Alışveriş merkezlerinde doğal peyzaj ögelerinin değerlendirilmesi

Tarihin her döneminde alışveriş kavramı, tüketim olgusunun yanında farklı sosyal etkinlikleri içinde barındırarak kent merkezlerinde var olmuş, insanlar için toplumsallaşma aracı olarak, bir araya geldiği mekânları oluşturmuştur. Kamusal alanlarda gerçekleşen alışveriş eylemi, zamanla mekânsal değişime uğramıştır. Kentlerde yaşanan nüfus artışıyla birlikte mekânların dönüşümü ve sanayi toplumundan bilgi çağına geçen toplumun gereksinimleri doğrultusunda yeniden düzenlendiği bir süreç başlamıştır. Bu süreçte, yaşanan değişimler sonucu ticari ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştiği yeni mekânlar olan alışveriş merkezleri, önem kazanmış ve tüketim davranışlarına farklı bir anlayış getirmiştir. Özellikle Sanayi Devrimi'nden sonra alışveriş alışkanlıklarında köklü dönüşüme uğramıştır. Bu değişimler sonucu ticari ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştiği yeni mekânlar olan alışveriş merkezleri, önem kazanmış ve tüketim davranışlarına farklı bir anlayış getirmiştir. Günümüzde alışveriş merkezleri hızlı bir gelişme göstermekte ve sundukları imkânlar da gün geçtikçe artarak devam etmektedir. İnsanların çevreyle etkileşiminde alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögeleri önemli bir yer tutmaktadır. Doğanın bir parçası olan insanların çevre ile etkileşiminin sürdürülmesi açısından, alışveriş merkezlerinde doğal peyzaj ögelerinin etkin kullanımı önem taşımaktadır. Alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögeleri kendi içinde farklı nitelikte estetik değeri yüksek mekânlar oluşturmasının yanı sıra alışveriş merkezlerinde ayırt edici unsurlar olarak da ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı; değişen tüketim alışkanlıklarının oluşturduğu; yeni kamusal mekânlar olan alışveriş merkezlerinde kullanılan doğal peyzaj ögelerinin etkilerinin yansımalarını incelemektir. Bu bağlamda merkezi iş alanı içinde yer alan dört farklı alışveriş merkezi seçilerek, burada doğal peyzaj ögelerinin etki değerlendirilmesi yapılmıştır. İstanbul'un merkezi iş alanı içinde yer alan bu dört alışveriş merkezi açık ve kapalı özelliklerine göre seçilerek iki grup şeklinde ayrılmış, burada kullanılan doğal peyzaj ögelerinin etkin kullanımı anket yöntemi ile araştırılmıştır. Bu değerlendirme sonucunda; açık alışveriş merkezlerinde, doğal peyzaj ögelerinin etkinliğinin kapalı alışveriş merkezlerine göre fazla olduğu görülmüştür. Doğal peyzaj ögelerinden su ögesinin etkilerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Alışveriş merkezi kullanıcıları da kendi içinde çalışanlar ve ziyaretçi olarak ayrılmış ve etki değerlendirmesindeki farklılıkları ortaya konmuş, buna göre çalışanların doğal peyzaj ögeleri ile etkileşiminin daha fazla olduğu görülmüştür.