Adam Smith'in vergileme ilkeleri çerçevesinde vergiye gönüllü uyumun analizi: Kocaeli örneği

Hükümetlerin; iktisadi, mali ve sosyal alanlarda yerine getirmek durumunda ol-dukları görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bu görev ve sorumlulukların yerine geti-rilebilmesi için ihtiyaç duyulan finansman kaynağının en önemli bölümünü ise vergiler oluşturmaktadır. Ülkeler için iyi bir vergi sisteminin ve sosyal düzenin oluşturulabilmesi vergileme ilkeleri ile yakından ilişkilidir. Bir vergi sisteminden beklenen fayda; bir taraf-tan vergileme ilkelerine bağlı iken, diğer taraftan vergiye gönüllü uyum derecesine bağlı olabilmektedir. Vergi sisteminin işlevselliği ve sorunsuz bir şekilde devamlılığı hususları, vergi-leme ilkeleri ile yakinen ilişki içerisindedir. Vergi sisteminden umulan optimum hasılatın elde edilebilmesi ise bireylerin vergiye karşı sergiledikleri gönüllü uyumları ile yakından bağlantılıdır. Bu bakımdan vergi sistemlerinin sağlam temeller üzerine inşa edilebilme-sinde vergileme ilkeleri önem arz etmekteyken, bu sistemden sağlanacak olan optimum hasılat için vergiye gönüllü uyum önem arz etmektedir. Bu kapsamda Kocaeli ilinde ikamet eden bireylere yönelik olarak bir anket çalış-ması uygulanarak, bireylerin vergiye gönüllü uyum ya da gönülsüz uyum göstermeleri üzerinde etkili olabilecek Adam Smith'e ait vergileme ilkelerinin tespit edilmesi hedef-lenmiştir. Yapılan ampirik çalışma neticesinde ise, bireylerin vergiye gönüllü uyum gös termelerini teşvik eden en önemli ilke, vergi toplama işleminin en az maliyet ile gerçekleştirilmesi ve en kısa sürede hazineye aktarılması sürecinin akabinde, kamu hiz-metlerinin etkin sunumu ile ilişkilendirilen "iktisadilik ilkesi" iken, vergiye karşı gönülsüz tavır sergilemelerini tetikleyen ilke ise, bireylerden vergi alınırken ödeme güçlerinin dik-kate alınmadığı düşünceleri ile bağlantılı olan "adalet ilkesi" olarak tespit edilmiştir.