlüklerin hazırlanması önem kazanmıştır. Bu çalışmada 6. sınıfların hedef söz varlığı nedir ve nasıl belirlenebilir, 6. sınıflara özel bir Türkçe sözlük hazırlamak mümkün müdür? soruları çerçevesinde 6. sınıf öğrencilerine ait hedef söz varlığı belirlenmiş ve bu hedef söz varlığı dikkate alınarak 6. sınıf öğrencilerine özel sınıf temelli bir okul sözlüğü hazırlanmıştır. Araştırmanın evrenini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen ve okullarda okutulmak amacıyla öğrencilere dağıtılan 6. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitapları oluşturmuş, ayrı bir örneklem seçilmemiştir. Çalışmada MEB ve özel yayınevlerine ait 8 kitap incelenmiştir. Kitaplardaki söz varlıkları çeşitli yöntemlerle listelenmiş ve bu söz varlığı madde başı olarak kabul edilip sözlük haline getirilmiştir. Çalışma sonucunda 6. sınıfa ait 4769 söz varlığı tespit edilmiştir. Bu söz varlığının 3789' u madde başı olarak, diğer 980'i ise deyim, atasözü, ünlem, yabancı sözcük, takvim bildiren ifade ve kısaltma olarak sözlüğün sonuna eklenmiştir. Öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılayacak, araştırma isteklerini artıracak ve başarı duygusunu tattıracak sınıf temelli sözlüklerin hazırlanması şüphesiz en başta Türkçe öğretimi olmak üzere ve diğer alanları da olumlu etkileyecektir. Bu çalışma da bu hedefleri gerçekleştirmek için hazırlanmıştır ve çalışmanın okul sözlükçülüğüne yeni bir bakış açısı kazandırması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: 6. sınıf, söz varlığı, sözlük, okul sözlüğü, Türkçe sözlük.